I SA/KE 351/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2007-05-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
opłata za kartę pojazduwznowienie postępowaniawyrok Trybunału Konstytucyjnegoniekonstytucyjność przepisuzwrot opłatyprawo o ruchu drogowymKodeks postępowania administracyjnegoochrona praw obywatelakoszty postępowania

WSA w Kielcach uchylił decyzje odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za kartę pojazdu, wskazując na naruszenie przez organy przepisów proceduralnych i obowiązek ochrony interesu obywatela.

Skarżący domagał się wznowienia postępowania w sprawie zwrotu opłaty za kartę pojazdu, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający przepis o wysokości tej opłaty za niezgodny z prawem. Organy administracji odmawiały wznowienia, uznając czynność pobrania opłaty za materialno-techniczną i niepodlegającą wznowieniu. WSA w Kielcach uchylił decyzje organów, stwierdzając naruszenie przepisów KPA, w szczególności obowiązku informowania stron i ochrony ich interesów, oraz wskazał na potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem wyroku TK i uchwały SN.

Sprawa dotyczyła wniosku S. K. o wznowienie postępowania w sprawie zwrotu opłaty za kartę pojazdu, która została pobrana na podstawie przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z prawem. Organy administracji, w tym Starosta i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmawiały wznowienia, argumentując, że czynność pobrania opłaty miała charakter materialno-techniczny i nie podlegała procedurze wznowienia postępowania administracyjnego. Skarżący odwoływał się do wyroku TK oraz przepisów KPA i Konstytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy naruszyły przepisy proceduralne, w szczególności art. 9 KPA (obowiązek informowania stron) i art. 7 KPA (uwzględnianie słusznego interesu obywatela). Sąd podkreślił, że organy powinny były podjąć wszelkie możliwe kroki, aby umożliwić skarżącemu dochodzenie jego praw, zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który przewiduje możliwość wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niekonstytucyjności przepisu. Sąd wskazał również na uchwałę Sądu Najwyższego dopuszczającą drogę sądową dla dochodzenia roszczeń o zwrot nienależnie pobranej opłaty za kartę pojazdu. Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpiło na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organy administracji powinny podjąć wszelkie kroki, aby umożliwić obywatelowi dochodzenie praw wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nawet jeśli wniosek nie jest formalnie idealnie sformułowany, a czynność pobrania opłaty nie jest decyzją administracyjną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy proceduralne, nie wyjaśniając należycie żądania strony i nie chroniąc jej interesu. Powinny były zastosować instrumenty umożliwiające realizację prawa wynikającego z wyroku TK, zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 190 § 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 1 § 1

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym art. 77 § 3

Kpa art. 145a

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 64 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy naruszyły przepisy proceduralne, nie informując skarżącego o jego prawach i możliwościach dochodzenia zwrotu opłaty. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z prawem powinien być podstawą do ochrony praw obywatela. Nawet jeśli wniosek nie był formalnie idealny, organy powinny były podjąć działania umożliwiające realizację prawa do zwrotu nienależnie pobranej opłaty.

Odrzucone argumenty

Czynność pobrania opłaty za kartę pojazdu ma charakter materialno-techniczny i nie podlega wznowieniu postępowania administracyjnego. Brak podstaw do wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu, gdyż kwestionowana jest czynność materialno-techniczna, a nie decyzja administracyjna.

Godne uwagi sformułowania

organy w istocie tak ukierunkowały postępowania w stosunku do S. K. że faktycznie zamknięto stronie drogę do dochodzenia tych praw, które były jego rzeczywistą intencją. przejawiony przez organ zbytni formalizm doprowadził do nie uwzględnienia interesu prawnego i faktycznego skarżącego. organ winien zrealizować cel, wynikający z art. 190 ust. 4, który polega na ochronie interesów jednostki innej drodze.

Skład orzekający

Grażyna Jarmasz

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Jagiełło

przewodniczący

Maria Grabowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek organów administracji publicznej ochrony praw obywateli w sytuacjach wynikających z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, nawet przy niedoskonałościach formalnych wniosków stron. Podkreśla znaczenie art. 9 KPA i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z opłatą za kartę pojazdu i wyrokiem TK, ale zasady proceduralne i obowiązki informacyjne organów mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organy administracji mogą nadmiernie formalistycznie podchodzić do wniosków obywateli, blokując im drogę do dochodzenia praw wynikających z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Jest to przykład walki obywatela z biurokracją.

