I SA/KE 270/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2023-09-07
NSAAdministracyjneWysokawsa
rejestracja pojazduprawo o ruchu drogowympodrobiony dokumentumowa darowiznywznowienie postępowaniakodeks postępowania administracyjnegoprokuratorsamorządowe kolegium odwoławczesąd administracyjnyuchylenie decyzji

WSA w Kielcach uchylił decyzję SKO, uznając, że prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie rejestracji pojazdu na podstawie podrobionej umowy darowizny.

Sprawa dotyczyła rejestracji pojazdu na podstawie umowy darowizny, która okazała się sfałszowana. Prokurator wniósł sprzeciw, wskazując na postępowanie karne dotyczące podrobienia dokumentu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, uznając brak podstaw do wznowienia. WSA w Kielcach uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Kielce o zarejestrowaniu pojazdu i umorzyła postępowanie. Sprawa rozpoczęła się od rejestracji pojazdu na podstawie umowy darowizny, która później okazała się sfałszowana. Prokurator Rejonowy wniósł sprzeciw, powołując się na postępowanie przygotowawcze dotyczące podrobienia dokumentu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało jednak, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania, ponieważ nie zapadło prawomocne orzeczenie sądu lub innego organu stwierdzające popełnienie przestępstwa. WSA w Kielcach nie zgodził się z tym stanowiskiem. Sąd uznał, że prawomocne postanowienie prokuratora o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy, mimo braku skazania, stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 145 § 2 k.p.a. Sąd podkreślił, że ujawnienie takiego postanowienia, nawet jeśli nie było znane organowi odwoławczemu, jest istotnym dowodem, który mógł wpłynąć na wynik sprawy. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy z uwzględnieniem ujawnionego postanowienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy stanowi orzeczenie innego organu, o którym mowa w art. 145 § 2 k.p.a., uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko, że prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą, co czyni je orzeczeniem innego organu w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a. Ujawnienie takiego postanowienia, nawet jeśli nie było znane organowi wydającemu decyzję, jest podstawą do wznowienia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

P.r.d. art. 72 § ust. 1 pkt 1, ust. 2

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu. Osoba nie będąca właścicielem nie może ubiegać się o jego rejestrację.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

k.p.a. art. 145 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawą wznowienia postępowania jest ujawnienie się istotnego dla sprawy dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji, nieznanego organowi, który wydał zaskarżoną decyzję.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Organ może zawiesić postępowanie, gdy ujawniły się okoliczności mogące stanowić podstawę do wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 184 § § 1 i 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Sprzeciw prokuratora wiąże organ administracji procesowo w ten sposób, że po wniesieniu sprzeciwu organ obowiązany jest wszcząć postępowanie.

k.p.a. art. 186

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

W przypadku wniesienia sprzeciwu przez prokuratora właściwy organ administracji publicznej wszczyna w sprawie postępowanie z urzędu.

P.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 3 § § 1 w związku z § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kryterium legalności umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kryterium legalności umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 76 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Dokumenty urzędowe korzystają ze szczególnej mocy dowodowej.

k.p.a. art. 151 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Organ wydaje decyzję uchylającą dotychczasową w związku ze stwierdzeniem przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy stanowi orzeczenie innego organu w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a., uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego. Ujawnienie istotnego dla sprawy dowodu (postanowienie o umorzeniu dochodzenia) po wydaniu decyzji przez organ, ale przed rozpatrzeniem skargi, stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Brak podstaw do wznowienia postępowania, ponieważ nie zapadło prawomocne orzeczenie sądu lub innego organu stwierdzające popełnienie przestępstwa (stanowisko SKO).

Godne uwagi sformułowania

naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy stanowi przypadek stwierdzenia przez uprawniony organ faktu zaistnienia przestępstwa w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a. ujawnienie postanowienia o umorzeniu dochodzenia oznacza, że wyszedł na jaw istotny dla sprawy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, nieznany organowi, który wydał zaskarżoną decyzję, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., będący podstawą wznowienia postępowania podatkowego.

Skład orzekający

Anna Żak

przewodniczący

Magdalena Chraniuk-Stępniak

członek

Magdalena Stępniak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 145 § 2 k.p.a. w kontekście postanowień o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy jako podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których doszło do posłużenia się sfałszowanym dokumentem, a postępowanie karne zostało umorzone z powodu niewykrycia sprawcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego i jak postanowienie o umorzeniu dochodzenia może wpłynąć na dalsze losy sprawy cywilnej lub administracyjnej.

Umorzone postępowanie karne otworzyło drogę do wznowienia sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ke 270/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-09-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Anna Żak /przewodniczący/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 450
art. 72 ust. 1 pkt 1, ust. 2,
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 145 par. 1 pkt 5,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Kielce-Zachód w Kielcach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 18 maja 2023 r. nr SKO.RD/3860/192/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z 18 maja 2023 r. nr SKO.RD/3860/192/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Kielce z 27 lutego 2023 r. nr K-I.5410.21.2023 uchylającą własną decyzję z 21 grudnia 2021 r.
nr K-I.5410.TK1245W.2021.IM o zarejestrowaniu z wniosku i na rzecz A. P. pojazdu marki [...], nr VIN: [...] oraz odmawiającej rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz wnioskodawcy i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.
Organ ustalił, że działając na wniosek A. P., Prezydent Miasta Kielce decyzją z 21 grudnia 2021 r. zarejestrował pojazd marki [...] o nr rej. [...] [...] Jednym z dokumentów stanowiących podstawę pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia sprawy była umowa darowizny z 23 października 2020 r. zawarta pomiędzy wnioskodawcą a Z. P..
W dniu 10 stycznia 2023 r. Prokurator Rejonowy Kielce - Zachód w Kielcach sprzeciw do ww. ostatecznej decyzji Wyjaśnił, że podpis na umowie darowizny nie został nakreślony przez Z. P. oraz A. P.. Stwierdzono to w toku prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej Kielce- Zachód w Kielcach postępowania przygotowawczego. Podstawą była opinia W. P. - biegłego Sądu Okręgowego w Kielcach z zakresu badań dokumentów. Postępowanie przygotowawcze zakończyło się skierowaniem przeciwko A. P. do Sądu Rejonowego w Kielcach aktu oskarżenia, w którym zarzucono mu, że w okresie od
5 maja 2021 r. do 30 sierpnia 2021 r. w K. w krótkich odstępach czasu
w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wyłudził poświadczenie nieprawdy w postaci uzyskania decyzji Prezydenta Miasta K. z 5 maja 2021 r. o rejestracji pojazdu marki [...] 116 o nr rej. [...] [...] oraz decyzji z 21 grudnia 2021 r. poprzez podstępne wprowadzenie urzędnika Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta K. upoważnionego do wystawienia ww. dokumentów w ten sposób, że dwukrotnie użył jako autentycznie wcześniej podrobionej przez nieustaloną dotychczas osobę podrobioną umowę darowizny samochodów z 23 października 2020 r. pomiędzy Z. P. a A. P., poprzez nakreślenie na niej podpisu Z. P. w celu rejestracji pojazdów marki [...] o nr rej. [...] [...] i [...] [...], tj. o przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. i art. 272 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.
Skarżący wskazał, że w stanie faktycznym sprawy istnieją okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania w trybie art. 145 k.p.a. Załączył do sprzeciwu opinię biegłego sądowego z zakresu badania dokumentów oraz odpis ww. aktu oskarżenia.
Prezydent Miasta Kielce wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zarejestrowania pojazdu marki [...] zakończone wydaniem 21 grudnia 2021 r. decyzji ostatecznej o zarejestrowaniu tego pojazdu.
Postępowanie to zostało zakończone wydaniem 27 lutego 2023 r. przez organ I instancji decyzji uchylającej własną decyzję z 21 grudnia 2021 r. o zarejestrowaniu pojazdu marki [...] oraz odmawiającej rejestracji pojazdu na rzecz wnioskodawcy.
Od decyzji organu I instancji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach wniósł A. P..
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie brak było podstaw do wznowienia postępowania. Twierdzenia prokuratora zawarte w sprzeciwie oparte są bowiem na zgromadzonym materiale dowodowym zebranym w postępowaniu przygotowawczym, prowadzonym w sprawie karnej, nie zaś na prawomocnym orzeczeniu sądu. W sprawie nie wystąpiły też, w ocenie SKO, przesłanki
z art. 145 § 2 i 3 k.p.a., co potwierdził również Prokurator w sprzeciwie, nie powołując się na te podstawy.
Na powyższą decyzję prokurator złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o jej uchylenie, zarzucił obrazę przepisów procesowych zawartych w art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez: wydanie zaskarżonej decyzji bez przeprowadzenia rzeczywistego postępowania wyjaśniającego i przyjęcie, iż w rozpatrywanym stanie faktycznym brak było w ogóle podstaw prawnych do wznowienia postępowania bez wzięcia pod uwagę tego, że Prokurator w swoim sprzeciwie przedstawił dowody wskazujące na to, że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zarejestrowania pojazdu w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. przy zastosowaniu dodatkowych wymogów wynikających z art. 145 § 2 k.p.a.; wydanie zaskarżonej decyzji bez rozważenia, czy nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta Kielce w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i bez zweryfikowania czy, postępowanie przygotowawcze w zakresie podrobienia umowy darowizny samochodów zawartej pomiędzy Z. P. oraz A. P. zostało prawomocnie umorzone.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że podstawy do wznowienia postępowania
w k.p.a. są wymienione w art. 145 § 1 k.p.a., a nie w wynikają one z art. 145 § 2 i § 3 k.p.a. W związku z tym niepowoływanie się bezpośrednio na art. 145 § 2 i § 3 k.p.a. czy to we wniesionym sprzeciwie lub w decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Kielce, nie może przesądzać samodzielnie o tym, że w rozpatrywanym stanie faktycznym nie zaistniała dla organu możliwość wznowienia postępowania w oparciu o przesłanki wynikające z tego przepisu. Ponadto w uzasadnieniu swojego sprzeciwu wskazał wyraźnie, że istnieją okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania
w trybie art. 145 k.p.a., a więc wynikające także z § 2 oraz § 3 tego przepisu. Kolegium w żaden sposób nie odniosło się do tego, czy dołączone przez prokuratora do sprzeciwu dowody mogły stanowić podstawę dla Prezydenta Miasta Kielce wznowienia postępowania, pomimo braku prawomocnego orzeczenia sądu lub organu o istnieniu sfałszowanych dowodów. Zarzucił organowi II instancji, że w żaden sposób nie odniósł się do wniosku pełnomocnika A. P. o zawieszenie postępowania, które wznowił Prezydent Miasta Kielce w oparciu o art 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Z postępowania Prokuratura Rejonowego Kielce - Zachód w Kielcach zostały wyłączone do odrębnego postępowania materiały dotyczące podrobienia w celu użycia za autentyczny dokumentu w postaci umowy darowizny samochodu z 23 października 2020 r. zawartej pomiędzy Z. P. a A. P. poprzez nakreślenie na niej podpisu Z. P.. Materiały te zostały zarejestrowane w Prokuraturze Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach pod sygn. 4122-5.Ds.1292.2022. Postępowanie to zakończyło się wydaniem 30 czerwca 2022 r. postanowienia o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy. Przedmiotowe postanowienie jest prawomocne. Twierdząc, że prawomocne postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania przygotowawczego na skutek niewykrycia sprawcy ma moc orzeczenia stwierdzającego popełnienie przestępstwa, skarżący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Do skargi prokurator załączył postanowienie z 27 czerwca 2022 r. o wyłączeniu materiałów do odrębnego postępowania oraz postanowienie z 30 czerwca 2022 r. o umorzeniu dochodzenia.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wedle jego oceny fakt umorzenia dochodzenia w zakresie podrobienia podpisu Z. P. na umowie darowizny wobec niewykrycia sprawcy nie przesądza w realiach niniejszej sprawy
o zaistnieniu podstawy do wznowienia postępowania, skoro prawomocnym orzeczeniem sądu lub też innego organu nie została przesądzona kwestia użycia za autentyczny podrobionego dokumentu przez A. P. celem rejestracji pojazdu. Ponadto kwestia wiarygodności opinii biegłego sądowego nie została zweryfikowana w toku przewodu sądowego, co w świetle kolejnej opinii grafologicznej przedłożonej przez A. P. wydaje się być zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze, jako organy wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, w rozumieniu art. 17 pkt 1 k.p.a.
Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie
z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Wprawdzie sąd administracyjny kontroluje zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, czy też postanowienia według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania takiego aktu, tym niemniej w przypadku ustalenia w toku postępowania sądowego, że wystąpiła jedna z podstaw wznowienia postępowania, a nie wystąpiły przesłanki negatywne, obowiązany jest zastosować środek prawny wzruszenia decyzji/postanowienia przez ich uchylenie, występuje bowiem obiektywnie istniejąca niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji/postanowienia.
Odnośnie interpretacji zwrotu "naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania" zawartego w treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie zarysowały się rozbieżne poglądy. Część składów sądowych oraz interpretatorów prawa uznaje, że uchylenie decyzji lub postanowienia w całości lub w części jest możliwe jedynie wówczas, gdy zaistnieje jedna z przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego, równoznaczna z naruszeniem prawa przez organ administracji publicznej (zob. J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, OSP 2000/1/16; wyrok NSA z 20 stycznia 2006 r. I FSK 518/05; wyrok NSA z 6 listopada 2011 r., I GSK 284/09; publ. CBOSA).
