I SA/KE 321/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2023-09-28
NSAinneŚredniawsa
pomoc finansowazalesianiedotacje unijneARiMRzwrot środkówkontrolapowierzchnia zalesionaProgram Rozwoju Obszarów Wiejskich

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. N. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, uznając zasadność decyzji organu o zwrocie środków.

Skarżący M. N. kwestionował decyzję Dyrektora ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości 40.122,60 zł. Organ ustalił, że skarżący zadeklarował 11,90 ha do zalesienia, jednak kontrola wykazała jedynie 9,57 ha, co stanowiło częściową likwidację uprawy przed upływem okresu zobowiązania. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organu, uznając, że doszło do naruszenia warunków umowy i zasadności żądania zwrotu środków, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi M. N. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, która uchyliła decyzję organu I instancji i ustaliła kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych na 40.122,60 zł. Organ ustalił, że skarżący w 2005 r. zadeklarował do zalesienia 11,90 ha gruntów, a przyznana pomoc obejmowała wsparcie jednorazowe, premię pielęgnacyjną i premię zalesieniową. Kontrola przeprowadzona we wrześniu 2022 r. wykazała, że faktyczna powierzchnia zalesiona wynosiła 9,57 ha, co stanowiło ubytek 2,33 ha. Organ uznał to za częściową likwidację uprawy przed upływem 20-letniego okresu zobowiązania i wszczął postępowanie o zwrot nienależnie pobranych płatności, powołując się na § 13 ust. 5 rozporządzenia zalesieniowego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów dotyczących spełnienia wymagań, terminu płatności, przedawnienia oraz błędne ustalenie stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, uznając, że ustalenia organów były prawidłowe i zgodne z prawem. Sąd podkreślił, że postępowanie o zwrot nienależnie pobranych płatności jest samodzielne, a stwierdzona różnica powierzchni stanowiła podstawę do żądania zwrotu. Sąd odniósł się również do zarzutów przedawnienia, wskazując, że dotyczyły one części płatności, które faktycznie uległy przedawnieniu, ale nie obejmowały całości spornej kwoty. Sąd uznał, że nie wystąpiły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu, takie jak pomyłka organu czy kwota poniżej 100 euro.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, częściowa likwidacja uprawy leśnej przed upływem okresu zobowiązania, gdy stwierdzono mniejszą powierzchnię zalesioną niż zadeklarowana, stanowi podstawę do żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący zobowiązał się do prowadzenia uprawy na 11,90 ha przez 20 lat, a kontrola wykazała jedynie 9,57 ha. Ta różnica powierzchni została potraktowana jako częściowa likwidacja uprawy, co zgodnie z § 13 ust. 5 rozporządzenia zalesieniowego skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

rozporządzenie zalesieniowe art. 13 § ust. 5

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

W przypadku częściowej likwidacji uprawy leśnej przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, płatność na zalesianie wypłacona w odniesieniu do gruntów, na których uprawa ta została zlikwidowana, podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jego pobierania, chyba że na podstawie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych właściwy organ, w formie decyzji, wyraził zgodę na przeznaczenie tych gruntów na cele nierolnicze albo nieleśne, przy czym wsparcie na zalesienie nie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi jeżeli częściowa likwidacja uprawy leśnej nastąpiła po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie.

ustawa o Agencji art. 29 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich art. 28a

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 art. 49 § ust. 5

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 art. 73 § ust. 5

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 art. 3 § ust. 1

Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) Nr 809/2014 art. 7 § ust. 3

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 883/2006 art. 7 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 marca 2014 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 art. 15 § ust. 1

Rozporządzenie Nr 640/2014 art. 15 § ust. 1

Rozporządzenie Nr 640/2014 art. 4 § ust. 2

ustawa o Agencji art. 5 § ust. 2

Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

ustawa o Agencji art. 29 § ust. 8

Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Częściowa likwidacja uprawy leśnej przed upływem okresu zobowiązania stanowi podstawę do zwrotu nienależnie pobranych płatności. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Zarzuty przedawnienia nie obejmowały całości spornej kwoty, a część płatności była wymagalna. Nie wystąpiły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu, takie jak pomyłka organu, która nie mogłaby zostać wykryta przez beneficjenta.

