I SA/Ke 293/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Kielcach oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że niezłożenie deklaracji SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od darowizny samochodu skutkuje utratą zwolnienia podatkowego.
Podatnik J. G. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję o zobowiązaniu podatkowym w podatku od spadków i darowizn. Sprawa dotyczyła darowizny samochodu, którą podatnik otrzymał od ojca. Kluczowym problemem było niezłożenie przez podatnika deklaracji SD-Z2 w ustawowym terminie 6 miesięcy od daty darowizny. Sąd uznał, że termin ten ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu, a jego niezachowanie skutkuje utratą zwolnienia podatkowego, co oznacza konieczność zapłaty podatku.
Przedmiotem sprawy była skarga J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn na kwotę 8 802,00 zł. Sprawa dotyczyła darowizny samochodu Volvo V60 Cross Country, którą J. G. otrzymał od swojego ojca. Podatnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji SD-Z2 po upływie 6 miesięcy od daty darowizny, powołując się na nieznajomość przepisów i problemy zdrowotne. Organy podatkowe odmówiły przywrócenia terminu, uznając go za termin prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. W konsekwencji, utrata zwolnienia podatkowego na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn skutkowała opodatkowaniem nabycia na zasadach ogólnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że termin 6 miesięcy na złożenie zgłoszenia SD-Z2 jest terminem prawa materialnego, a jego niezachowanie skutkuje utratą zwolnienia podatkowego, niezależnie od przyczyn niedotrzymania terminu. Sąd odrzucił argumentację skarżącego o możliwości zastosowania art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, wskazując, że dotyczy on terminów procesowych, a nie materialnoprawnych. Sąd uznał również, że przytoczone przez skarżącego orzeczenia innych sądów zapadły na gruncie odmiennych stanów faktycznych i prawnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, niezłożenie zgłoszenia SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego skutkuje utratą zwolnienia podatkowego, ponieważ termin ten ma charakter prawa materialnego i nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
Termin 6 miesięcy na złożenie zgłoszenia SD-Z2 jest terminem prawa materialnego, a jego niezachowanie powoduje utratę zwolnienia podatkowego. Przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie przewidują możliwości przywrócenia tego terminu, a przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące przywracania terminów procesowych nie mają zastosowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (23)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s.d. art. 4a § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s.d. art. 4a § ust. 3
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 1 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 9 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 15 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 7 § ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 14 § ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 15 § ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 4a § ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 4a § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 1 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 4a § ust. 3
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 9 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 15 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Ord.pr. art. 162 § § 1
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin 6 miesięcy na złożenie zgłoszenia SD-Z2 jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Niezachowanie terminu skutkuje utratą zwolnienia podatkowego i opodatkowaniem nabycia na zasadach ogólnych. Przepisy Ordynacji podatkowej o przywracaniu terminów nie mają zastosowania do terminów materialnoprawnych.
Odrzucone argumenty
Możliwość przywrócenia terminu do złożenia SD-Z2 na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Ustalenie podatku stanowi karę za zwłokę. Nieuwzględnienie stanu zdrowia i trudności finansowych podatnika. Brak informacji o obowiązku złożenia SD-Z2 od urzędniczki Wydziału Komunikacji.
Godne uwagi sformułowania
termin prawa materialnego nie podlega przywróceniu utrata zwolnienia podmiotowego bezskuteczny upływ terminu nie można skutecznie domagać się ukształtowania stosunku prawnego nie stanowi również podstawy do zmiany rozstrzygnięcia powołany w odwołaniu argument o nieudzieleniu informacji
Skład orzekający
Magdalena Chraniuk-Stępniak
przewodniczący
Agnieszka Banach
członek
Andrzej Mącznik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej interpretacji terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 jako terminu prawa materialnego, którego niezachowanie skutkuje utratą zwolnienia podatkowego, niezależnie od przyczyn."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji darowizn podlegających zwolnieniu na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn i niezłożenia deklaracji SD-Z2 w terminie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego podatku od spadków i darowizn oraz częstego problemu niezachowania terminów. Wyjaśnia kluczową kwestię interpretacji terminów materialnoprawnych i ich konsekwencji, co jest istotne dla wielu podatników.