Sądowa lekcja pokory dla urzędników: Jak formalizm blokuje sprawiedliwość?

Dane finansowe

WPS: 75 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ke 351/06 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2007-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Grażyna Jarmasz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I OZ 889/07 - Postanowienie NSA z 2007-11-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 1, art. 134  par. 1 art. 145 par. pkt 1 i art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 190 ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
par. 1 ust. 1,
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Jagiełło, Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia NSA Grażyna Jarmasz (spr.), Protokolant Dominik Gajek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 maja 2007r. sprawy ze skarg S. K. na decyzje Samorządowego Kolegium z dnia [...] nr: [...], [...], [...], [...], [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie opłaty za kartę pojazdu 1. Uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji. 2. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego 75 zł (słownie: siedemdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I SA/Ke 351/06
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 29 maja 2006 r. S. K. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w K. o wznowienie postępowania w sprawie zwrotu opłaty za kartę dziesięciu pojazdów, powołując art. 145a Kpa.
Decyzją z dnia [...] Starosta odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostatecznymi decyzjami w sprawie rejestracji tych samochodów .
Decyzja ta , na skutek wniesionego przez stronę środka zaskarżenia została w trybie odwoławczym uchylona w całości decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) z dnia [...], a sprawę przekazano organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając ponownie wniosek Starosta w K. 5 decyzjami z dnia [...] , dla każdego samochodu oddzielnie, odmówił wznowienia postępowania w sprawie zwrotu opłaty za wydanie kart pojazdów : decyzją znak [...]dotyczącą samochodu marki Opel Omega o nr rej. [...], decyzją znak [...] dotyczącą samochodu marki Seat Cordoba o nr rej. [...], decyzją znak [...] dotyczącą samochodu marki Subaru Legacy o nr rej [...], decyzją znak [..] dotyczącą samochodu marki Volkswagen Transporter o nr rej. [...], decyzją znak [...] dotyczącą samochodu marki Opel Corsa o nr rej. [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że przedmiotowe pojazdy zarejestrowane zostały decyzjami Starosty na podstawie art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Z 2003r. Nr 58 poz. 515 ze zm.).W ramach procedury obowiązującej przy rejestracji pojazdów właścicielowi zostały wydane karty pojazdu na podstawie art. 77 ust. 3 w/w ustawy po pobraniu opłaty za tę czynności zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 1 do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdów do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. Nr 192 poz. 1878 ze zm.) w wysokości określonej § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1310), tj. 500 zł. Pośród czynności składających się na zarejestrowanie pojazdu decyzją administracyjną jest efekt finalny czyli zarejestrowanie lub odmowa zarejestrowania pojazdu.
Pobranie opłaty wynikającej wprost z przepisów prawa jest natomiast czynnością materialno – techniczną wobec czego nie ma tu zastosowania administracyjny tryb postępowania. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006r. orzekł, iż § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1310) jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108 poz. 908 ze zm.) oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP i traci on moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006r. Do tej daty, zdaniem organu, pobieranie opłaty w wysokości 500 zł miało więc postawę prawną. Organ podkreślił, że wyrok jest ostateczny i nie powoduje uprawnienia strony do otrzymania zwrotu opłaty za karty pojazdu, tym bardziej, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2006 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz.U. Nr 59 poz. 421) , gdzie zgodnie z § 1 ust. 1 za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP organ rejestracyjny pobiera opłatę w wysokości 75 zł.
Skoro zatem wnioskodawca kwestionuje jedynie jedną z czynności postępowania rejestracyjnego, która decyzją administracyjną nie jest, brak jest podstaw prawnych do wznowienia postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu.