Odrzucone argumenty

Skarżący zarzucał naruszenie przepisów dotyczących spełnienia wymagań do uzyskania pomocy. Skarżący podnosił zarzut przedawnienia płatności. Skarżący kwestionował ustalenia faktyczne organu, w tym protokół kontroli. Skarżący argumentował, że nie doszło do likwidacji uprawy leśnej.

Godne uwagi sformułowania

powierzchnia zalesiona stwierdzona, nie jest zgodna z powierzchnią zalesioną deklarowaną we wniosku brakująca powierzchnia w zalesieniu to obszar bez sadzonek (wyłączenie) przedeklarowanie powierzchni, jest traktowane jako częściowa likwidacja uprawy przed upływem okresu trwania zobowiązania nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji

Skład orzekający

Agnieszka Banach

przewodniczący

Magdalena Stępniak

sprawozdawca

Mirosław Surma

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnych w przypadku częściowej likwidacji uprawy leśnej, zastosowanie przepisów o przedawnieniu oraz przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów dotyczących pomocy na zalesianie w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich i może wymagać uwzględnienia specyfiki konkretnej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu środków unijnych, co jest istotne dla beneficjentów programów rolnych. Choć nie zawiera nietypowych faktów, pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów i konsekwencje niedopełnienia zobowiązań.

Zwrot unijnych dotacji na zalesianie: Kiedy mniejsza powierzchnia oznacza obowiązek zwrotu środków?

