I SA/Ke 325/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżąca J.K. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą jej zobowiązanie podatkowe w PIT za 2017 r. Problem dotyczył odliczenia ulgi na dzieci. Skarżąca odliczyła 2224,08 zł, a jej były mąż, M.K., odliczył 1112,04 zł, co łącznie przekroczyło limit przysługujący na dwoje dzieci. Organ podatkowy uznał, że oboje rodzice wykonywali władzę rodzicielską, a ponieważ nie porozumieli się co do podziału ulgi, powinna ona zostać podzielona po równo. Skarżąca argumentowała, że ojciec dzieci spędzał z nimi jedynie 48 dni w roku, nie uczestniczył w ich życiu szkolnym ani zdrowotnym, a cały trud wychowawczy spoczywał na niej. Powołała się na orzecznictwo wskazujące, że ulga przysługuje temu, kto faktycznie wykonuje władzę rodzicielską. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organu, podkreślając, że samo posiadanie władzy rodzicielskiej nie jest wystarczające, ale jej faktyczne wykonywanie, nawet w minimalnym stopniu, uprawnia do skorzystania z ulgi. Sąd uznał, że ojciec, mimo ograniczonego kontaktu, zapewniał dzieciom podstawowe potrzeby, dowoził na zajęcia i kontaktował się z nauczycielami, co świadczyło o wykonywaniu władzy rodzicielskiej. Wobec braku porozumienia rodziców co do podziału ulgi, sąd potwierdził zasadność podziału po połowie, zgodnie z art. 27f ust. 4 ustawy o PIT.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ulgi prorodzinnej, zwłaszcza w kontekście wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej przez rozwiedzionych rodziców i podziału ulgi w przypadku braku porozumienia.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2022 r. w zakresie podziału ulgi w przypadku braku porozumienia rodziców, choć sąd wskazuje na kontynuację tej zasady w pewnych sytuacjach po nowelizacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rodzic, który w ograniczonym zakresie (np. przez kilkadziesiąt dni w roku) utrzymuje kontakty z dziećmi i wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego, ale nie ponosi głównego ciężaru wychowawczego, wykonuje władzę rodzicielską w rozumieniu art. 27f ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, uprawniającą go do odliczenia ulgi prorodzinnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rodzic, który utrzymuje kontakty z dziećmi, dowozi je na zajęcia, interesuje się ich sprawami szkolnymi i zdrowotnymi, nawet jeśli w ograniczonym zakresie, wykonuje władzę rodzicielską.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nie ogranicza się do pełnego zaangażowania wychowawczego, ale obejmuje również utrzymywanie kontaktów, troskę o rozwój emocjonalny i fizyczny dzieci, zaspokajanie ich potrzeb oraz udział w sprawach dotyczących ich edukacji i zdrowia. Nawet minimalne, ale faktyczne zaangażowanie w życie dziecka świadczy o wykonywaniu władzy rodzicielskiej.
W jaki sposób powinna zostać podzielona ulga prorodzinna między rodziców, którzy wspólnie wykonują władzę rodzicielską, ale nie osiągnęli porozumienia co do sposobu jej odliczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku braku porozumienia między rodzicami co do podziału ulgi prorodzinnej, przysługuje ona w częściach równych (po połowie).
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o PIT (art. 27f ust. 4) przewidują podział ulgi w częściach równych lub w dowolnej proporcji. W sytuacji braku porozumienia, sąd administracyjny, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, przyjmuje podział po połowie, uznając, że ustalanie faktycznego zakresu wychowywania dziecka w postępowaniu podatkowym jest utrudnione i nie leży w kompetencjach organów podatkowych.
Czy kryterium dochodowe dotyczy sytuacji, gdy rodzic wykonuje władzę rodzicielską w stosunku do dwojga małoletnich dzieci?
Odpowiedź sądu
Nie, kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 27f ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f., dotyczy sytuacji, w której podatnik wykonuje władzę rodzicielską w stosunku do jednego małoletniego dziecka. W przypadku dwojga dzieci, nie ma zastosowania limit dochodowy dla jednego z rodziców.
Uzasadnienie
Argumentacja skarżącej dotycząca dochodów byłego męża została odrzucona, ponieważ przepis dotyczący limitu dochodowego odnosi się do sytuacji posiadania jednego dziecka, a nie dwojga, w stosunku do których oboje rodzice wykonują władzę rodzicielską.
Przepisy (5)
Główne
u.p.d.o.f. art. 27f § ust. 1 pkt 1, ust. 2, 4, 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wykonywanie władzy rodzicielskiej, nawet w ograniczonym zakresie, uprawnia do skorzystania z ulgi. W przypadku braku porozumienia rodziców co do podziału ulgi, przysługuje ona w częściach równych.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 151
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Oboje rodzice wykonywali władzę rodzicielską nad dziećmi, co uprawniało ich do skorzystania z ulgi prorodzinnej. • W przypadku braku porozumienia rodziców co do podziału ulgi, przysługuje ona w częściach równych.
Odrzucone argumenty
Skarżąca argumentowała, że tylko ona faktycznie wykonywała władzę rodzicielską, a jej były mąż nie uczestniczył w wychowaniu dzieci. • Skarżąca podniosła, że dochody byłego męża nie uprawniały go do skorzystania z ulgi.
Godne uwagi sformułowania
Samo posiadanie władzy rodzicielskiej nie oznacza jeszcze jej wykonywania. • Dla nabycia prawa do odliczenia ulgi prorodzinnej niezbędne jest zarówno posiadanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, jak również rzeczywiste uczestnictwo rodzica w realizacji powinności wynikających ze stosunków prawnorodzinnych w relacji do dziecka. • Wobec zaś tego, że w analizowanym przypadku rodzice nie ustalili proporcji odliczenia dla każdego z nich, czego przejawem stało się faktyczne rozliczenie przez nich ulgi, skarżącej i ojcu dzieci przysługuje odliczenie w takiej wysokości, tj. po połowie.
Skład orzekający
Mirosław Surma
przewodniczący
Magdalena Stępniak
sprawozdawca
Agnieszka Banach
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ulgi prorodzinnej, zwłaszcza w kontekście wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej przez rozwiedzionych rodziców i podziału ulgi w przypadku braku porozumienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2022 r. w zakresie podziału ulgi w przypadku braku porozumienia rodziców, choć sąd wskazuje na kontynuację tej zasady w pewnych sytuacjach po nowelizacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnie stosowanej ulgi podatkowej, a jej rozstrzygnięcie opiera się na interpretacji pojęcia 'wykonywania władzy rodzicielskiej' w kontekście rozwiedzionych rodziców, co jest częstym problemem praktycznym.
“Ulga na dzieci: czy ojciec widujący się z dziećmi raz w miesiącu też może ją odliczyć?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.