I SA/Ke 350/25

I SA/Ke 350/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-10-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1741
art. 41, art/ 2 pkt 29, art. 100,
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 482
par. 2, par. 10 pkt 2 lit. a, par. 17 ust. 1 pkt 1-4, par. 19 ust. 1, par. 30,
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu  przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z  produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia  krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 106 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ekologicznych oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Ke [...]
UZASADNIENIE
Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMr) w K. decyzją z 4 czerwca 2025 r.
nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z 22 marca 2025 r. nr [...] w sprawie przyznania E. C. płatności ekologicznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
W uzasadnieniu organ o wskazał, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2024 r., 1741 j.t.) dalej "ustawa o Planie Strategicznym" oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze, tym: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności ekologicznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2025 r., poz.102) dalej "Rozporządzenie w sprawie ekologii", Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2023 r w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
(Dz. U. z 2023 r., poz. 482, ze zm .) dalej "Rozporządzenie" oraz przepisy unijne.
Organ ustalił, że 25 czerwca 2024 r. E. C. złożył wniosek
o przyznanie płatności ekologicznych na rok 2024. Strona zawnioskowała
o przyznanie płatności w ramach wariantu 8.2 - trwałe użytki zielone po okresie konwersji - do działek rolnych o powierzchni 30,77 ha oraz o przyznanie kosztów transakcyjnych. W gospodarstwie strony w 2024 r. przeprowadzone zostały kontrole w zakresie przestrzegania zasad identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz w zakresie płatności dobrostanowęj, w ramach których nie stwierdzono nieprawidłowości mających wpływ na niniejszą sprawę.
W ramach kontroli administracyjnej sprawy stwierdzono, że powierzchnia zadeklarowana do płatności jest większa od powierzchni stwierdzonej o 2,80 ha
tj. o 10,01% powierzchni stwierdzonej. K. ww. decyzją z 22 marca 2025 r. przyznał stronie płatność ekologiczną w ramach wariantu 8.2 trwałe użytki zielone po okresie konwersji w wysokości [...] zł, w tym koszty transakcyjne w wysokości [...] zł oraz ustalił obszar gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym do trwałych użytków zielonych na powierzchni 27,97 ha.
Dyrektor podniósł, że podstawowym materiałem wykorzystywanym przez ARiMR do oceny kwalifikowalności deklarowanych powierzchni jest ortofotomapa, będąca elementem systemu identyfikacji działek rolnych. Nie można dokonać żadnych płatności do powierzchni wykraczających poza maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO) określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa
w art. 2 ust. 7 lit. a Rozporządzenia [...]. Wymóg ten został określony
§ 11 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie ekologii.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zatwierdzenie do płatności ekologicznej mniejszej powierzchni niż zadeklarowana przez stronę na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości P. gmina T.. Na ww. działce skarżący zadeklarował do płatności w ramach wariantu 8.2 - trwałe użytki zielone - dwie działki rolne: B o powierzchni 30,15 ha oraz V o powierzchni 0,30 ha. Łączna powierzchnia zadeklarowana do płatności wnosi 30,45 ha.
Zgodnie z § 10 ust. 2 Rozporządzenia w sprawie ekologii, w przypadku deklaracji pakietu 8 (wskazanego w § 3 ust. 1 pkt 8), płatności ekologiczne są przyznawane do trwałych użytków zielonych. Definicja trwałych użytków zielonych wskazana jest w art. 2 pkt 29 ustawy o Planie Strategicznym.
W niniejszej sprawie, w której zadeklarowano wariant 8.2 - trwałe użytki zielone - płatność może zostać przyznana jedynie do powierzchni określonej
w systemie identyfikacji działek rolnych jako trwałe użytki zielone. Działka rolna B
o powierzchni deklarowanej 30,15 ha została przez stronę zadeklarowana również na obszarach niekwalifikujących się do płatności. W szczególności zadeklarowany został (jako TUZ) znaczny obszar zadrzewiony o powierzchni około 2,25 ha, znajdujący się w południowej części działki. W zakresie tej powierzchni strona nie złożyła rozbieżności wypełniając wniosek o przyznanie płatności. Ważne dla sprawy jest też, że wykluczone zadrzewienia widoczne są wyraźnie na ortofotomapie sporządzonej na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych 30 czerwca 2024 r., a więc w roku złożenia wniosku. Wykluczone z płatności zostały dodatkowo liczne kępy drzew o powierzchniach ponad 1 ar, znajdujące się w południowo zachodniej części działki, powierzchnie rowów melioracyjnych o szerokościach ponad 2 m oraz obszar pokryty wodą w północnej części działki.
Odnosząc się do treści odwołania strony wskazującej, że powierzchnia całkowita działki wynosi 33,70 ha, a strona zadeklarowała powierzchnię 30 ha, organ zaznaczył, że na działce numer [...] strona zadeklarowała działki rolne B oraz V
o łącznej powierzchni 30,45 ha. Na powierzchnię całkowitą działki dodatkowo składają się liczne powierzchnie niezadeklarowane przez stronę do płatności, w tym zabudowany obszar o powierzchni 1,65 ha w północnej części działki, dwa obszary niezadeklarowane do płatności o powierzchniach około 0,22 ha i około 0,10 ha
w południowo zachodniej części działki oraz obszar zabudowany wraz z drogą
o powierzchni około 0,25 ha w północnej części działki.
Brak też jest uzasadnienia do przeprowadzenia kontroli na miejscu, o którą wnioskuje strona, szczególnie mając na uwadze posiadanie przez ARiMR ortofotomapy sporządzonej na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych 30 czerwca 2024 r., będącej podstawowym dowodem na brak użytkowania części zgłoszonej do płatności powierzchni. Dodatkowo część powierzchni nie została zakwalifikowana do płatności ze względu na niespełnienie definicji TUZ (co najmniej 5 lat grunt niewłączony do płodozmianu), co możliwe jest do weryfikacji jedynie badając historię deklaracji działki (lub jej brak) w poprzednich latach.
Organ odwoławczy badając zarzuty strony stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie, bowiem wykluczenie z płatności powierzchni 2,80 ha z działki
nr [...] zostało zweryfikowane w toku postępowania i uznane za zasadne. Powierzchnia kwalifikująca się do płatności jest ustalana na podstawie dostępnego materiału sprawy, a pojęcie działki rolnej nie musi być tożsame z pojęciem działki ewidencyjnej. W niniejszej sprawie powierzchnia gruntów kwalifikujących się do płatności rolnych została ustalona w oparciu o kontrolę administracyjną wniosku strony i pomiar powierzchni użytkowanej rolniczo na obrazie ortofotomapy
w granicach działki ewidencyjnej (MKO) z uwzględnieniem definicji trwałego użytku zielonego. Strona w żaden sposób nie udowodniła, że zgłoszona do płatności powierzchnia spornej działki rolnej B w całości kwalifikuje się do objęcia płatnością. Organ przedstawił jednocześnie sposób wyliczenia kwoty pomocy wskazując na
§ 30, § 16 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie ekologii oraz § 45 ust 1 pkt 1 Rozporządzenia.
Na powyższą decyzję E. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Zarzucił naruszenie:
1. prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust. 1 i 2 ustawy wobec nierozpatrzenia przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w tym zaniechanie przeprowadzenia pomiarów geodezyjnych na gruncie, a tym samym ustalenie powierzchni nieruchomości objętej wnioskiem o przyznanie płatności w oparciu jedynie o System Identyfikacji Działek Rolnych ustanowiony na podstawie ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, które nie zapewniają miarodajnego ustalenia powierzchni nieruchomości objętej dofinansowaniem poprzez jej faktyczne zaniżenie, co następuję z oczywistą szkodą dla beneficjenta będącego rolnikiem, a tym bardziej, że w poprzedniej decyzji wydanej przez Kierownika 22 maja 2024 r. wskazano powierzchnię tej samej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] określonej jako trwałe użytki rolne na poziomie 29,53 ha, a to pomimo faktu, że od wydania przedmiotowej decyzji nie uległ zmianie stan faktyczny i prawny tej nieruchomości;
2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
- art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia
z uwzględnieniem słusznego interesu strony;
- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do organów Państwa z uwagi na zaniechanie ustosunkowania się do zgłaszanych twierdzeń i wniosków strony skarżącej oraz konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa, a w tym pominięcie wniosku skarżącego
o przeprowadzenie kontroli na miejscu, co skutkowała zaniżeniem powierzchni nieruchomości stanowiącej trwałe użytki rolne objętej dofinansowaniem w zakresie płatności ekologicznej na okres 5 kolejnych lat, co skutkuje szkodą w majątku beneficjenta.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania. Zwrócił się także o powołanie biegłego geodety celem dokonania pomiarów na nieruchomości oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z decyzji z 22 maja 2024 r.; ze zdjęć wykonanych przez pracowników Agencji 7 lipca 2025 r. na okoliczność ich treści,
w tym na fakt stanowienia drzewostanu dobrostanu dla zwierząt, które stanowią trwałe użytki zielone i pastwiska, które nie były objęte zmianowaniem upraw zgodnie z art. 2 pkt. 29 ustawy; VI. Dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Stron na okoliczność ustalenia faktycznej powierzchni trwałych użytków zielonych.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w związku z faktem, że nieruchomość była także objęta dofinansowaniem na podstawie decyzji z 22 maja 2024 r., gdzie jako trwałe użytki zielone wskazano powierzchnię 29,54, a stan użytkowania na gruncie nie uległ zmianie, występował z wnioskiem o dokonanie pomiarów geodezyjnych bezpośrednio na gruncie celem ustalenia w sposób miarodajny faktycznej powierzchni kwalifikującej się do objęcia dofinansowaniem, nie zaś jedynie w oparciu o obraz ortofotomapy, która zaniża obszar objęty dofinansowaniem ze szkodą dla producenta rolnego. Zdjęcia lotnicze, pomimo iż stanowią cenne źródło informacji o terenie, nie zawsze idealnie oddają jego faktyczny stan. Różnice mogą wynikać z wielu czynników, takich jak błędy pomiarowe, zniekształcenia optyczne, czy efekty atmosferyczne, a zatem wiarygodność zdjęć lotniczych zależy od jakości wykonania, rodzaju użytego sprzętu, a także od poprawnego przetworzenia danych.
Organ wydając zaskarżoną decyzję nie wyjaśnił rozbieżności w zakresie ustaleń dotyczących powierzchni trwałych użytków rolnych, które w sposób odmienny zostały wskazane z ww. decyzjach o przyznanie płatności do nieruchomości stanowiącej działkę nr ewid. [...].
Jak słusznie w zaskarżonej decyzji wskazano, jako trwałe użytki zielone należy określić grunty, które są wykorzystywane do uprawy trwa lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie lub uprawianych, które nie są objęte zmianowaniem upraw przez co najmniej okres 5 lat.
Skarżący wyjaśnił, że działka nr [...], której niniejsze postępowanie dotyczy, posiada powierzchnię ewidencyjną 33,71 ha. Składając wniosek
o przyznanie płatności pomniejszył deklarowaną powierzchnię o rowy melioracyjne znajdujące się na działce, o teren zabudowany, obniżając jej powierzchnię o 3,70 ha. Drzewa natomiast stanowią dobrostan dla zwierząt, będący ich naturalnym schronieniem, na dowód czego przedłożył w załączeniu zdjęcia wykonane przez pracowników organu. Dodatkowo wskazał, że na nieruchomości, wbrew twierdzeniom organu, brak jest obszaru pokrytego wodą w północnej części działki dyskwalifikującego objęcie tej części nieruchomości przyznaniem dopłaty, albowiem wskazane tereny stanowią naturalne poidła dla zwierząt i znajdują się one bezpośrednio przy rowach melioracyjnych, a ich powierzchnia została uwzględniona i pomniejszona przez beneficjenta przy składaniu wniosku o dofinansowanie. Trwałe użytki zielone stanowią natomiast kluczowe źródło naturalnych pasz dla zwierząt, w szczególności trawożernych, zarówno te powstałe w sposób naturalny, jak i te zakładane przez człowieka, dostarczają cennej paszy w postaci zielonki, siana czy kiszonki, zaś naturalne poiwa są elementem tego środowiska dla jego prawidłowego funkcjonowania. Błędne są także ustalenia organu jakoby grunt objęty wnioskiem
o dofinansowanie nie spełniał definicji TUZ, to jest przez okres co najmniej 5 lat grunt niewłączony do płodozmianu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Organ dodał, że w zakresie zarzutu nieuznania powierzchni stanowiącej "naturalne poidło dla zwierząt", wbrew twierdzeniom skarżącego, powierzchnia ta została w znacznej części zadeklarowana do płatności, co potwierdza zrzut stanowiący załącznik nr [...] w aktach sprawy. Brak jest wyjątków wskazujących na uznawanie do płatności ekologicznych skupisk drzew stanowiących "dobrostan dla zwierząt". Dołączony do skargi wydruk fotografii przedstawiającej część działki porośniętą drzewami z przebywającymi pomiędzy nimi zwierzętami potwierdza, że obszar ten nie spełnia definicji kwalifikującego hektara. Do akt dołączono protokół
z oględzin działki oraz płytę CD z fotografiami oraz szkicami działki. Różnica pomiędzy powierzchnią stwierdzoną podczas oględzin działki, a zatwierdzoną do płatności wynika m.in. z faktu, że obszar zmierzony zawiera część działki, która nie była deklarowana do płatności. W ocenie organu protokół z oględzin spornej działki pomimo, że został sporządzony po wydaniu zaskarżonej decyzji, potwierdził ustalenia w niej zawarte.
Na rozprawie przez tut. sądem pełnomocnik skarżącego wniósł
o przeprowadzenie dowodu z kopii protokołu oględzin działki referencyjnej nr [...] z 14 października 2020 r. na okoliczność wykazania powierzchni nieruchomości zgłoszonej do płatności od 2020 r. Cofnął wniosek dowodowy o powołanie biegłego geodety i przesłuchanie skarżącego w charakterze strony. Podtrzymał pozostałe wnioski dowodowe zawnioskowane w skardze.
Skarżący oświadczył, że od 5 lat otrzymuje płatności na powierzchnię ponad 30 hektarów, która była weryfikowana w 2020 r. Drzewa znajdujące się na jego działce służą zwierzętom jako schronienie przed słańcem. Kontrola na miejscu, która odbyła się po wydaniu zaskarżonej decyzji potwierdziła, że powierzchnia spornej działki, do której przysługuje mu płatność powinna być większa, niż ta ustalona
w decyzji. Sąd postanowił, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a odmówić przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego w skardze i na rozprawie.
Skarżący wyjaśnił na pytanie sądu, że niezależnie od płatności objętych zaskarżoną decyzją otrzymuje również płatności dobrostanowe, które dotyczą spornego obszaru zadrzewionego. Pełnomocnik organu potwierdza, że skarżący otrzymują płatności dobrostanowe, ale one nie są uzależnione od powierzchni działki, ale sposobu jej użytkowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej: "p.p.s.a." wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja przyznająca skarżącemu płatności ekologiczne na rok 2024 r. w zmniejszonej wysokości z powodu stwierdzenia, że zadeklarowana do płatności powierzchnia jest większa od powierzchni stwierdzonej.
Organ prawidłowo wskazał na podstawy materialnoprawne spornego rozstrzygnięcia, tj. na ustawę o Planie Strategicznym, Rozporządzenie w sprawie ekologii i Rozporządzenie, a także przepisy unijne.
Zgodnie z art. 41 ustawy o Planie Strategicznym płatności w ramach interwencji związanych ze środowiskiem, klimatem i innych zobowiązań w dziedzinie zarządzania, o których mowa w art. 69 lit. a rozporządzenia 2021/2115, są przyznawane w formie: 1) płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych; 2) płatności ekologicznych; 3) premii z tytułu zalesień, zadrzewień lub systemów rolno-leśnych. Płatności ekologiczne przyznaje się do użytków rolnych będących w posiadaniu rolnika, na których prowadzi produkcję ekologiczną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej
i realizuje zobowiązanie ekologiczne. Do przyznawania płatności ekologicznych przepisy art. 26 ust. 1 pkt 2 i 3 stosuje się odpowiednio (art. 43 ust. 2 ustawy). W decyzji w sprawie o przyznanie płatności ekologicznych ustala się również obszar gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym (art. 43 ust. 3 ustawy).
Zgodnie z § 2 Rozporządzenia w sprawie ekologii, płatności ekologiczne przyznaje się rolnikowi, jeżeli: 1) realizuje inne zobowiązania w dziedzinie zarządzania, o których mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115, przez 5 lat na użytkach rolnych, na których prowadzi produkcję ekologiczną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy
z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz. U. poz. 1370 oraz z 2023 r. poz. 412 i 588), zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym"; 2) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznych w ramach określonych pakietów wymienionych w rozporządzeniu (§ 2 rozporządzenia). Natomiast w myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego: zobowiązanie ekologiczne obejmuje użytki rolne: 1) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszych płatności ekologicznych w ramach danego pakietu; 2) objęte obszarem zatwierdzonym. Zobowiązanie ekologiczne obejmuje użytki rolne, o których mowa
w ust. 1, nawet w przypadku, gdy płatności ekologiczne w ramach pakietów wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 7 i 8 zostały przyznane do mniejszej powierzchni (§ 5 ust. 2). Rolnik realizuje zobowiązanie ekologiczne od dnia 15 marca roku, w którym złożył wniosek o przyznanie pierwszych płatności ekologicznych w ramach danego zobowiązania ekologicznego (§ 5 ust. 3).
Zgodnie z § 10 pkt 2 lit. a Rozporządzenia w sprawie ekologii płatności ekologiczne są przyznawane do trwałych użytków zielonych - w przypadku pakietu wymienionego w § 3 ust. 1 pkt 8 – pakiet trwałe użytki zielone (§ 3 ust. 1 pkt 8t ego rozporządzenia).
Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do treści § 17 ust. 1 pkt 1-4 ww. rozporządzenia wniosek o przyznanie płatności ekologicznych, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego zawiera m.in. oświadczenie o: a) działkach referencyjnych, b) sposobie użytkowania działek referencyjnych w ramach zobowiązania ekologicznego, zawierające w szczególności wskazanie: – pakietu realizowanego na danej działce referencyjnej zadeklarowanej do płatności ekologicznych.
W myśl § 19 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie ekologii rolnik wskazuje na działkach referencyjnych deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznych powierzchnie, na których realizuje poszczególne pakiety.
Wysokość płatności ekologicznych w danym roku ustala się jako sumę iloczynów stawek płatności i powierzchni gruntów, do których przysługują płatności ekologiczne w ramach poszczególnych pakietów, po uwzględnieniu kar. Przy ustalaniu wysokości płatności ekologicznych uwzględnia się powierzchnię gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym położonych na danej działce referencyjnej, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z 4 maja 2022 r. (§ 11 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia w sprawie ekologii). Przepis art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 stanowi, że w systemie identyfikacji, w odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie co najmniej określają maksymalny kwalifikujący się obszar do celów interwencji obszarowych w ramach systemu zintegrowanego. W celu określenia maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie odliczają, w miarę możliwości, niekwalifikujące się elementy z działki poprzez ich wyodrębnienie. Państwa członkowskie określają z wyprzedzeniem kryteria i procedury stosowane do oceny, kwantyfikacji i, w stosownych przypadkach, wyodrębnienia kwalifikujących się
i niekwalifikowalnych części działki. Przy określaniu maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie mogą ustalić rozsądny margines dla prawidłowej kwantyfikacji w celu uwzględnienia obwodu i stanu działki.
Zgodnie z § 30 ww. rozporządzenia w przypadku gdy rolnik ubiega się
o przyznanie płatności ekologicznych w ramach danego zobowiązania ekologicznego do powierzchni gruntów, która przekracza obszar zatwierdzony, powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności oraz wysokość kary ustala się w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym dotyczących przyznawania pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1 lit. a-d ustawy o Planie Strategicznym. Konsekwencje zawyżenia (przedeklarowania) powierzchni uprawnionej do płatności obszarowej reguluje § 45 rozporządzenia. Stosownie do § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi nie mniej niż 3% i nie więcej niż 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności i jest większa niż 0,1 ha, za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności uznaje się powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności pomniejszoną o dwukrotność tej różnicy.
Zdaniem sądu, organ prawidłowo zastosował powyższe przepisy w stanie faktycznym sprawy i zasadnie dokonał zmniejszenia płatności ekologicznych wnioskowanych przez skarżącego na 2024 r. w związku z różnicą między deklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działek. Organ ustalił bowiem, że powierzchnia zadeklarowana przez rolnika do płatności jest większa od powierzchni stwierdzonej o 2,80 ha tj. o 10,01% powierzchni stwierdzonej. Obszar wyłączony przez organ w większości (około 2,25) stanowi obszar zadrzewiony (południowa część działki B). Wykluczone z płatności zostały też liczne kępy drzew
o powierzchniach ponad 1ar (południowo – zachodnia część działki), powierzchnie rowów melioracyjnych o szerokościach ponad 2 m oraz obszar pokryty wodą.
Skarżący nie kwestionuje istnienia zadrzewionego obszaru na deklarowanej do płatności powierzchni, podnosi natomiast, że jego wyłączenie przez organ jest niezasadne z uwagi na okoliczność, że ten zadrzewiony obszar stanowi dobrostan dla zwierząt będący ich naturalnym schronieniem. Twierdzi ponadto, że brak jest obszaru pokrytego wodą w północnej części działki dyskwalifikującego objęcie tej części nieruchomości przyznaniem dopłaty, albowiem wskazane tereny stanowią naturalne poidła dla zwierząt i znajdują się one bezpośrednio przy rowach melioracyjnych, a ich powierzchnia została uwzględniona i pomniejszona przez beneficjenta przy składaniu wniosku o dofinansowanie.
Odnosząc się do tak przedstawionej kwestii spornej wymaga wyeksponowania, że skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach wariantu 8.2 - trwałe użytki zielone po okresie konwersji.
Z definicji trwałych użytków zielonych wskazanej w art. 2 pkt 29 ustawy
o Planie Strategicznym wynika natomiast, że takimi użytkami nie są obszary zadrzewione, nawet jeżeli, jak twierdzi skarżący, stanowią dobrostan dla zwierzą. Stosownie do powołanej regulacji trwałe użytki zielone są to grunty, które są wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych)
i które nie były objęte zmianowaniem upraw przez co najmniej pięć lat, przy czym zaoranie, uprawa lub wysiew innego gatunku należącego do traw lub innych zielnych roślin pastewnych po uprawie lub zaoraniu nie powoduje zmiany klasyfikacji danego obszaru jako trwałego użytku zielonego.
Za grunty stanowiące kwalifikujący się obszar uznaje się jedynie elementy krajobrazu obejmujące rozproszone drzewa, a nie skupiska drzew. Stosownie bowiem do § 9 ust. 1 i 2 Rozporządzenia w sprawie ekologii płatności ekologiczne są przyznawane do gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym, położonych na danej działce referencyjnej w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z 4 maja 2022 r., o łącznej powierzchni co najmniej 0,1 ha. W przypadku gdy na gruntach, o których mowa w ust. 1, występują drzewa, płatności ekologiczne mogą być przyznane do tych gruntów, jeżeli liczba drzew na hektar tych gruntów nie przekracza maksymalnego zagęszczenia określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym. Z przepisów tych wynika natomiast, że za grunty stanowiące kwalifikujący się hektar uznaje się elementy krajobrazu, rozproszone drzewa znajdujące się na użytkach rolnych, o ile liczba drzew na hektar, innych niż drzewa owocowe, nie przekracza 100 sztuk
(§ 1 ust. 4 lit. c rozporządzenia ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za kwalifikujące się hektary).
Na zadeklarowanych przez skarżącego obszarach organ stwierdził natomiast obszar stanowiący skupisko drzew (zadrzewienie) oraz kępy drzew, nie zaś rozproszone pojedyncze drzewa, czego z resztą skarżący nie podważa.
Z powyższych regulacji wynika, wbrew twierdzeniom skarżącego, że brak jest wyjątków wskazujących na uznawanie do płatności ekologicznych skupisk drzew stanowiących "dobrostan dla zwierząt".
Powyższym ustaleń organy dokonały prawidłowo w toku przeprowadzonej kontroli administracyjnej, ujawniając niezgodności pomiędzy powierzchnią deklarowaną przez skarżącą a referencyjną bazą systemu informatycznego (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli - ZSZiK), w oparciu o dane zawarte w bazie referencyjnej LPIS.
Argumentacja zawarta w skardze sprowadza się w istocie do kwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych przez organy ARiMR. Zdaniem autora skargi, ustalenia te winny mieć oparcie w kontroli na miejscu, a nie kontroli administracyjnej.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego w tym zakresie należy wskazać, że organy zobowiązane są do ustalania powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności. Dla ustalenia prawa do otrzymania płatności podstawowe znaczenie ma bowiem rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest określona działalność rolnicza (uprawa). Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane
w zakresie przestrzegania przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych, spełniania warunków przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej oraz zobowiązań związanych
z przyznaną pomocą i pomocą techniczną określonych w postanowieniach Planu, wytycznych instytucji zarządzającej, regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy oraz umowie o przyznaniu pomocy i pomocy technicznej albo decyzji
o przyznaniu pomocy. Przy czym, jak stanowi art. 100 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, kontrole administracyjne są przeprowadzane w odniesieniu do wszystkich wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków
o płatność.
Określenie powierzchni referencyjnej odbywa się na podstawie dostępnych
w systemie informatycznym organu możliwie aktualnych zdjęć lotniczych poszczególnych działek, na których można prowadzić wiarygodne pomiary powierzchni i odległości tzw. ortofotomap cyfrowych, informacji zawartych
w ewidencji gruntów i budynków oraz informacji z wniosków o przyznanie płatności.
Wymaga przy tym podkreślenia, że sprawdzenie przez organ zgodności
z kryteriami kwalifikowalności obejmuje kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przy czym wyniki uzyskane w drodze jednego lub drugiego rodzaju kontroli mają równoprawne znaczenie, co oznacza, że skontrolowanie i ustalenie powierzchni rzeczywistej do płatności przy użyciu systemu komputerowej identyfikacji jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku przez kontrolę na miejscu lub zestawiania go z danymi z ewidencji gruntów (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2018 r. sygn. akt I GSK 720/18; dostępny na CBOSA).
Zdaniem sądu zatem, w stanie faktycznym niniejszej sprawy ustalenie powierzchni do płatności przy użyciu systemu komputerowej identyfikacji było wystarczające i nie było potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu, tym bardziej że skarżący nie kwestionuje istnienia skupiska drzew na zadeklarowanym do płatności ekologicznych obszarze w ramach wariantu trwałe użytki zielone.
Sąd odmówił przeprowadzenia dowodów z decyzji kierownika Agencji
z 22 maja 2024 r. w sprawie przyznania płatności ekologicznej na 2023 r., ze zdjęć wykonanych przez pracowników Agencji 7 lipca 2025 r. na okoliczność ich treści,
w tym na fakt stanowienia drzewostanu dobrostanu dla zwierząt, które stanowią trwałe użytki zielone i pastwiska, które nie były objęte zmianowaniem upraw oraz
z kopii protokołu oględzin działki referencyjnej nr [...] z 14 października 2020 r. na okoliczność wykazania powierzchni nieruchomości zgłoszonej do płatności od 2020 r. wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie sąd takich wątpliwości nie stwierdził. Ponadto bezzasadne jest odwoływanie się strony skarżącej do okoliczności dotyczących płatności w poprzednich latach, gdyż dotyczyły one innych lat i nie mogły mieć bezpośredniego wpływu na kwestie przyznania płatności ekologicznych na 2024 r., decydowały bowiem w tym zakresie wyłącznie wyniki kontroli administracyjnej, dotyczącej stanu działek na 2024 r. Dodatkowo jedynie należy wskazać, że skarżący nie jest konsekwentny w swojej argumentacji. Z jednej bowiem strony wskazuje na ustalenia w zakresie obszaru gruntów objętego zobowiązaniem ekologicznym, wynikające z decyzji kierownika dotyczącej przyznania płatności ekologicznych na rok 2023 r. Z drugiej strony w 2024 r. deklaruje inną (większą powierzchnię) niż wynikająca z tej decyzji.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.