Dane finansowe

WPS: 40 122,6 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ke 321/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Mirosław Surma
Symbol z opisem
6552
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1526/23 - Wyrok NSA z 2024-12-04
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
par. 13 ust. 5
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Surma, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2023 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 7 czerwca 2023 r. nr 9013-2023-003652/23 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach decyzją z 7 czerwca 2023 r.
nr 9013-2023-003652/23 po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Busku-Zdroju z 14 kwietnia 2023 r. nr 0235-00000024996/23 o ustaleniu M. N. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości 40.142,60 zł uchylił zaskarżoną decyzję oraz ustalił ww. kwotę w łącznej wysokości 40.122,60 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że 13 czerwca 2005 r. wpłynął wniosek M. N. o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych na rok 2005. Strona zadeklarowała do zalesienia grunty o powierzchni 11,90 ha (działka ewidencyjna nr [...], obręb P. W., gmina N. K.). Decyzją
z 5 czerwca 2006 r. kierownik przyznał wnioskodawcy pomoc na zalesianie w łącznej wysokości 78.659 zł, w tym z tytułu: wsparcia na zalesienie, w kwocie 57.001 zł - płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia; premii pielęgnacyjnej, w kwocie 4998 zł - płatne corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia; premii zalesieniowej, w kwocie 16.660 zł - płatnej corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia. Płatność zalesieniowa przyznana na rzecz strony została zrealizowana za pierwszy rok realizacji planu zalesienia 7 lipca 2006 r. oraz w latach 2007-2021 na podstawie składanych wniosków o wypłatę pomocy.
W dniach 22-23 września 2022 r. w gospodarstwie M. N. przeprowadzona została kontrola na miejscu uprawy leśnej, w której wyniki zawarto
w protokole z czynności kontrolnych. W kontrolowanym obszarze stwierdzono uchybienia szczegółowe. Dla kontrolowanego kompleksu leśnego stwierdzono, że powierzchnia zalesiona stwierdzona, nie jest zgodna z powierzchnią zalesioną deklarowaną we wniosku, tj. powierzchnia deklarowana to 11,90 ha, powierzchnia stwierdzona to 9,57 ha. W protokole zamieszczono zapis, że brakująca powierzchnia w zalesieniu to obszar bez sadzonek (wyłączenie). Z uwagi na to, że powierzchnia stwierdzona była mniejsza od deklarowanej, zastosowano kod błędu ZGR 5. Na potwierdzenie powyższych ustaleń sporządzono raport z czynności kontrolnych, szkice kontrolowanego kompleksu leśnego oraz zdjęcia obrazujące stan działki zgłoszonej do płatności. Raport z czynności kontrolnych został przekazany wnioskodawcy w dniu kontroli. Strona wówczas nie kwestionowała wyników kontroli, akceptując raport własnym podpisem.
Po ujawnieniu nieprawidłowości, 25 listopada 2022 r., organ wydał decyzję o odmowie przyznania premii zalesieniowej za 2022 r.
Organ wskazał na podstawę prawną zwrotu, tj. § 13 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.2004.187.1929 ze zm.), dalej "rozporządzenie zalesieniowe". W ocenie organu na gruncie niniejszej sprawy doszło do niedopełnienia omawianych zobowiązań. Bezspornym jest fakt, że strona zobowiązała się do prowadzenia uprawy przez 20 lat na powierzchni 11,90 ha. Kontrola na miejscu we wrześniu 2022 r. potwierdziła powierzchnię zalesioną,
tj. 9.57 ha.
Stwierdzone przedeklarowanie powierzchni, jest traktowane jako częściowa likwidacja uprawy przed upływem okresu trwania zobowiązania, w sytuacji gdy bez wątpienia istniało zalesienie na spornej powierzchni. Skarżący w pismach kierowanych do organów Agencji przyznaje, że były tam nasadzenia o czym mają świadczyć rachunki i wcześniejsze kontrole na miejscu oraz przekwalifikowanie gruntu na las. Beneficjent wyjaśnił również, że na spornym gruncie nie rosną nawet krzaki, ani samosiejki (pomimo wieloletniej pracy i kosztów na nowe sadzonki). Nie ulega też wątpliwości, że strona 28 czerwca 2022 r. wniosła wniosek o wypłatę pomocy na zalesienie (PROW 2004-2006) rok 2022 deklarując powierzchnię
11,90 ha i nie informując organu o brakach w zalesieniu (okoliczności te zostały ujawnione dopiero podczas kontroli) - stąd strona nie może uwolnić się od sankcji.
W przypadku stwierdzenia okoliczności powodujących konieczność zwrotu pomocy na zalesianie (a tu wypełnia się przesłanka wskazana w § 13 ust. 5 rozporządzenia), należało wszcząć odrębny tryb postępowania zmierzający do zwrotu pobranych płatności.
Mając na uwadze przepisy art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE)
Nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, które mają zastosowani dla płatności przyznanych w latach 2006-2009, organ stwierdził że płatności te uległy przedawnieniu. Z kolei płatności za pozostałe lata, do których
w zakresie przedawnienia ma zastosowanie art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95, nie uległy przedawnieniu.
Organ stwierdził ponadto, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wykluczająca
obowiązek zwrotu płatności określona w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE)
Nr 1122/2009 (dla płatności w kampanii 2010 r.) oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 (dla płatności w kampanii w 2011 r. i następne), tj. pomyłka organu, bowiem w dniu wydawania decyzji przyznających te płatności organ nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że beneficjent częściowo zlikwidował albo zlikwiduje uprawę leśną przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Taką informację organ powziął 29 września 2022 r. wraz
