I SA/Ke 308/23

I SA/Ke 308/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Stępniak
Mirosław Surma
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GZ 106/24 - Postanowienie NSA z 2024-04-19
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2015 poz 364
par. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, par. 5 ust. 2
Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 67 ust. 1 lit. a, art. 4 ust. 1 lit. c
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Surma Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2023 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2022 oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Ke [...]
UZASADNIENIE
Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach (dalej też jako "Dyrektor") po rozpatrzeniu odwołania R. P. decyzją z 30 maja 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Skarżysku-Kamiennej (dalej "Kierownika") z 20 marca 2023 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2022.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Dyrektor wskazał, że zakres ustaleń niezbędnych dla oceny, czy zachodzą przesłanki przyznania lub odmowy przyznania uprawnienia wyznaczają przepisy prawa materialnego. W przypadku płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2022 przesłanki te zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ONW", zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422, ze zm.), zwanej dalej "ustawą" oraz przepisy unijne. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, co następuje.
W dniu 26 kwietnia 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Skarżysku-Kamiennej wpłynął złożony w formie elektronicznej za pośrednictwem formularza geoprzestrzennego w aplikacji eWniosekPlus wniosek R. P.
o przyznanie płatności ONW na rok 2022 do działek rolnych o łącznej powierzchni 1,08 ha. Do wniosku dołączono załączniki graficzne z wyrysowanym położeniem działek rolnych.
Podczas oględzin przeprowadzonych 13 lutego 2023 r. w gospodarstwie strony wyznaczone zostały następującej powierzchnie MKO: dla działki nr [...] - 0,93 ha, dla działki nr [...] - 0,05 ha, dla działki nr [...] - 0,04 ha i dla działki nr [...] - 0,04 ha (dla której wyznaczono maksymalny spójny obszar MKO 0,02 ha). W oparciu o pomiary powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru MKO stwierdzono różnice pomiędzy powierzchnią uprawnioną do płatności a powierzchnią zadeklarowaną. Strona zadeklarowała działkę rolną A na działkach nr [...] (0,04 ha), [...] (0,01 ha) i 588 (0,06 ha). Natomiast po zsumowaniu maksymalnych spójnych powierzchni MKO dla działek: [...] 0,04 ha i [...] 0,02 ha wynosi 0,06 ha. Suma powierzchni MKO 0,05 ha wyznaczona dla działki nr [...] i pozostałej MKO 0,02 dla działki nr [...] jest niespójna z ww. powierzchnią - powierzchnie te rozdziela bowiem utwardzona droga dojazdowa do gospodarstwa. Obie niespójne części działki rolnej A nie spełniają kryterium powierzchniowego działki rolnej - są mniejsze od 0,10 ha i w związku z tym ich powierzchnia podlega wykluczeniu z powierzchni kwalifikującej się do płatności. Powierzchnia zatwierdzona jest mniejsza od 1,00 ha.
Po przeprowadzeniu kontroli wniosku decyzją z 20 marca 2023 r. Kierownik odmówił przyznania Panu R. P. płatności dla obszarów
z ograniczeniami naturalnymi (ONW) strefa II na rok 2022.
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym, Dyrektor powołał się w szczególności na treść § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW, zgodnie z którym płatność ONW przysługuje rolnikowi, jeżeli spełnia on warunki określone w art. 31 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 487, ze zm.), m.in. łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f Rozporządzenia Nr 1305/2013, położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005 (Dz. U. L z 2013 r. nr 347, ze zm.), posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha i został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Dyrektor podkreślił, że w tej sprawie ustalenia powierzchni działek rolnych uprawnionych do płatności były oparte o System Identyfikacji Działek Rolnych oraz dane z oględzin działek rolnych skarżącego.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że hektar kwalifikujący się do jednolitej płatności obszarowej oznacza: wszelkie użytki rolne (grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe): wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej; utrzymywane w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy poprzez obowiązkowe wykonanie co najmniej jednego zabiegu agrotechnicznego polegającego na usunięciu lub zniszczeniu niepożądanej roślinności w terminie do dnia 31 lipca roku składania wniosku; w przypadku, gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej wykorzystywane głównie do prowadzenia działalności rolniczej z wyłączeniem obszarów na lotniskach, polach golfowych, boiskach sportowych; każdy obszar, który zapewnił rolnikowi prawo do Jednolitej Płatności Obszarowej w 2008 r.
i który nie spełnia powyższych warunków ze względu na objęcie obszaru ochroną na mocy dyrektywy ws. ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, dyrektywy wodnej, dyrektywy ws. ochrony dzikiego ptactwa (np. powierzchnie deklarowane na obszarach NATURA 2000); jest zalesiony w ramach PROW 2007-2013 (schemat I-Zalesianie gruntów rolnych) lub PROW 2014-2020.
Jak zaznaczył Dyrektor, w niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest odmowa przyznania płatności spowodowana ujawnieniem w oględzinach nieprawidłowości skutkujących zmianami powierzchni MKO, zaś powodem odmowy przyznania płatności była kwalifikowana powierzchnia zgłoszona do płatności - powierzchnia zatwierdzona, która po wykluczeniach nie spełniła minimalnego warunku 1,00 ha.
Dyrektor wskazał, że w złożonym 26 kwietnia 2022 r. wniosku skarżący zgłosił działkę rolną A o powierzchni 0,11 ha położoną na działach nr [...] (0,04 ha), [...] (0,01 ha) i 588 (0,06). W wyniku oględzin ustalono dla tych działek następujące spójne powierzchnie MKO analogicznie: 0,04 ha, 0,02 ha i 0,05 ha, w tym dla działki nr [...] stwierdzono obszar MKO 0,04 ha składający się z dwóch powierzchni po 0,02 ha każda (jedna powierzchnia 0,02 ha jest położona między działką [...] i drogą dojazdową do gospodarstwa, a druga wyznaczona powierzchnia 0,02 ha biegnie wzdłuż gospodarstwa po stronie wschodniej i obejmuje sad za gospodarstwem w części północnej). Do powierzchni MKO nie została zakwalifikowana droga dojazdowa do gospodarstwa przecinająca wyznaczone powierzchnie MKO pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], dzieląca powierzchnie użytkowane na dwie odrębne części: jedną położoną na działkach nr [...] (0,04 ha) i nr [...] (0,02 ha) po zachodniej stronie drogi oraz nr [...] (0,05 ha) i pozostałą stwierdzoną powierzchnię MKO działki nr [...] (0,02 ha) - obszary na wschód od drogi.
W ocenie Dyrektora, wbrew twierdzeniu skarżącego, sporna droga jest o szerokości powyżej 2 m, co wynika z pomiarów przeprowadzonych w systemie działek rolnych i ustaleń dokonanych w trakcie oględzin. Droga ta została podniesiona względem przylegającej do niej po obu stronach łąki. Z protokołu oględzin oraz sporządzonej dokumentacji fotograficznej wynika, że droga ta ciągnie się od drogi asfaltowej do samego gospodarstwa i jest to droga utwardzona. Okoliczność, że jest to droga utwardzona, szersza niż 2 m i podniesiona względem znajdującej się po obu jej stronach łąki powoduje, że bez wpływu na ustalenia ARiMR jest twierdzenie strony, że wykasza jej środek między koleinami, które mają szerokość ok. 30 cm.
Zdaniem Dyrektora, ustalenia organu pierwszej instancji są prawidłowe. Weryfikacja protokołu z oględzin i ortofotomapy bazującej na zdjęciu lotniczym wykonanym w maju 2022 r. pozwala stwierdzić, że powierzchnie MKO dla spornych działek zostały wyznaczone prawidłowo, a zatem żadna z sum powierzchni MKO po obu stronach drogi dojazdowej do gospodarstwa nie spełnia kryterium minimalnej powierzchni działki rolnej. Powierzchnia drogi podzieliła deklarację działki rolnej A na dwa obszary niekwalifikujące się do płatności i skutkowała wykluczeniem z powierzchni zatwierdzonej całej powierzchni działki rolnej A.
Dyrektor dodał, że organy ARiMR są związane wnioskiem strony, co oznacza, że skoro strona zadeklarowała powierzchnię działki [...],86 ha, to nie mogą one zatwierdzić na tej działce większej powierzchni. Nie ma racji skarżący, podnosząc, że system przy składaniu wniosku wymusił na nim deklarację powierzchni 0,86 ha na działce nr [...], bowiem mógł on tę powierzchnię zmodyfikować, zgłosić rozbieżność i zaznaczyć obszar zgodny z użytkowanym, czego nie zrobił. Wobec tego winę za zbyt małą powierzchnię zadeklarowaną na działce nr [...] ponosi strona.
Organ odwoławczy podkreślił, że odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku ponosi wyłącznie wnioskujący, który powinien wiedzieć, że płatności przyznawane są tylko do powierzchni użytkowanych rolniczo spełniających warunki do przyznania płatności i tylko takie powierzchnie należy zgłaszać. Ustalenia ARiMR oznaczają, że powierzchnia zatwierdzona jest mniejsza od powierzchni 1,00 ha, czyli nie został spełniony podstawowy warunek do przyznania płatności określony w § 2
ust. 1 rozporządzenia ONW.
Sumując, Dyrektor wskazał, że we wniosku o płatność na rok 2022 strona deklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 1,08 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,97 ha.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Dyrektor stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana prawidłowo.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Dyrektora wywiódł R. P., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. w zakresie oceny stanu faktycznego, formalnego oraz moralnego wynikającego z ustaleń odnośnie złożonego wniosku o płatność obszarową, ustaleń przeprowadzonej kontroli (oględzin) 20 lutego 2023 r. oraz posiadanych materiałów innego rodzaju. Skarżący uznał ocenę zebranych materiałów za głęboko nieobiektywną (wyjątkowo jednostronną interpretację faktów), bez uwzględnienia takich elementów, jak:
- uprawiany teren jest obszarowo większy niż deklarowany;
- w związku z tym, że wniosek był składany drogą elektroniczną system ustalił powierzchnię działki nr [...] na 0,86 ha, zaś pomiar rzeczywisty ustalił tę powierzchnię na 0,93 ha. Równocześnie system przyjął dane dotyczące deklarowanego obszaru rolnego, w skład którego wchodzą działki nr [...], [...] i [...] jako jednolitą całość o powierzchni 0,11 ha. Wobec tego nie można było mieć żadnych wątpliwości dotyczących kwalifikacji obszaru do zgłoszenia o płatność;
- traktowanie wybiórczo danych dotyczących stanu faktycznego obszaru będącego przedmiotem sporu (np. wielkości poszczególnych działek) pod kątem przyjętego założenia o słuszności decyzji o odmowie przyznania płatności;
- uznanie bez żadnej podstawy w prawie o drogach publicznych i ruchu drogowym dojazdu do zabudowań od drogi publicznej jako drogi utwardzonej. Dojazd ten posiada cechy dojazdu gruntowego, którego szerokość między zewnętrznymi brzegami kolein, typowych dla drogi gruntowej wynosi około 2 m, zaś podjazd między koleinami porośnięty jest trawą (identycznie jak pozostały teren). Argument, że dojazd wyraźnie przekracza szerokość 2 m i inne argumenty budzą poważne wątpliwości merytoryczne;
- przeprowadzenie kontroli na miejscu 22 lutego 2023 r. w celu ustalenia rzeczywistego obrazu odnośnie stanu z roku 2022 w zakresie uprawy kontrolowanego obszaru wypacza ten stan, choćby ze względu na upływ czasu i porę roku. Jedynym bezspornym rezultatem tej kontroli jest rzeczywiste, wiarygodne ustalenie wielkości deklarowanych we wniosku obszarów, która faktycznie wynosi 1,14 ha;
- deklarowany we wniosku o płatność obszarową w 2022 roku uprawniony był od kliku lat w dobrej wierze oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W oparciu o tak postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego aktu i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie 28 września 2023 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania sprawy o sygn. akt I SA/Ke 307/23 i I SA/Ke 308/23. Skarżący poparł skargi, złożył pismo procesowe wraz z czterema wydrukami zdjęć, jako załącznik do protokołu. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.. Dz. U. z 2022 poz. 2492 ze zm.) i art. 134
§ 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. 2023 r. poz. 1634 ze zm.), określanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w tej sprawie w powyższych granicach doprowadziła Sąd do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie ze znajdującymi w tej sprawie zastosowanie przepisami w przypadku płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2022 przesłanki przyznania lub odmowy przyznania uprawnienia zostały określone w szczególności w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ONW" w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422, ze zm.), zwanej dalej "ustawą".
W myśl § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
Zgodnie § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:
1) na których jest:
a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";
b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;
2) położonych na obszarach ONW.
W myśl art. 67 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1306/2013 (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.), działka rolna oznacza zwarty obszar gruntu, zadeklarowany przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednakże w przypadku gdy w kontekście rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 wymagana jest oddzielna deklaracja użytkowania pewnego obszaru w ramach grupy upraw, działka rolna podlega w razie konieczności dalszemu wyznaczeniu na podstawie tego konkretnego użytkowania; państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe kryteria dalszego wyznaczania działki rolnej.
Stosownie do art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 działalność rolnicza" oznacza:
- produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;
- utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub
- prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy;
Krócej ujmując, płatności ONW przyznawane są rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia użytków rolnych położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, na których jest prowadzona działalność rolnicza będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha i równocześnie powierzchnia działki rolnej, do której przyznawane są te płatności jest o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, przy czym ta działka rolna oznacza zwarty obszar gruntu, zadeklarowany przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw.
W niniejszej sprawie w toku przeprowadzonej kontroli administracyjnej niniejszej sprawy stwierdzono w oparciu o pomiary powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) różnice pomiędzy powierzchnią uprawnioną do płatności a powierzchnią zadeklarowaną. Strona zadeklarowała działkę rolną A na działkach ewidencyjnych nr [...] (0,04 ha), [...] (0,01 ha) i [...] (0,06 ha). Natomiast po zsumowaniu maksymalnych spójnych powierzchni MKO dla przedmiotowych działek ewidencyjnych: [...] 0,04 ha i [...] 0,02 ha wynosi 0,06 ha, natomiast powierzchnia MKO 0,05 ha wyznaczona dla działki ewidencyjnej nr [...],2 ha wyznaczona dla działki ewidencyjnej nr [...] są niespójne z ww. powierzchnią - przedmiotowe powierzchnie rozdziela utwardzona droga dojazdowa do gospodarstwa. Wobec powyższego stwierdzono, że obie niespójne części działki rolnej A nie spełniają kryterium powierzchniowego działki rolnej - są mniejsze od 0,10 ha i w związku z tym powierzchnia przedmiotowej działki rolnej podlega wykluczeniu z powierzchni stwierdzonej kwalifikującej się do płatności.
Sporne w sprawie stało się zatem to, czy droga dojazdowa, o której mowa wyżej, rzeczywiście powoduje, że obszar działki rolnej A nie jest obszarem zwartym w rozumieniu powołanych wyżej przepisów. Z protokołu kontroli wynika, że droga ta jest drogą utwardzoną. W ocenie Sądu, takie ustalenie kontrolujących nie zostało podważone skutecznie w tej sprawie przez skarżącego.
Złożone ze skargą i jako załącznik do protokołu wydruki zdjęć drogi dojazdowej nie potwierdzają, aby sporna droga nie była drogą utwardzoną, skoro z akt sprawy wynika, że koleiny (po których najpewniej poruszają się pojazdy) są wyłożone kamieniami (tłuczniem) utwardzającym grunt. Droga łączy – jak ustalił organ i co potwierdził skarżący – zabudowania (gospodarstwo) z drogą publiczną.
W trakcie oględzin inspektorzy terenowi stwierdzili nadto, że droga jest podniesiona względem przylegającej po obu stronach łąki.
Zatem nie można mieć wątpliwości, że na powierzchni działki, na której znajduje się droga nie może być prowadzona działalność rolnicza i oceny tej nie zmienia okoliczność wykaszania przez skarżącego przestrzeni ok 30 cm między koleinami. Nie ma znaczenia także to, jaki jest status omawianej drogi, ani jaka jest jej szerokość. Niewątpliwie bowiem pas terenu, na którym ta droga jest urządzona, rozdziela obszar działki rolnej A na dwa obszary, które nie są ze sobą spójne i żaden z nich niezależnie nie spełnia warunku minimalnej powierzchni działki rolnej wynoszącej 0,1 ha, skoro zajmują powierzchnię 0,06 ha i 0,05 ha.
Ponadto trzeba wskazać, że powierzchnia zatwierdzona jest mniejsza od powierzchni 1,00 ha, czyli nie został spełniony podstawowy warunek do przyznania płatności określony w § 2 ust 1 rozporządzenia ONW. Organy Agencji zakwestionowały bowiem prawo do zaliczenia do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym powierzchni działki rolnej A.
Zgodzić należy się z organami obu instancji, że skoro zadeklarowana przez skarżącego do płatności powierzchnia działki nr [...] wynosiła 0,86 ha, to nie ma znaczenia, że w wyniku oględzin ustalono, że powierzchnia MKO odnośnie do tej działki wynosi 0,93 ha.
Przypomnieć trzeba, że postępowanie w sprawach dotyczących płatności jest sformalizowane. Oświadczenia woli wnioskodawcy składane są na formularzu. Organ jest związany danymi wskazanymi we wniosku. Nie ma on natomiast obowiązku, ani też uprawnienia do zastępowania skarżącego i rozszerzającego interpretowania wniosków, wywodząc z nich żądania w nich niewskazane. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za wadliwe wypełnienie takiego wniosku przerzucać na organ administracji publicznej. Zauważyć też należy, że każdy wnioskodawca obowiązany jest zapoznać się zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem oraz powinien mieć świadomość, że jego wniosek i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie spełnienia tych zasad. Beneficjent pomocy ma także obowiązek informowania organów o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne, bądź nadmierne przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie, w szczególności, gdy dotyczy wykorzystania gruntów rolnych czy wielkości upraw (por. wyrok WSA w Białymstoku z 29 marca 21018 r., I SA/Bk 1860/17 i tam: wyrok NSA z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2103/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 3697/15, opubl. CBOSA).
Postępowanie administracyjne było w niniejszej sprawie wszczęte na wyłączny wniosek skarżącego, zaś wnioskodawca nie był zobowiązany do złożenia tego wniosku i uzyskania płatności, a wyłącznie skorzystał z uprawnienia, które wynika z przepisów prawa. Ponadto to sam wnioskodawca ma wiedzę i wolę objęcia działalnością rolniczą określonej powierzchni gruntów rolnych. Zakwalifikowanie do płatności większej od zadeklarowanej powierzchni upraw przez organ z urzędu doprowadziłoby do nieuprawnionej ingerencji w treść oświadczenia woli rolnika, a w konsekwencji nawet do nienależnego przyznania płatności obszarowych.
Skarżący miał zresztą możliwość zmiany wniosku po jego złożeniu. W myśl
§ 5 ust. 2 rozporządzenia ONW, wniosek o przyznanie płatności ONW składa się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022r., poz. 1775, ze zm.), tj. w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 maja 2022 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2022 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 985), w 2022 r. termin ten został przedłużony do dnia 15 czerwca 2022 r. Wniosek o przyznanie płatności wraz z załącznikami może być także złożony do 25 dni po upływie ostatecznego terminu, tj. do dnia 10 lipca 2022 r., jednak za każdy dzień roboczy opóźnienia, licząc od dnia 15 czerwca 2022 r., stosowane będzie zmniejszenie płatności w wysokości 1% należnej kwoty płatności.
Mając powyższe na względzie brak jest w tej sprawie podstaw faktycznych i prawnych uzasadniających uwzględnienie skargi. Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszyła prawo w stopniu wymagającym jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W każdym razie Sąd nie stwierdził naruszenia wyartykułowanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 8 k.p.a.). Organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i przeprowadziły postępowanie – obiektywnie oceniając - w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Niezadowolenie strony z wyniku sprawy nie świadczy o naruszeniu wskazanych w skardze zasad postępowania administracyjnego.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.