I SA/Ke 282/25

I SA/Ke 282/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2503
par. 4 ust. 1, par. 6 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania  pojazdami i kierowców
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 7 kwietnia 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (kolegium, organ II instancji) utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. (prezydent, organ I instancji) decyzję nr [...] z 13 stycznia 2025 r. orzekającą o skierowaniu M. M. (strona, skarżący) posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A, B na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Z materiału dowodowego wynika, że podstawą wydania decyzji przez organ I instancji był wniosek Prokuratura Prokuratury Rejonowej K. – Wschód w K. (prokurator) z 2 października 2024 r. (data wpływu). Do wniosku została dołączona opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona 22 czerwca 2024 r. przez dwóch biegłych psychiatrów w toku postępowania karnego. Z opinii wynika m.in., że M. M. posiada zaburzenia neurasteniczne, które klinicznie objawiają się spadkiem nastroju, jego zmiennością, obniżeniem samooceny, problemami ze snem, apetytem, wzmożoną męczliwością, problemami z relaksacją.
Kolegium powołało się na art. 99 ust 1 pkt 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 1210; ze zm.), dalej jako "ustawa" i wskazało, że z ww. przepisu wynika, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia.
Kolegium wyjaśniło, że podstawą wydania decyzji przez prezydenta był wniosek prokuratora. Wskazało, że do skierowania na badanie lekarskie nie jest konieczna pewność co do istnienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia osoby kierowanej na badanie, a wystarczy duże prawdopodobieństwo, że stan jej zdrowia może mieć bezpośredni wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu.
Wyjaśniło również, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. W kontekście art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy podkreśliło, że jego wykładnia powinna mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, stąd zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy winny dotyczyć aspektów zdrowia mogących mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza, że winny opierać się na wiarygodnych podstawach. Psychofizyczna kondycja kierowcy jest ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Chodzi więc o sytuację, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej.
Przesłane przez prokuratora informacje jako wiarygodne uzasadniają, w ocenie organu II instancji, istnienie zastrzeżeń co do stanu zdrowia M. M..
Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z art. 182 k.p.a. prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem.
W ocenie kolegium zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia przesłanki wystąpienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia strony, wobec czego należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
Opisane przez biegłych kliniczne objawy niewątpliwie mogą mieć wpływ, zdaniem organu II instancji, na zdolność strony do prowadzenia pojazdów.
Jednocześnie organ ten zgodził się z zastrzeżeniami co do stanu zdrowia M. M. podniesionymi przez prokuratora, uznając je za istotne, skoro dotyczą stanu psychofizycznego, stwierdzonego opinią sporządzoną przez dwóch lekarzy. W ocenie kolegium nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, że podane objawy mogą mieć wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną i ruchową.
W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
Zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia:
a) art. 6 i 61a k.p.a. w zw. z art. 99 ust. 2 ustawy poprzez wszczęcie postępowania, mimo braku podstaw, w szczególności wniosku pochodzącego od nieuprawnionego podmiotu,
b) art. 182 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w Prezydent Miasta K. był w bezczynności i że istniał "stan niezgodny z prawem", co nie miało miejsca, a zatem brak było przesłanek do zastosowania tego przepisu,
c) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 85 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą analizę dowodów prowadzącą do przyjęcia, że istnieją takie uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego w zakresie mogącym wpływać na jego zdolność do kierowania pojazdami, które mogą być usunięte w wyniku badania lekarskiego;
II. prawa materialnego – przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że w odniesieniu do skarżącego winna zostać wydana decyzja w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że jedynym dowodem, na którym oparł się Prezydent Miasta K., jest opinia sądowo-psychiatryczna z 22 czerwca 2024 roku sporządzona przez biegłych psychiatrów: lek. K. D. P. i lek. K. P.. Opinia ta sporządzona została w ramach sprawy z art. 288 § 1 k.k. (zniszczenie rzeczy), niezwiązanej z ruchem drogowym (M. M. nie kierował pojazdem nie tylko w chwili czynu ani w ogóle przed, ani po zarzucanym mu w tamtej sprawie czynie). Opinia sporządzana była na okoliczność tego, czy skarżący spełniał przesłanki z art. 31 § 1 i 2 k.k. i jednoznacznie potwierdziła, że w chwili zarzucanego mu czynu był on w pełni poczytalny. Ponadto w opinii tej znalazły się stwierdzenia, że "zgodnie dochodzimy do wniosku że M. M. nie jest osobą chorą psychicznie w sensie psychozy endogennej ani upośledzoną umysłowo" oraz "nie stwierdzamy ani zaburzeń psychotycznych wytwórczych (omamów, urojeń, depresji psychotycznej), ani ubytkowych objawów funkcji poznawczych." Jedynie ubocznie opinia ta zawiera frazę (a nie było to przedmiotem opiniowania): "Rozpoznajemy u niego zaburzenia neurasteniczne, aktualnie nie pozostaje w leczeniu psychiatrycznym. Klinicznie objawia się to spadkiem nastroju, jego zmiennością, obniżeniem samooceny, problemami ze snem, apetytem, wzmożoną męczliwością, problemami z relaksacją. Powyższe pozostaje bez wpływu na poczytalność odnośnie zarzucanego mu czynu."
Ponadto wprost wpisano: "Stan psychiczny: W zachowaniu spokojny, kontakt dobry" oraz "Zachowuje się spokojnie", a także "Bez dolegliwości somatycznych", co potwierdza, że po zakończonym z sukcesem 6 lat wcześniej leczeniu zaburzeń neurastenicznych, skarżący w chwili badania nie przejawiał ich objawów (w szczególności: nerwowość, senność).
Opinia nie zawiera żadnych zaleceń co do zaprzestania kierowania pojazdami ani co do konieczności podjęcia leczenia psychiatrycznego. Żadne z opisanych dolegliwości nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów i są typowymi objawami, które występują u wielu osób. Każdy człowiek może mieć problemy ze snem (albo być niewyspanym z przyczyn życiowych jak opieka nad dzieckiem, praca w nadgodzinach itd.), może miewać obniżony nastrój, wzmożoną męczliwość, czy problemy z relaksacją. Nie stanowi to jednak żadnych podstaw do weryfikowania stanu zdrowia przez obowiązkowe badania lekarskie. Gdyby przyjąć inaczej, każdego można by skierować na takie badania, a jeśli przyszedłby na nie niewyspany, to może i pozbawiać uprawnień.
Skarżący wskazał, że istnieje wiele znacznie bardziej niebezpiecznych chorób, jak np. cukrzyca, przy której mogą występować omdlenia i nie stanowi to podstawy do pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdów. Dopiero niebezpieczne zachowanie chorego (brak kontroli nad objawami) może stanowić taką podstawę.
Argumentował, że w niniejszej sprawie nie ma żadnych dowodów na to, by kiedykolwiek kierował pojazdami w sposób niebezpieczny i choćby potencjalnie powiązany z jego stanem zdrowia, czyli np. gdy jest zmęczony albo niewyspany. Badanie, na które skierował go Prezydent Miasta K., nie dotyczy przecież faktycznych jego zachowań jako kierowcy, a tylko jego stanu zdrowia in abstracto. Gdyby więc przyjąć nawet istnienie wątpliwości w tym zakresie, to nakazane badanie nie może ich rozwiać, bo na jednorazowym badaniu nie da się stwierdzić, czy prowadzi samochód gdy jest niewyspany albo ma spadek nastroju.
Z dokumentacji nie wynika, żeby skarżący był zawsze zmęczony, zawsze miał spadek nastroju, zawsze miał wzmożoną męczliwość itd. Zatem objęte decyzją badanie, które odbywa się w ramach jednorazowej wizyty, w żaden sposób wątpliwości nie rozwieje, co najwyżej potwierdzi, że jednego konkretnego dnia o godzinie badania skarżący był sprawny psychofizycznie.
Skarżący podkreślił, że organy obu instancji w zaskarżonych decyzjach powieliły jedynie bezkrytycznie twierdzenia z pisma Prokuratury Rejonowej Kielce-Wschód, nie dokonując własnej oceny i nie wyjaśniając, czy stwierdzają uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony, a jeśli tak - to na czym one polegają i jakie miałoby być potencjalne zagrożenie.
Ponadto skarżący eksponował, że zaskarżone decyzje winny zostać uchylone, a postępowanie umorzone, bowiem decyzja Prezydenta Miasta K. została wydana z naruszeniem art. 6 i 61a k.p.a., w trybie nieznanym ustawie. Art. 99 ust. 2 ustawy zawiera zamknięty katalog podstaw do wszczęcia takiego postępowania, w którym może być wydana decyzja o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie. Jest to lex specialis względem k.p.a.
Tymczasem w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na wniosek Prokuratury Rejonowej Kielce-Wschód (pismo z 27 września 2024 roku), która nie jest podmiotem uprawnionym do inicjowania takiego postępowania. Prokuratura ewidentnie uznaje się za stronę postępowania, bowiem określa się mianem "wnioskodawcy" (pkt 2 ww. pisma) i żąda informowania jej o wyniku postępowania. Wniosek pochodzący od organu nieuprawnionego, jakim jest w tym przypadku Prokuratura Rejonowa Kielce-Wschód, nie mógł skutkować wszczęciem postępowania, a bezpodstawnie wszczęte postępowanie winno zostać umorzone.
W odpowiedzi na skargę kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do treści art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r.– Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; z późn. zm.), dalej: ,,p.p.s.a."
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła sąd do wniosku, że decyzja ta odpowiada prawu, a zarzuty skargi są bezzasadne.
W sprawie sporne jest zaistnienie przesłanki skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Według kolegium opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona przez biegłych, załączona do wniosku prokuratora o skierowanie skarżącego na badania, realizowała przesłankę zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. zaistnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy.
Zdaniem skarżącego opinia biegłych sporządzona została w ramach sprawy karnej, niezwiązanej z ruchem drogowym. Opinia potwierdza, że skarżący nie jest osobą chorą psychicznie. Ponadto wskazuje, że biegli nie stwierdzili ani zaburzeń psychotycznych wytwórczych (omamów, urojeń, depresji psychotycznej), ani ubytkowych objawów funkcji poznawczych. Jedynie ubocznie (bo nie było to przedmiotem opiniowania) biegli rozpoznali u niego zaburzenia neurasteniczne.
W sprawie nie jest sporne, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdem.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ I instancji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia
2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie t.j. Dz. U. z 2025, poz. 1226), zwanej w uzasadnieniu "ustawą").
Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z kolei zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia.
Przesłanka ta, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 7 września 2016 r. I OSK 1051/16 i 21 września 2021 r. II GSK 891/21 (te i przywołane w dalszej części uzasadnienia wyroki dostępne są w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, powodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich wystąpienia.
Zaznaczyć należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie jest jednoznaczna z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami i absolutnie nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy wyjaśnieniu istniejących w tym względzie uzasadnionych wątpliwości (tak NSA w wyroku z 10 stycznia 2023 r., I OSK 2613/19).
W przedmiotowej sprawie wniosek prokuratora wywołał skutek w postaci wszczęcia postępowania przez prezydenta, stosownie do treści art. 182 k.p.a. Prawo zwrócenia się do właściwego organu o wszczęcie postępowania administracyjnego stanowi bowiem procesowe prawo prokuratora do żądania wszczęcia postępowania. Przesłanką żądania wszczęcia postępowania jest istnienie stanu niezgodnego z prawem. Ocena, czy taki stan istnieje, należy do prokuratora i nie podlega weryfikacji przez organ administracji publicznej, do którego wpłynął wniosek prokuratora o wszczęcie postępowania. Organ jest takim wnioskiem związany (tak WSA w Krakowie w prawomocnym wyroku z 6 listopada 2012 r., II SA/Kr 1597/11, WSA w Olsztynie w prawomocnym wyroku z 9 grudnia 2014 r., II SAB/Ol 170/14). Powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji na podstawie powołanych wyżej przepisów. Natomiast sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza przede wszystkim, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach (tak NSA w wyroku z 21 września 2022 r., I OSK 2232/19). Winny mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Takie informacje mogą wynikać z orzeczeń lekarskich, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, czy chociażby z opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów (por. wyrok NSA z 11 lipca 2024 r., II GSK 46/24).
Podkreśla się przy tym, iż przesłanką zastosowania art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy nie jest uzyskana w toku tego postępowania pewność co do istnienia takich przeciwwskazań, ta bowiem kwestia będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany (por.: wyroki NSA z 3 grudnia 2015 r., I OSK 605/14, 2 lutego 2018 r., I OSK 1938/17, 12 września 2018 r., I OSK 2501/16, 18 maja 2020 r., I OSK 514/19, 26 maja 2020 r., I OSK 1739/19, 22 lutego 2021 r., I OSK 2528/20).
Podstawą faktyczną wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania była ocena stanu zdrowia wynikająca z opinii sądowo-psychiatrycznej. W sporządzonej opinii wydanej przez specjalistów psychiatrii, u skarżącego rozpoznano zaburzenia neurasteniczne, klinicznie objawiające się spadkiem nastroju, jego zmiennością, obniżeniem samooceny, problemami ze snem, apetytem, wzmożoną męczliwością, problemami z relaksacją.
Należy przy tym wyjaśnić, że ani organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, jak również obecnie sąd, nie mają kompetencji do podważania ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii sporządzonej przez biegłych. Jednocześnie opinia ta stanowi bez wątpienia wiarygodny, obiektywny dowód, w oparciu o który prawidłowo organ II instancji uznał, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego mogące mieć wpływ na jego zdolność kierowania pojazdami.
Zważywszy na powyższe, w ocenie sądu, kolegium prawidłowo oceniło stan faktyczny i trafnie uznało, że zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy. Celem tego rozwiązania prawnego jest dokonanie oceny stanu zdrowia kierującego pojazdem w celu wykluczenia mogących pojawiać się zagrożeń w ruchu drogowym. Ocena przesłanek uzasadniających skierowanie na badania lekarskie została dokonana przez kolegium przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu drogowego przez skarżącego.
Skarżący twierdzi, że orzekające w sprawie organy powołały się w istocie na opinię biegłych w tym zakresie, w którym jedynie ubocznie stwierdza rozpoznanie zaburzeń neurastenicznych. Zdaniem skarżącego opisane klinicznie objawy tych zaburzeń nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów i są typowymi objawami występującymi u wielu osób.
Sąd stwierdza, że psychofizyczna kondycja kierowcy jest ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca z takimi objawami poradzi sobie w sytuacjach, z którymi będzie się stykał na drodze. Niewątpliwie wskazane kliniczne objawy zaburzeń neurastenicznych mogą powodować niezdolność kierowcy do prowadzenia pojazdu. Z treści opinii wynika również, że to one były powodem 4 pobytów w szpitalnym Oddziale Nerwic.
Bez znaczenia jest przy tym, w ocenie sądu, czy pojawiające się zaburzenia mają postać jednostki chorobowej. Każda bowiem niemożność poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym. Dlatego też stan psychofizyczny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Tym samym zarzut skarżącego dotyczący braku wykazania przez biegłych schorzeń mających bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym oraz brak jakiejkolwiek tożsamości przedmiotowej sprawy administracyjnej do postępowania karnego, nie zasługuje na uwzględnienie. W przypadku skarżącego to właśnie stwierdzone przez biegłych zaburzenia neurasteniczne są wystarczającym powodem do uznania, że istnieją wątpliwości co do jego stanu zdrowia jako kierowcy.
Podkreślić trzeba, że wystarczającą podstawą skierowania kierowcy na badania lekarskie jest opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona w postępowaniu sądowym, w tym przypadku – w postępowaniu karnym (por. wyroki NSA: z 3 grudnia 2015 r., I OSK 605/14; z 11 lipca 2019 r., I OSK 2407/17; z 13 marca 2025 r., II GSK 2057/21). Uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się określonych wykroczeń bądź przestępstw. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza, zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi, narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r. I OSK 509/15 oraz wyroki WSA w Kielcach z 30 października 2019 r., II SA/Ke 564/19 i z 16 października 2016 r. II SA/Ke 385/16). Aby prowadzić bezpiecznie, kierujący musi przecież zachowywać czujność i podejmować decyzje o wykonaniu określonych manewrów w oparciu o wciąż zmieniające się informacje napływające z otoczenia, takie jak m.in.: warunki drogowe, ruch innych pojazdów czy zachowanie innych użytkowników drogi, praca i ruch własnego pojazdu, własny stan fizyczny i psychiczny. Prowadzenie pojazdu wymaga dużej precyzji i charakteryzuje się złożonością.
Stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa w ruchu drogowym i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo w ruchu. Celem weryfikacji powyżej opisanych okoliczności koniecznym jest skierowanie skarżącego na badania lekarskie, które pozwolą ustalić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, co obligowało organy do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy. W ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Oznacza to tym samym, że na wcześniejszym etapie postępowania, tj. przed przeprowadzeniem badania, z natury rzeczy nie można poczynić kategorycznych ustaleń w tym zakresie (por. wyrok NSA z 4 marca 2025 r., II GSK 2380/24). Organy administracji publicznej nie dokonują bowiem samodzielnej oceny zdrowia kierujących pojazdami i nie przeprowadzają dodatkowych dowodów na tę okoliczność, w szczególności nie analizują wyników badań lekarskich. Ich zadaniem jest jedynie ocena, czy zgromadzony materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia przesłanki wystąpienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Poddając się takim badaniom, kierowca umożliwia wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości (por. wyrok WSA w Krakowie z 12 grudnia 2024 r., III SA/Kr 1315/24).
W ocenie sądu omawiana opinia sądowo - psychiatryczna stwierdza istnienie czynników, które mogą mieć wpływ na zdolność do kierowania pojazdami przez skarżącego. Stwierdzone przez opiniujących biegłych zaburzenia neurasteniczne mogą mieć bowiem wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne, czy sprawność intelektualną i ruchową, co mogłoby mieć przełożenie na spowodowanie niebezpiecznej sytuacji na drodze.
Odnosząc się do stanowiska skarżącego, podkreślić należy, że już samo uzyskanie wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia osoby stanowi podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego. Przewidziane w art. 182 k.p.a. prawo zwrócenia się do organu o wszczęcie postępowania administracyjnego oznacza procesowe uprawnienie prokuratora do żądania wszczęcia postępowania. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza o wyniku tych badań. Zagrożenie powodować może nie tylko prowadzenie pojazdu w sposób sprzeczny z przepisami ruchu drogowego, w stanie nadmiernego zmęczenia, ale również przez osoby, których stan zdrowia, motoryka i aktywność ruchowa doznają ograniczeń.
Organ II instancji dokonał oceny opinii biegłych pod kątem jej przydatności dla celów niniejszego postępowania i wartości dowodowej (czy okoliczności w niej stwierdzone są istotne dla sprawy). Organ prawidłowo ocenił przesłanki wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu, opierając się w tym względzie na dostatecznym i wiarygodnym materiale dowodowym, który - jak zaznaczono powyżej - nie musiał wykazywać jednoznacznie (przesądzać) istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami, a jedynie uprawdopodabniać występowanie zastrzeżeń, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2. w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy. Sąd zaakceptował ocenę kolegium, że stwierdzony tą opinią stan zdrowia skarżącego – opisane przez biegłych kliniczne objawy - może mieć wpływ na zdolność skarżącego do prowadzenia pojazdów.
W ocenie sądu nie sposób było uznać za uzasadnione zarzuty podniesione w skardze. Prawdą jest, ze opinia wydana została w związku z toczącą się sprawą karną, jednakże w wyniku jej wydania prokurator powziął podejrzenie, że opisane okoliczności mogły spowodować u skarżącego ograniczoną lub zniesioną zdolność do prowadzenia pojazdów. Fakt, że skarżący był w chwili zarzucanego mu w ramach toczącego się postępowania karnego czynu poczytalny, nie jest osobą chorą psychicznie oraz nie kierował pojazdem jest bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że nakazane badanie nie może rozwiać wątpliwości co do stanu zdrowia, ponieważ jest jednorazowe i nie pozwoli stwierdzić, czy skarżący prowadzi samochód, gdy jest niewyspany albo ma spadek nastroju. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z treścią § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2022 r. poz. 2503) w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie:
1) narządu wzroku;
2) narządu słuchu;
3) układu ruchu;
4) układu sercowo-naczyniowego i układu oddechowego;
5) układu nerwowego, w tym padaczki;
6) obturacyjnego bezdechu podczas snu;
7) czynności nerek;
8) cukrzycy, przy uwzględnieniu wyników badania poziomu glikemii;
9) stanu psychicznego;
10) objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub na jego nadużywanie;
11) objawów wskazujących na uzależnienie od środków działających podobnie do alkoholu lub na ich nadużywanie;
12) stosowania produktów leczniczych mogących mieć wpływ na zdolność do kierowania pojazdami;
13) innych poważnych zaburzeń stanu zdrowia, które mogą stanowić zagrożenie podczas kierowania pojazdami.
Natomiast z § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że uprawniony lekarz może skierować osobę badaną na konsultację do lekarza posiadającego specjalizację w określonej dziedzinie medycyny lub do psychologa albo zlecić przeprowadzenie pomocniczych badań diagnostycznych w zakresie, o którym mowa w § 4 ust. 1, w celu oceny schorzenia lub stopnia zaawansowania objawów chorobowych.
Rozporządzenie to, wydane na mocy upoważnienia ustawowego (art. 81 ust. 1 ustawy), określa szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego prowadzonego w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Założeniem ustawodawcy jest więc, że przeprowadzone na podstawie ww. rozporządzenia badanie ma na celu ustalić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w związku z ujawnionymi zastrzeżeniami co do stanu zdrowia kierowcy.
Nietrafna jest zatem argumentacja skarżącego, że objęte decyzją jednorazowe badanie w żaden sposób nie rozwieje powstałych, zdaniem organów i prokuratora, wątpliwości.
Podsumowując, przeprowadzone przez organ II postępowanie nie naruszało przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w skardze, tj. art. 182 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 85 § 1 k.p.a. Organy dochowały bowiem zasady prawdy obiektywnej, oceniły dowód w postaci opinii biegłych w granicach wyznaczonych przez ustawę, prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, na podstawie materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie.
Chybiony jest również zarzut naruszenia przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy albowiem w okolicznościach niniejszej sprawy decyzja kierująca na badania lekarskie została wydana z powodu urzeczywistnienia się uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego.
Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Kielcach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.