z wpłynięciem protokołu z czynności kontrolnych nr 9013/6621/0054/22. Odpowiednikiem art. 80 ust. 3 ww. rozporządzenia oraz art. 5 ust. 3 ww. rozporządzenia, wydany w wyniku następstwa prawnego, jest art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69, ze zm.)
Organ wskazał, że na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności wypłacone za powierzchnię, na której stwierdzona została nieprawidłowość skutkująca powstaniem obowiązku zwrotu pobranych płatności w latach 2020-2021, to jest za rok 2010 kwota premii pielęgnacyjnej 420 zł x 2,33 ha (978,60 zł) plus kwota premii zalesieniowej 1400 zł x 2,33 ha (3262,00 zł) = 4240,60 zł, natomiast w latach 2011-2021 jest to kwota premii zalesieniowej 1400 zł x 2,33 ha (3262,00 zł x 11) = 35 882,00 zł. Łącznie kwota do zwrotu wynosi 40 122,60 zł.
W konsekwencji odstąpienia od obowiązku zwrotu nie uzasadnia również przesłanka wysokości kwoty zwrotu, o której mowa w art. 28a ustawy z 7 marca
2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.173 ze zm.). Kwota nienależnie pobranych płatności przekracza bowiem kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006.
Na powyższą decyzję M. N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie:
1. art 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej w zw. z § 7 rozporządzenia zalesieniowego, w sytuacji gdy skarżący spełnił wymagania określone w § 3 tego rozporządza, dokonał zalesienia działek rolnych
i pielęgnował uprawę leśną przez okres wskazany w tym przepisie;
2. art 29 ust 1 i 2 i 8 ustawy o Agencji poprzez orzeczenie o ustaleniu wysokości
i obowiązku zwrotu kwoty płatności z tytułu zalesienia gruntów, gdy płatność została przyznana w 2006 r., zaś odwołujący się nigdy nie zlikwidował lasu;
3. art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 (dla płatności na rok 2004) oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 (dla płatności na lata 2005-2009), które stanowią, że obowiązek zwrotu płatności uznanej za nienależną nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze
o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do 4 lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze - po raz pierwszy strona została powiadomiona o rzekomym nieuzasadnionym charakterze danej płatności protokołem z czynności kontrolnych we wrześniu 2022 r, wcześniej natomiast protokół kontroli z 24 grudnia 2012 r. nie wskazał żadnych nieprawidłowości;
4. art. 7, art. 77 i art. 80, art. 107 § 3 k.p.a poprzez nie wyjaśnienie stanu sprawy, oparcie rozstrzygnięcia na protokole kontroli, który jest kwestionowany przez stronę, który nie daje odpowiedzi na pytanie, czy skarżący zaprzestał uprawy leśnej na kwestionowanej powierzchni, podjął działania pielęgnacyjne mające na celu spowodowanie wzrostu sadzonek, a nadto prawidłowej oceny zgromadzonych dowodów.
W ocenie skarżącego przedwczesne było ustalenie organu, że założona uprawa 1 na gruntach rolnych została częściowo zlikwidowana na powierzchni
2,23 ha. Materiał dowodowy był niewystarczający do podjęcia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych. Wskazał, że wykładni pojęcia likwidacji uprawy leśnej dokonał Naczelny Sąd Administracyjny
w wyroku z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 3044/18. Protokół kontroli z 2012 r., w którym nie stwierdzono nieprawidłowości jest dokumentem urzędowym
w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i stosownie do powołanego przepisu stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Skarżący od początku postępowania powoływał się na podany w protokole stan faktyczny stwierdzony w toku kontroli niestwierdzający likwidacji części uprawy leśnej. Nie można przy tym nie dostrzec, że na stronach protokołu zawarte zostało zastrzeżenie, że wartość powierzchni stwierdzonej w kontroli na miejscu ma charakter warunkowy i może w zależności od dalszych czynności podejmowanych przez ARiMR ulec zmianie.
Natomiast organ w treści swojej decyzji wskazywał tylko na powierzchnię zalesienia zamierzoną i dostępną w trakcie kontroli we wrześniu 2022 r., nie odniósł się natomiast do całej treści zapisów zawartych w protokole z kontroli jak i do okoliczności i argumentów na które skarżący powoływał się w licznych pismach kierowanych do ARiMR. Organ prowadząc postępowanie nie ustalił czy istniały sadzonki drzew w trakcie kontroli, czy nosiły cechy obumarcia czy też gleba bądź warunki atmosferyczne nie zaszkodziło wzrostowi tych drzewek. Organ nie wykazał, czy skarżący podejmował jakiekolwiek działania i zabiegi na gruncie które by miały zmierzać do trwałej likwidacji uprawy leśnej, czy świadczyły o faktycznym zaprzestaniu dokonywania na gruncie uprawy leśnej, czy miały na celu utrzymywanie zalesienia i kontynuowanie prowadzenia założonej uprawy.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.)
i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2023, poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady- związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.
Tryb i warunki ustalania oraz odzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności rolnych reguluje ustawa o Agencji. Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Celem postępowania prowadzonego na podstawie powyższego przepisu jest zatem zbadanie: 1) czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, 2) czy istnieje obowiązek ich zwrotu, 3) czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot.
Organ prawidłowo wskazał, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, na podstawie którego organ ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Zatem organ nie ma obowiązku najpierw wznawiać postępowania administracyjnego i ustalać kwoty należnej płatność a następnie ustalać kwoty nienależnie pobranych płatności jako różnicy pomiędzy kwotą przyznaną pierwotną decyzją a kwotą wynikającą z decyzji wydanej w postępowaniu wznowionym.