“Darowizna samochodu od ojca? Uważaj na 6-miesięczny termin na zgłoszenie, bo stracisz zwolnienie podatkowe!”
Dane finansowe
WPS: 8802 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ke 293/25 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2025-10-28 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-06-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Agnieszka Banach Andrzej Mącznik /sprawozdawca/ Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6114 Podatek od spadków i darowizn Hasła tematyczne Podatek od spadków i darowizn Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 1837 art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 1 Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2025 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja z 9 maja 2025 r. Dyrektora Izby Administracyjnej w K. (organ II instancji, dyrektor), nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. (organ I instancji, naczelnik) z 16 września 2024 r., nr [...], w sprawie ustalenia J. G. (strona, skarżący) wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w kwocie 8 802,00 zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że 23 lipca 2023 r. została zawarta umowa darowizny samochodu Volvo V60 Cross Country rok prod. 2021, nr rejestracyjny [...], o wartości [...] zł pomiędzy J. G. (darczyńca), a J. G. (obdarowany). Obdarowany jest ojcem darczyńcy. J. G. pismem z 28 lutego 2024 roku złożył wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności polegającej na złożeniu deklaracji [...] w związku z zawartą 23 lipca 2023 r. umową darowizny. Wraz z wnioskiem złożył zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych [...] We wniosku powołał się na nieznajomość przepisów oraz liczne dolegliwości chorobowe, które były powodem niedopełnienia obowiązku w obowiązującym terminie. Na tę okoliczność do wniosku dołączył dokumentację medyczną. Postanowieniem z 12 marca 2024 r. naczelnik odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych [...] z tytułu darowizny samochodu osobowego dokonanej 23 lipca 2023 r. przez J. G.. Dyrektor postanowieniem z 22 maja 2024 r. utrzymał w mocy to postanowienie. Następnie postanowieniem z 6 sierpnia 2024 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie podatku od spadków i darowizn z tytułu darowizny samochodu osobowego marki Volvo V60 Cross Country rok prod. 2021, nr rejestracyjny [...], dokonanej 23 lipca 2023 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania naczelnik wydał 16 września 2024 r. decyzję, którą ustalił J. G. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w wysokości [...] zł. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie. W ocenie dyrektora odwołanie J. G. nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1043; ze zm.) podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej [...] lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tytułem m.in. darowizny. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. Stwierdził, że deklaracja została złożona przez stronę 28 lutego 2024 r., a więc po upływie 6 miesięcy od daty dokonania darowizny samochodu. Ocena co do możliwości orzekania w zakresie przywrócenia terminu do złożenia deklaracji SD-Z2 została dokonana w postanowieniu dyrektora z 22 maja 2024 r. utrzymującym w mocy postanowienie naczelnika z 12 marca 2024 r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji SD-Z2. Postanowienie dyrektora jest ostateczne i nie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Dyrektor wyjaśnił, że termin 6 miesięcy do złożenia zgłoszenia SD-Z2 jest terminem prawa materialnego. O jego charakterze przesądza nie tylko fakt, że został on określony w przepisach prawa materialnego, ale też i skutki, które wywołuje jego niezachowanie, określone w art. 4a ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przepis ten wskazuje, że w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1-2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Oznacza to, że bezskuteczny upływ terminu (niezłożenie zgłoszenia) powoduje utratę zwolnienia podmiotowego. Po upływie terminu określonego w przepisie art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, podatnik nie może skutecznie domagać się ukształtowania stosunku prawnego, w którym nabędzie prawo do zwolnienia z podatku. Przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wówczas, jeżeli taką możliwość przewiduje przepis określający dany termin, natomiast ustawa o podatku od spadków i darowizn nie przewiduje takiej możliwości dla terminu określonego w art. 4a ust. 1 ww. ustawy, co powoduje, że jest on terminem nieprzywracalnym i to niezależnie od przyczyn związanych z jego niedotrzymaniem. Ponadto, termin ten jest prawem podatnika, a nie jego obowiązkiem, co oznacza, że podatnik ma prawo a nie obowiązek skorzystania z przedmiotowego zwolnienia. Organ II instancji przytoczył również treść art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1, art. 15 ust. 1 ww. ustawy. W ocenie organu II instancji, organ I instancji szczegółowo rozpatrzył i rzetelnie przeanalizował wszystkie zgromadzone dowody. Podkreślił, że wbrew twierdzeniu strony, określenie zobowiązania podatkowego nie ma charakteru kary. Wyjaśnił, że wydanie przedmiotowego rozstrzygnięcia jest realizacją wynikających z ustawy o podatku od spadków i darowizn przepisów prawa, zgodnie z którymi umowa darowizny, w sytuacji braku spełnienia formalnej przesłanki wynikającej z art. 4a tej ustawy, podlega opodatkowaniu. Podatku nie można zatem utożsamiać z karą, która w potocznym tego słowa znaczeniu stanowi środek represyjny za popełnione przestępstwo. Na treść rozstrzygnięcia nie mogły, zdaniem tego organu, wpłynąć także przedstawione w odwołaniu trudności finansowe i zdrowotne. Mogą one natomiast być podstawą do zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Nie stanowi również, w ocenie dyrektora, podstawy do zmiany rozstrzygnięcia organu I instancji powołany w odwołaniu argument o nieudzieleniu informacji o ciążącym na podatniku obowiązku złożenia deklaracji SD-Z2 przez urzędniczkę Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta. Administracja samorządowa działa bowiem w oparciu o właściwe dla niej prawo administracyjne. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej J. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Zaskarżonej decyzji zarzucił arbitralne podejście, nieuwzględnienie okoliczności i obiektywnych argumentów zawartych we wniosku z 26 lutego 2024 r. w sprawie złożenia deklaracji SD-Z2, w zażaleniu z 22 marca 2024 r., w odwołaniu z 3 października 2024 r. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji dyrektora i poprzedzającej ją decyzji naczelnika. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że w całym postępowaniu nie uwzględniono okoliczności i argumentów związanych z jego stanem zdrowia. Wskazał, że pomimo, że art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn nie zawiera instytucji prawnej przywrócenia terminu do dokonania czynności prawnej, to jednak przepisy Ordynacji podatkowej, zwłaszcza art. 162 § 1 tej ustawy, daje organowi podatkowemu możliwość przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. Zaznaczył, że podobna instytucja prawna przywrócenia terminu funkcjonuje w postępowaniach administracyjnych, cywilnych, karnych. Stwierdził, że kwota [...]zł jaką mu wyznaczono do zapłaty, nazwana przez organ podatkowy "podatkiem", jest niczym innym jak karą za zwłokę. Absurdalnym jest, że zwłoka 1-dniowa, czy 1800-dniowa w złożeniu zeznania SD-Z2 skutkuje naliczeniem takiej samej kwoty. Zwłoka dotyczyła zaledwie 30 dniowego opóźnienia w złożeniu zeznania SD-Z2, a nie stanowiła zwłoki z spłacie należności. Zaznaczył, że wg orzecznictwa sądów administracyjnych uchylane są zaskarżone decyzje w sprawach spadków i darowizn - np. wyrok WSA w Warszawie, III SA/Wa 280/25; wyrok NSA, III FSK 64/24. W odpowiedzi na skargę dyrektor wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że podstawowym celem sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień) a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Natomiast wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Dokonując w rozpoznawanej sprawie oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie było obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia, sąd stwierdził, iż organy administracji, zarówno przy wydawaniu decyzji w pierwszej, jak i w drugiej instancji, nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organy administracji, przyjęto za podstawę rozważań sądu. Spór w sprawie dotyczył zagadnień związanych z istnieniem prawa skarżącego do zwolnienia podatkowego z tytułu otrzymania od syna darowizny w postaci samochodu marki Volvo V60 Cross Country rok prod. 2021, nr rej. [...], o wartości [...] zł. Orzekające w sprawie organy stwierdziły bowiem, że skarżący uchybił terminowi na złożenie deklaracji SD-Z2, a zatem nie przysługuje mu zwolnienie wynikające z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837; ze zm.; dalej: "u.p.s.d."). Natomiast skarżący argumentował, że w sprawie winien mieć zastosowanie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazywał de facto na brak proporcjonalności skutku w odniesieniu do okresu zwłoki w złożeniu zeznania SD-Z2, traktując ustalone zobowiązanie podatkowe jako karę. W ocenie sądu rację w niniejszym sporze należało przyznać organom. Podkreślić należy, że u.p.s.d. odnosi się do nabywców własności rzeczy lub praw majątkowych będących osobami fizycznymi i dzieli podatników na trzy grupy, w zależności od stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa, przyjmując zasadę, że im bliższe pokrewieństwo podatnika względem spadkodawcy, tym podatek jest niższy. W sprawie nie było sporu, że podatnik należy do grupy I. Nabycie spadku przez osoby zaliczone do tej grupy co do zasady podlega obowiązkowi podatkowemu. Nabycie takie jest wolne od podatku, jeżeli podatnik wykona pewne czynności. Mianowicie jeśli zgłosi nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 (art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.). Aby zatem nabycie rzeczy i praw w drodze przepisów prawa spadkowego od najbliższej rodziny nie podlegało podatkowi, musi nastąpić zgłoszenie nabytych rzeczy i praw właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w odpowiednim terminie. W przeciwnym bowiem razie spadek opodatkowany jest na ogólnych zasadach, czyli tak jak dla spadkobierców z I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3 u.p.s.d.). Innymi słowy, bezskuteczny upływ terminu na złożenie zgłoszenia SD-Z2 powoduje, że nie podlega on przywróceniu, lecz skutkuje utratą zwolnienia podmiotowego i opodatkowanie uprawnionego na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej (por. wyrok NSA z 31 października 29024 r., III FSK 29/24; wyrok ten i przywołane w dalszej części niniejszego uzasadnienia wyroki dostępne są w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjaśnić należy, że zgłoszenie, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. jest w istocie informacją udzieloną organowi podatkowemu o nabyciu własności bądź prawa majątkowego i jednocześnie oświadczeniem podatnika, że w związku z nabyciem własności, czy prawa majątkowego od osób wskazanych w art. 4a ust. ust. 1 u.p.s.d., chce on skorzystać ustawowego zwolnienia od podatku od spadków i darowizn (por. wyrok NSA 4 lutego 2025 r., III FSK 1179/23). W wyroku z 21 stycznia 2025 r., III FSK 850/23 NSA wyraził pogląd, że skoro skorzystanie z ulgi podatkowej przewidzianej w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. stanowi prawo, a nie obowiązek podatnika, to ma on prawo, a nie obowiązek złożenia zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. Zgłoszenie powinno stanowić, złożone w określonym terminie oświadczenie obdarowanego zaliczonego do kręgu ściśle oznaczonych osób, że nabył w drodze darowizny własność rzeczy lub praw majątkowych. Oświadczanie to powinno przy tym stanowić wyraz dążenia obdarowanego do uzyskania zwolnienia. Nie ujawniając we właściwym czasie wobec organu podatkowego wszystkich otrzymanych w darowiźnie rzeczy i praw majątkowych obdarowany godzi się na ustalenie z tego tytułu należnego podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 4a ust. 3, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 14 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1, art. 15 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy. Odnośnie warunku zwolnienia wynikającego z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację organów wyrażoną w tym zakresie. Z treści powołanego przepisu wynika, że niedotrzymanie terminu w nim określonego, tj. złożenie zgłoszenia po jego upływie, wywiera skutek prawny w postaci utraty prawa do zwolnienia i to bez względu na przyczynę uchybienia. Należy także podkreślić, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że termin 6 miesięcy do złożenia zgłoszenia zwolnienia od podatku od spadków i darowizn jest terminem prawa materialnego. O takim jego charakterze przesądzają to, że został określony w przepisach prawa materialnego oraz skutki, które wywołuje jego niezachowanie. Zostały one określone w art. 4a ust. 3 u.p.s.d. (por. wyrok NSA z 2 marca 2017 r., II FSK 291/15). Skoro termin 6 miesięcy do złożenia zgłoszenia zwolnienia od podatku od spadków i darowizn jest terminem prawa materialnego, to nie mógł mieć do niego zastosowania przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, który dotyczy przywracania terminów procesowych. W rozpoznawanej sprawie bezspornym było, że umowa darowizny samochodu pomiędzy skarżącym, a jego synem została zawarta 23 lipca 2023 r. i od tego dnia biegł termin na złożenie zgłoszenia nabycia przedmiotu darowizny. Termin ten upłynął 23 stycznia 2024 r. Formularz SD-Z2 wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych skarżący złożył 28 lutego 2024 r. Oczywistym jest zatem, że omawiany termin nie został zachowany. Nie miały przy tym znaczenia w świetle prawa powody niedotrzymania tego terminu: problemy zdrowotne, trudności finansowe, czy też jakiekolwiek inne (podkreślenie sądu). W konsekwencji, skoro w świetle prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych, organy stwierdziły, że strona złożyła zgłoszenie o nabyciu własności samochodu z uchybieniem sześciomiesięcznego terminu liczonego od dnia powstania obowiązku podatkowego, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.p.s.d., to trafna była konkluzja, że nie przysługiwało jej zwolnienie z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. i tym samym należało opodatkować nabycie przez skarżącego własności pojazdu, stosownie do treści art. 4a ust. 3 u.p.s.d., zgodnie z którym w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1-2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Prawidłowo zastosowano również art. 6 ust. 1 pkt 4 u.p.s.d. (obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze darowizny - z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń), art. 8 ust. 1 u.p.s.d. (wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw, a wartość praw do wkładów oszczędnościowych - w wysokości tych wkładów), art. 9 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. (opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej) oraz skalę podatkową określoną w art. 15 ust. 1 u.p.s.d. do nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. W ocenie sądu skarżący dbając należycie o własne interesy powinien i mógł, w związku z zamiarem zawarcia umowy darowizny, wystąpić do organu właściwego rzeczowo – Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. o stosowną informację o skutkach prawnopodatkowych tej umowy. Nawet przy zachowaniu zwykłej staranności możliwym było uzyskanie takiej wiedzy. Brak takiej informacji ze strony urzędniczki Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta w K. nie usprawiedliwia braku staranności skarżącego w tym zakresie. Odnosząc się do przytoczonych przez skarżącego w skardze wyroków WSA w Warszawie i NSA, należy wyjaśnić, że zapadły one na gruncie odmiennego stanu faktycznego (wyrok WSA w Warszawie), odmiennego stanu faktycznego i prawnego (wyrok NSA) i w żaden sposób nie mogą wpłynąć na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Z dostępnego sądowi z urzędu uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 14 maja 2025 r., III SA/Wa 280/25 wynika bowiem, że w rozpoznawanej sprawie sąd ten przyjął, że wcześniejsze złożenie zeznania przed dniem powstania obowiązku podatkowego, nie pozbawia podatnika prawa do zwolnienia podatkowego, albowiem ustawodawca zgodnie z treścią art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. określony w nim termin wskazuje jednoznacznie na sposób obliczenia terminu końcowego (a nie początkowego) złożenia zeznania. Natomiast w niniejszej sprawie mamy do czynienia z przekroczeniem końcowego terminu na złożenie zgłoszenia. Z kolei z uzasadnienia wyroku NSA z 6 maja 2025 r., III FSK 64/24 wynika, że istotą sporu pomiędzy skarżącą a organami podatkowymi obu instancji była ocena, czy warunki zastosowania ulgi podatkowej przewidzianej w art. 16 ust. 1 pkt 3 u.p.s.d. mogły zostać spełnione w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o ulgę nie posiadała pisemnej umowy o sprawowanie opieki z notarialnie poświadczonymi podpisami, lecz przedstawiła testament notarialny oraz pełnomocnictwo w tej samej formie, wskazujące na długotrwałe i rzeczywiste sprawowanie opieki nad spadkodawczynią. Zatem okoliczności faktyczne i zastosowane przepisy są zupełnie inne od tych, występujących w tej sprawie. Podsumowując, z uwagi na niespełnienie warunków, o których mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., trafnie organy wywiodły, że nabycie własności rzeczy (samochodu) przez skarżącego podlegało opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Zdaniem sądu zarzuty skargi okazały się niezasadne. Sąd z urzędu nie dostrzegł również innych wad zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak i uchybień w toku postępowania zakończonego jego wydaniem. Ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu, uzasadniało to oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI