I SA/Ke 290/11

I SA/Ke 290/11 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2011-06-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2011-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Danuta Kuchta /przewodniczący/
Janusz Bociąga
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
II FSK 2297/11 - Wyrok NSA z 2013-10-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art.121,191,122,219 par.4,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
art.7 ust.1, art.10, art.11, art.12 ust.4,
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 128 poz 833
par.15, par.3 ust.3, par.4 ust.1 , 2, 4,
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 października 1997 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.),, Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011r. sprawy ze skargi M. P.-E. F. I S.A. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia[...] nr [...] , Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia[...] nr [...] , określającą M. I S.A. w K. podatek dochodowy od osób prawnych za 2003r. w kwocie 539.363 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w zeznaniu ostatecznym CIT-8 za 2003r. M. w K. wykazała dochód w wysokości 907.458 zł oraz podatek należny według stawki 27%, po odliczeniach, w kwocie 242.751 zł. Po przeprowadzeniu kontroli organ pierwszej instancji zwiększył tejże Spółce dochód do opodatkowania o kwotę 1.098.564,00 zł i należny podatek dochodowy o kwotę 296.612,00 zł. Zwiększenie dochodu do opodatkowania jest wynikiem zwiększenia zeznanych przez Spółkę przychodów z tytułu odsetek należnych Spółce od pożyczek udzielonych w latach 2002 i 2003 firmie powiązanej.
Zgodnie z ustaleniami organów Spółka udzieliła C. Sp. z o.o. w Kielcach pożyczek na podstawie umów zawartych: w dniu 5 grudnia 2002r. na kwotę 40.000.000,00 zł; w dniu 23 grudnia 2002r. na kwotę 30.000.000,00 zł; w dniu 6 stycznia 2003r. na kwotę 4.000.000,00 zł; w dniu 30 września 2003r. na kwotę 15.000.000,00 zł. Wszystkie pożyczki zostały udzielone na okres 5 lat. Zgodnie z § 3 umów pożyczki, naliczone od pożyczki odsetki miały być płatne w całości przy zwrocie całej kwoty pożyczki, bądź mogły być spłacane w dowolnej części, w wybranym przez pożyczkobiorcę terminie. Na podstawie w/w umów strony ustaliły, że oprocentowanie pożyczek będzie wynosiło za okres:
• od dnia podpisania umów zawartych w grudniu 2002r. do dnia 31 grudnia 2002r. 8,18% w stosunku rocznym;
• od dnia podpisania umowy z dnia 6 stycznia 2003r. do dnia 31 marca 2003r. 7,39% w stosunku rocznym;
• od dnia podpisania umowy z dnia 30 września 2003r. do dnia 31 grudnia 2003r. 5,72% w stosunku rocznym.
Odpowiednio: od 1 stycznia 2003r. i od 1 kwietnia 2003r. oprocentowanie ww. pożyczek strony ustaliły w wysokości WIBOR 3M powiększonego o marżę 0,5% w stosunku rocznym. Zgodnie z warunkami umów, oprocentowanie miało być aktualizowane co 3 miesiące, odpowiednio 1-go stycznia, 1-go kwietnia, 1-go lipca i 1-go października każdego roku i za podstawę wyliczeń strony miały przyjmować stawkę WIBOR 3M powiększonego o marżę 0,5% w stosunku rocznym, obowiązującą na dwa dni robocze przed ww. dniami.
Na dzień 31 grudnia 2003r. Spółka z tego tytułu i zgodnie z wymienioną formułą, tj. wg stawki WIBOR 3M + 0,5 %, naliczyła odsetki w kwocie 5.034.836,60 zł i zaksięgowała na koncie "Przychody z odsetek od udzielonych pożyczek".
Ponieważ nie nastąpiła faktyczna zapłata tych odsetek Spółka kwoty tej nie ujęła w przychodach do opodatkowania za 2003r. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 11 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000r., Nr 54, poz. 654 ze zm.), gdy podmiot krajowy jest powiązany kapitałowo z innym podmiotem krajowym i w związku z istnieniem takich powiązań lub związków wykonuje świadczenia na warunkach korzystniejszych, odbiegających od warunków ogólnie stosowanych w czasie i miejscu wykonywania świadczenia, w wyniku czego nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby warunki tych świadczeń nie odbiegały od warunków ogólnie stosowanych w czasie i miejscu wykonywania świadczenia, dochody tego podmiotu określa się bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań. Stosownie do art. 11 ust. 7 powołanej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym w 2003r., przez pojęcie powiązań kapitałowych rozumie się sytuację, w której jedna z osób lub jeden z kontrahentów posiada lub dysponuje, bezpośrednio lub pośrednio, prawem głosu wynoszącym co najmniej 5 % wszystkich praw głosu. Związki kontrolowanej Spółki z C. Sp. z o.o. mają charakter powiązań kapitałowych, o których mowa w art. 11 ust. 7 ustawy, albowiem posiadała ona 43,82% udziałów w C. Sp. z o.o.
Organ wykazał, że w myśl § 15 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 października 1997r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników (Dz. U. Nr 128, poz. 833 ze zm.) jeżeli podatnik udzieli podmiotowi powiązanemu z tym podatnikiem pożyczki (kredytu) lub otrzyma taką pożyczkę (kredyt) niezależnie od ich celu i przeznaczenia, albo też udzieli lub otrzyma w jakiejkolwiek postaci gwarancję lub poręczenie, ceną rynkową za taką usługę są odsetki lub prowizja, jakie uzgodniłyby za taką usługę, świadczoną na porównywalnych warunkach, podmioty niezależne. Wartość rynkową odsetek określa się na podstawie wysokości najniższych odsetek, jakie dany podmiot musiałby zapłacić podmiotowi niezależnemu za uzyskanie kredytu (pożyczki) na podobny okres w porównywalnych warunkach. Dokonując określenia, o którym mowa w ust. 2, należy uwzględnić wszystkie istotne okoliczności związane z konkretnym przypadkiem, a w szczególności: 1. kwotę pożyczki (kredytu) oraz okres, na jaki została udzielona; 2. charakter i cel pożyczki (kredytu); 3. ryzyko i zabezpieczenie pożyczki (kredytu), z uwzględnieniem specjalnych warunków, jakie pożyczkodawca (kredytodawca) mógłby przyznać pożyczkobiorcy (kredytobiorcy) niezależnemu; 4. walutę pożyczki (kredytu), ryzyko zmian kursów walut, kosztów środków zabezpieczających pożyczkę (kredyt) oraz środków ograniczających ryzyko zmiany kursów walut; 5. wysokość prowizji.
W wyniku przeprowadzonego postępowania organ drugiej instancji ustalił, że wartość rynkowa odsetek, jakie uzgodniłyby za taką sama usługę podmioty niezależne, jest wyższa od ustalonej przez Spółkę w umowach z podmiotem powiązanym. Dla oceny rynkowej wartości odsetek uwzględniono warunki zawartych przez Spółkę umów, tj. w szczególności 5-letni okres karencji odsetek oraz wpływ tej karencji na wysokość ceny pożyczki, czyli odsetek. Z danych dostarczonych przez banki wynika, że maksymalny okres karencji w spłacie odsetek od kredytów stosowany przez banki wynosił 3 miesiące, a karencja w spłacie rat kapitału maksymalnie 6 miesięcy. Warunki udzielania kredytów przez banki różnią się przede wszystkim okresami karencji w spłacie odsetek. Z tego też względu wysokość oprocentowania kredytów przez banki nie może być porównywana wprost z oprocentowaniem pożyczki udzielonej przez Spółkę jednostce powiązanej.
Organ drugiej instancji powołał się na § 4 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym za porównywalne uznać można takie transakcje, w których żadna z ewentualnych różnic pomiędzy porównywanymi transakcjami lub pomiędzy podmiotami zawierającymi te transakcje nie mogłaby w sposób istotny wpłynąć na cenę przedmiotu takiej transakcji na wolnym rynku lub można dokonać racjonalnie dokładnych poprawek eliminujących istotne efekty takich różnic.
W celu wyeliminowania wpływu różnic w okresach karencji spłaty odsetek od pożyczek na ich cenę organ drugiej instancji ustalił hipotetyczny poziom oprocentowania, które zapewniałoby rynkowy charakter przy pięcioletnim okresie karencji w ich spłacie. Do wyliczenia wysokości odsetek zastosowano metodę polegającą na:
a) określeniu łącznej kwoty odsetek naliczonych od każdej z w/w pożyczek za okres 5 lat przy zastosowaniu stopy procentowej określonej na dzień udzielenia pożyczki oraz miesięcznej kapitalizacji naliczonych odsetek;
b) obliczeniu rynkowej rocznej stopy procentowej odsetek, jaka powinna być zastosowana na dzień podpisania umów, przy odroczeniu terminu spłaty na 5 lat.
Do wyliczenia odsetek, o których mowa w pkt a) przyjęto, zgodnie z przepisem § 15 ust. 2 rozporządzenia, najniższe oprocentowanie jakie stosowały banki na dzień udzielania pożyczek, na okres 5 lat, w porównywalnych wysokościach. Z uwagi na fakt, że najniższe oprocentowanie kredytów stosowane przez banki występowało w przypadku miesięcznych okresów spłaty odsetek, dla dokonania racjonalnych poprawek w wysokości oprocentowania, zastosowano miesięczną kapitalizację naliczonych odsetek. Przyjęto, że skoro Spółka - pożyczkobiorca, w związku z odroczonym terminem spłaty odsetek, przez okres 5 lat nie musi płacić naliczonych odsetek, odsetki te można potraktować jako kolejną pożyczkę, od której wyliczone zostały należne odsetki. Skapitalizowane odsetki za okres 5 lat organy podatkowe wyliczyły stosując najniższą rynkową stopę oprocentowania. Przy ustalaniu wysokości tych odsetek zastosowały przepis § 3 ust. 3 w/w rozporządzenia, zgodnie z którym przy ustalaniu wartości rynkowej przedmiotu transakcji organy podatkowe lub organy kontroli skarbowej nie biorą pod uwagę okoliczności, które nie mogły być znane stronom transakcji w dniu jej zawarcia, a które jeśli byłyby znane, mogłyby powodować określenie przez strony wyższej lub niższej wartości przedmiotu takiej transakcji. Roczne rynkowe stopy procentowe organ drugiej instancji wyliczył w oparciu o łączną kwotę odsetek naliczoną za 5 lat z uwzględnieniem kapitalizacji i najniższego oprocentowania na dzień udzielenia pożyczki. Wyliczeń dokonano odrębnie dla każdej z pożyczek.
Na podstawie dokonanych wyliczeń organ ustalił, iż roczna stopa procentowa w odniesieniu do każdej z udzielonych przez Spółkę pożyczek jest wyższa od oprocentowania zastosowanego przez Spółkę na dzień podpisania umów, a oprocentowanie ustalone przez Spółkę w 2002 i 2003 roku w żaden sposób nie rekompensowało Spółce odłożonej na 5 lat spłaty odsetek od pożyczek. Organ drugiej instancji po przeanalizowaniu warunków zawartych przez Spółkę umów pożyczek i materiału dostarczonego przez banki ustalił, iż przedmiotowe umowy miały charakter nierynkowy. Z tych też względów dochody Spółki za 2003r. z tytułu odsetek od pożyczek udzielonych powiązanej z nią C. sp. z o.o., organ określił w drodze oszacowania przy zastosowaniu wskazanej w art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym, metody ceny niekontrolowanej oraz § 15 w/w rozporządzenia. Dochody te wyliczono przy zastosowaniu metody porównywalnej ceny niekontrolowanej zewnętrznej, określonej w § 4 ust. 2 rozporządzenia.
Przy wyliczeniu tych dochodów za punkt wyjścia organ uznał określone w wyżej opisany sposób rynkowe stopy procentowe dla kredytów z terminem spłaty odsetek odroczonym na 5 lat. Z uwagi na całkowity brak na rynku tego typu transakcji, w oparciu o przepis § 4 ust. 2 cyt. rozporządzenia dokonano poprawek eliminujących istotne efekty tych różnic. Z uwagi na fakt, że w warunkach rynkowych (oraz zgodnie z zawartymi umowami pożyczek) oprocentowanie kredytów udzielonych na taki okres ma charakter zmiennej stopy procentowej, do oszacowania dochodów przyjęto formułę waloryzacyjną aktualizującą stopy procentowe stosowaną zarówno przez banki, jak i Spółkę. Formuła ta polega na ustalaniu wysokości stopy procentowej w oparciu o sumę dwóch składników, tj. niezmiennej przez cały okres kredytowania marży ustalonej odrębnie dla każdej pożyczki oraz części zmiennej opartej na wskaźnikach WIBOR (lub stawce bazowej). Suma tych elementów stanowi stawkę procentową odsetek stosowaną w okresie umowy. W umowach pożyczek Spółka ustaliła trzymiesięczny okres aktualizacji w oparciu o WIBOR 3M. Jednakże z uwagi na treść przepisu § 15 ust. 2 w/w rozporządzenia, który nakazuje stosować ceny najniższe, do oszacowania organ drugiej instancji przyjął oprocentowanie banków, które stosowały miesięczne okresy aktualizacji waloryzowane indeksem WIBOR 1M.
Przyjmując ustaloną dla poszczególnych pożyczek wysokość oprocentowania rynkowego w wysokości 8,44%, 9,25%, 8,66% i 5,99% organ drugiej instancji określił wysokość rynkowej stałej marży, zawartej w w/w stawkach procentowych. Marżę tę ustalił poprzez wyliczenie różnicy pomiędzy wysokością wyżej ustalonej rocznej stopy procentowej na dzień udzielenia pożyczki a wysokością najniższego indeksu WIBOR 1M lub stawki bazowej B, stosowanych przez banki na dzień udzielenia pożyczki. Następnie określił kwotę odsetek za 2003r. od każdej z pożyczek w oparciu o wyliczone stałe marże i WIBOR 1M lub stawkę bazową B - bez stosowania kapitalizacji. Dodatnia różnica pomiędzy wyliczonymi w powyższy sposób odsetkami od danej pożyczki, a kwotą odsetek naliczoną przez spółkę stanowi według organu przychód Spółki za 2003r. określony w drodze oszacowania na podstawie art. 11 powołanej wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Organ drugiej instancji uznał za nieuzasadnione zarzuty wobec metody kalkulacji stopy procentowej dokonanej przez organ pierwszej instancji jako niekorzystnej dla podatnika, ponieważ została ustalona na dzień zawarcia poszczególnych pożyczek bez analizy zmian najniższych stóp procentowych stosowanych przez banki na przestrzeni lat 2003-2007. Organ podniósł, iż ta część kalkulacji dotyczyła ustalenia wysokości marży, jaką należałoby przyjąć aby zastosowane oprocentowanie odpowiadało wartości rynkowej. W zawartych przez Spółkę umowach zastosowano bowiem formułę WIBOR 3M + marża 0,5%. Marża została przez Spółkę przyjęta w wysokości niezmiennej przez cały okres kredytowania. W przedłożonej przez Spółkę dokumentacji podatkowej nie zawarto żadnych wyliczeń, z których wynikałaby wysokość tej marży. Spółka powołała się na ogólnikowe w opinii organ drugiej instancji stwierdzenie, że zgodnie z intencją stron wysokość oprocentowania winna być nie niższa niż wysokość najniższych odsetek, jakie pożyczkobiorca musiałby zapłacić podmiotowi niezależnemu za uzyskanie pożyczki na podobny okres w porównywalnych warunkach. W dokumentacji wskazano również listę czynników, w oparciu o które pożyczkodawca ustalił marżę. Organ drugiej instancji podniósł, iż zawarte w dokumentacji stwierdzenia nie zostały poparte żadnymi danymi liczbowymi mogącymi wskazywać w jaki sposób Spółka uwzględniła te założenia ustalając konkretną wysokość marży, tj. 0,5%.
Według wyliczeń dokonanych przez organy podatkowe dla poszczególnych umów marża rynkowa powinna wynosić: dla pożyczki w kwocie 40.000.000 zł udzielonej w dniu 5 grudnia 2002r. - 1,63%; dla pożyczki w kwocie 20.000.000 zł udzielonej w dniu 23 grudnia 2002r. - 2,00%; dla pożyczki w kwocie 4.000.000 zł udzielonej w dniu 6 stycznia 2003r. - 1,47%; dla pożyczki w kwocie 10.000.000 zł udzielonej w dniu 30 września 2003r. - 0,76%. Za nieuzasadnione uznano powoływanie się przez Spółkę na przewidywanie wysokości wskaźników WIBOR w przyszłości. Zgodnie bowiem z przepisem § 3 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia przy ustalaniu wartości rynkowej przedmiotu transakcji organy podatkowe lub organy kontroli skarbowej nie biorą pod uwagę okoliczności, które nie mogły być znane stronom transakcji w dniu jej zawarcia, a które, jeśli byłyby znane, mogłyby powodować określenie przez strony wyższej lub niższej wartości przedmiotu takiej transakcji. W dniu zawarcia umów pożyczek Spółka nie mogła posiadać wiedzy dotyczącej wysokości stopy WIBOR w latach następnych. Umiejętność przewidywania zmian nie została też w żaden sposób ujawniona w sporządzonej dokumentacji podatkowej, gdzie w punkcie dotyczącym metod kalkulacji ceny Spółka mogła zawrzeć dane dotyczące przewidywanych wskaźników i sposobu wykorzystania tej wiedzy do wyliczenia wysokości odsetek od pożyczek.
Organ drugiej instancji wskazał, iż organ pierwszej instancji uwzględnił faktyczną wysokość wskaźników WIBOR w roku 2003 przy wyliczaniu dochodów w drodze oszacowania na podstawie w art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym. Jedynie w celu ustalenia, czy ustalona w umowach marża odpowiada wartości rynkowej, zastosowano taki wskaźnik WIBOR, jaki mógł być Spółce znany w dniu zawierania umów pożyczek. Zaproponowane przez Spółkę w odwołaniu metody wyliczenia ceny rynkowej byłyby zdaniem organu drugiej instancji możliwe dopiero po całkowitym upływie okresu, na jaki przewidziano karencję spłaty odsetek. Zarówno bowiem Spółka - dla celów sporządzanej dokumentacji podatkowej, jak i organ podatkowy powinny mieć możliwość ustalenia ceny rynkowej danego świadczenia w dniu zawarcia umowy, a nie w okresie o kilka lat późniejszym.
Organ uzasadniał, że dokonał badania konkretnych umów, zawartych pomiędzy stronami i wyliczył wysokość odsetek, jakie uzgodniłyby za taką samą usługę (udzielenie pożyczki na podobnych warunkach), podmioty niezależne. Uznał również za bezzasadny zarzut, iż naruszony został przepis § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia, poprzez dokonanie przez organ zewnętrznego porównania cen, podczas gdy właściwe jest wewnętrzne porównanie i odniesienie się do umów pożyczek zawartych przez spółkę z podmiotami niepowiązanymi, tj. spółkami D.P. Sp. z o.o., P. (U. P.) Sp. z o.o. i P. Sp. z o.o. Spółka sama bowiem uznała powyższe podmioty za powiązane i w stosunku do zawartych z nimi transakcji opracowała dokumentację podatkową, wskazując na rodzaj występujących między podmiotami powiązań. Fakt, że ten rodzaj powiązań został uwzględniony w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych dopiero od 2004r. nie pozwolił organowi drugiej instancji na ocenę, że były to podmioty całkowicie niezależne. Wskazany w dokumentacji podatkowej rodzaj powiązań pomiędzy tymi podmiotami mógł mieć wpływ na cenę transakcji - co zresztą jednoznacznie wynikało z treści tej dokumentacji. Ponadto w piśmie Spółki z dnia 24 stycznia 2007r. dotyczącym kwestii zabezpieczenia ryzyka rynkowego związanego z udzieleniem pożyczek podmiotom powiązanym Spółka stwierdziła, że sytuacja finansowa pożyczkobiorców (również tych nie powiązanych w rozumieniu ustawy podatkowej) i związana z nią zdolność kredytowa jest jej doskonale znana. Spółka oświadczyła również, że dysponując szeregiem efektywnych instrumentów nadzorczych i kontrolnych monitoruje utrzymanie takiej sytuacji finansowej dłużników, która umożliwi ich terminowe wywiązanie się ze zobowiązań wobec pożyczkodawcy.
W celu wyeliminowania niebezpieczeństwa oparcia się na niewłaściwych cenach organy ustaliły zewnętrzne ceny rynkowe i zastosowały ceny stosowane przez podmioty, pomiędzy którymi nie występują zależności. Nadto organ podkreślił, iż przepis § 4 ust. 1 i 2 w/w rozporządzenia pozostawia organowi możliwość wyboru wewnętrznego lub zewnętrznego porównania cen i nie wskazuje na pierwszeństwo żadnego z nich.
Nieuzasadniony jest zdaniem organu drugiej instancji także zarzut naruszenia § 15 rozporządzenia w związku z § 4 ust. 3 tego rozporządzenia poprzez błędną wykładnię powołanych przepisów polegającą na uznaniu, że transakcja kredytu jest porównywalna do transakcji pożyczki. Pożyczki, jako źródło finansowania działalności gospodarczej stosowane na rynku są, zdaniem organu drugiej instancji, najbardziej porównywalne do kredytów bankowych. Spółka, tak jak i banki, prowadziła zarobkową usługową działalność gospodarczą. W 2003r. przychody z odsetek od udzielonych pożyczek stanowiły ponad 70 % wartości wszystkich przychodów Spółki. Kredyty bankowe spełniają podobne funkcje ekonomiczne i są ze swej istoty produktami podobnymi do pożyczek. Tak Spółka, jak i banki są podmiotami prawa handlowego i podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Pomimo, iż podstawy prawne umów pożyczek i umów kredytowych są odmienne (Kodeks cywilny i Prawo bankowe) niemniej są to najbardziej zbliżone do siebie produkty finansowe. Powołując się nadto na ugruntowane orzecznictwo jak i zasady autonomii prawa podatkowego wobec innych gałęzi prawa organ drugiej instancji uznał, że umowa pożyczki jest porównywalna z umową kredytu. Regulacją prawa podatkowego w tym zakresie jest według organu drugiej instancji przepis § 15 powołanego wyżej rozporządzenia, który w sposób jednoznaczny nakazuje stosować reguły dotyczące ustalania wartości rynkowej zawartych umów pożyczek na takich samych zasadach, jak zawartych umów kredytów.
Organ drugiej instancji podniósł również, że w dokumentacji podatkowej sporządzonej przez Spółkę dla transakcji zawartych z C. Sp. z o.o. w pkt 4 jednoznacznie powołano się na stosowaną przez banki formułę: Koszt Kredytu = WIBOR 3M + Marża. Oznacza to, jego zdaniem, że Spółka przy kalkulacji ceny (wysokości oprocentowania) odnosiła się do kredytów bankowych, a nie innych form finansowania. Wobec powyższego organ drugiej instancji uznał, iż brak jest uzasadnienia do porównywania udzielonych przez Spółkę pożyczek do dopłat, obligacji czy depozytu nieprawidłowego, co podnosiła Spółka w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Wbrew zarzutom Spółki w zaskarżonej decyzji do kapitalizacji przyjęto okres miesięczny, ponieważ wszystkie wyliczenia zostały przeprowadzone w oparciu o najniższe oprocentowanie kredytu bankowego w dniu udzielenia pożyczek. Najniższe oprocentowanie banki ustaliły w oparciu o WIBOR 1M i miesięczną karencję. Ponadto, zdaniem organu, art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowi samodzielną podstawę do określania wysokości dochodu i należnego podatku w przypadku, jeżeli w wyniku istniejących powiązań zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty, i w wyniku tego podmiot nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały. Wynika to, zdaniem organu, jednoznacznie z treści tego przepisu, więc przepis art. 12 ust. 4 tej ustawy nie ma w tej sytuacji zastosowania.
Na powyższe rozstrzygnięcie M. S.A. w Kielcach złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Zarzuciła:
1). naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez uznanie za prawidłowe analizy stosowanych cen transferowych z tytułu zawartych pożyczek w oparciu wyłącznie o zewnętrzne porównanie cen, w sytuacji, gdy możliwe jest dokonanie porównania wewnętrznego cen, w odniesieniu do umów pożyczek zawartych przez skarżącą spółkę z podmiotami niepowiązanymi w rozumieniu art. 11 u.p.d.o.p., tj. spółkami D.P. Sp. z o.o., P. (U. P.) Sp. z o.o. i P. Sp. z o.o.;
- § 3 ust. 3 rozporządzenia przez uznanie za prawidłowe porównania warunków transakcji do warunków, które mogłyby ustalić między sobą podmioty niepowiązane bez uwzględnienia wszystkich elementów kalkulacyjnych wysokości odsetek, które są brane pod uwagę przez podmioty niepowiązane, a w szczególności przez nie uwzględnienie tendencji zmian wskaźników WIBOR na potrzeby kalkulacji rynkowej stopy oprocentowania;
- § 15 w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię powołanych przepisów polegającą na uznaniu, że transakcją porównywalną do umowy pożyczki jest umowa kredytu udzielonego na podstawie przepisów Prawa bankowego;
- art. 11 u.p.d.o.p. oraz 12 ust. 4 u.p.d.o.p. w związku z § 15 rozporządzenia przez ustalenie dodatkowego przychodu po stronie skarżącej z tytułu odsetek od udzielonych pożyczek, w rozliczeniu za rok podatkowy za który odsetki te nie są należne i są wypłacane;
- art. 11 u.p.d.o.p. w zw. z § 15 rozporządzenia poprzez uznanie, iż pozwalają one na ocenę rynkowości innych niż cena (wysokość odsetek) elementów umowy pożyczki;
2). naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 122, art. 191 oraz art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.) przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz wybiórcze analizowanie materiałów dowodowych, w szczególności nieuwzględnienie wszystkich okoliczności udzielenia pożyczek przez skarżącą spółkę oraz nieustosunkowanie się do elementów które skarżąca wskazała jako istotne różnice pomiędzy pożyczką a kredytem bankowym;
- art. 121 § 1 O.p. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do stosowania przepisów prawa oraz okoliczności stanu faktycznego na niekorzyść podatnika oraz nieodniesienie się do wszystkich istotnych argumentów, podnoszonych przez skarżącą na etapie postępowania kontrolnego i odwoławczego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 12 czerwca 2009 r. spółka, ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, podtrzymała zarzuty i wnioski zawarte w skardze. Dodatkowo podkreśliła, że organy nie uwzględniły okoliczności związanych z ponoszeniem przez banki administracyjnych kosztów udzielenia kredytu, obowiązkowych rezerw zawiązywanych przez banki, kosztów zabezpieczenia spłaty kredytu, kosztów wywiadu i informacji bankowej. Powyższe koszty mają w ocenie skarżącej wpływ na wysokość i warunki płaconych na rzecz banków odsetek. W przedmiotowej sytuacji skarżąca ich nie ponosi, co ma bezpośrednie przełożenie na wysokość i warunki płatności odsetek uzgodnionych przez skarżącą i C.. Skarżąca podkreśliła, że organ nie wykazał, w jaki sposób istnienie powiązań pomiędzy skarżąca a spółką C. wpłynęło na fakt ustalenia przez te spółki odsetek (cenę transakcji).
Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Ke 195/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. w K. (dalej jako: spółka) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. , utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] nr [...] określającą spółce podatek dochodowy od osób prawnych za 2003 r. w kwocie 539.363 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Według Sądu istotą sporu pomiędzy stronami przedmiotowego stosunku sądowoadministracyjnego jest ocena zdarzeń mających znaczenie fiskalne, wpływających na wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych skarżącej spółki. Kwestią zasadniczą pozostaje zasadność i prawidłowość podważenia przez organy podatkowe wysokości wynagrodzenia spółki z tytułu pożyczek pieniężnych udzielonych podmiotowi powiązanemu kapitałowo.
Zdaniem Sądu, organy podatkowe prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie prawo materialne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy poddany został rzeczowej i kompletnej analizie. Dokonana ocena dowodów nie była dowolna, a uwzględniając zasady logiki i doświadczenia życiowego, nie naruszała granic zakreślonych w art. 191 O.p. Ocena ta znalazła również należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które odpowiada wymogom określonym w art. 210 § 4 O.p. Organy podatkowe dokonały także właściwej subsumcji normy prawa materialnego pod prawidłowo ustalony stan faktyczny.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów w niniejszej sprawie stanowił art. 11 ust. 4 pkt 2 w zw. z ust. 1 u.p.d.o.p. Regulacja ta jest odstępstwem od zasady wyrażonej w art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organy sprostały tym wymaganiom. Ustalenia faktyczne organów mieszczą się w hipotezie tej normy prawnej i posiadają cechy logicznych wniosków wynikających z zebranego materiału dowodowego.
Bezspornym bowiem jest również między stronami, że związki spółki z C. Sp. z o.o. mają charakter powiązań kapitałowych, o których mowa w art. 11 ust. 7 u.p.d.o.p., albowiem spółka posiadała 43,82% udziałów w spółce C.. Z kolei jako kontrahent skarżącej spółki C. (pożyczkobiorca) otrzymywała świadczenia z tytułu zawartych umów pożyczek na warunkach korzystniejszych od wolnorynkowych. Jak wykazały to w toku postępowania organy wartość rynkowa odsetek, jakie uzgodniłyby za takie same usługi podmioty niezależne jest wyższa od ustalonej przez spółkę w umowach z podmiotem powiązanym. Ustalenia te znalazły szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniach podejmowanych w sprawie przez organy decyzji.
Organy wykorzystując w tym względzie bogaty materiał porównawczy dostarczony przez banki ustaliły dla poszczególnych zakwestionowanych umów wysokość marży na moment zawierania umów, a następnie obliczyły dochód z tytułu odsetek za 2003 r. posługując się jako drugim elementem obok marży wskaźnikiem WIBOR.
Prawidłowość działania organów w tym zakresie potwierdziła również szczegółowa analiza przestawionych przez spółkę zarzutów. W ocenie Sądu nie zasłużyły one na uwzględnienie.
Naruszenia zasady prawdy obiektywnej, tj. art. 122 O.p., zasady zaufania, tj. art. 121 O.p., przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, tj. art. 191 O.p. oraz wymogów formalnych uzasadnienia zaskarżonej decyzji, tj. art. 210 § 4 O.p. spółka upatrywała w braku ustosunkowania się organu do jej argumentów co do doboru materiału porównawczego. W ocenie Sądu wybór tego materiału, w aspekcie przyjętej metody szacowania, został w sposób należy uzasadniony. Organ dał temu wyraz w uzasadnieniu decyzji w sposób wystarczający. Argumenty organu w tym zakresie są logiczne, przejrzyste i nie można im przypisać dowolności. Zaskarżona decyzja również w tej kwestii nie uchyla się spod kontroli Sądu.
Dodatkowo spółka zarzucając organowi naruszenie art. 121 O.p. stwierdziła, że "wszelkie wątpliwości, co do stosowania przepisów prawa zostały rozstrzygnięte na niekorzyść podatnika". Analizując przebieg procesu decyzyjnego organu Sąd nie dopatrzył się takowych jego wątpliwości. Organ w swych działaniach jest przekonywujący, konsekwentny, a interpretacja stosowanych przepisów jednoznaczna. Znalazło to również odzwierciedlenie w uzasadnieniu prawnym decyzji.
Zdaniem Sądu odnosząc się do merytorycznej strony rozstrzygnięcia, wyrażono prawidłową ocenę prawnopodatkową ustalonego stanu faktycznego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów prawa w stopniu kwalifikowanym, co z punktu widzenia kryterium kontroli sądowej, stanowi jedyną przesłankę do wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu. Również zarzuty spółki w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie.
Odnośnie kwestionowania przez spółkę przyjętej metody zewnętrznego zamiast wewnętrznego porównania cen, Sąd wskazał, że metody te mogą być stosowane alternatywnie. Analiza przepisu art. 11 ust. 2 u.p.d.o.p. i § 4 ust. 4 rozporządzenia każe uznać za podstawową i pierwszorzędną metodę oszacowania dochodu przy pomocy metody porównywalnej ceny niekontrolowanej, która polega na porównaniu ceny ustalonej w transakcjach między podmiotami powiązanymi z ceną stosowaną w porównywalnych transakcjach przez podmioty niezależne i na tej podstawie określeniu wartości rynkowej przedmiotu transakcji zawartej między podmiotami powiązanymi. Z kolei w ramach stosowania tej metody porównania dokonuje się na podstawie cen, jakie stosuje dany podmiot na danym lub porównywalnym rynku w transakcjach z podmiotami niezależnymi (wewnętrzne porównanie cen) lub na podstawie cen, jakie stosują w porównywalnych transakcjach inne niezależne podmioty (zewnętrzne porównanie cen) - § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Przepisy te nie krępują więc organów podatkowych, co do przyjęcia sposobu porównania cen, tj. wewnętrznego lub zewnętrznego, pozostawiając organom wybór. W niniejszej sprawie w ramach stosowania powyższej normy prawnej organ uzasadnił wybór i przyjął do porównania ceny, jakie stosują w porównywalnych transakcjach inne niezależne podmioty. Organ opisał również na czym, jego zdaniem, polegają zależności pomiędzy skarżącą a wskazywanymi przez nią do porównania podmiotami, a które to zależności nie pozwalają na dokonanie porównania wewnętrznego. Takie stanowisko organu zasługuje na akceptację, gdyż ma na celu zobiektywizowanie cech materiału porównawczego. Sam zaś brak formalnych powiązań kapitałowych w 2003 r. pomiędzy spółką a wskazywanymi przez nią do porównania podmiotami, zdaniem Sądu, nie dyskwalifikuje przesłanek organu dla zastosowania zewnętrznego porównania cen. W świetle opisanych przez organ wątpliwości miał on podstawę do odrzucenia porównania cen wewnętrznych. Między innymi relacje nadzorcze i kontrolne zarówno względem kontrahenta zakwestionowanych transakcji jak i podmiotów formalnie niepowiązanych, a wskazywanych przez spółkę do porównania są zbliżone. Dlatego, w ocenie Sądu, dokonany przez organy i w świetle przepisów dopuszczalny wybór nie był dowolny, spełnia kryteria adekwatności i znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym.