W przypadku pomocy na zalesianie podstawę prawną zwrotu nienależnie pobranych płatności stanowi § 13 ust. 5 rozporządzenie zalesieniowe" Zgodnie
z powołaną regulacją w przypadku, gdy uprawa leśna została częściowo zlikwidowana przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, płatność na zalesianie wypłacona w odniesieniu do gruntów, na których uprawa ta została zlikwidowana, podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jego pobierania, chyba że na podstawie przepisów
o ochronie gruntów rolnych i leśnych właściwy organ, w formie decyzji, wyraził zgodę na przeznaczenie tych gruntów na cele nierolnicze albo nieleśne, przy czym wsparcie na zalesienie nie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi jeżeli częściowa likwidacja uprawy leśnej nastąpiła po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie.
W niniejszej sprawie organy prawidłowo przyjęły, że skarżący dopuścił się nieprawidłowości w powyższym znaczeniu poprzez częściową likwidację uprawy przez upływem okresu trwania zobowiązania, w sytuacji gdy istniało zalesienie na spornej powierzchni. Strona zobowiązała się bowiem do prowadzenia uprawy przez 20 lat na powierzchni 11,90 ha. Kontrola na miejscu we wrześniu 2022 r. stwierdziła nieprawidłowości polegające na zmniejszeniu zalesionej powierzchnia do 9,57 ha. Istotne przy tym jest, że w dniach 18-19 kwietnia 2023 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kolejna kontrola z zakresu zalesiania gruntów rolnych, która potwierdziła powierzchnię zalesioną na spornych działkach, to jest 9,57 ha.
W protokole zamieszczono zapis, że brakująca powierzchnia w zalesieniu to obszar bez sadzonek. Z uwagi na to, że powierzchnia stwierdzona była mniejsza od deklarowanej, zastosowano kod błędu ZGR 5. Na potwierdzenie powyższych ustaleń sporządzono raport z czynności kontrolnych, szkice kontrolowanego kompleksu leśnego oraz zdjęcia obrazujące stan działki zgłoszonej do płatności. Skarżący podpisał protokół bez zastrzeżeń. W toku postępowania skarżący podawał przy tym, że na zakwestionowanej powierzchni były nasadzenia o czym mają świadczyć rachunki i wcześniejsze kontrole na miejscu (w 2012 r.) oraz przekwalifikowanie gruntu na las. Wyjaśnił również, że na spornym gruncie nie rosną nawet krzaki, ani samosiejki (pomimo wieloletniej pracy i kosztów na nowe sadzonki). Nie ulega też wątpliwości, że strona 28 czerwca 2022 r. wniosła wniosek o wypłatę pomocy na zalesienie (PROW 2004-2006) rok 2022 deklarując powierzchnię 11,90 ha i nie informując organu o brakach w zalesieniu (okoliczności te zostały ujawnione dopiero podczas kontroli).
Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że zgodnie z art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., kar administracyjnych przewidzianych w niniejszym rozdziale nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontro na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 2 Rozporządzenia Nr 640/2014 z dni 11 marca 2014 r., przypadki siły wyższej
i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz
z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są
w stanie dokonać tej czynności. Skarżący nie poinformował jednak organu
o nieprawidłowościach w wnioskach, nie zgłosił też przypadku siły wyższej, dopiero kontrola na miejscu wykryła nieprawidłowości.
Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie ma też zarzut przedawnienia dotyczący płatności za lata 2004 i 2005 – 2009. Po pierwsze bowiem sprawa nie dotyczy płatności za 2004 r. i 2005 r. Po drugie, organ stosując prawidłowo wskazane
w skardze przepisy art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE Nr 2419/2001 i art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 stwierdził, że obowiązek zwrotu płatności za lata 2006-2009 uległ przedawnieniu.
Rozstrzygając kwestię zwrotu nienależnie pobranych płatności organ ponadto prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie zachodziły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu płatności. Stosownie do art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Nr 809/2014 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organu, że
w sprawie miała miejsce taka pomyłka. W dniu wydawania decyzji przyznających te płatności organ nie posiadał bowiem informacji, z których wynikałoby, że beneficjent częściowo zlikwidował albo zlikwiduje uprawę leśną przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Taką informację organ powziął
29 września 2022 r. wraz z wpłynięciem protokołu z czynności kontrolnych.
W odniesieniu do spornych płatności nie zachodzi również przesłanka odstąpienia, o której mowa w art. 28a ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.173 ze zm.). W świetle przywołanego przepisu kierownik odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich w przypadku, gdy kwota płatności jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie
z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. W niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił i przedstawił, że kwota nienależnie pobranych płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006.
Organ prawidłowo również zbadał kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu płatności dla płatności za lata 2010 – 2021 w oparciu o art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95, wskazując, że okres tego przedawnienia jeszcze nie upłynął.
Podsumowując, w niniejszej sprawie nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI