I SA/KE 279/23

I SA/Ke 279/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6551
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 36/24 - Wyrok NSA z 2024-12-18
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 16,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1505
art.29 ,
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Dz.U. 2018 poz 800
art. 97 par.1, art. 100 par.1, art. 70, art. 99,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust.5,
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr 9013-00000002461/23 w przedmiocie odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach na rzecz G. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w K. decyzją z 28 kwietnia 2023 r.
nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z 14 marca 2023 r. nr [...] orzekającą
o odpowiedzialności G. B. - spadkobiercy po zmarłym J. S. P. za długi spadkowe z tytułu nienależnie pobranych płatności z tytułu
renty strukturalnej w łącznej wysokości [...] zł, w tym: należności głównej [...] zł i odsetek naliczonych za zwłokę w wysokości [...] zł oraz kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzją z 29 maja 2012 r.
nr [...] Prezes ARiMR, ustalił J. P. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...] zł wraz z odsetkami naliczonymi od dnia jej doręczenia. Decyzja została skutecznie doręczona stronie
1 czerwca 2012 r. Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji decyzją z 17 września 2012 r. nr [...], Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, rozstrzygnięcie zostało skutecznie doręczone stronie 19 września 2012 r. Prezes ARiMR 5 czerwca 2013 r. skierował do J. P. upomnienie skutecznie doręczone 7 czerwca 2013 r. Organ zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wycofanie tytułu wykonawczego
z 12 lutego 2014 r., wobec braku skuteczności odzyskania jakichkolwiek należności
i jednocześnie wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytuły wykonawczego z 21 maja 2015 r. wystawionego również na małżonkę J. P.. Na podstawie przedmiotowego tytułu dokonano zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego na zobowiązanego J. i N. P. w KRUS 16 października 2015 r. Zawiadomienie skierowane do zobowiązanego wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało odebrane 21 października 2015 r. Organ egzekucyjny 2 marca 2017 r. dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego na zobowiązanego J. i N. P. w ZUS, zobowiązany odebrał zawiadomienie 6 marca 2017 r. W dniu 14 listopada 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął odpis skrócony aktu zgonu J. P., z treści którego wynika, że zmarł on 8 sierpnia 2019 r. Zgodnie
z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z 15 września 2022 r.
sygn. akt I Ns [...] gmina nabyła spadek w całości po zmarłym J. P..
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 97 i art. 98 Ordynacji podatkowej mające zastosowanie w sprawie na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy
z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
(j.t. Dz.U.2019.1505) dalej "ustawa o Agencji". W art. 98 Ordynacji podatkowej ustawodawca wprost odsyła do przepisów Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności za długi spadkowe i przepisów o przyjęciu i odrzuceniu spadku. Wyraża to też bezpośrednio brak tożsamości między spadkodawcą będącym podatnikiem, a jego następcą prawnym. Spadkobierca, który spadek odrzucił nie będzie ponosił odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, spadkobierca który przyjął spadek
z dobrodziejstwem inwentarza, będzie odpowiadał tylko do wysokości stanu czynnego spadku, a przy prostym przyjęciu spadku będzie odpowiadał bez ograniczeń, całym swoim majątkiem. Dopełnieniem powołanych norm jest art. 99 Ordynacji podatkowej. Powołane w nim przepisy: art. 70, 71 § 1 oraz art. 80 § 1 odnoszą się do praw
i obowiązków spadkodawcy, które na mocy art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej przejmują spadkobiercy. Do wskazanych zobowiązań zastosowanie ma art. 70 Ordynacji podatkowej, zatem decyzja stwierdzająca wysokość zobowiązań spadkodawcy
i zakres odpowiedzialności danego spadkobiercy (por. art. 1034 K.c.) za te zobowiązania ma charakter deklaratoryjny i może być wydana do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązań spadkodawcy. Na podstawie art. 935 K.c., w braku spadkobierców powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Gmina, jako tzw. ostatni spadkobierca ustawowy, nabywa spadek z dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza, że ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w wykazie lub spisie inwentarza.
Organ wskazał, że przedmiotowe zobowiązanie przedawniłoby się 30 grudnia 2017 r., jednak pięcioletni okres przedawnienia przewidziany w Ordynacji podatkowej został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony (art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej). Prowadzi to do wniosku, że bieg terminu przedawnienia biegł na nowo od 3 marca 2017 r., gdyż na poczet tytułu wykonawczego z 21 maja 2015 r. 3 marca 2017 r. dokonano ostatniego skutecznego środka egzekucyjnego. Dodatkowo 5-letni termin przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy, tj. od 8 sierpni 2019 r., o kolejne 2 lata - na podstawie
art. 99 Ordynacji podatkowej Zatem decyzja z 14 marca 2023 i orzekająca
o odpowiedzialności skarżących za zobowiązania spadkodawcy wydana została, zdaniem organu, przed upływem terminu jego przedawnienia.
Organ nie podzielił poglądu skarżącej o braku podstaw do wydania decyzji wobec niedokonania ustalenia składników majątkowych wchodzących w skład masy spadkowej oraz ich wartości. Na ograniczenie odpowiedzialności związanej
z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza Gmina będzie mogła się powoływać dopiero w toku postępowania egzekucyjnego.
Na powyższą decyzję gmina złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i przeprowadzenie dowodu z postanowienia Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z 10 maja 2023 r. sygn. akt
I Ns [...]. Zarzuciła naruszenie:
1. art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 1031 § 2 K.c. poprzez ustalenie odpowiedzialności gminy za długi spadkowe ponad wartość ustalonego w wykazie inwentarza zakresu odpowiedzialności i niewskazanie w decyzji, że odpowiedzialność gminy ogranicza się do stanu czynnego spadku;
2. art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., mające istotny wpływ na treść decyzji, poprzez brak wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania podczas gdy w sprawie ewidentne jest, że wynik postępowania zależy od rozstrzygnięcia zakresu odpowiedzialności gminy przez sąd w postępowaniu o sporządzenie inwentarza po spadkodawcy;
3. art. 7 i 77 k.p.a., mające istotny wpływ na treść decyzji, poprzez brak zebrania
w sprawie całości materiału dowodowego, którego ocena pozwoliłaby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie, co w konsekwencji skutkowało błędnym ustalenie stanu faktycznego.
W ocenie skarżącej decyzja określająca wysokość odpowiedzialności gminy jest zdecydowanie przedwczesna. Organ nie zbadał czy w postępowaniu spadkowym po zmarłym dłużniku nie został złożony wniosek o spis inwentarza po zmarłym i czy taki spis został sporządzony. Ta okoliczność ma kluczowe znaczenia dla niniejszej sprawy. Z powołanych w decyzji orzeczeń sądów wynika, że w decyzji określającej odpowiedzialność zobowiązania spadkowe należy wskazać, że odpowiedzialność spadkobiercy ogranicza się do stanu czynnego spadku, a czego organ w niniejszej sprawie nie uczynił.
Organ, po uchyleniu zaskarżonej decyzji, w związku z toczącym postępowaniem o sygn. akt I Ns [...] o sporządzenie spisu inwentarza po zmarłym dłużniku, winien zawiesić niniejsze postępowanie do czasu rozpatrzenia sprawy przez Sąd Rejonowy w S., tj. do czasu sporządzenia spisu inwentarza po zmarłym. Wskazana w art. 97 §1 pkt 4 przesłanka zawieszenia ma charakter obligatoryjny, gdyż rozstrzygnięcie w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy
w S. ma decydujące znaczenie dla sprawy niniejszej, a wartość spadku ustalonego w toku tegoż postępowania będzie decydowała o zakresie odpowiedzialności skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; j.t. Dz.U.2022.2492 ze zm.). Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2023.1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a." Z brzmienia tego przepisu wynika, że w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Nadto, w myśl art. 145 § 3 p.p.s.a.
w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 tego przepisu, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.
Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki
w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Dyrektora Agencji utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Agencji orzekającą o odpowiedzialności G. B. jako spadkobiercy za długi spadkowe po zmarłym dłużniku Agencji z tytułu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.
Dokonana kontrola przez sąd wykazała, że zaskarżona decyzja narusza
art. 3 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r.
w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L
z 1995 r., nr 312, s.1, dalej: "rozporządzenie 2988/95") w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Konsekwencją stwierdzonych uchybień było również wyeliminowanie
z obiegu prawnego decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego, ponieważ w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie było możliwe merytoryczne orzekanie z uwagi na przedawnienie długu.
Przedmiotem orzekania o zakresie odpowiedzialności spadkobiercy są kwoty nienależnie pobranych środków, o jakich mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, które zostały ustalone prawomocnymi decyzjami administracyjnymi. Stosownie do wynikającej z art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych, decyzja ostateczna oznacza rozstrzygnięcie sprawy w sposób definitywny i dopóki nie zostanie ona wyeliminowana z obrotu w sposób przewidziany prawem, będzie ona wywoływać skutek wiążący trwale podmioty i strony zainteresowane rozstrzygnięciem (por. wyrok NSA z 28.02.2012 r., sygn. akt I OSK 1738/11). Tym samym w rozpoznawanej sprawie sąd nie może kontrolować wydanej wobec dłużnika decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności.
W myśl art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa: 1) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni; 2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa
w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie.
W związku z powyższym podstawę prawną do przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji w przedmiocie odpowiedzialności spadkobierców stanowi art. 100 §1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy orzeka w jednej decyzji
o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji. W myśl art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 1a, 2 i 2a, przejmują przewidziane
w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Stosownie do art. 97 § 4 Ordynacji podatkowej przepisy § 1- 3 stosuje się również do praw i obowiązków wynikających z decyzji wydanych na podstawie przepisów prawa podatkowego.
Jednocześnie właściwa wykładnia art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji w powiązaniu z powołanym wyżej przepisami rozporządzenia 2988/95 oznacza, że w sprawach dotyczących wykonania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności bezpośrednich nie ma odpowiedniego zastosowania art. 70 Ordynacji podatkowej, regulujący przedawnienie zobowiązania podatkowego. Odpowiednie zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej w postępowaniu dotyczącym zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich może mieć miejsce tylko w takim zakresie i w taki sposób, żeby uzupełniać, a nie modyfikować przepisy unijne dotyczące tych płatności.
W konsekwencji do kwestii przedawnienia ustalonych decyzjami ostatecznymi należności z tytułu zwrotu nienależnych płatności finansowanych ze środków unijnych, mają zastosowanie w pierwszej kolejności regulacje unijne.
Przepisy polskiego prawa krajowego, w tym przepisy Ordynacji podatkowej, nie regulują kwestii przedawnienia wykonania decyzji ustalających kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy
o Agencji. Rozporządzenie 2988/95 rozróżnia natomiast wyraźnie kwestię przedawnienia (art. 3 ust. 1) i kwestię wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną (art. 3 ust. 2).
Do przedawnienia zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej miał zastosowanie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiający szczegółowe zasady stosowania wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników(Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r.), jako szczególny przepis sektorowy w stosunku do art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95. Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony
w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.
Natomiast do przedawnienia wykonania decyzji ustalających kwoty nienależnie pobranych płatności ma zastosowanie art. 3 ust. 2 rozporządzenia 2988/95. Powołany przepis stanowi, że okres wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną wynosi trzy lata. Okres ten biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji. Przypadki przerwania i zawieszenia okresu przedawnienia zostaną uregulowane we właściwych przepisach prawa krajowego. Państwa Członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2 (art. 3 ust. 3 rozporządzenia 2988/95). Przyjmuje się przy tym, że przepis ten dotyczy nie tylko kar administracyjnych sensu stricto lecz również środków administracyjnych polegających na cofnięciu bezprawnie uzyskanej korzyści zgodnie z art. 4 tego rozporządzenia. Przepis art. 3 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że wywołuje on bezpośredni skutek w krajowych porządkach prawnych, bez konieczności przyjmowania przez organy krajowe przepisów wykonawczych. Wynika z tego, że adresat decyzji o odzyskaniu nienależnie pobranych kwot powinien w każdym wypadku móc powołać się na upływ terminu wykonania przewidzianego w art. 3 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia lub,
w odpowiednim przypadku, na upływ przedłużonego na podstawie art. 3 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia terminu wykonania aby sprzeciwić się przymusowej egzekucji tych kwot (tak Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt C – 447/20; LEX nr 3330176).
Wobec istniejącej regulacji unijnej w przedmiocie przedawnienia wykonania decyzji ustalających nienależne płatności, brak podstaw do odpowiedniego stosowania w tego rodzaju sprawach art. 70 Ordynacji podatkowej, który reguluje kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego.
W niniejszej sprawie decyzja z 29 maja 2012 r. ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności przez spadkodawcę stała się ostateczna 17 września 2012 r.
W tym dniu Dyrektor Agencji utrzymał bowiem w mocy decyzję z 29 maja 2012 r. Dług wynikający z decyzji uległby zatem przedawnieniu 29 maja 2015 r.
Przepisy unijne (art. 3 ust. 2 rozporządzenia 2988/95) w zakresie przypadków przerwania i zawieszenia okresu przedawnienia odsyłają do przepisów krajowych,
a więc w sprawie będą to przepisy Działu III Ordynacji podatkowej, do którego stosowania odsyła też art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji. Do przerwania i zawieszenia biegu terminu przedawnienia wykonania decyzji ustalających w rozpoznawanej sprawie znajdą zastosowanie cytowany już wyżej art. 29 ust. 7 pkt 2 ustawy o Agencji oraz art. 70 § 4 i art. 99 Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Zgodnie zaś z art. 99 Ordynacji podatkowej bieg terminów przewidzianych w art. 70, art. 71, art. 77 § 1 oraz art. 80 § 1 nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.
W rozpoznawanej sprawie doszło do przerwania biegu przedawnienia po raz pierwszy 5 czerwca 2013 r. poprzez doręczenie dłużnikowi upomnienia, po raz kolejny 16 października 2015 r. w związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego i ostatni raz 2 marca 2017 r. również w związku ze skutecznie zastosowanym środkiem egzekucyjnym. Bieg terminu przedawnienia rozpoczął się na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny, czyli 3 marca 2017 r. i upłynąłby 3 marca 2020 r. Biegł terminu przedawnienia uległ ponadto zawieszeniu na 2 lata na podstawie art. 99 Ordynacji podatkowej. Skarżący zmarł bowiem 8 sierpnia 2019 r. a postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku zostało wydane 15 września 2022 r. W konsekwencji bieg terminu przedawnienia długu upłynął 3 marca 2022 r. Decyzja organu pierwszej instancji została natomiast wydana 14 marca 2023 r., a zaskarżona decyzja organu drugiej instancji o odpowiedzialności spadkobiercy 28 kwietnia 2023 r., a zatem już po upływie terminu, o którym mowa
w art. 3 ust. 2 rozporządzenia 2988/95.
Podsumowując, przeprowadzona przez sąd kontrola objętej skargą decyzji doprowadziła do uwzględnienia skargi i uchylenia przez sąd zarówno zaskarżonej decyzji Dyrektora Agencji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Sąd umorzył także postępowanie administracyjne uznając, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie było możliwe merytoryczne orzekanie z uwagi na upływ terminu przedawnienia długu, tj. ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności.
Z uwagi na przedstawioną argumentację i wnioski odnoszenie się przez sąd do pozostałych zarzutów zawartych w skardze jest bezprzedmiotowe.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw.
z art. 135 oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania (wpis – 200 zł, koszty zastępstwa prawnego - 480 zł) w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z §14 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności adwokackie (j. t. Dz.U.2015.1800).