I SA/KE 327/25

I SA/Ke 327/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Andrzej Mącznik
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106 par 3, art. 134 par 1 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8 i art. 76 par 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1741
art. 15 ust. 1, art. 25 ust. 1 i 2, art. 26 ust. 1, art. 27 ust. 1 i 2, art. 48 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i e, art. 66 ust. 1 i 2 oraz art. 103
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 19 maja 2025 r. nr 9013-2025-001220 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2024 oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach (dalej: "Dyrektor") decyzją z 26 sierpnia 2025 r.
nr 9013-2025-001220 utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sandomierzu (dalej: "Kierownik")
z 27 lutego 2025 r. nr 0243-2025-005244 w sprawie przyznania J. K. płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że 14 maja 2024 r. do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynął wniosek J. K. o przyznanie płatności na rok 2024. Strona zgłosiła wniosek do podstawowego wsparcia dochodu oraz do płatności redystrybucyjnej działki o łącznej powierzchni 4,01 ha, do płatności w ramach ekoschematu prowadzenie produkcji roślinnej w systemie Integrowanej Produkcji Roślin działki rolne o powierzchni 3,16 ha.
Następnie podał, że w dniach 6 września 2024 r. - 30 października 2024 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą FOTO, obejmująca także wizytację terenową. Kontrola obejmowała zakresem zadeklarowane we wniosku płatności związane z użytkowaniem gruntu. W jej wyniku stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na wysokość przyznanych płatności. Na zadeklarowanej we wniosku działce rolnej A z uprawą "jabłoń" o powierzchni 0,21 ha położonej na działce ewidencyjnej nr [...], stwierdzono powierzchnię 0,15 ha jabłoni oraz zastosowano kod nieprawidłowości DR13+. Dodatkowo stwierdzono ugór o powierzchni 0,05 ha. Ostatecznie powierzchnia stwierdzona jest o 0,01 ha mniejsza od zadeklarowanej. Natomiast na zadeklarowanej we wniosku działce rolnej D z uprawą "słonecznik" o powierzchni 0,18 ha położonej na działce ewidencyjnej nr [...], stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej oraz zastosowano kod nieprawidłowości [...] Z kolei na zadeklarowanej we wniosku działce rolnej K z uprawą "jabłoń" o powierzchni 0,46 ha położonej na działce ewidencyjnej nr [...], stwierdzono powierzchnię 0,40 ha oraz zastosowano kod nieprawidłowości DR13+. Dodatkowo na działkach A, D, I oraz K stwierdzono konieczność aktualizacji pól zagospodarowania - kody DR52 lub DR53. Na dowód dokonanych ustaleń został sporządzony raport z czynności kontrolnych, szkice kontrolowanych działek oraz zdjęcia obrazujące stan zagospodarowania kontrolowanych działek. Taport przesłano stronie, co do którego w nie złożyła zastrzeżeń.
Decyzją z 27 lutego 2025 r. Kierownik przyznał stronie: podstawowe wsparcie dochodów w wysokości [...] zł, płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł oraz płatność w związku z realizowanym ekoschematem prowadzenie produkcji roślinnej w systemie Integrowanej Produkcji Roślin w wysokości [...] zł.
Utrzymując to rozstrzygnięcie w mocy, organ odwoławczy podniósł, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2024 r., 1741 j.t.) dalej: "ustawa" wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi, w tym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. 2023 r., poz. 482 ze zm.) dalej: "rozporządzenie", rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności w ramach schematów na rzecz klimatu i środowiska w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 493, ze zm.) dalej: "rozporządzenie w sprawie ekoschematów", oraz szczegółowo wymienione przepisy unijne.
Po przytoczeniu przepisów ustawy Dyrektor wyjaśnił, że organ odpowiedzialny za przyznawanie płatności winien rozpatrzyć cały wniosek strony oraz przeprowadzić kontrole, w tym kontrole administracyjne w taki sposób, by zweryfikować, czy dane zgłoszone we wniosku odpowiadają stanowi faktycznemu, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
Następnie podał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest pomniejszenie płatności w ramach podstawowego wsparcia dochodów oraz płatności redystrybucyjnej, będące konsekwencją nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli na miejscu, w szczególności w zakresie działki rolnej D. Jak wynika z analizy treści raportu z kontroli na działce rolnej oznaczonej jako D położonej na działce ewidencyjnej numer [...] w obrębie G. zastosowano kod DR18, który zgodnie z zamieszczonym w raporcie opisem oznacza, że na całej działce zaniechano prowadzenia działalności rolniczej. Dodatkowo w polu "uwagi" przy działce rolnej D wpisano "na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Stwierdzono chwasty wieloletnie, krzewy i samosiejki drzew. Okres nieużytkowania rolniczego niemożliwy do stwierdzenia." Na potwierdzenie ustaleń sporządzono dokumentację fotograficzną oraz szkic działki. Kontrola w tym zakresie miała miejsce 6 września 2024 r., zaś raport z kontroli przekazano stronie przesyłką poleconą 10 stycznia 2025 r., który zawierał pouczenie o możliwości złożenia zastrzeżeń, w tym termin i tryb, w jakim może to nastąpić. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia zastrzeżeń do treści raportu z kontroli.
Odnosząc się do treści odwołania, Dyrektor podkreślił, że na żadnym etapie postępowania do czasu otrzymania decyzji Kierownika rolnik nie zgłosił do organu informacji wskazujących, że z powodu wystąpienia siły wyższej, o której mowa w art. 72 ustawy nie są dochowane warunki określone w przepisach dotyczących płatności bezpośrednich. Wobec powyższego podkreślił, że brak jest podstaw do rozpatrywania zaistniałej sytuacji jako zgłoszenia wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Natomiast odnośnie dołączonych do odwołania zdjęć przedstawiających według strony sporną działkę Dyrektor podał, że podstawowym dowodem w sprawie jest raport z kontroli na miejscu przeprowadzonej zgodnie z art. 103 ustawy. Stanowi on dokument urzędowy o którym mowa w art. 76 k.p.a., który został sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego jednostki, co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Skoro prawidłowo sporządzony dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone, to organ nie może bez przeprowadzenia przeciwdowodu (art. 76 § 3 k.p.a.), nie uznać faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym, gdyż będzie to stanowiło naruszenie prawa procesowego.
Zdaniem Dyrektora, dołączone do odwołania fotografie nie pozwalają na bezsporne określenie czasu ich sporządzenia ani położenia przedstawionych na nich działek, nie mogą więc stanowić dowodu podważającego dowód w postaci protokołu z kontroli. Żadna z fotografii, na których widoczny jest siew słonecznika lub rośliny słonecznika, nie obejmuje charakterystycznych dla działki punktów odniesienia, więc nie można ustalić ani daty ich sporządzenia, ani miejsca. W zakresie fotografii z zaoraną działką także nie ma określonej daty i miejsca ich wykonania, natomiast można domniemać, że zostały one prawdopodobnie wykonane po przeprowadzeniu kontroli, a więc już po wykryciu nieprawidłowości. Organ odwoławczy podkreślił, że na fotografiach sporządzonych 6 września 2024 r. przez upoważnionych kontrolerów widoczna jest działka porośnięta trawą, chwastami oraz samosiejkami drzew. Brak jest obszaru ornego, na którym mogłaby być prowadzona w 2024 r. uprawa słonecznika. Potwierdza to również szkic działki, z którego wynika, że sporządzone przez kontrolerów fotografie przedstawiają całą działkę rolną D. Z kolei w zakresie dołączonej do odwołania faktury za zakup nasion słonecznika organ odwoławczy stwierdził, że potwierdza ona zakup nasion, natomiast nie stanowi dowodu, że na działce rolnej D uprawiany był w 2024 r. słonecznik. Nadto dowody w postaci potwierdzenia wykupu opłaty targowiskowej nie udowadniają, że na działce rolnej D w 2024 r. prowadzona była uprawa słonecznika. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że wskazane dowody nie mogą podważyć dokumentu urzędowego, jakim jest sporządzony zgodnie z przepisami art. 104 ustawy raport z czynności kontrolnych.
Nadto podczas weryfikacji zawartych w treści odwołania informacji sprawdzono dodatkowo zobrazowanie działki na aktualnej ortofotomapie sporządzonej na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych 30 czerwca 2024 r. Organ na tej podstawie wywiódł, że pomimo, że uprawa słonecznika już powinna być prowadzona (według strony na części działki siew był powtórzony po zniszczeniu uprawy przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne), na całej działce brak jest widocznego gruntu ornego. Również zobrazowania na podstawie zdjęć satelitarnych w programie Sentinel nie potwierdzają, aby w 2024 r. na spornej działce była prowadzona uprawa. Zabiegi uprawowe według zobrazowań satelitarnych zostały przeprowadzone na części działki dopiero pomiędzy 5 a 15 września 2024 r.
Następnie organ przedstawił wyliczenia kwot przysługującej płatności stronie za 2024 r. z uwzględnieniem ustaleń i wyników kontroli oraz przepisów prawa, na podstawie których orzeczono o ich przyznaniu.
Końcowo Dyrektor stwierdził, że rozstrzygnięcie Kierownika z 27 lutego 2025 r. jest prawidłowe, zaś przeprowadzone postępowanie zgodne z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.), zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), czy też zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.). Kierownik rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokonał analizy i oceny tego materiału w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Odmienna ocena organu niezgodna z oczekiwaniami strony nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Pokreślił, że strona kwestionując dokonaną ocenę nie podważyła ustaleń faktycznych, w oparciu o które wydano decyzję, w szczególności nie przedstawiła dowodów, które zaprzeczałyby rzetelności ustaleń organów. Ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w wydanej przez organ I instancji decyzji.
Na powyższą decyzję J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji Kierownika. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. naruszenie przepisu art. 20 i następnych ustawy oraz przepisów rozporządzenia poprzez:
- niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z naruszeniem słusznego interesu faktycznego i prawnego skarżącego,
- bez należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw będących przedmiotem postępowania,
- bez szczegółowego wyjaśniania stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy,
wskutek czego nastąpiło naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego z pokrzywdzeniem interesów skarżącego.
Nadto strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z danych meteorologicznych w zakresie ilości opadów w miejscowości G. w 2024 r. oraz zdjęć uprawy słonecznika w 2025 r. na okoliczność istnienia podtopień na działce nr ewid. [...] w 2024 r. i jej prawidłowego przebiegu w 2025 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że odmowa uwzględnienia twierdzeń strony w sposób oczywisty naruszyła art. 78 k.p.a. Z przepisu art. 78 k.p.a. wynika, że co do zasady żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 k.p.a.). W świetle treści art. 78 k.p.a. ma zatem znaczenie dla sprawy istotny dowód zgłaszany na tezę odmienną od tezy uznawanej przez organ za dostatecznie wyjaśnioną. Złożone wyjaśnienia skarżącego o tym, że w czasie roku wegetacyjnego nastąpiło zalanie uprawy, co uniemożliwiło jakąkolwiek uprawę jest o tyle istotne, że wymaga przynajmniej weryfikacji. Ponadto skarżący przedstawił fakturę na zakup nasion słonecznika co bezpośrednio wskazuje, że zasiew został wykonany. Nadto przytoczył dane meteorologiczne, jako kolejny dowód tego, że zjawisko atmosferyczne w postaci zalania wystąpiło na działce nr ewid. [...]. Dla przykładu pokazał uprawę w 2025 r. jak wygląda w czasie, kiedy istnieje fizyczna możliwość wejścia w teren rolny, kiedy ziemia rolna jest odpowiedniej wilgotności uprawa ta przebiega w sposób niezakłócony. Ważne jest to, że działka rolna [...] jest w bezpośrednim sąsiedztwie cieku wodnego, który regularnie podtapia okoliczne grunty. Fakt notorycznego zalewania pozostaje zatem w bezpośrednim związku przyczynowym z zaprzestaniem uprawy rolnej w trakcie roku wegetacyjnego. Dlatego stanowisko organu sprowadzające się do negatywnej oceny stanu działki na dzień przeprowadzenia kontroli 6 września 2024 r. jest błędne. To, że strona nie wniosła zastrzeżeń zgodne z pouczeniem, niczego w sprawie nie zmienia, gdyż nie kwestionowała ustaleń na dzień kontroli tego, co było ujawnione w terenie i zgodne z prawdą. Natomiast nie liczyła na to, że organ wyciągnie z wyników kontroli na dzień 6 września 2024 r. wnioski w zakresie uprawy na kilka miesięcy wcześniej. Takie wnioskowanie o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolnej jest błędne i nieuprawnione. Ciążący na stronie ciężar dowodów znalazł realizację w przedstawieniu organowi dowodów i wskazaniu okoliczności, które organ winien przeprowadzić i ocenić. Po przeprowadzeniu wnioskowanych dowodów organ winien skonfrontować ich treść z posiadanym materiałem zdjęciowym powstałym w czasie kontroli, ale nie powinien nadawać mu priorytetu, w tej sprawie. Wówczas dopiero mógł podjąć i uzasadnić prawidłowo decyzję, co do zasadności wniosku o dopłaty.
Wskazując na przepis art. 2 Konstytucji RP oraz przepis art. 8 k.p.a., w także orzecznictwo w zakresie zasady zaufania wynikającej z ostatniego ze wskazanych przepisów skarżący wywiódł, że raport z kontroli na miejscu jest niewątpliwie ważnym dowodem w sprawie dotyczącej przyznania pomocy finansowej na określone działania, ale nie jedynym. W konsekwencji uzasadnienie decyzji należy uznać za dowolne i arbitralne, co doprowadziło do naruszenia zasady przejrzystości. Wszelkie niejasności, czy nieprawidłowości, które potencjalnie mogą skutkować odmową przyznania pomocy należy również traktować jako naruszenie zasady równego dostępu do pomocy.
Podkreślił, że zasady wdrożeniowe w zakresie polityki spójności (tj. przejrzystości, rzetelności i bezstronności) mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej, znajdując umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzącej się z traktatowej zasady równości.
Końcowo storna ponowiła wniosek o przeprowadzenie dowodów w postaci danych meteorologicznych w zakresie ilości opadów w miejscowości G. w 2024 r. oraz zdjęć uprawy słonecznika w 2025 r. Celem ich przeprowadzenia jest uzupełnienie postępowania dowodowego, gdyż brak dowodu z ww. dokumentów uniemożliwi lub znacznie utrudni ocenę niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 2 września 2025 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z decyzji Dyrektora z 26 sierpnia 2025 r. na okoliczność wadliwości procedowania w zakresie uprawy słonecznika.
W dniu 12 września 2025 r. udział w sprawie jako uczestnik postępowania zgłosił Prokurator Prokuratury Okręgowej w K..
Na rozprawie w dniu 2 października 2025 r. nie stawił się skarżący oraz uczestnik postępowania – Prokurator Prokuratury Okręgowej w K.. Obecny pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, natomiast odnośnie zgłoszonych wniosków dowodowych skarżącego pozostawił je do uznania Sądu.
Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) dalej: "p.p.s.a." postanowił odmówić przeprowadzenia dowodów wskazanych w skardze oraz piśmie procesowym z 2 września 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267)
i art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organy administracji, przyjęto za podstawę rozważań sądu.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie przyznał skarżącemu płatności w zmniejszonej wysokości z powodu stwierdzonych nieprawidłowości.
We wniosku o przyznanie płatności na 2024 r. strona ubiegała się o przyznanie do podstawowego wsparcia dochodu oraz płatności redystrybucyjnej działki o łącznej powierzchni 4,01 ha, a do płatności w ramach ekoschematu prowadzenie produkcji roślinnej w systemie Integrowanej Produkcji Roślin zgłosiła działki rolne o powierzchni 3,16 ha.
W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnika (połączonej z wizytacją terenową), Kierownik - wskutek stwierdzonych nieprawidłowości i dokonanych zmniejszeń - przyznał skarżącemu podstawowe wsparcie dochodów na 2024 r. w wysokości [...] zł (z zastosowaniem pomniejszenia o kwotę [...]zł), płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł (z zastosowaniem pomniejszenia o [...] zł) oraz płatność w związku z realizowanym ekoschematem prowadzenie produkcji roślinnej w systemie Integrowanej Produkcji Roślin w wysokości [...] zł. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Tryb i warunki przyznania płatności w ramach interwencji w formie płatności bezpośrednich oraz przejściowego wsparcia krajowego uregulowane są zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i prawie wspólnotowym. Spośród przepisów prawa krajowego reguły te zostały określone w szczególności w ustawie, a także w rozporządzeniu, a także w rozporządzeniu w sprawie ekoschematów.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy, pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o daną pomoc, jeżeli są spełnione warunki przyznania tej pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w:
1) przepisach wydanych na podstawie art. 55 ust. 1, art. 56 ust. 8, art. 70 i art. 71 - w przypadku pomocy przyznawanej w drodze decyzji;
2) regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy lub w ogłoszeniu o zamówieniu publicznym - w przypadku pomocy przyznawanej na podstawie umowy.
Zgodnie z art. 25 ust. 1 i 2 ustawy:
1. Płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
2. Pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:
1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych z produkcją do zwierząt, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 lub płatności dobrostanowej i złożył wniosek o ich przyznanie oraz
2) łączna kwota płatności bezpośrednich, jakie miałyby zostać przyznane w danym roku temu rolnikowi, przed zastosowaniem kar, w tym kar administracyjnych, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty [...]euro.
Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego:
1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar,
2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,
3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia [...] - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Z mocy art. 27 ust. 1 i 2 ustawy, płatność redystrybucyjna jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności wynosi co najmniej 1 ha i nie przekracza 300 ha oraz grunty te położone są na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów do powierzchni nie większej niż 30 ha.
Z kolei zgodnie z art. 33 pkt 1 ustawy, płatności do integrowanej produkcji roślin są przyznawane do powierzchni gruntów położonych na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów, posiadanych przez rolnika, na których prowadzi integrowaną produkcję roślin, co jest potwierdzone informacjami zawartymi w wykazie, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (Dz. U. z 2024 r. poz. 630). Wymogi szczegółowe dotyczące realizowanych ekoschematów zawarte są w załączniku numer 2 do rozporządzenia w sprawie ekoschematów.
Natomiast na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i e ustawy, wysokość podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej oraz płatności w ramach ekoschematów, w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej pomocy i stawki tej pomocy na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu kar, w tym kar administracyjnych, oraz zmniejszeń, których konieczność zastosowania wynika z przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 1, w szczególności z art. 17 rozporządzenia 2021/2116.
Zgodnie zaś z § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi nie mniej niż 3% i nie więcej niż 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności i jest większa niż 0,1 ha, za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności uznaje się powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności pomniejszoną o dwukrotność tej różnicy. W myśl z § 45 ust. 4 ww. rozporządzenia w przypadku, gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi nie więcej niż 3% powierzchni zatwierdzonej do tej płatności, ale nie więcej niż 2 ha, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, a tę płatność przyznaje się do powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności.
Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, należy stwierdzić, że organ zasadnie zmniejszył o kwotę [...]zł w stosunku do wniosku, przyznaną skarżącemu pomoc dotyczącą podstawowego wsparcia dochodów na 2024 r., a tym samym przyznał ją w wysokości [...] zł. Prawidłowo organ odwołał się do przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego kontroli na miejscu, w wyniku której stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w złożonym wniosku o przyznanie płatności a stanem rzeczywistym stwierdzonym w wyniku kontroli.
W odwołaniu strona nie podważyła ustaleń Kierownika dotyczących działki rolnej D. Odnośnie działki rolnej D zgłoszonej do płatności, zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 0,18 ha z uprawą "słonecznik" stwierdzono uprawę "działka nieużytkowana rolniczo". W trakcie przeprowadzonej kontroli stwierdzono błąd wykluczający działkę z płatności (DR18). Na całej działce stwierdzono bowiem zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej oraz stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania (DR52).
Obecnie także w skardze strona nie zgadza się z wydanymi przez organy decyzjami, a przede wszystkim z ustaleniami, które odnoszą się do działki nr ew. [...]. Skarżący podtrzymuje swoje zarzuty odnoszące się do oceny organów dotyczącej stanu spornej działki i uprawy na niej słonecznika w 2024 r. Jak wynika z analizy treści raportu z kontroli na ww. działce rolnej zastosowano kod DR18, który zgodnie z zamieszczonym na stronie 7 raportu opisem oznacza, że na całej działce zaniechano prowadzenia działalności rolniczej. Dodatkowo w polu "uwagi" przy działce rolnej D wpisano "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Stwierdzono chwasty wieloletnie, krzewy i samosiejki drzew. Okres nieużytkowania rolniczego niemożliwy do stwierdzenia." Na potwierdzenie ustaleń sporządzono dokumentację fotograficzną w postaci 9 zdjęć oraz szkic działki. Kontrola odbyła się 6 września 2024 r., zaś raport z kontroli został przekazany stronie przesyłką poleconą 10 stycznia 2025 r. i w przewidzianym terminie nie złożyła ona do niego zastrzeżeń.
Skarżący kwestionując stanowisko organu oraz treść raportu przedstawił wraz z odwołaniem oraz na etapie skargi do Sądu zdjęcia przedstawiające sporną działkę w 2025 r. W odpowiedzi na powyższe zauważenia wymaga, że podstawowym dowodem w sprawie jest raport z kontroli na miejscu przeprowadzonej zgodnie z art. 103 ustawy. Stanowi on dokument urzędowy o którym mowa w art. 76 k.p.a., który został sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego jednostki, co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W zawiązku z powyższym nie sposób odmówić racji organowi odwoławczemu, który wywiódł, że dokument ten jako prawidłowo sporządzony korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dołączone do skargi fotografie przedstawiają zaś stan na gruncie w roku 2025, a sprawa objęta skargą dotyczy płatności na rok 2024. Również zdjęcia załączone do odwołania nie pozwalały na określenie czasu rolniczego zagospodarowania działek na nich przedstawionych, a w konsekwencji nie mogły podważyć dowodu w postaci protokołu z kontroli. Na fotografiach sporządzonych w dniu 6 września 2024 r. przez kontrolujących widoczna jest działka porośnięta trawą, chwastami oraz samosiejkami drzew. Brak jest obszaru ornego, na którym mogłaby być prowadzona w 2024 r. uprawa słonecznika. Potwierdza to również szkic działki, z którego wynika, że sporządzone przez kontrolerów fotografie przedstawiają całą działkę rolną D.
Ustaleń zawartych w raporcie z kontroli zdaniem Sądu nie podważają także przedstawione przez skarżącego dowody, w tym faktura za zakup nasion słonecznika w dniu 12 marca 2024 r. (500g produktu) i kopie 9 sztuk paragonów za uiszczenie opłaty targowej w miesiącu sierpniu 2024 r. Raport kontroli jest wynikiem spostrzeżeń i ustaleń inspektorów terenowych, którzy dokonali oceny kontrolowanych działek rolnych zarówno pod względem deklarowanej uprawy, jak i utrzymania działek w dobrej kulturze rolnej dla celów wnioskowanych w niniejszej sprawie płatności. Podkreślenia wymaga w kontekście stanowiska skarżącego, że sporny raport z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności pomocy z warunkami jej przyznania. W sytuacji, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości, zważywszy na to, że został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki, nie ma podstaw do odmówienia mu mocy dowodowej. O wadze tego dokumentu urzędowego świadczy fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane przez określone podmioty, wyspecjalizowane, bezstronne, stąd co do zasady przypisuje się im wiarygodność. Dowodom w postaci raportu z czynności kontrolnych z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, bezstronnymi, co do zasady, przypisać należy przymiot wiarygodności. Raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym samym raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 10 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1069/15; wyrok WSA w Olsztynie z 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 818/16). Raport z kontroli przeprowadzonej u skarżącego przedstawia opis stanu upraw, sposób dokonania pomiarów działek oraz spostrzeżenia kontrolerów, a ich obserwacje znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Niewątpliwie wynikające z protokołu kontroli ustalenia co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone. Niemniej jednak inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy skarżący nie podważył skutecznie ustaleń z kontroli.
Co istotne, organ odwoławczy, podczas weryfikacji zawartych w treści odwołania informacji, sprawdził dodatkowo zobrazowanie działki na aktualnej ortofotomapie sporządzonej na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych 30 czerwca 2024 r. Organ na tej podstawie wywiódł, że pomimo, że uprawa słonecznika już powinna być prowadzona (według strony na części działki siew był powtórzony po zniszczeniu uprawy przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne), na całej działce brak było widocznego gruntu ornego. Również zobrazowania na podstawie zdjęć satelitarnych w programie Sentinel nie potwierdzały, aby w 2024 r. na spornej działce była prowadzona uprawa. Zabiegi uprawowe według zobrazowań satelitarnych zostały przeprowadzone na części działki dopiero pomiędzy 5 a 15 września 2024 r., czyli prawdopodobnie w związku z kontrolą na miejscu.
W tym kontekście należy zauważyć, że zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Z kolei na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W świetle powyższego obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy ani też z własnej inicjatywy pouczania strony, czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1367/18). Znamienne w kontekście stanowiska skarżącego jest to, że do czasu otrzymania decyzji Kierownika z 27 lutego 2025 r. strona nie zgłosiła do organu informacji wskazujących, że z powodu wystąpienia siły wyższej, o której mowa w art. 72 ustawy, nie dochowano warunków określonych w przepisach dotyczących płatności bezpośrednich. W konsekwencji trafnie organ odwoławczy wywiódł, że brak jest podstaw do rozpatrywania zaistniałej sytuacji jako zgłoszenia wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Tym samym podniesione w skardze zarzuty należy potraktować jako chybione. Stanowisko i zarzuty skarżącego sprowadzające się do twierdzenia, że uzasadnienie decyzji Dyrektora jest dowolne i arbitralne, zdaniem Sądu, nie zasługują na uwzględnienie.
W tej sytuacji zasadnie organ I instancji pomniejszył wnioskowaną płatność. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do podstawowego wsparcia dochodów (PWD), a powierzchnią stwierdzoną w wyniku przeprowadzonego postępowania wyniosła 6.65%. W związku z tym Kierownik stosownie do § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przyznał skarżącemu pomoc na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, czyli do powierzchni 0,5 ha. W związku z powyższym obszar stwierdzony, pomniejszony o dwukrotność stwierdzonej różnicy, wyniósł: 3,26 ha. Do tak ustalonej powierzchni zastosowano stawkę podstawowego wsparcia dochodów wynoszącą [...] zł, co dało przyznaną - zgodnie z przepisami prawa - kwotę płatności w wysokości [...] zł.
W ocenie Sądu, również płatność redystrybucyjna i płatność do produkcji roślinnej w systemie integrowanej produkcji roślin zostały przyznane w prawidłowych wysokościach, co organy uzasadniły w decyzjach, a wywody w tym zakresie zasługują na akceptację.
Nie jest też zasadny zarzut sformułowany w skardze odnoszący się do zalania uprawy słonecznika na działce [...]. Należy zauważyć, że w skardze, akcentując fakt wystąpienia zalania ww. działki, nie wyjaśniono, w jaki sposób zdarzenie to miało wpływ na brak stwierdzonej działalności rolniczej na ww. działce, skoro, jak wynika z raportu i ustaleń kontrolerów terenowych, działka była zakrzaczona, porośnięta wieloletnią roślinnością i nieużytkowana rolniczo. Skarżący nie dostrzega, że na obszarze, na którym deklarował uprawę słonecznika, stwierdzono zakrzaczenia i roślinność wieloletnią, z brakiem zabiegów agrotechnicznych, a zatem stan gruntu nie wynikał ze zjawiska atmosferycznego. Brak jest również podstaw do rozpatrywania zaistniałej sytuacji jako zgłoszenia wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o czym mowa była wyżej.
W konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego. Zdaniem Sądu stwierdzić trzeba, że organy obydwu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły proces wydania decyzji, uwzględniły wszystkie przepisy mające w sprawie zastosowanie, zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, prawidłowo go oceniły oraz wybrały rozwiązanie przewidziane przepisami prawa materialnego, a jednocześnie należycie je uzasadniły. Końcowo zdaniem Sądu brak jest podstaw do uznania za zasadny zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. sformułowanego w uzasadnieniu skargi. Rozstrzygnięcie wydano w oparciu o całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie. Ocena materiału dowodowego nie nosi cech dowolności. Podkreślenia wymaga, że samo niezadowolenie stron postępowania z wydanego przez organ administracji rozstrzygnięcia nie może być utożsamiane z naruszeniem wynikającego z art. 8 k.p.a. obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Nie sposób przyjąć, że wymóg prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej będzie zachowany tylko wówczas, gdy organy administracji będą wydawać rozstrzygnięcia, których oczekuje strona postępowania (zob. wyrok NSA z 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 575/24).
Końcowo odnosząc się do zgłoszonych w skardze oraz piśmie procesowym z 2 września 2025 r. wniosków dowodowych, wyjaśnić należy, że przewidziana w art. 106 § 3 p.p.s.a. możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu ma odnosić się do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Zdaniem sądu takie sytuacje w niniejszej sprawie nie zaistniały. Wyjaśnić bowiem trzeba, że sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że podstawą orzekania jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania. Sąd administracyjny nie dokonuje zatem ustaleń faktycznych w sprawie, a jedynie bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej odpowiadają prawu. Strona uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym i mogła podejmować w jego toku inicjatywę dowodową, co zresztą czyniła. Sąd zapoznał się z dokumentami załączonymi do skargi, ale - jak wynika z powyższych rozważań – nie miały one wpływu na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.