We wniesionym na powyższe rozstrzygnięcia odwołaniu S. K. wniósł o uchylenie ich w całości i przekazanie do ponownego rozpatrzenia powołując się na przepisy art. 145 Kpa, 190 Konstytucji RP, 58 Kc, 199 § 1pkt 1 Kpc, art. 77 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zarzucając organowi brak orientacji w tych przepisach i ich nie odróżnianie.
W postępowaniu odwoławczym, pismem z dnia 30 września 2006r., SKO zwróciło się do skarżącego o sprecyzowanie, czy żąda wznowienia postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi Starosty o rejestracji tych samochodów, czy w sprawie opłat za wydanie dla nich kart pojazdu.
Decyzjami z dnia [..] SKO utrzymało w mocy zaskarżone decyzje. W motywach rozstrzygnięcia podzieliło argumentację zaprezentowaną przez organ I instancji. Jednakże zreformowało uzasadnienie organu I instancji, bo podniesiono również, że opłata za kartę pojazdu pobrana została zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą, jak i z Konstytucją. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych SKO wyjaśniło, że pomimo, że Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej tego przepisu do dnia 1 maja 2006 r., to jednak § 1 rozporządzenia był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania.
Organ znaczył również, że zgodnie z wyrokiem Trybunału , opłata za kartę pojazdu stanowi nową daninę publiczną o charakterze podatkowym, a zatem daje to stronie prawo do żądania zwrotu nadpłaty w opłacie za kartę pojazdu.
Na powyższe rozstrzygnięcia S. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji zarzucił im sprzeczność z prawem poprzez niezrozumienie przepisu art. 145a Kpa, jak też pominięcie art. 61 i 64 Kpa. Podniósł także naruszenie przez zaskarżone orzeczenia art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 190 Konstytucji RP. W dalszej części uzasadnienia skargi stwierdził, że pobieranie zawyżonych opłat za karty pojazdów stanowi nieuzasadnione dochody powiatu i nadpłatę w myśl działu III ustawy Ordynacja podatkowa. A wobec tego podlega ona zwrotowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W przypadku stwierdzenia przez Sąd, iż decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, podlegają one uchyleniu ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) określanej dalej jako ustawa P.p.s.a. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przy tak zakreślonych ramach zakresu kontroli ze strony sądu stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie zostało dotknięte wadami mogącymi mieć wpływ na jej wynik.
Postępowanie to, zakończone wydaniem zaskarżonych decyzji, zainicjowane zostało przez S. K. w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 17 stycznia 2006r. w sprawie U 6/04 ( sentencja ogłoszona dn. 30 stycznia 2006r. w Dz.U. Nr 15 poz. 119). Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137. poz. 1310) jest niezgodny:
- z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108 poz. 908 ze zm),
- z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że w sprawach, w których prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach zostało wydane na podstawie aktu normatywnego, uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, art. 190 ust. 4 Konstytucji RP przewiduje możliwość wznowienia postępowania.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 2 marca 2004 r. sygn.akt SK 53/03 wyjaśnił, że art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazuje na wyraźną wolę ustrojodawcy, aby sprawa już rozwiązana (rozstrzygnięta) na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucja, była załatwiona konstytucyjnie, i to bez wykorzystania niekonstytucyjnego przepisu. Wola ustrojodawcy wyraźnie w art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazuje, iż nie tylko jest dopuszczalne rozpatrzenie sprawy w nowym stanie prawnym ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału o niekonstytucyjności, ale że możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego. Unormowane w art. 190 ust. 4 Konstytucji prawo do uzyskania wznowienia postępowania, jeśli rozstrzygnięcie oparto o przepis, co do którego w formalny sposób stwierdzono niekonstytucyjność, zapewnia, aby ostateczny skutek wymierzenia sprawiedliwości był zgodny z Konstytucją, poprzez zastosowanie mechanizmu ukształtowanego w tym przepisie oraz w ustawach zwykłych, określających procedury.
Istotnym dla niniejszej sprawy jest postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie SK 32/01, w którym stwierdzono, że "wznowienie", o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji ma szersze znaczenie niż pojęcie "wznowienia" w sensie technicznym, przewidziane w odpowiednich procedurach regulowanych w ustawach zwykłych. Obejmuje ono bowiem sobą wszelkie instrumenty proceduralne stojące do dyspozycji stron i sądów, dzięki wykorzystaniu których możliwe jest przywrócenie stanu konstytucyjności.
Dla organów administracyjnych oznacza to, że przy pomocy wszelkich posiadanych instrumentów normatywnych powinny doprowadzić do osiągnięcia celu wznowienia, zgodnie i w powyższym rozumieniu z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Celem tego przepisu, obok doprowadzenia do uchylenia orzeczenia, decyzji lub innego rozstrzygnięcia naruszających prawa lub wolności konstytucyjne, jest także ochrona interesów jednostki.
W przedmiotowej sprawie organ rejestrujący pojazdy, na podstawie § 1ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury, dokonał czynności pobrania opłaty, przy czym uznał, że czynność ta będąca czynnością materialno-techniczną, nie jest przedmiotem decyzji, a więc nie ma do niej zastosowania nadzwyczajny, administracyjny tryb postępowania prowadzący do wzruszenia decyzji, czy postanowienia. Jeżeli zatem S. K. w piśmie do Starostwa Powiatowego w K. zawarłby wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zwrotu opłaty za kartę dziesięciu pojazdów, powołując się na art. 145a Kpa, i byłoby to jednoznaczne, że żąda takiego właśnie trybu załatwienia sprawy, w istocie nie byłoby możliwe wznowienie postępowania na tej podstawie.
Wyjaśnić jednak należy, że przy ustaleniu, jaki charakter ma pismo procesowe strony, nie ma decydującego znaczenia jego tytuł, ani nawet dosłowne powołanie poszczególnych zawartych w niej zwrotów. Znaczenie ma ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt podniesionych okoliczności ( wyrok WSA w Warszawie z 5.11.2004r. IV SA 4339/03 ). O tym, jaki charakter ma mieć ostateczne pismo decyduje strona, ale w razie wątpliwości w tym zakresie obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie stronie stosownych informacji w ramach obowiązków wynikających z art. 9 Kpa, o jej sytuacji procesowej, przysługujących jej środkach obrony, jej praw oraz uwarunkowaniach ich złożenia - w tym celu, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa.
Jeśli zatem we wniosku strona powołuje się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego "w sprawie zawyżania opłat za karty pojazdu", to nie powinna budzić wątpliwości organu rzeczywista intencja strony, zwłaszcza w obliczu powszechności składanych po ogłoszeniu wyroku Trybunału wniosków o zwrot opłaty za kartę pojazdu.
Jak już wyżej podniesiono, organ przy pomocy wszelkich posiadanych instrumentów normatywnych powinien doprowadzić do osiągnięcia celu wznowienia, czyli ponownego postępowania, z art. 190 ust. 4 Konstytucji. Jeżeli organ stanął na stanowisku, że nie jest możliwe wnioskowane przez stronę wznowienie postępowania mogące w efekcie doprowadzić tylko do uchylenia wydanego orzeczenia naruszającego prawa lub wolności konstytucyjne, organ winien zrealizować cel, wynikający z art. 190 ust. 4, który polega na ochronie interesów jednostki innej drodze. Ochrona podmiotu spełniającego nienależne świadczenie publicznoprawne polega zaś na możliwości żądania od organu właściwego do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej zajęcia stanowiska w sprawie. Będzie ono polegało na zarządzeniu zwrotu nienależnej opłaty albo odmowie zwrotu, a więc będzie czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uznania albo odmowy uznania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa (postanowienie NSA w Warszawie z 11 grudnia 1997 r. sygn.akt II SA 1060/97).
Należy w tym miejscu zauważyć, że to organ jest tym podmiotem, który winien wykazywać się niezbędną wiedzą, a obowiązkiem pracowników organu jest czuwanie nad tym, aby w okolicznościach, dających podstawę do wniosku, że strona stykając się z problemami faktycznymi i prawnymi nie ma przygotowania pozwalającego na ich pełne rozeznanie, nie doprowadzać do sytuacji jak w niniejszej sprawie. Polegała ona bowiem na tym, iż organy w istocie tak ukierunkowały postępowania w stosunku do S. K. że faktycznie zamknięto stronie drogę do dochodzenia tych praw, które były jego rzeczywistą intencją.
Podkreślenia wymaga, że tam, gdzie zgodnie z art. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego będą znajdowały zastosowanie jego przepisy, tj. wówczas, gdy organ będzie wydawał orzeczenia w postaci decyzji czy postanowień, tam obowiązuje organy administracji publicznej przepis art. 9 Kpa. Obliguje on organy do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także do czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu obowiązane są udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Z kolei tam, gdzie nie wchodzą w grę przepisy Kpa, należy wziąć pod uwagę uchwalony w dniu 6 września 2001r. przez Parlament Europejski, wydany przez Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Europejski Kodeks Dobrej Administracji, który wprawdzie nie ma mocy bezwzględnie obowiązującej, ale Polska, podpisując Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, sporządzony w Brukseli 16 grudnia 1991r. ( Dz.U. z 1994r. nr 11, poz.38) zobowiązała się stosowania standardów państwa praworządnego, które Kodeks ten wyraża. Postanowienia Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji mają charakter zaleceń w sprawach załatwianych przez organy Wspólnot, i tak w art. 22 ust. 1 ustanowiono, że jeżeli zajdzie taka potrzeba, urzędnik udzieli w zakresie swoich kompetencji porady co do wszczęcia postępowania administracyjnego, oraz zadba o to, aby przekazana informacja była jasna i zrozumiała.
Powyższych wymogów nie spełniły organy w niniejszej sprawie, gdyż za niewystarczające dla wyjaśnienia faktycznego żądania strony uznać należy zapytanie SKO z 30 września 2006r. w jakiej sprawie skarżący żąda wznowienia postępowania.
W piśmie tym nie zawarto oczywistego, wobec wielości wniosków w skali kraju, pytania, czy może żąda się zwrotu części opłaty za wydaną kartę pojazdu.
Za nie mogącą mieć miejsca uznać należy praktykę, że organ mający wiedzę na temat trybów postępowania w zależności od rodzaju czynności, czy rozstrzygnięć organu postanawia podejść w sposób czysto formalny do niezbyt może czytelnego, w sensie dosłownym, wniosku skarżącego z uwagi na wielość wątków i sformułowań, w sytuacji, kiedy to i z okoliczności sprawy i z sensu wniosków, odwołań i wyjaśnień skarżącego wynika, że dąży on do odzyskania kwoty zawyżonej opłaty.
Zresztą w decyzjach organu odwoławczego / str. 5 / , którymi zmodyfikowano uzasadnienia organu I instancji, jako uzasadniające faktycznie odmowę zwrotu, organ ten stwierdza: "Pan S. K. w swoich dotychczasowych przedsięwzięciach dąży w istocie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu, a zatem winien wystąpić ... z konkretnie sformułowanym wnioskiem... ". Należy więc w tym miejscu stwierdzić, że przejawiony przez organ zbytni formalizm doprowadził do nie uwzględnienia interesu prawnego i faktycznego skarżącego.
Zauważyć także trzeba, że w swoich pismach skarżący powoływał się na różne przepisy obok wziętego tylko pod uwagę przez organy art. 145a Kpa. Chociażby art. 190 Konstytucji RP, do której to kwestii organy nie odniosły się w swoich rozstrzygnięciach w żaden sposób.
Ponadto wskazać jeszcze należy, że w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r. (sygn. akt III CZP 35/07) Sąd ten wyraził pogląd, iż dopuszczalna jest droga sądowa dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu, określonej w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. 2003, Nr 137, poz. 1310).
Rozpoznając sprawę ponownie, organy ustalając treść żądania skarżącego i oceniając sprawę zgodnie z tą treścią obowiązane będą także rozważyć znaczenie w/w uchwały Sądu Najwyższego w kontekście dalszego postępowania. Na dzień rozstrzygania sprawy przez tut. Sąd do powyższej uchwały nie sporządzono jeszcze uzasadnienia.
Ponieważ organ rozpatrywał sprawę w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, należy stwierdzić, że naruszył on przepis art. 9 oraz art. 64 § 2 tej ustawy poprzez nie wyjaśnienie w należyty sposób żądania skarżącego, jeśli kierując zapytanie miał wątpliwości, co do jego treści, a w konsekwencji także art. 7 Kpa poprzez nie uwzględnienie w toczącym się postępowaniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela.
Jeśli zaś organ II instancji odczytywał wniosek, jako żądanie zwrotu części opłaty, to winien spowodować, aby sprawa była oceniona zgodnie z żądaniem.
Wobec powyższego, skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI