I SA/Ke 338/21

I SA/Ke 338/21 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2021-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Artur Adamiec
Danuta Kuchta /sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 651/22 - Wyrok NSA z 2022-07-05
I GZ 263/21 - Postanowienie NSA z 2021-09-15
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1505
art. 29 ust. 1 i ust. 2;
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Dz.U. 2015 poz 415
par. 2, par. 11 ust. 1, par. 12 ust. 4;
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
Dz.U. 2020 poz 217
art. 44 ust. 3;
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 1 i ust. 3;
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1;
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60;
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1 i ust. 3;
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia ... nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w K. (Dyrektor) decyzją z [...] r.
nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (Kierownik) z [...] r. nr [...] o ustaleniu R. P. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) w wysokości [...] zł.
Organ ustalił, że [...] r. do Agencji wpłynął wniosek R. P. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018. Po przeprowadzeniu wymaganych kontroli wniosku, K. Agencji decyzją
z [...] r. przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną
w łącznej wysokości [...] zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy, wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów, w dniu [...] r.
W dniu [...] r. do Agencji wpłynęło zawiadomienie z Prokuratury Okręgowej w T., sygn. akt [...] o przesłaniu aktu oskarżenia przeciwko wnioskodawcy (i innym) oskarżonemu o popełnienie przestępstwa
z art. 286 § 1 w zw. z art. 294 § 1 i art. 297 § 1 i art. 233 § 6 w zw. z art. 11 § 2 w zw. z art. 12 § 1 k.k. Postanowieniem z [...] r. K. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018. Powyższe spowodowane było wyjściem na jaw nowych okoliczności dotyczących posiadania przez wnioskodawcę działek zadeklarowanych do płatności oraz prowadzonej działalności rolniczej. W dniu [...] r. K. wydał decyzję, w której uchylił w całości decyzję w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) z [...] r. oraz odmówił przyznania stronie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018. Decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.
Wobec powyższego, K. przeprowadził postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych zakończone decyzją z [...] r., którą ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektor wskazał, że wypłacone stronie środki publiczne za rok 2018 w ramach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego Gwarancji oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1
i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych.
Na podstawie art. 7 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE)
Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69, ze zm.) określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (Kpa), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. W niniejszej sprawie płatności zostały stronie przyznane, a następnie po wyjściu na jaw nowych okoliczności istotnych dla sprawy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej zostały cofnięte, zatem wszczęcie i prowadzenie postępowania mającego na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności Dyrektor uznał za prawidłowe.
Dyrektor powołał przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2015.415 ze zm.), określające warunki przyznania płatności oraz art. 4 ust. 1 Rozporządzenia
nr 1307/2013 zawierający definicje: rolnika, gospodarstwa rolnego, działalności rolniczej. Podkreślił, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu stanowi postępowanie odrębne od postępowania w przedmiocie przyznania płatności.
W konsekwencji strona w niniejszym postępowaniu nie może skutecznie podnosić argumentów przeciwko decyzji o przyznaniu płatności.
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma ustalenie czy zaistniały okoliczności pozwalające na uznanie, że przyznane płatności miały charakter nienależny i jakie jest źródło nieprawidłowości. O nienależnym charakterze przyznanych płatności świadczy stworzenie przez stronę sztucznych warunków otrzymania płatności, co z kolei spowodowało odmowę przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018. W ocenie organu, organ I instancji należycie zebrał materiał dowodowy, który jest kompletny i na jego podstawie poczynił prawidłowe, trafne ustalenia faktyczne dotyczące ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W sprawie istotny jest również wyrok Sądu Okręgowego
w K. w III Wydziale Karnym z [...] r. (sygn. akt III K [...]),
w którym R. P. został uznany za winnego zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu. Sąd ustalił, że R. P., przy znaczącym wsparciu Ł. J. miał przewodnią i kierowniczą rolę w procederze wyłudzania dopłat.
Dyrektor stwierdził ponadto, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu: pomyłka organu (art. 7 ust. 3 Rozporządzenia nr 809/2014), wysokość kwoty zwrotu (art. 44 ust. 3 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w Ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 ), przedawnienie (art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95).
Na powyższą decyzję R. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP polegające na utrzymaniu w mocy decyzji niwelującej skutek decyzji przyznającej płatność i wydanej w sposób prawidłowy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady trwałości decyzji
i zasady ochrony praw słusznie nabytych jako prawa podmiotowego;
2. art. 8, art. 7a § 1, art. 10 lub względnie art. 81a k.p.a. poprzez: a) wydanie decyzji
w oparciu o dyspozycję art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 oraz
art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1306/2013 w oparciu
o selektywny dobór faktów, dowodów i argumentacji, zmierzający do utrzymania powziętej tezy, a nie do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony, co skutkowało uznaniem przez organy, że ziściła się przesłanka w postaci stworzenia sztucznych warunków uzasadniająca zwrot przyznanych płatności jako nienależnych; b) oparcie decyzji na dowodach i dokumentach zgromadzonych w postępowaniu karnym, które nie zostało zakończone w sposób prawomocny; c) brak zawiadomienia strony o zgromadzonych w sprawie dowodach.
3. art. 11 oraz art 80 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego oraz jednoznacznego udowodnienia łącznego spełnienia wszystkich przesłanek uznania przyznanej płatności za płatność nienależną; skutkujące bezpodstawnym twierdzeniem, że skarżący wraz z innymi podmiotami stworzył sztuczne warunki poprzez podział gospodarstwa rolnego na kilka innych podmiotów w celu uzyskania maksymalnych kwot dopłat, w sytuacji kiedy okoliczności sprawy wskazują, że skarżący i inne podmioty powstawały niezależnie, a ich powstanie me wynikało z podziału innego podmiotu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że płatność przyznana skarżącemu jest płatnością nienależną;
4. art 75 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezpodstawne pominięcie przedłożonych przez stronę dowodów i wyjaśnień mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy;
5. art. 15 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez organ II instancji do weryfikacji decyzji pierwszoinstancyjnej, podczas gdy organ ten był zobowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę w sposób pełny i samodzielny;
6. art 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podczas gdy obowiązkiem organu odwoławczego jest sporządzenie adekwatnego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, w tym ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów i okoliczności podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania.
II. przepisów prawa materialnego:
1. art. 4 ust. 1 pkt a, b i c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
nr 1307/2013 poprzez uczynienie podstawą faktyczną przyjętego w decyzji rozstrzygnięcia zarzutów niespełnienia przez stronę przesłanek niewymienionych
w zawartych w ww. przepisach definicjach "rolnika", "gospodarstwa" oraz "działalności rolniczej";
2. art 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95, art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011 poprzez: a) zastosowanie przewidzianych w nich sankcji pomimo braku ziszczenia się ku temu określonych warunków i podstaw; b) błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego zostały sztucznie stworzone, podczas gdy okoliczności faktyczne sprawy
i zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy nie dają ku temu podstaw
a stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że brak jest uzasadnienia do stwierdzenia, że skarżący dopuścił się stworzenia sztucznych warunków a wszelkie dowody wskazują na to, że skarżący jest samodzielnym i odrębnym podmiotem, który faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne tj. kieruje nim i czerpie z niego korzyści;
3. art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR w zw. z art. 44 ust. 1 i 2 ustawy z 20 lutego 2015 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 7 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu w ustalonym stanie faktycznym, że skarżący nienależnie pobrał płatność rolnośrodowiskową oraz na ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, podczas gdy w ustalonym stanie faktycznym nie było podstaw do przyjęcia, że płatność ta pobrana została nienależnie oraz brak było podstaw do ustalenia zaskarżoną decyzją kwoty nienależnie pobranych płatności;
4. art. 7 ust 3 Rozporządzenia 809/2014 poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy płatność została dokonana na skutek pomyłki organu oraz błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach i błąd ten dotyczył elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, a decyzja
o odzyskaniu nie została przekazana skarżącemu w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności, co przesądza o braku obowiązku zwrotu pobranej płatności;
5. art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu
I instancji.
W uzasadnieniu skarżący m.in. podniósł, że nie ma racji organ II instancji stwierdzając, że zarzuty podniesione w odwołaniu skierowane zostały przeciwko decyzji o odmowie przyznania płatności na rok 2018, bowiem wszystkie te zarzuty skierowane zostały przeciwko decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności.
W ocenie skarżącego nieuprawnionym i nie znajdującym odzwierciedlenia
w materiale dowodowym jest wniosek organu jakoby skarżący dokonał sztucznego podziału posiadanych przez siebie działek oparty na okoliczności, że to skarżący działał jako pełnomocnik innych osób, prowadził prace na gruntach objętych wnioskami o przyznanie płatności czy finansował działania podejmowane na tych gruntach. Na potwierdzenie tych zarzutów skarżący przywołał szeroką argumentację. Podniósł m.in., że postępowanie karne, z którego to wykorzystano w toczącym się postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy, nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone. W związku z tym dowody w nim przeprowadzone nie zostały jeszcze poddane ocenie sądu, a zatem sąd ten nie wypowiedział się ani co do ich wiarygodności, ani nie wskazał, które z nich są istotne do potwierdzenia określonych okoliczności - także tych istotnych z punktu widzenia postępowania administracyjnego. Organ nie przeanalizował wszystkich dowodów czy to przeprowadzonych w toku postępowania przygotowawczego czy też postępowania karnego a oparł się jedynie na części z nich.
Skarżący zarzucił też, że organ II instancji nie odniósł się w stopniu wystarczającym do podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia przez organ
I instancji przepisów prawa materialnego znajdującego zastosowanie w sprawie.
Uzasadniając naruszenie przepisów prawa materialnego skarżący powołując się na wyrok TSUE wskazał m.in., że nie sposób uznać, aby relacje skarżącego
z pozostałymi podmiotami przesądzać miały o sztuczności warunków. Skoro bowiem nawet powiązani ekonomicznie i prawnie małżonkowie mogą być odrębnymi producentami rolnymi, to tym bardziej odrębnymi producentami rolnymi mogą być niezależne od siebie ekonomicznie i prawnie osoby fizyczne posiadające i prowadzące własne gospodarstwa rolne. W ramach weryfikowania, kontrolowania i analizowania zaistnienia obiektywnych okoliczności i dowodów popierających te okoliczności organ a także organ II instancji powinien udowodnić, że skarżący czy też inne podmioty ubiegające się o skonkretyzowaną płatność zamierzał tylko i wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu. Gospodarstwa prowadzone przez skarżącego jak i przez pozostałe podmioty stanowią natomiast oddzielne jednostki pod względem technicznym i ekonomicznym, posiadające oddzielne kierownictwo. Zarówno skarżący jak i pozostałe osoby osobiście bądź z wykorzystaniem innych osób prowadzili na gruntach objętych wnioskami o przyznanie płatności działalność rolniczą, co wiąże się z kolei z wykonywaniem szeregu czynności (np. agrotechnicznych związanych
z uprawą gruntu) oraz podejmowaniem w tym przedmiocie decyzji. Zarówno skarżący jak i pozostałe osoby są przy tym objęte wpisem do ewidencji producentów.
Skarżący wskazał, że istniejące powiązania były łatwe do zidentyfikowania czy też jak w przypadku powiązania skarżącego z M. P. i M. P. - wręcz oczywiste. Powiązania te były doskonale znane organowi wydającemu pozytywne rozstrzygnięcia za lata wsteczne w stosunku do skarżącego jak i pozostałych osób-decyzje wydawane były w latach 2014-2019, zatem na przestrzeni 5 lat niemożliwym wręcz było niedostrzeżenie tychże relacji a mimo to relacje te w żadnym momencie nie były przez Organ kwestionowane.
Strona podniosła, że postępowanie prowadzone na podstawie art 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR jest co prawda samodzielnym postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie przyznania płatności Niezależnie jednak od tego, znaczenie ma fakt, że decyzja przyznająca płatność była przedmiotem postępowania wznowieniowego prowadzonego przez ten sam organ - w jego wyniku doszło do uchylenia decyzji pierwotnej i do odmowy przyznania płatności za rok 2018. Wbrew jednak twierdzeniom organu, wniesione przez skarżącego odwołanie od tej decyzji wniesione zostało w terminie a postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania skarżący zakwestionował skargą wniesioną do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Decyzja przyznająca płatność nadal pozostaje zatem
w obrocie prawnym. W związku z tym nie sposób uznać płatności za nienależną
z powodu niespełnienia innych warunków przyznania płatności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2021, poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organy przyjęto za podstawę rozważań Sądu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora w przedmiocie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019.
Tryb i warunki ustalania oraz odzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności rolnych reguluje ustawa z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (j.t. Dz. U. z 2019, poz. 1505) dalej "ustawa o Agencji". Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych
z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwy w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych,
o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2). Na gruncie prawa unijnego obowiązek zwrotu pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości pomocy wynika z przepisu
art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014, stanowiącego, że w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (Kpa), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. Przyjmując zatem, iż stosowne regulacje wspólnotowe przewidywały przyznanie płatności w wysokości określonej
w zależności od zadeklarowanej powierzchni posiadanych gruntów rolnych,
a jednocześnie normowały również przypadki, w których płatności nie przyznaje się wskutek stwierdzonych nieprawidłowości we wniosku, to ich przyznanie i wypłacenie rolnikowi wbrew tym unormowaniom powoduje, że są one nienależne.
W postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest to, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Celem postępowania prowadzonego na podstawie powyższego przepisu jest zatem zbadanie: 1) czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących
z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, 2) czy istnieje obowiązek ich zwrotu, 3) czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot.
Sąd stwierdza, że prawidłowe jest stanowisko organu, według którego
w kontrolowanej sprawie doszło do wypłaty nienależnej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Z akt sprawy wynika bowiem, że na podstawie wniosku
o przyznanie płatności na rok 2018 wypłacono skarżącemu [...] r. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w łącznej wysokości [...] zł. Wypłacone wnioskodawcy środki publiczne za rok 2018 pochodzą ze środków
z EFRROW oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, to jest z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji.
W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji wydał [...] r. decyzję, którą uchylił decyzję z [...] r. przyznającą beneficjentowi płatność oraz odmawiającą przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018. Organ II instancji decyzją z [...] r. utrzymał w mocy ww. decyzję. Z urzędu Sądowi wiadomo, że skarga beneficjenta na decyzję Dyrektora z [...] r. została wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z [...] r. sygn. akt
I SA/Ke [...] oddalono. W związku z powyższym nieuzasadniony jest zarzut, że decyzja przyznająca płatność skarżącemu pozostaje w obrocie prawnym.
Ostateczna decyzja o odmowie przyznania płatności z [...] r. stanowi konsekwencję ustalenia, że skarżący nie jest rolnikiem w rozumieniu
art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Nr 1307/2013 oraz że działał w ramach sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 Rozporządzenia Nr 1306/2013, stworzonych
w sprzeczności z celami wsparcia.
W przypadku, gdy rolnik spełnił warunki do przyznania płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną wynikające z § 2, § 11 ust. 1, § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, a następnie została wydana decyzja odmawiająca przyznania tej płatności, co miało miejsce w niniejszej sprawie, zachodzą przesłanki do prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych na podstawie
art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.
Zdaniem Sądu, poczynione w sprawie ustalenia dawały organom wystarczającą podstawę do przyjęcia, że otrzymana przez skarżącego płatność na 2018 r. w kwocie [...]zł została nienależnie wypłacona, zatem musiała podlegać zwrotowi w trybie art. 29 ust 1 i 2 ustawy o Agencji.
Rozstrzygając kwestię zwrotu nienależnie pobranych płatności organ ponadto prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie zachodziły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu płatności.
Stosownie do art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Nr 809/2014 obowiązek zwrotu,
o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organu, że płatność wypłacona [...] r. nie wynikała z błędu organu, bowiem w dniu wypłaty płatności organ I instancji nie posiadał wiedzy o tym, że strona stworzyła sztuczne warunki otrzymania płatności. O okolicznościach mogących stanowić podstawę odmowy przyznania płatności organ dowiedział się
[...] r., kiedy otrzymał zawiadomienie o przesłaniu aktu oskarżenia przeciwko M. P. i innym oskarżonym, a następnie w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego.
W niniejszej sprawie kwota nienależnie pobranych płatności wynosi
[...] zł. Oznacza to, że każda z tych płatności jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie
z art. 11 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 907/2014. W konsekwencji w sprawie nie wystąpiła przesłanka wyłączająca zwrot określona w art. 44 ust. 3 ustawy
z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Stosownie do powołanej regulacji K. w przypadku, o którym mowa w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji odstępuje od ustalenia nienależnych kwot pomocy jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek. Tym samym
w odniesieniu do tej płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Organ zbadał również kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu płatności
w oparciu o art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95, który stanowi, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub w części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. W przedmiotowej sprawie, za dzień dopuszczenia się nieprawidłowości w przypadku 2018 r. uznać należy dzień złożenia wniosku, tj. [...] r., a więc upływ terminu przedawnienia mógłby nastąpić najwcześniej [...] r. Zatem czteroletni okres przedawnienia jeszcze nie upłynął, co również prawidłowo stwierdził organ.
Mając na uwadze zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego należy wskazać, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, na podstawie którego organ ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.
W postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach natury faktycznej i prawnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 listopada 2019 r. I GSK 1493/18 i I GSK 1526/18, z 28 czerwca 2019 r. I GSK 192/18 i I GSK 1523/18, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zarzuty zawarte w skardze to w istocie zarzuty skierowane przeciwko ustaleniom organu poczynionym w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją organu I instancji z [...] r. o uchyleniu decyzji w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) z [...] r. oraz odmowie przyznania płatności. Kwestionują bowiem prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego w zakresie przesłanek posiadania przez skarżącego gruntów zadeklarowanych do płatności, a także interpretacji terminu "posiadania" oraz zastosowania w sprawie art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) i Rady (UE) nr 1306/2013 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95, określających konsekwencje działania w ramach "sztucznych warunków".
Wymaga wyjaśnienia, że decyzja Kierownika z [...] r. stanowiła jedynie podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, w którym to strona nie może skutecznie podnosić zarzutów dotyczących postępowania zakończonego ww. decyzją odmawiającą przyznania płatności. Oznacza to, że Sąd w niniejszej sprawie nie jest władny badać zasadności podjętego w tamtej sprawie rozstrzygnięcia. Kognicji Sądu podlega jedynie ustalenie, czy takie orzeczenie zostało wydane i czy w związku z nim zaszła sytuacja tego typu, że płatność została pobrana nienależnie.
Podsumowując, w niniejszej sprawie nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.