Zarzut naruszenia § 3 ust. 3 rozporządzenia, w szczególności przez nieuwzględnienie tendencji zmian wskaźnika WIBOR na potrzeby kalkulacji rynkowej stopy oprocentowania, w ocenie Sądu, nie zasługiwał na uwzględnienie. Prawidłowo organy dla ustalenia marży rynkowej pożyczki przyjęły WIBOR znany w dacie zawierania umów. Takie działanie organów, wbrew twierdzeniu skargi znajduje oparcie w powołanym przepisie. Postulowane przez Skarżącą uwzględnienie zmian WIBOR w aspekcie 5-letniej karencji spłaty odsetek doprowadziłoby do wyeliminowania i to ex post czynnika ryzyka zmiany wartości nabywczej pieniądza, który jest nieodłącznym elementem przy zawieraniu umów pożyczki czy też kredytu. Prawidłowo więc organ skalkulował wysokość marży dla każdej z pożyczek nie uwzględniając okoliczności, które nie mogły być znane kontrahentom w dniu zawierania umów, tj. abstrahując od postulowanej przez stronę przewidywalności zmiany wskaźnika WIBOR w momencie zawierania umów. Nieprzekonywujące są w tym zakresie twierdzenia spółki, co do długookresowej (pięć lat) umiejętności przewidywania zmiany wskaźnika WIBOR. Stąd zaakceptować należało przyjęty przez organy mechanizm wyliczenia marży dla poszczególnych umów pożyczek. Przy wyliczeniu natomiast w drodze oszacowania dochodu spółki z tytułu odsetek w 2003 r. organy prawidłowo uwzględniły zmiany wskaźnika WIBOR. Uprawnionym również było przyjęcie do wyliczeń WIBOR 1M oraz miesięcznej karencji, jako stosowanych przez banki dla porównywalnych świadczeń, przy zastosowaniu najniższego oprocentowania.
Również zarzut błędnego uznania za porównywalne umowy pożyczki i kredytu bankowego, a tym samym przyjęcia do wyliczeń nieadekwatnego materiału porównawczego nie zasługuje na uwzględnienie. Eksponując go spółka wskazała na liczne różnice pomiędzy tymi dwiema umowami. Mimo jednak istniejących niewątpliwie różnic (w aspekcie systemowym i normatywnym), w świetle rachunku ekonomicznego i celu tych umów, są to najbardziej zbliżone do siebie produkty rynku finansowego. W szczególności podobieństwo to jest wyraźne, gdy umowy te służą finansowaniu działalności gospodarczej. Przy czym znamiennym jest, co słusznie podkreślił również organ, że działalność spółki w zasadniczej części koncentruje się na udzielaniu pożyczek, z czego pochodzi ponad 70% wartości wszystkich jej przychodów. Profil działalności spółki w przedmiotowym zakresie zbliżony jest więc do bankowego. Również sama spółka w skardze stwierdza, że jej intencją było zawarcie umowy pożyczki na warunkach rynkowych, przy kalkulacji ceny pożyczek przyjęła mechanizm jej ustalania typowy dla kredytów bankowych, tj. WIBOR + marża. Skoro zaś spółka przy kalkulacji ceny (wysokości oprocentowania) odnosiła się do kredytów bankowych, a nie innych form finansowania, to wbrew jej twierdzeniom, prawidłowo organy uznały też, iż brak jest uzasadnienia do porównywania udzielonych przez spółkę pożyczek do dopłat, obligacji czy też depozytu nieprawidłowego. Dodatkowo należy zauważyć, że na porównywalność tych umów (pożyczki i kredytu) wskazuje również odpowiednie stosowanie przez banki do udzielanych pożyczek pieniężnych przepisów prawa bankowego dotyczących zabezpieczenia spłaty i oprocentowania kredytu. Sąd nie podzielił też twierdzeń spółki, jakoby organy nie odniosły się do eksponowanych przez nią różnic. Uzasadnienie organów w tym zakresie jest rzeczowe i nie można mu przypisać cech dowolności.
Nie zasługują również na uwzględnienie stwierdzenia strony, że nie ponosi ona żadnych kosztów udzielanych pożyczek, co stanowiłoby, jej zdaniem, przesłankę dla korekty, porównując umowę kredytu i pożyczki. Sama strona przeczy też temu twierdzeniu, jak wyżej już wskazano oświadczając, że "intencją skarżącej było zawarcie umowy na warunkach rynkowych". W świetle m.in. takiego twierdzenia i wykazywania przez spółkę cech rynkowych przyjętych stóp procentowych uprawnionym było i nakazanym prawnie, co szczegółowo wyjaśniły organy, przyjęcie do wyliczenia najniższych stóp procentowych obowiązujących na rynku w momencie zawierania przedmiotowych umów pożyczki. Sama redakcja przepisu § 15 rozporządzenia nie przesądza zaś o normatywnym zakazie porównywania, w aspekcie ustaleń prawnopodatkowych, umów pożyczek i kredytów.
Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 12 ust. 4 w zw. z art. 11 u.p.d.o.p. oraz § 15 rozporządzenia. Sąd podzielił w tym względzie twierdzenie organów, że art. 11 u.o.d.o.p. stanowi samodzielną podstawę do określenia wysokości dochodu i należnego podatku. Wynika to wprost z brzmienia tego przepisu i jak już wyżej wskazywał Sąd, przepis ten jako szczególny stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 7 u.p.d.o.p. Wbrew więc twierdzeniom skargi w takiej sytuacji nie ma zastosowania art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p.
Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 11 u.o.d.o.p. w związku z § 15 rozporządzenia poprzez uznanie, iż przepisy te pozwalają na ocenę rynkowości innych niż cena (wysokość odsetek) elementów umowy pożyczki. Organy odniosły się bowiem do ceny (wysokości najniższych odsetek) w przypadku udzielenia pożyczek na podobnych warunkach przez niezależne podmioty. Dla oceny rynkowej wartości odsetek uwzględniono warunki zawartych przez spółkę umów, tj. w szczególności 5-letni okres karencji odsetek oraz wpływ tej karencji na wysokość ceny pożyczki, czyli odsetek. Przy czym spółka zaprzecza samo sobie, bo w skardze wskazywała, że § 15 ust. 3 rozporządzenia daje podstawę do przyjmowania dodatkowych kryteriów pozwalających na ustalenie czy wartość ceny rynkowej została określona prawidłowo.
Wbrew twierdzeniom spółki organ wyjaśnił, w jaki sposób istnienie powiązań pomiędzy skarżącą spółką a spółką C. wpłynęło na fakt ustalenia przez te spółki odsetek (cenę transakcji). Otóż organ m.in. stwierdził, że wartość rynkowa odsetek, jakie uzgodniłyby za taką samą usługę podmioty niezależne jest wyższa od ustalonej przez spółkę w umowach z podmiotem powiązanym.
Dyrektor Izby Skarbowej, wydając zaskarżoną decyzję, prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, jak również nie naruszył zasad postępowania podatkowego, w tym zasady prawdy obiektywnej. Sąd podzielił stanowisko organów, tak w zakresie ustaleń faktycznych, jak i argumentacji prawnej.
W skardze kasacyjnej spółka zarzuciła wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 174 pkt 1 p.p.s.a. poprzez:
- błędną wykładnię art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 4 pkt 2 i art. 7 ust. 2 u.p.d.o.p. polegającą na uznaniu, że art. 11 ust. 1 u.p.d.o.p. stanowi samodzielną podstawę do określenia przez organy kontroli skarbowej i organy podatkowe momentu powstania przychodu z tytułu odsetek od pożyczek w sposób odmienny niż wynika to z art. 12 ust. 4 pkt 2 i art. 7 ust. 2 u.p.d.o.p. oraz z postanowień zawartych umów pożyczek, co skutkowało określeniem przychodów z tytułu odsetek od pożyczek za okresy roczne, w sytuacji, gdy w treści wiążących spółkę z pożyczkobiorcami umów pożyczek termin zapłaty odsetek – determinujący moment powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych – został powiązany z terminem zwrotu kwoty głównej pożyczki lub terminem spłaty wg wyboru pożyczkobiorcy,
- niewłaściwe zastosowanie art. 11 ust. 1 i 2 u.p.d.o.p. oraz § 4 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia polegające na uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach za prawidłowo dokonany przez organy I i II instancji sposób określenia przychodu spółki z tytułu odsetek od pożyczek w oparciu o porównanie zewnętrzne, tj. poprzez odniesienie się do transakcji dokonywanych przez podmioty niezależne, niepowiązane – banki, przy równoczesnym pominięciu faktu, że w tym samym okresie spółka zawierała umowy pożyczek identyczne co do zasad ustalenia i płatności odsetek od pożyczek z podmiotami niezależnymi (niepowiązanymi ze spółką), tj. D P sp. z o.o., P (U P) sp. z o.o. i P. sp. z o.o., co w konsekwencji skutkowało (i) dokonaniem porównania warunków, na jakich spółka zawarła umowy pożyczki z podmiotem powiązanym, tj. C. sp. z o.o. wyłącznie z warunkami umów kredytu zawieranymi przez banki (porównanie zewnętrzne) oraz (ii) zakwestionowaniem rynkowości tych umów pożyczek w sytuacji, gdy spółka równolegle na takich samych zasadach udzielała pożyczek podmiotom niepowiązanym,
- niewłaściwe zastosowanie § 15 i § 4 ust. 3 rozporządzenia, będące konsekwencją uznania, że umowy pożyczek zawarte przez spółkę są transakcjami porównywalnymi na danym rynku w rozumieniu powołanych przepisów do umów kredytu zawieranych przez banki, w szczególności poprzez nieuwzględnianie różnic pomiędzy umowami pożyczek i umowami kredytu, które w sposób istotny wpływają na możliwość ustalenia wartości rynkowej wynagrodzenia z tytułu udzielonych pożyczek oraz poprzez brak dokonania analizy czynników określających porównywalności, tj. analizy cech charakterystycznych dla porównywalnych usług, analizy funkcjonalnej, warunków ekonomicznych i strategii przedsiębiorstw;
- niewłaściwe zastosowanie § 4 ust. 1 i § 3 ust. 3 rozporządzenia poprzez uznanie za prawidłową i odpowiadającą metodzie zewnętrznej ceny niekontrolowanej przyjętą przez organy I i II instancji metodykę i kalkulację wartości rynkowej wynagrodzenia z tytułu udzielonych pożyczek (odsetek), w sytuacji, gdy kalkulacja ta obarczona jest błędami o charakterze rachunkowym oraz z zakresu metodyki wyliczeń, jak również oparta jest na błędnych założeniach,
- niewłaściwe zastosowanie przepisów § 3 ust. 3, § 4 ust. 1 - 4 i § 15 rozporządzenia, art. 11 ust. 1 i 2 u.p.d.o.p. w zw. z art. 217 Konstytucji RP polegające na uznaniu, że dochód spółki może być określony na podstawie przepisów rangi rozporządzenia w sytuacji, gdy – zgodnie z art. 217 Konstytucji RP – określenie wszystkich istotnych elementów podatku, w tym przedmiotu opodatkowania może być dokonane wyłącznie w drodze ustawy.
2. naruszenie przepisów postępowania – art. 174 pkt 2 p.p.s.a., polegające na naruszeniu:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, co skutkowalo utrzymaniem w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji, która została wydana z naruszeniem art. 122, art. 191 oraz art. 210 § 4 O.p., wobec:
i) niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności niedokonania analizy czynników określających porównywalność transakcji – analizy cech charakterystycznych porównywanych usług, analizy funkcjonalnej, warunków ekonomicznych i strategii przedsiębiorstwa, które miały wpływa na wysokość ceny rynkowej odsetek;
ii) braku wystarczającego wyjaśnienia przyczyn pominięcia w analizie porównawczej transakcji zawartych przez spółkę z D P sp. z o.o., P (U P) sp. z o.o. i Psp. z o.o., tj. umów pożyczek udzielonych podmiotom niepowiązanym ze spółką, w rozumieniu art. 11 u.p.d.o.p.,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, co skutkowało utrzymaniem w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji wydanej z naruszeniem art. 121, art. 122 i art. 197 O.p., a co jest konsekwencją uznania przez WSA zaskarżonym wyrokiem, że oparcie przez organ podatkowy wyliczenia wartości rynkowej odsetek wyłącznie na własnych kalkulacjach jest działaniem odpowiadającym prawu, pomimo że organy I i II instancji dla ustalenia wysokości odsetek posłużyły się ustaloną przez siebie formułą wyliczeń uzyskaną bez wymaganej w tym zakresie wiedzy specjalistycznej z zakresu finansów i matematyki finansowej,
- art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe dokonanie kontroli działalności administracji publicznej i przyjęcie, że wydane decyzje są zgodne z prawem, mimo zaniechania przez WSA wyjaśnienia kwestii, dlaczego przyjęta przez organy I i II instancji metoda ustalenia wartości rynkowej odsetek jest prawidłowa, pomimo braku specjalistycznej wiedzy w tym zakresie przez organy I i II instancji,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 174 Konstytucji RP, poprzez brak uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób odpowiadający wymogom prawa, tj. poprzez nie odniesienie się do wszystkich argumentów podnoszonych przez spółkę na poparcie stawianych zarzutów, co skutkuje niemożliwością pełnego poznania przez spółkę motywów rozstrzygnięcia oraz oceny ich poprawności. W konsekwencji, trudności w dokonaniu powyższych ocen czynią utrudnionym zrozumienie argumentów, którymi kierował się WSA zajmując stanowisko zaprezentowane z zaskarżonym wyroku,
- art. 134 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przez WSA w zaskarżonym wyroku przepisu art. 217 Konstytucji RP, zgodnie z którym wszystkie istotne elementy podatku, w tym przedmiot opodatkowania powinny być dokonane wyłącznie w drodze ustawy.
Spółka zaskarżyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w całości i w tym zakresie wniosła o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Dyrektor Izby Skarbowej nie skorzystał z możliwości udzielenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie jego pełnomocnik wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Po wniesieniu skargi kasacyjnej skarżąca spółka została przejęta przez inną spółkę – B. z siedzibą na C. Spółka przejmująca podtrzymała skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 marca 2011 roku w sprawie II FSK 1777/09 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Wskazał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na trafność części podniesionych w niej zarzutów.
Strona postawiła w niej zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania odnoszą się zarówno do stanu faktycznego, przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, jak i do uzasadnienia wyroku. Sąd rozpoznał je zatem w pierwszej kolejności. Jeśli uzasadnienie wyroku nie pozwala na prześledzenie toku rozumowania Sądu pierwszej instancji, który doprowadził go do sformułowanej w wyroku oceny legalności zaskarżonego aktu, to taki wyrok uchyla się spod kontroli instancyjnej i nie pozwala na ocenę zasadności innych zarzutów. Prawidłowość zastosowania prawa materialnego także można oceniać dopiero wówczas, gdy nie istnieją wątpliwości co do faktów prawnie znaczących.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku składać się musi ze zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. W przypadku, gdy sąd uwzględnia skargę, uzasadnienie powinno także zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, że w ramach zwięzłego przedstawienia stanu sprawy sąd powinien również wyjaśnić przyjętą przez siebie podstawę faktyczną rozstrzygnięcia ( tak w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, opubl. w ONSAiWSA z 2010 r., nr 3,poz. 39). Przedstawienie zarzutów nie może ograniczyć się wyłącznie do ich przytoczenia, ale obliguje sąd do odniesienia się do nich i wskazania, dlaczego zasługują ( bądź nie zasługują) one na uwzględnienie ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2010 r., II FSK 1718/08, opubl. w Lex pod nr 595912, z 7 stycznia 2010 r., I FSK 1423/08, opubl. w Lex pod nr 593596, z dnia 10 czerwca 2009 r., II FSK 288/08, opubl. w Lex pod nr 511298). Wskazanie i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia powinno zaś polegać nie tylko na przytoczeniu przepisów, jakie w ocenie sądu winny mieć zastosowanie w sprawie, ale także przedstawienia toku rozumowania, jaki doprowadził sąd do określonego rozstrzygnięcia ( por. powołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2010 r., I FSK 1423/08). Nie można bowiem zapominać, że funkcją uzasadnienia wyroku jest przekonanie strony, że sąd dokładnie zapoznał się ze sprawą, przeanalizował ją we wszystkich istotnych aspektach i podjął rozstrzygnięcie odpowiadające obowiązującemu prawu. Ma ono również umożliwić sądowi odwoławczemu kontrolę instancyjną ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2010 r., I FSK 1784/08, opubl. w Lex pod nr 593712, z dnia 17 września 2009 r., II OSK 1233/08 , opubl. w Lex pod nr 597169, z 19 lutego 2009 r., I FSK 72/08, opubl. w Lex pod nr 519287).
Trafnie zarzuca strona skarżąca, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku wymogom tym nie odpowiada. Odniesienie się w uzasadnieniu do zarzutów skargi, aczkolwiek formalnie zostało dokonane, nie pozwala jednak, z uwagi na jego ogólnikowość bądź wewnętrzne sprzeczności, na prześledzenie toku myślenia Sądu, który doprowadził Sąd do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Sąd pierwszej instancji przytoczył wprawdzie wszystkie zarzuty, podniesione w skardze, jednakże nie wyjaśnił w dostateczny sposób, dlaczego niektórych z nich nie uznał za słuszne.
Przytaczając treść art. 11 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że przepis ten przewiduje więcej niż jedną przesłankę, od spełnienia której uzależnione jest jego zastosowanie. Podkreślił bowiem, że pierwszą ( a więc nie jedyną) i podstawową przesłanką zastosowania tego szczególnego przepisu jest wykazanie przez organ podatkowy korzystniejszych warunków wykonywania świadczeń pomiędzy podmiotami powiązanymi. Na spełnieniu tej przesłanki Sąd skupił się w uzasadnieniu wyroku. Art. 11 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. w zw. z ust. 1 tego przepisu ma jednak zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy ustalone lub narzucone warunki różnią się od warunków, które ustaliłyby między sobą podmioty niezależne i gdy warunki te wynikają z faktu powiązań. Nie wystarczy zatem, aby warunki ustalone przez podmioty powiązane były warunkami nierynkowymi, ale konieczne jest, aby wynikały one z faktu powiązań między podmiotami zależnymi ( obie przesłanki muszą być spełnione łącznie, por. R.Pęk w : S.Babiarz, L.Błystak, B.Dauter, A.Gomułowicz, R.Pęk, K.Winiarski , Podatek dochodowy od osób prawnych. Komentarz, Wrocław 2009, s. 251-252, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2000 r., I SA.Gd 790/99, opubl. w :Podatek dochodowy od osób prawnych pod red. B.Dautera, Warszawa 2006,s.138 ).
Pojęcie podmiotu zależnego zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 11 ust. 4-7a u.p.do.p. Zarzut niewykazania tej drugiej przesłanki został podniesiony przez spółkę w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym ( w piśmie złożonym w toku postępowania) i opisany przez Sąd pierwszej instancji przy przedstawianiu zarzutów strony skarżącej. Sąd uznał zarzut ten za niezasadny, jednak ograniczył się ( przy jego ocenie) do ogólnikowego stwierdzenia, że organ między innymi stwierdził, że wartość rynkowa odsetek, jakie uzgodniłyby za taką samą usługę podmioty niezależne jest wyższa od ustalonej przez spółkę w umowach z podmiotem powiązanym ( s. 27 uzasadnienia). Na podstawie tak lakonicznej wypowiedzi Sądu nie sposób zatem wywieść, czy Sąd pierwszej instancji uważał, że w każdym przypadku powiązań między podmiotami (w rozumieniu powołanych przepisów) ustalenie warunków nierynkowych uzasadniało domniemanie, że są one wynikiem powiązań, czy też w jego ocenie inne jeszcze fakty wskazane przez organ przemawiały za tym, by stwierdzić, że warunki te były wynikiem powiązań. Skoro bowiem Sąd przyjął, że przesłanka nierynkowości warunków jest pierwszą ( a więc nie wyłączną) przesłanką stosowania art. 11 ust. 4 u.p.d.o.p. i jednocześnie wskazał , że organ "między innymi stwierdził", że ustalono zaniżone odsetki, to tym samym sugerował, że o przyjęciu wpływu powiązań na warunki umów świadczyły także inne okoliczności, których jednak w uzasadnieniu nie sprecyzował. Wpływ powiązań na ustalenie warunków umów pożyczek był zaś, jak wskazano wyżej, kwestią mającą wpływ na wynik sprawy, skoro jest to jedna z przesłanek, od których ustawodawca uzależnił możliwość zastosowania art.11 ust.4 u.p.d.o.p. Nie można także nie zauważyć, że spółka umowy na warunkach identycznych jak z podmiotami powiązanymi zawarła także z podmiotami, które w znaczeniu tego przepisu nie mogły być uznane za powiązane. Sąd, jak wynika z jego rozważań dotyczących wybranej przez organ metody określenia dochodu w drodze oszacowania, zauważył ten fakt, jednak nie odniósł się do niego w aspekcie zarzutu dotyczącego braku wpływu powiązań kapitałowych na warunki umów pożyczek. Lakoniczność wypowiedzi Sądu nie pozwala na kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia w tym zakresie.
Trafnie również zarzuca strona skarżąca, że Sąd nie wyjaśnił w sposób dostateczny, dlaczego uznał przyjętą przez organ metodę szacowania dochodu za prawidłową. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w tej części jest również bardzo ogólnikowe i ogranicza się w istocie do stwierdzeń o prawidłowości doboru materiału porównawczego w aspekcie przyjętej metody szacowania, logiczności i przejrzystości wywodów organów, przekonywującym i konsekwentnym działaniu organu, jednoznacznej interpretacji przepisów dokonanej przez organy. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że ustawodawca nie preferuje żadnej z metod szacowania za pomocą metody porównywalnej ceny niekontrolowanej i pozostawia organowi wybór między metodą wewnętrznego porównania cen i zewnętrznego porównania cen. Nie oznacza to jednak, że swoboda organu w tym zakresie jest nieograniczona. Szacowanie dochodu, także w przypadku wskazanym w art. 11 ust. 4 u.p.d.o.p. powinno doprowadzić do wskazania dochodu jak najbardziej zbliżonego do tego, jaki strona mogłaby osiągnąć, gdyby powiązania nie istniały. Organ winien zatem w uzasadnieniu wskazać, dlaczego wybrał konkretną metodę i czy pozwoli ona na osiągnięcie rezultatu w postaci prawidłowego oszacowania dochodu( por. R.Pęk, op. cit. ,s. 258). Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, że w tym przypadku wewnętrzne porównanie cen nie byłoby w pełni obiektywne, bowiem podmioty, z którymi strona zawarła umowy pożyczek w tym samym okresie też pozostają w pewnej zależności od strony skarżącej. Nie wyjaśnił jednak, na jakiej podstawie (wynikającej z przepisów prawa) uznał, że transakcje z podmiotami, które ( co Sąd przyznał) nie są podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 11 ust. 4 u.p.d.o.p., nie mogą stanowić obiektywnego materiału porównawczego. Jest to zaś istotne, skoro przez podmioty niezależne rozporządzenie nakazuje traktować podmioty, między którymi nie występują związki, o których mowa w art. 11 ust. 1 i ust. 4-7 u.p.d.o.p. ( § 1 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia). Występowanie innych niż wskazane w art. 11 ust. 1 i ust. 4-7 powiązań między stronami umów nie daje zatem podstaw do uznania, że podmioty te nie są niezależne, a warunki ustalone między nimi- z tego tylko powodu nierynkowe. Nie można także nie zauważyć, że organ nie ustalił dochodu na podstawie identycznych transakcji ( bowiem jak sam przyznał, takie na rynku nie występują), przy jego obliczaniu stosował zatem poprawki, mające w jego ocenie wyeliminować ewentualne istotne efekty takich różnic poprzez dokonywanie wielu operacji arytmetycznych. Sąd uznał tę metodę za prawidłową, ale nie wyjaśnił w uzasadnieniu, dlaczego zarzut przyjęcia błędnej metodologii wyliczeń, choćby zastosowania do obliczeń stawki WIBOR M1 zamiast przyjętej w umowie WIBOR M3 i mimo stosowania także przez banki 3-miesięcznej karencji w spłacie odsetek, uznaje za niezasadny. Za takie wyjaśnienie nie można uznać twierdzenia Sądu, że wykorzystano bogaty materiał porównawczy, a obliczenie dochodu z tytułu odsetek uwzględniało marżę ustaloną przez organy i WIBOR czy też wskazanie, że WIBOR 1M oraz miesięczna karencja są stosowane przez banki dla porównywalnych świadczeń przy zastosowaniu najniższego oprocentowania. Organy winny bowiem dobrać najbardziej zbliżone do ocenianych transakcje zawarte na warunkach rynkowych, a w odniesieniu do tego typu transakcji- te najniżej oprocentowane ( § 15 ust. 2 rozporządzenia). Z uzasadnień decyzji nie wynika, czy istotnie przy zastosowaniu stawki liczonej przy uwzględnieniu WIBOR 1M i miesięcznej kapitalizacji odsetek koszt kredytu jest niższy niż przy stawce WIBOR 3M. Zarzut, że różnice w oprocentowaniu pożyczek udzielonych przez skarżącą a kredytem bankowym mogą wynikać z faktu mniejszego ryzyka jej udzielenia i nieponoszenia w związku z tym dodatkowych kosztów zabezpieczeń i monitorowania ryzyka niewypłacalności pożyczkobiorcy, Sąd zbył stwierdzeniem, że skoro zamiarem spółki było zawarcie umów na warunkach rynkowych, to przyjęcie oprocentowania rynkowego kredytu jest jak najbardziej uzasadnione. Sąd nie wskazał przy tym podstawy prawnej takiego twierdzenia, w szczególności nie odniósł się do tego zarzutu w kontekście treści § 15 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, który nakazuje uwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności związanych z konkretnym przypadkiem, choć w dalszej części uzasadnienia stwierdził, że § 15 pozwala na ocenę rynkowości innych niż odsetki elementów umowy pożyczki i że w związku z tym organy prawidłowo oceniły warunki umów pożyczek pod kątem rynkowości odsetek i okresu karencji. Nie wiadomo zatem, z jakich przyczyn uznał podniesioną przez stronę okoliczność związaną z mniejszym ryzykiem pożyczkodawcy niż kredytodawcy- banku za nieistotną.
Wskazane wyżej wady uzasadnienia powodują niemożność dokonania kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w zakresie oceny zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 122, art. 191, art. 210 § 4, art. 121, art. 122 i art. 197 O.p., a także niewłaściwego zastosowania art. 11 ust. 1 2 u.p.d.o.p. oraz § 4 ust. 1,2,3,4 i § 15 rozporządzenia. Skoro nieznane są w istocie motywy uznania przez Sąd postępowania dowodowego za zupełne, uzasadnienia decyzji za prawidłowe, a stanu faktycznego i metody szacowania za odpowiadające wskazanym wyżej przepisom prawa materialnego, to nie można merytorycznie odnieść się do zarzutów naruszenia powołanych w podstawach kasacyjnych i wskazanych wyżej przepisów. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. powoduje zatem konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania, mogło ono bowiem mieć wpływ na wynik sprawy.
Niezasadny natomiast jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 i § 2 oraz art. 1 § 1 p.p.s.a. Przede wszystkim należy stwierdzić, że strona zarzuciła naruszenie przepisu nieistniejącego - art. 1 p.p.s.a. nie został podzielony na jednostki redakcyjne, nie sprecyzowała też dostatecznie zarzutu naruszenia art. 3 § 2 tej p.p.s.a. Ten ostatni przepis dzieli się bowiem na punkty. Ponadto art. 1 definiuje pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej, zaś art. 3 – określa kognicję sądów administracyjnych. W tym przypadku Sąd pierwszej instancji dokonywał kontroli działalności administracji publicznej poprzez rozpoznanie skargi, działał zatem w granicach swego umocowania. Nieprawidłowe dokonanie kontroli, poprzez naruszenie obowiązujących sąd przepisów postępowania, nie może być uznane za naruszenie wskazanego art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a.
Sąd nie naruszył także art. 134 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie art.217 Konstytucji RP. Nie można bowiem podzielić poglądu skarżącej spółki, iż elementy konstrukcyjne podatku zostały w przypadku szacowania dochodu określone w akcie prawnym podstawowym- rozporządzeniu. Art. 11 u.p.d.o.p. zawiera bowiem regulacje dotyczące zarówno podmiotu, przedmiotu, jak i podstawy opodatkowania. W ust. 2 i ust. 3 art. 11 wskazano metody szacowania podstawy opodatkowania, zaś w ust. 9 tego przepisu upoważniono ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobu trybu określania dochodów w drodze oszacowania, według metod wymienionych w ust. 2 i 3. Metody szacowania zostały zatem określone w ustawie, a w rozporządzeniu jedynie nastąpiło ich doprecyzowanie w granicach ustawowego upoważnienia. Nie było zatem podstaw do odmowy zastosowania przepisów rozporządzenia. Zauważyć należy, że zgodność z Konstytucją przepisów rozporządzenia nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2009 r., II FSK 732/08, dostępny w Bazie orzeczeń-www. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 4 pkt 2 i art. 7 ust. 2 u.p.d.o.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten daje organom podatkowym możliwość określenia momentu powstania przychodu w sposób odmienny niż wynika to z art.12 ust. 4 pkt 2 i niż to wynika z umów pożyczek. Przede wszystkim podkreślić należy, że art. 12 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. nie określa momentu uzyskania przychodu, a przychody wyłączone z opodatkowania ( neutralne podatkowo , por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2011 r., II FPS 6/10, dostępną w Bazie orzeczeń- www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto , jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, art. 11 ust. 1 u.p.d.o.p. jest przepisem szczególnym, który nakazuje opodatkować dochód, który faktycznie nigdy nie zostanie otrzymany z uwagi na warunki umów, jakie ustaliły między sobą podmioty powiązane, więc dochodu jedynie możliwego do uzyskania, a nie dochodu faktycznie uzyskanego ( por. też R.Pęk, op.cit. ,s. 250-252). Organy podatkowe przyjmują zatem dla celów obliczenia podatku dochód ustalony w drodze oszacowania, jaki strona mogłaby osiągnąć, gdyby stosowała w stosunkach z podmiotem powiązanym warunki rynkowe. Organy oceniają tym samym, czy w danym roku podatkowym strona, działając na warunkach rynkowych, dochód taki mogła osiągnąć.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, z punktu widzenia jej zgodności z prawem, uznać należało, że nie narusza ona prawa, a w związku z czym skarga nie jest uzasadniona.
Dokonując oceny rozstrzygnięcia organów, prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, w pierwszej kolejności należało przeanalizować, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania.
Tym samym w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów skarżącej, że doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej - art. 122 Ordynacji podatkowej, zasady zaufania -art. 121 Ordynacji podatkowej, przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów - art. 191 Ordynacji podatkowej oraz wymogów formalnych uzasadnienia zaskarżonej decyzji, tj. art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.
Zarzuty stawiane w tym zakresie należało uznać za bezzasadne. Naruszenia tych przepisów Skarżąca upatruje w nie wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w wybiórczym analizowaniu materiałów dowodowych, a w szczególności nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności udzielenia pożyczek przez skarżącą spółkę oraz nie ustosunkowanie się do elementów które skarżąca wskazała jako istotne różnice pomiędzy pożyczką a kredytem bankowym, a także w nie odniesieniu się do wszystkich istotnych argumentów, podnoszonych przez skarżącą na etapie postępowania kontrolnego i odwoławczego.
W ocenie Sądu, organu zgromadziły pełny i wyczerpujący materiał dowodowy, który następnie poddały kompleksowej ocenie. Ocena ta została przeprowadzona zgodnie z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Dokonana ocena jest zgodna z granicami określonymi w art. 191 Ordynacji podatkowej. Sporządzone uzasadnienie – zgodne w ocenie Sądu z wymogami określonymi w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej – w sposób jasny, precyzyjny i rzeczowy obrazuje przeprowadzoną przez organy analizę materiału dowodowego.
Należy w pełni zaakceptować stanowisko organu, że wszystkie argumenty przedstawiane przez stronę były analizowane i oceniane, a spółka otrzymywał co do nich stosowne odpowiedzi i wyjaśnienia.
Jednocześnie należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżącej o rozstrzyganiu wątpliwości co do stosowania przepisów prawa oraz okoliczności stanu faktycznego na niekorzyść podatnika, Sąd nie dostrzegł, aby organ w trakcie procesu decyzyjnego miał wątpliwości. Wręcz przeciwnie. Organ jest stanowczy, a jego rozumowanie spójne i precyzyjne, zarówno w zakresie ustalonego stanu faktycznego jak i interpretacji przepisów. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że w sprawie występowały jakiekolwiek wątpliwości, a zatem całkowicie bezzasadne jest twierdzenie, że były one rozstrzygane na niekorzyść podatnika.
Wbrew twierdzeniom skarżącej organ odniósł do jej argumentów, co do doboru materiału porównawczego.
W tym zakresie organ I instancji, co zostało zaakceptowane przez organ odwoławczy wskazał, że celem uzyskania informacji co do warunków rynkowych, na jakich banki udzielały kredytów, co do roku 2002 zwrócił się do 14 oddziałów banków na terenie województwa świętokrzyskiego, a następnie do 7 central banków, a co do roku 2003 do 7 central banków i do Banku BPH S.A. w K. Z otrzymanych informacji, przy braku kredytów na warunkach identycznych jak analizowane pożyczki, wybrano te które różniły się w najmniejszym zakresie, tj jedynie w zakresie karencji w spłacie odsetek od kredytu. Przeprowadzona w tym zakresie analiza jest pełna, jasna i rzeczowa i znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu zasługuje na akceptację.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy zasadnie organy podatkowe podważyły wysokość wynagrodzenia Skarżącej z tytułu pożyczek pieniężnych udzielonych podmiotowi powiązanemu kapitałowo.
Przypomnieć należy, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych ( Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz 654 ze zm.) dalej jako u.p.d.o.p., przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty; w wypadkach, o których mowa w art. 21 i 22, przedmiotem opodatkowania jest przychód.
Zaś dochodem jest, z zastrzeżeniem art. 10 i 11, nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym; jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą (art.7 ust.2).
Odstępstwo od tej zasady stanowi art. 11 ust.4 pkt 2 w zw. z ust.1 u.p.d.o.p stanowiący, że gdy podmiot krajowy jest powiązany kapitałowo z innym podmiotem krajowym i w związku z istnieniem takich powiązań lub związków wykonuje świadczenia na warunkach korzystniejszych, odbiegających od warunków ogólnie stosowanych w czasie i miejscu wykonywania świadczenia, w wyniku czego nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby warunki tych świadczeń nie odbiegały od warunków ogólnie stosowanych w czasie i miejscu wykonywania świadczenia – dochody tego podmiotu oraz należny podatek określa się bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań.
Stosownie do art. 11 ust. 7 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym w 2003 r., przez pojęcie powiązań kapitałowych rozumie się sytuację, w której jedna z osób lub jeden z kontrahentów posiada lub dysponuje, bezpośrednio lub pośrednio, prawem głosu wynoszącym co najmniej 5 % wszystkich praw głosu.
Spółka "M. S.A. posiadała 43,82 % udziałów w "C. " Sp. z o.o. Zatem związki kontrolowanej Spółki z "C. " Sp. z o.o. mają charakter powiązań kapitałowych, o których mowa w art. 11 ust. 7 ustawy. Fakt istnienia powiązań kapitałowych pomiędzy w/w podmiotami jest niesporny.
Dla wyczerpania dyspozycji art.11 ust.4 pkt 2 u.p.d.o.p. należało wykazać, że spółka "C." otrzymała świadczenia z tytułu zawartych umów pożyczek na warunkach korzystniejszych od wolnorynkowych.
W tym zakresie poczynione przez organ ustalenia są prawidłowe i zyskują akceptację sądu.
Zasadnie organ przyjął, że prawidłowa ocena winna zostać oparta na podstawie analizy warunków rynkowych udzielania kredytów bankowych w okresie zawieranych umów pożyczek.
W ocenie Sądu bezzasadny jest zarzut skarżącej, że nie sposób dokonywać porównania umowy pożyczki i kredytu bankowego. Wskazać należy, że powyższe rodzaje umów, zważywszy na cel ich zawierania i znaczenie ekonomiczne nie wykazują różnic.
Jednocześnie jak słusznie podniósł organ, tak Spółka, jak i banki są podmiotami prawa handlowego i podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Pomimo, iż podstawy prawne umów pożyczek i umów kredytowych są odmienne - Kodeks cywilny i Prawo bankowe - niemniej są to najbardziej zbliżone do siebie produkty finansowe. Zasadnie podkreślono, że w dokumentacji podatkowej sporządzonej przez Spółkę dla transakcji zawartych z C. Sp. z o.o. w pkt 4 jednoznacznie powołano się na stosowaną przez banki formułę: Koszt Kredytu = WIBOR 3M + Marża. Oznacza to, że sama Spółka przy kalkulacji ceny (wysokości oprocentowania) odnosiła się do kredytów bankowych, a nie innych form finansowania.
Równocześnie słusznie podkreślił również organ, że działalność Skarżącej w zasadniczej części koncentruje się na udzielaniu pożyczek, z czego pochodzi ponad 70% wartości wszystkich jej przychodów. Profil działalności Skarżącej w przedmiotowym zakresie zbliżony jest więc do bankowego.
Dodatkowo należy podkreślić, że porównywalność umów (pożyczki i kredytu) wskazuje również odpowiednie stosowanie przez banki do udzielanych pożyczek pieniężnych przepisów prawa bankowego dotyczących zabezpieczenia spłaty i oprocentowania kredytu (vide: art. 78 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe – t. j. Dz. U. z 2002, Nr 72, poz. 665 ze zm.)
Wobec powyższego zasadnie przyjęto dla porównania umowy kredytu, uznając iż brak jest uzasadnienia do porównywania udzielonych przez Spółkę pożyczek do dopłat w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, obligacji, gwarancji bankowej czy depozytu.
Celem przeprowadzenia stosownego porównania przyjętych w analizowanych umowach rocznych stóp procentowych, uzyskano wcześniej opisane informacje z banków co do warunków rynkowych udzielanych kredytów w okresie zawierania analizowanych umów pożyczek. W zestawieniu do każdej z umów pożyczki wybrano najniższe proponowane przez bank oprocentowanie kredytu. W przypadku każdego z kredytu dającego najniższe oprocentowanie banki ustalały jego wysokość na podstawie stawki WIBOR 1.
Na podstawie tych danych i wyliczeń szczegółowo opisanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że rynkowa roczna stopa procentowa każdej z udzielonych przez Spółkę pożyczek jest wyższa od oprocentowania zastosowanego przez Spółkę w 2002 i 2003 roku.
Tym samym zasadne było przyjęcie, że warunki ustalone przez podmioty powiązane były warunkami nierynkowymi.
Jednocześnie zważywszy na stanowisko skarżącej zawarte w piśmie z dnia 24 stycznia 2007 roku sytuacja finansowa pożyczkobiorców i związana z nią zdolność kredytowa jest doskonale znana Pożyczkodawcy. Pożyczkodawca posiada szereg efektywnych instrumentów nadzorczych i kontrolnych, dzięki którym monitoruje utrzymanie sytuacji finansowej dłużników umożliwiającej terminowe wywiązanie się dłużników z ich zobowiązań, tj. relatywnie szerokie możliwości kontrolowania i monitorowania sytuacji finansowej pożyczkobiorców, jak i realną możliwość spowodowania zmiany składu zarządów pożyczkobiorców. Powyższe nie tylko dowodzi, jak podnosi skarżąca, że powyższe okoliczności wskazywały na brak ryzyka rynkowego w związku z udzielanymi pożyczkami. Dowodzi ono również i tego, że warunki jakie były ustalone pomiędzy stronami i ( warunki nierynkowe) wynikały z faktu powiązań między podmiotami zależnymi.
Zatem w pełni została wyczerpane dyspozycje art. 11. ust.4 pkt 2 w zw. z ust. 1 u.p.d.o.p.
Powyższe ustalenia pozwoliły organom na określenia dochodów Skarżącej oraz należnego podatku bez uwzględnienia warunków wynikających z powyższych powiązań.
Sposób postępowania w tym zakresie został uregulowany w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 10 października 1997r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników (Dz. U. Nr 128, poz. 833 ze zm.), powoływanego dalej jako rozporządzenie. Paragraf 15 rozporządzenia wskazuje, że jeżeli podatnik udzieli podmiotowi powiązanemu z tym podatnikiem pożyczki (kredytu) lub otrzyma taką pożyczkę (kredyt) niezależnie od ich celu i przeznaczenia, albo też udzieli lub otrzyma w jakiejkolwiek postaci gwarancję lub poręczenie, ceną rynkową za taką usługę są odsetki lub prowizja, jakie uzgodniłyby za taką usługę, świadczoną na porównywalnych warunkach, podmioty niezależne. Wartość rynkową odsetek określa się na podstawie wysokości najniższych odsetek, jakie dany podmiot musiałby zapłacić podmiotowi niezależnemu za uzyskanie kredytu (pożyczki) na podobny okres w porównywalnych warunkach.
Analiza organów w tej części rozstrzygnięcia jest prawidłowa.
Zgodnie z zawartymi umowami pożyczek odsetki miały być naliczane zgodnie z formułą zawartą w umowach tj. według stawki WIBOR 3M + marża ( w umowach 0,5%).
Ponieważ § 3 ust. 3 rozporządzenia stosownie do którego przy ustalaniu wartości rynkowej przedmiotu transakcji organy podatkowe lub organy kontroli skarbowej nie biorą pod uwagę okoliczności, które nie mogły być znane stronom transakcji w dniu jej zawarcia (a tego domagała się spółka chcąc ustalenia powyższej wysokości w oparciu o nie znaną stawkę WIBOR), a które, jeśli byłyby znane, mogłyby powodować określenie przez strony wyższej lub niższej wartości przedmiotu takiej transakcji. Postulowane przez Skarżącą uwzględnienie zmian WIBOR w aspekcie 5-letniej karencji spłaty odsetek doprowadziłoby do wyeliminowania i to ex post czynnika ryzyka zmiany wartości nabywczej pieniądza, który jest nieodłącznym elementem przy zawieraniu umów pożyczki czy też kredytu. Powyższe, co trafnie przyjął organ, dla określenia wysokości odsetek, musiało skutkować koniecznością co do każdej z umów ustaleniem wysokość marży.
Przyjmując za punkt wyjścia wysokość ustalonych wcześniej rocznych stóp procentowych określono dla każdej z pożyczek wysokość rynkowych marż. Marże te zasadnie ustalono poprzez wyliczenie różnicy pomiędzy wysokością ustalonych rocznych stóp procentowych na dzień udzielania pożyczek, a wysokością najniższego indeksu WIBOR 1M lub stawki bazowej B stosowanych przez banki
( przy najniższym oprocentowaniu) na dzień udzielania pożyczek. Stosowanie w tym zakresie stawki WIBOR 1M, bądź kwoty bazowej B, a nie stawki WIBOR 3M jak domaga się skarżąca, jest całkowicie zasadne. To właśnie zastosowanie powyższych wskaźników przyjętych przez organ, zgodnie z informacjami z banków, na dzień zawierania umów pożyczek, dawały najniższe oprocentowanie. Tym samym one winny być wzięte do oszacowania, a nie indeks WIBOR 3M. Bez znaczenia jest analiza ex post czy zastosowanie indeksu WIBOR 3M dałyby wyższe, czy też niższe odsetki, skoro żaden z banków, który udzielał porównywalnych kredytów na najkorzystniejszych warunkach na dzień zawierania umów pożyczek, nie dokonywał ustalenia warunków kredytów z wykorzystaniem wnioskowanego przez spółkę indeksu. Tożsama argumentacja przemawia za odrzuceniem zarzutów skarżącej, że organ zastosował niewłaściwy okres spłaty skapitalizowanych hipotetycznych odsetek oraz nie przyjął 3 miesięcznego okresu karencji spłaty odsetek. Zasadnie do kapitalizacji przyjęto okres miesięczny, ponieważ wszystkie wyliczenia zostały przeprowadzone w oparciu o najniższe oprocentowanie kredytu bankowego w dniu udzielenia pożyczek. A najniższe oprocentowanie banki ustaliły w oparciu o WIBOR 1M i miesięczną karencję.
W tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie skarżącej, że nie ponosi ona kosztów udzielanych pożyczek, a zatem powinna nastąpić istotna korekta przy porównaniu udzielonych pożyczek i umów kredytu. Przypomnieć należy, że sama skarżąca podnosiła, że przyjmowane przez nią stopy procentowe miały cechy rynkowe, a zatem z wszystkimi konsekwencjami w zakresie ich ustalania, prowadzącymi do przyjęcia opisanej wcześniej metody porównania z najniższym oprocentowaniem i sposobem jego wyliczania przez banki.
Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 11 u.o.d.o.p. w związku z § 15 rozporządzenia poprzez uznanie, iż przepisy te pozwalają na ocenę rynkowości innych niż cena (wysokość odsetek) elementów umowy pożyczki.
Jak wielokrotnie wskazywał organ wysokości najniższych odsetek – cenę - ustalono w przypadku udzielenia pożyczek na podobnych warunkach przez niezależne podmioty. Dla oceny jej rynkowej wartości uwzględniono warunki zawartych przez Spółkę umów. Wzięto w tym zakresie pod uwagę 5-letni okres karencji odsetek oraz wpływ tej karencji na wysokość ceny pożyczki, czyli odsetek. Argumentację zawartą w tym zakresie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia należy w pełni podzielić.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej co do wyboru metody zewnętrznego, a nie wewnętrznego porównania cen przypomnieć należy, że powyższa kwestia znajduje uregulowanie w § 4 rozporządzenia. Ustęp 4 § 4 rozporządzenia nakazuje uznać za podstawową i pierwszorzędną metodę oszacowania dochodu przy pomocy metody porównywalnej ceny niekontrolowanej, która polega na porównaniu ceny ustalonej w transakcjach między podmiotami powiązanymi z ceną stosowaną w porównywalnych transakcjach przez podmioty niezależne i na tej podstawie określeniu wartości rynkowej przedmiotu transakcji zawartej między podmiotami powiązanymi. Porównania dokonuje się na podstawie cen, jakie stosuje dany podmiot na danym lub porównywalnym rynku w transakcjach z podmiotami niezależnymi (wewnętrzne porównanie cen) lub na podstawie cen, jakie stosują w porównywalnych transakcjach inne niezależne podmioty (zewnętrzne porównanie cen) - § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Przepisy te pozostawiają więc organom podatkowym swobodę, co do przyjęcia sposobu porównania cen, tj. wewnętrznego lub zewnętrznego, pozostawiając im wybór metody porównawczej.
Organ, w niniejszej sprawie, przyjął do porównania ceny jakie stosują w porównywalnych transakcjach inne niezależne podmioty, rezygnując z porównania wewnętrznego. Wybór ten, a co za tym idzie rezygnacji z porównania wewnętrznego, zasługuje na akceptację, biorąc pod uwagę wskazywane zależności, pomiędzy skarżącą a wskazywanymi przez nią do porównania podmiotami.
Jak ustalił organ, co nie było przez skarżącą kwestionowane, od dnia 30.01.2001 r. (Monitor Gospodarczy i Sądowy Nr 73/2001) do dnia 25.02.2004 r. (MGiS Nr 56/2004) jedynym udziałowcem Spółki "D. Pr" była "M P" Sp. z o.o., natomiast jedynym udziałowcem "M P" Sp. z o.o. był Pan M S.. W tym okresie Pan M. S. był również większościowym akcjonariuszem Spółki "M. ".
Od dnia 24.02.2003 r. (MGiS Nr 47/2003) do dnia 22.05.2003 r. (MGiS Nr 115/2003) jedynym udziałowcem Spółki "U P" była "D H" Sp. z o.o. Jedynym udziałowcem Spółki "D H" w dniu podpisania umów pożyczek był Pan A K.
Prezesem Zarządu w Spółce "U P" na dzień zawarcia umów pożyczek aż do dnia 02.07.2003 r. był Pan T. K.. Od dnia 03.07.2003 r. Pan T K posiadał prokurę samoistną. W okresie, gdy były podpisywane umowy Pan T K był również Prezesem Spółki "M.".
Od dnia 22.05.2003 r. jedynym udziałowcem Spółki "UP" był Pan M. S..
Jak wynika z przedstawionego opisu na dzień udzielenia pożyczek, pomiędzy Spółką "M." i Spółką "UP" istniały ścisłe faktyczne związki zarządcze, jednakże związki te nie zostały zdefiniowane w art. 11 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - w brzmieniu obowiązującym w 2003 r.
Na dzień 24.03.2003 r. Spółka "P." i Spółka "U P" były spółkami "siostrami", mającymi wspólnego udziałowca bezpośredniego, tj. "D H" Sp. z o.o. Na podstawie wpisów do KRS ustalono, że:
- jedynym udziałowcem "P." Sp. z o.o. była "D H" Sp. z o.o. (MGiS Nr 47/2003), jedynym udziałowcem "UP" Sp. z o.o. była "D H" (MGiS 47/2003).
- Pan T K, będąc udziałowcem i Prezesem Spółki kontrolowanej (od dnia założenia Spółki do dnia trwania kontroli) pełnił również funkcję Prezesa Zarządu Spółki "U P" w okresie udzielenia pożyczki Spółce P." przez Spółkę "M..
W dniu 22.05.2003 r. (MGiS 115/2003) "D H" została wykreślona jako wspólnik Spółki "UP". Nowym wspólnikiem "U P" został Pan M. S..
Pan TK pełnił również funkcję Prezesa Zarządu Spółki "P." od dnia 05.11.2001 r. do dnia 02.09.2002 r. Od dnia 03.09.2002 r. Prezesem Zarządu został dotychczasowy prokurent samoistny Spółki Pan SD. Pan SD pełnił funkcję Prezesa Zarządu do dnia 25.09.2006 r. Od dnia 26.09.2006 r. (MGiS 207/2006) Prezesem Zarządu Spółki zostaje ponownie Pan T K.
W wyniku analizy wpisów do KRS (opublikowanych w Monitorze Gospodarczym i Sądowym) dotyczących powiązań osobowych, zarządczych, kontrolnych i kapitałowych pomiędzy spółkami, w których udziały lub akcje posiada bezpośrednio lub pośrednio Pan M. S., stwierdzono zmiany w sposobie objęcia udziałów oraz z zmiany w zarządach ww. spółek, które jednoznacznie wskazują na związki osobowe, kontrolne lub zarządcze pomiędzy Spółką "M. a pożyczkobiorcami: jedynym udziałowcem Spółki "DH" był pan A K, który od dnia 09.07.2003 r. (MGiS 156/2003) był członkiem komisji rewizyjnej w Klubie Sportowym "C.". Członkami komisji rewizyjnej w tym Klubie byli również Pan A M i Pan M. S.. Prezesem Zarządu Klubu był Pan T K.
Pan A M był również na dzień udzielenia pożyczki przez Spółkę "M." Prezesem Zarządu Przedsiębiorstwa B. Sp. z o.o., której jedynym udziałowcem w tym okresie było "E." S.A. (MGiS 251/2001). Prezesem Spółki "E. " na ten dzień był Pan AM, a Przewodniczącym Rady Nadzorczej był Pan M. S..
Z powyższego wynika, że na dzień 24.03.2003 r., tj. dzień podpisania umowy pożyczki, Spółkę "P." łączyły ze Spółką "M. I" związki osobowe lub kontrolne. Jednakże opisane związki nie zostały zdefiniowane w art. 11 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym w 2003 r.
Z powyższego wynika, że pomiędzy Pożyczkodawcą tj. Spółką "M. " i jej udziałowcami oraz osobami pełniącymi funkcję Prokurentów i Członków Zarządu a Pożyczkobiorcami, tj. Spółkami "C. ", "U P", "D P" i "P." istniały różnego rodzaju faktyczne powiązania i zależności.
Tym samym zasadnie przyjął organ, że zastosowanie metody porównania wewnętrznego nie doprowadzi do ustalenia wartości rynkowej przedmiotu transakcji.
Zważywszy na treść art. 190 p.p.s.a. za bezzasadne należało uznać zarzuty skarżącego co naruszenia art. 11 u.p.d.o.p. oraz art.12 ust.4 u.p.d.o.p. w związku z §15 rozporządzenia przez ustalenie dodatkowego przychodu po stronie skarżącej z tytułu odsetek od udzielonych pożyczek w rozliczeniu za rok podatkowy za który odsetki te nie są należne i wypłacone. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny art. 12 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. nie określa momentu uzyskania przychodu, a przychody wyłączone z opodatkowania ( neutralne podatkowo, por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2011 r., II FPS 6/10, dostępną w Bazie orzeczeń- www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, art. 11 ust. 1 u.p.d.o.p. jest przepisem szczególnym, który nakazuje opodatkować dochód, który faktycznie nigdy nie zostanie otrzymany z uwagi na warunki umów, jakie ustaliły między sobą podmioty powiązane, więc dochodu jedynie możliwego do uzyskania, a nie dochodu faktycznie uzyskanego ( por. też R.Pęk, op.cit. ,s. 250-252). Organy podatkowe przyjmują zatem dla celów obliczenia podatku dochód ustalony w drodze oszacowania, jaki strona mogłaby osiągnąć, gdyby stosowała w stosunkach z podmiotem powiązanym warunki rynkowe. Organy oceniają tym samym, czy w danym roku podatkowym strona, działając na warunkach rynkowych, dochód taki mogła osiągnąć.
Mając powyższe na względzie, należało uznać, że organ wydający zaskarżoną decyzję nie naruszył zasad postępowania podatkowego, w tym zasady prawdy obiektywnej, jak również prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Sąd podzielił stanowisko organów w zakresie ustaleń faktycznych, jak i argumentacji prawnej.
Z tych powodów, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.