I SA/KE 344/23

I SA/Ke 344/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 46/24 - Wyrok NSA z 2024-07-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 99 ust. 1 pkt 2art. 75 ust. 1 pkt 5,
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 27 lipca 2023 r. nr SKO.RD-52/5374/304/2023 w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 27 lipca 2023 r. nr SKO.RD-52/5374/304/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (kolegium) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce (prezydent) nr K-II.5430.17.26.2023.IW 5 maja 2023 r. orzekającą o skierowaniu K. Z. (strona) posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Z materiału dowodowego wynika, że podstawą wydania decyzji przez organ pierwszej instancji był wniosek Prokuratura Prokuratury Rejonowej Kielce – Wschód w Kielcach (prokurator) z 29 marca 2023 r. Do wniosku została dołączona opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona przez dwóch biegłych psychiatrów 15 lutego 2023 r. w toku postępowania karnego. Z opinii wynika m.in., że K. Z. posiada cechy nieprawidłowej struktury osobowości powikłane zmianami charakterologicznymi, spowodowanymi najprawdopodobniej urazami głowy oraz wieloletnią intoksykacją alkoholową, co klinicznie objawia się wzmożonym egocentryzmem, obniżeniem uczuciowości wyższej, obniżonym poziomem lęku drażliwością, impulsywnością ze skłonnością do zachowań agresywnych oraz autoagresywnych, upośledzeniem wyciągania konstruktywnych wniosków z dotychczasowych doświadczeń życiowych, zwłaszcza tych negatywnych, skłonnością do nieprzestrzegania ogólnie przyjętych norm prawnych, społecznych i kulturowych, tendencją do nadużywania substancji psychoaktywnych. Używanie alkoholu nosi cechy uzależnienia.
Kolegium powołało się na art. art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust 1 pkt 2 i art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 622; ze zm.), dalej jako "ustawa" i wskazało, że z ww. przepisów wynika, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Starosta wydaje decyzję administracyjną z urzędu na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych.
Kolegium wyjaśniło, że podstawą wydania decyzji przez prezydenta był wniosek prokuratora, który nadzorował postępowanie przeciwko K. Z. podejrzanemu o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k., w którego toku strona została zbadana przez dwóch biegłych psychiatrów. Biorąc pod uwagę treść opinii biegłych, prokurator uznał, iż zachodzi uzasadnione podejrzenie, że zdolność strony do kierowania pojazdami może być ograniczona lub nawet zniesiona, co zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy stanowi podstawę do skierowania na badania lekarskie. Do wniosku załączył opinię sądowo – psychiatryczną z 15 lutego 2023 r.
Przytaczając treść art. 182 k.p.a. kolegium wyjaśniło także, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego wniesione przez prokuratora jest dla organu administracyjnego wiążące, co oznacza tyle, że żądanie prokuratora ma spowodować wszczęcie postępowania, w którym organ rozpatrzy sprawę administracyjną. Dodało, że na podstawie wniosku prokuratora i ww. opinii biegłych, prezydent uznał, iż wobec K. Z. występują uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, mogące stanowić przeciwwskazania co do jego dalszego udziału w ruchu drogowym w charakterze kierującego.
Organ odwoławczy powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 509/15 wskazał, że starosta podejmując decyzję o skierowaniu konkretnej osoby fizycznej na badanie lekarskie celem ustalenia czy istnieją przeciwwskazania do kierowania pojazdem musi każdorazowo wyważyć dwa sprzeczne interesy, interes prywatny osoby kierowanej na badanie i interes publiczny, którym jest bezpieczeństwo osób poruszających się po drogach oraz ocenić, który z nich w danej sprawie wymaga większej ochrony. Przytoczył także poglądy zawarte w wyrokach: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 października 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 411/22 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lutego 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 826/17, zgodnie z którymi skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami, gdyż jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Powyższe może prowadzić do stwierdzenia istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwwskazania nie występują.
Następnie powołując się m.in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 19 października 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 385/16 wyjaśnił, że zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy w dużym stopniu zależy bezpieczeństwo ruchu, a niedomagania kierowcy w tym zakresie są czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne.
Kolegium powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 5 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 508/19 podkreśliło, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach.
W ocenie kolegium uzyskana i potwierdzona przez organ pierwszej instancji informacja stanowi uzasadnione zastrzeżenie co do stanu zdrowia K. Z..
Decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie została wydana w oparciu o informacje zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej przez dwóch biegłych psychiatrów w toku postępowania karnego. Opisane przez biegłych psychiatrów uzależnienie od alkoholu może mieć wpływ na zdolność K. Z. do prowadzenia pojazdów. Nie może bowiem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że nałóg ten może mieć wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną i ruchową. Powyższe ustalenia wypełniają określoną w art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy przesłankę skierowania K. Z. na badania lekarskie, jako że rodzą one uzasadnione zastrzeżenia i wątpliwości co do zdolności prowadzenia przez uczestnika pojazdów silnikowych.
Kolegium wyjaśniło także, że decyzja kierująca na badania lekarskie nie oznacza jednocześnie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Ma na celu jedynie skontrolowanie stanu zdrowia kierowcy, w sytuacji gdy pojawiły się uzasadnione wątpliwości.
W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach K. Z. wniósł o uchylenie decyzji kolegium oraz organu pierwszej instancji. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu z postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z 10 sierpnia 2023 r. na okoliczność oddalenia wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce – Wschód o zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu.
Zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia:
a) art. 138 § pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzji Prezydenta Miasta Kielce poprzez przyjęcie, że decyzja organu pierwszej instancji nie narusza obowiązującego prawa, podczas gdy na tle niniejszej sprawy nie istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia K. Z., a zatem brak było podstaw do skierowania skarżącego na badania lekarskie,
b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do poczynienia przez organ drugiej instancji w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych ustaleń faktycznych, polegających na błędnym przyjęciu przez ten organ, że istniały przesłanki do skierowania K. Z. na badania lekarskie,
c) art. 10 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. polegające na uniemożliwieniu skarżącemu zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, uniemożliwieniu wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że K. Z. został pozbawiony możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania;
II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na treść zapadłej decyzji, a to: art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na skierowaniu K. Z. na badania lekarskie w celu ustalenia lub braku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podczas gdy w przypadku K. Z. brak jest podstaw do przyjęcia, że występują u niego jakiekolwiek przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów mechanicznych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że brak jest podstaw do skierowania go na badania lekarskie. Wyjaśnił, że jest osobą młodą (37 lat), zdrową, posiadającą normalne odruchy i reakcje. Nie występują u niego żadne symptomy ani objawy, które mogłyby prowadzić do stwierdzenia, że istnieją jakiekolwiek przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Przytaczając orzecznictwo NSA wskazał też, że należy mieć na uwadze, że celem regulacji ustawy o kierujących pojazdami jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdu. Oznacza to, że wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Za uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia można uznać jedynie takie, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym. Nie jest konieczne uzyskanie przez organ pewności co do istnienia takich przeciwwskazań, bowiem kwestia zdolności do prowadzenia pojazdu będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany. Niezbędne jednak jest wysokie prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym, co musi być potwierdzone przez właściwego starostę w toku przeprowadzonego postępowania.
Do skierowania na badania lekarskie winny się zatem nadawać przypadki szczególnie uzasadnione, które są istotne z punktu bezpieczeństwa ruchu drogowego. Do takich schorzeń można zaliczyć chociażby zaburzenia neurologiczne, które w sposób oczywisty mogą mieć wpływ na motorykę człowieka, odbiór bodźców, czas reakcji, czyli na czynniki kluczowe z punku widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Na tle niniejszej sprawy takie okoliczności nie wystąpiły, albowiem urząd prokuratorski w swoim wniosku powołał się w istocie na opinię biegłych, którzy wskazali na cechy charakteru skarżącego.
Niniejsza sprawa stanowi przykład stosowania wykładni rozszerzającej i instrumentalnego stosowania przepisów prawa do przypadków, gdy brak jest podstaw do podejmowania działań wobec skarżącego. Zauważyć również należy, że na tle tej sprawy brak jest jakiejkolwiek tożsamości przedmiotowej do postępowania karnego, w której skarżący występuje w charakterze oskarżonego. Po pierwsze, w sprawie karnej nie zapadł prawomocny wyrok, wobec czego skarżący winien być traktowany jako osoba niekarana. Po drugie, czyn zarzucany skarżącemu, jako oskarżonemu w postępowaniu karnym, nie ma żadnego związku podmiotowego, ani przedmiotowego z prowadzeniem pojazdu. Zatem dokonywanie ustaleń w oparciu tylko i wyłącznie o opinię biegłych psychiatrów powinno zostać uznane jako niewystarczające do skierowania skarżącego na badania lekarskie i na tle niniejszej sprawy organ administracji publicznej winien wydać postanowienie o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Tymczasem w sprawie występuje bezrefleksyjne, instrumentalne wykorzystywanie klauzuli generalnej, która w istocie może mieć zastosowanie do każdego stanu faktycznego i do każdego człowieka posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami.
Organ dopuścił się również naruszenia art. 10 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. polegającego na uniemożliwieniu skarżącemu zapoznania się zebranym w sprawie materiałem dowodowym, uniemożliwieniu wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że skarżący został pozbawiony możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Do skargi skarżący załączył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z 10 sierpnia 2023 r. oddalającego wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce – Wschód o zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu.
W odpowiedzi na skargę kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do treści art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r.– Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492; ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; ze zm.), dalej: ,,p.p.s.a."
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła sąd do wniosku, że decyzja ta odpowiada prawu, a zarzuty skargi są bezzasadne.
W sprawie sporne jest zaistnienie przesłanki skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Według kolegium opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona przez biegłych, a załączona do wniosku prokuratora o skierowanie skarżącego na badania, realizowała przesłankę zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. zaistnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy.
Zdaniem skarżącego opinia biegłych wskazywała jedynie na określone cechy jego charakteru. Na tle tej sprawy brak jest jakiejkolwiek tożsamości przedmiotowej do postępowania karnego, w której skarżący występuje w charakterze oskarżonego i w toku którego została sporządzona przez biegłych opinia. Zarzucany skarżącemu, jako oskarżonemu w postępowaniu karnym, czyn nie ma żadnego związku podmiotowego ani przedmiotowego z prowadzeniem pojazdu.
W sprawie nie jest sporne, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdem.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia
2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 622; z zm., zwanej w uzasadnieniu "ustawą").
Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z kolei zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia.
Przesłanka ta, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 7 września 2016 r. I OSK 1051/16 i 21 września 2021 r. II GSK 891/21, powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, powodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich wystąpienia.
W przedmiotowej sprawie wniosek prokuratora wywołał skutek w postaci wszczęcia postępowania przez starostę, stosownie do treści art. 182 k.p.a. Prawo zwrócenia się do właściwego organu o wszczęcie postępowania administracyjnego stanowi bowiem procesowe prawo prokuratora do żądania wszczęcia postępowania. Przesłanką żądania wszczęcia postępowania jest istnienie stanu niezgodnego z prawem. Ocena, czy taki stan istnieje, należy do prokuratora i nie podlega weryfikacji przez organ administracji publicznej, do którego wpłynął wniosek prokuratora o wszczęcie postępowania. Organ jest takim wnioskiem związany (tak WSA w Krakowie w wyroku z 6 listopada 2012 r., II SA/Kr 1597/11; orzeczenie dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji na podstawie powołanych wyżej przepisów. Natomiast sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza przede wszystkim, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach (tak NSA w wyroku z 21 września 2022 r., I OSK 2232/19; dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podstawą faktyczną wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania były okoliczności wynikające z opinii sądowo-psychiatrycznej. W sporządzonej opinii wydanej przez specjalistów psychiatrii, u badanego stwierdzono pierwotnie cechy nieprawidłowej struktury osobowości, powikłane zmianami charakterologicznymi, spowodowanymi najprawdopodobniej urazami głowy oraz wieloletnią intoksykacją alkoholową, co klinicznie objawia się wzmożonym egocentryzmem, obniżeniem uczuciowości wyższej, obniżonym poziomem lęku, drażliwością, impulsywnością ze skłonnością do zachowań agresywnych i autoagresywnych, upośledzeniem wyciągania konstruktywnych wniosków z dotychczasowych doświadczeń życiowych, zwłaszcza tych negatywnych, skłonnością do nieprzestrzegania ogólnie przyjętych norm prawnych, społecznych i kulturowych, tendencją do obwiniania innych za swoje niepowodzenia życiowe, brakiem krytycyzmu do swojej sytuacji życiowej i zachowań, tendencją do nadużywania substancji psychoaktywnych. Ponadto biegli zaopiniowali, że używanie przez badanego alkoholu nosi cechy zależności, co klinicznie objawia się piciem alkoholu wielodniowymi ciągami, przymusem picia, utratą kontroli nad ilością i częstością picia, piciem mimo wiadomości o jego szkodliwości dla zdrowia i zachowań, rytualizacją picia.
Należy przy tym wyjaśnić, że ani organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, jak również obecnie sąd, nie mają kompetencji do podważania ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii sporządzonej przez biegłych. Jednocześnie opinia ta stanowi bez wątpienia wiarygodny, obiektywny dowód, w oparciu o który zasadnie organy obu instancji uznały, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego mogące mieć wpływ na jego zdolność kierowania pojazdami. Dodać też należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie jest jednoznaczna z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami i absolutnie nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy wyjaśnieniu istniejących w tym względzie uzasadnionych wątpliwości (tak NSA w wyroku z 10 stycznia 2023 r., I OSK 2613/19; dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zważywszy na powyższe, w ocenie sądu, organy administracji prawidłowo oceniły stan faktyczny i trafnie uznały, że zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy. Celem tego rozwiązania prawnego jest dokonanie oceny stanu zdrowia kierującego pojazdem w celu wykluczenia mogących pojawiać się zagrożeń w ruchu drogowym. Ocena przesłanek uzasadniających skierowanie na badania lekarskie została dokonana przez kolegium przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu drogowego przez skarżącego. Skarżący twierdzi, że orzekające w sprawie organy powołały się w istocie na opinię biegłych, którzy ocenili de facto jego cechy charakteru a nie wykazali schorzeń będących źródłem zagrożenia dla ruchu drogowego. Sąd stwierdza, że niezdolność kierowcy do prowadzenia pojazdu może być spowodowana nie tylko brakami fizycznymi czy umysłowymi, mającymi postać jednostek chorobowych, ale także cechami charakteru dyskwalifikującymi daną osobę jako kierowcę. W wyrokach z 6 listopada 2009 r. I OSK 126/09 i 24 listopada 2010 r. I OSK 167/10 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie się stykał na drodze. Bez znaczenia jest natomiast, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej, czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Każda bowiem niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym. Dlatego też stan psychiczny, emocjonalny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Tym samym zarzut skarżącego dotyczący braku wykazania przez biegłych schorzeń mających bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym oraz brak jakiejkolwiek tożsamości przedmiotowej sprawy administracyjnej do postępowania karnego, w której skarżący występuje w charakterze oskarżonego, nie zasługuje na uwzględnienie. W przypadku skarżącego to właśnie stwierdzone przez biegłych cechy nieprawidłowej struktury osobowości i uzależnienie skarżącego od alkoholu są wystarczającym powodem do uznania, że istnieją wątpliwości co do jego stanu zdrowia jako kierowcy.
Dokonanej przez sąd oceny tej sprawy nie zmienia załączona do skargi kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z 10 sierpnia 2023 r. oddalającego wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce – Wschód o zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu. Z postanowienia tego nie wynika bowiem, by opinie biegłych zostały w jakimkolwiek zakresie zakwestionowane, ale że nie ma potrzeby zastosowania wobec skarżącego obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu. Okoliczności świadczące o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego wynikają z niezakwestionowanej opinii biegłych. Dlatego sąd odmówił przeprowadzenia dowodu z ww. dokumentu.
Sąd, a wcześniej organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, nie oceniają, czy skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne, czy nie, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. W tym celu wydano zaskarżony akt, by osoba kompetentna dokonała stosownych ustaleń. Jeśli skarżący jest zdrowy i sprawny, to będzie mógł dalej prowadzić pojazdy.
Zaznaczenia wymaga, że wystarczającą podstawą skierowania kierowcy na badania lekarskie jest opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona w postępowaniu sądowym, w tym przypadku – w postępowaniu karnym (por. wyroki NSA: z 3 grudnia 2015 r., I OSK 605/14; z 11 lipca 2019 r., I OSK 2407/17; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się któregokolwiek z wykroczeń bądź przestępstw. W rezultacie przysługuje ono niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności - za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi, narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r. I OSK 509/15 oraz wyroki WSA w Kielcach z 30 października 2019 r., II SA/Ke 564/19 i z 16 października 2016 r. II SA/Ke 385/16; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby prowadzić bezpiecznie, kierujący musi przecież zachowywać czujność i podejmować decyzje o wykonaniu określonych manewrów w oparciu o wciąż zmieniające się informacje napływające z otoczenia, takie jak m.in.: warunki drogowe, ruch innych pojazdów czy zachowanie innych użytkowników drogi, praca i ruch własnego pojazdu, własny stan fizyczny i psychiczny. Prowadzenie pojazdu wymaga dużej precyzji i charakteryzuje się złożonością.
Stwierdzone przez opiniujących biegłych cechy nieprawidłowej struktury osobowości i uzależnienie od alkoholu u skarżącego jako kierowcy, może mieć wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną i ruchową, co mogłoby mieć przełożenie na spowodowanie niebezpiecznej sytuacji na drodze. Stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa w ruchu drogowym i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo w ruchu. Celem weryfikacji powyżej opisanych okoliczności koniecznym jest skierowanie skarżącego na badania lekarskie, które pozwolą ustalić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, co obligowało organy do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Chybiony jest także zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. polegający na uniemożliwieniu skarżącemu zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i uniemożliwieniu wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło, że skarżący został pozbawiony możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania. W wyrokach z 20 kwietnia 2023 r. II OSK 842/20 i 6 czerwca 2023 r. II GSK 1536/21 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Zatem dla skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. konieczne jest wykazanie przez stronę powołującą się na owo naruszenie prawa, jakich czynności nie mogła ona dokonać, bądź jakich dowodów nie mogła zawnioskować wskutek naruszenia przez organ art. 10 k.p.a. Naruszenie przywołanego przepisu poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, w jaki sposób niezawiadomienie go o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem zaskarżonej decyzji wpłynęło na wynik sprawy, w szczególności jakiej konkretnie czynności z tego powodu nie dokonał, jakich argumentów nie podniósł. Przede wszystkim należy podkreślić, że kolegium dysponowało materiałem dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji, którym była jedynie opinia sądowo-psychiatryczna, znana skarżącemu.
Przeprowadzone przez organy postępowanie nie narusza przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w skardze, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. Organy dochowały bowiem zasady prawdy obiektywnej, oceniły dowód w sprawie w granicach wyznaczonych przez ustawę, prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe.
Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Kielcach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.