Orzekający w tej sprawie Sąd podziela natomiast pogląd odmienny (zgodny
z nowszą linią orzeczniczą NSA), że naruszenie prawa, o którym mowa w tym przepisie należy rozumieć w sposób zobiektywizowany, a tym samym wystąpienie każdej z przesłanek wznowienia postępowania jest równoznaczne z naruszeniem prawa i uzasadnia uchylenie decyzji lub postanowienia. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa powinno się rozumieć także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji (tak NSA w wyrokach: z 25 lutego 2020 r., II OSK 145/20; z 7 grudnia 2021 r., II OSK 566/21; publ. CBOSA, a także P. Daniel, Naruszenie przepisów postępowania jako przesłanka uchylenia decyzji lub postanowienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2016, s. 176).
Uwzględniając powyższe, należy zatem stwierdzić, że sąd administracyjny jest obowiązany uchylić zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi którąkolwiek z przesłanek wznowienia postępowania.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 18 maja 2023 r. uchylająca decyzję Prezydenta Miasta Kielce z 27 lutego 2023 r., którą uchylił własną decyzję z 21 grudnia 2021 r.
o zarejestrowaniu na A. P. pojazdu marki [...] i odmówił rejestracji tego samochodu oraz umarzająca postępowanie pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Organ I instancji stwierdził bowiem istnienie przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z § 2 k.p.a. Stosownie do powołanej regulacji w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Z tej przyczyny postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.
Sąd, w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę, podziela przy tym stanowisko, że prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy stanowi przypadek stwierdzenia przez uprawniony organ faktu zaistnienia przestępstwa w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a. (tak też NSA w wyrokach: z 2 lutego 2007 r., I OSK 418/06; z 26 maja 2011 r., I OSK 1109/10; z 12 lipca 2023 r.,
I OSK 732/20; publ. CBOSA). Jest to dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. korzystający ze szczególnej mocy dowodowej. Przysługuje mu domniemanie prawdziwości (potwierdzające, że dokument pochodzi od danego organu, który go wystawił) oraz domniemanie zgodności z prawdą zawartej w tym dokumencie treści.
Z powyższego wynika, że aby wydać decyzję administracyjną na podstawie
art. 151 § 1 k.p.a., uchylającą decyzję dotychczasową w związku ze stwierdzeniem przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. niezbędne jest ustalenie, że: po pierwsze, istnieje wyraźny związek przyczynowy pomiędzy przedłożeniem sfałszowanego dokumentu a dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi; po drugie, ustalenia dokonane w oparciu o fałszywy dowód mają istotne znaczenia dla sprawy; po trzecie - sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu.
Wymaga przy tym wyjaśnienia, że w świetle art. 184 § 1 i 4 k.p.a. i art. 186 k.p.a. sprzeciw prokuratora wiąże organ administracji procesowo w ten sposób, że po wniesieniu sprzeciwu organ obowiązany jest wszcząć postępowanie. Obowiązek ten wynika wyraźnie z treści art. 186 k.p.a., który jednoznacznie stanowi, że w przypadku wniesienia sprzeciwu przez prokuratora właściwy organ administracji publicznej wszczyna w sprawie postępowanie z urzędu, zawiadamiając o tym strony.
W związku z powyższym w niniejszej sprawie prawidłowo, organ I instancji, po wniesieniu sprzeciwu przez Prokuratora, wznowił postępowanie w sprawie rejestracji spornego pojazdu. W toku postępowania organ ustalił, że po zarejestrowaniu auta okazało się, że przedłożona Prezydentowi Miasta Kielce do rejestracji umowa darowizny ww. samochodu zawiera podrobiony podpis jednej ze stron umowy – Z. P. i jako taka nie mogła być uznana za dokument w rozumieniu
art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
(t.j. Dz. U. z 2021, poz. 450; dalej "P.r.d."), tj. dokument własności pojazdu. Zgodnie
z art. 72 ust. 1 2 P.r.d. (w brzmieniu zarówno obowiązującym na dzień rejestracji, jak
i na dzień wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej kontrolowanej w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym) – rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie zamkniętego katalogu określonego rodzaju dokumentów. Do dokumentów tych zalicza się m.in. dowód własności pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 1 P.r.d.). Stwierdzenie, że rejestracja spornego pojazdu nastąpiła na skutek posłużenia się częściowo podrobioną umową darowizny miała zasadnicze znaczenie dla sprawy. Niweczyło bowiem wynik pierwotnego postępowania rejestracyjnego.
Analizując treść art. 72 ust. 1 Pr.d. wyraźnie wskazać trzeba, że prawidłowe określenie właściciela rejestrowanego pojazdu ma zasadnicze znaczenie
w postępowaniu rejestracyjnym. Jak zostało to już wskazane wyżej, osoba nie będąca właścicielem danego pojazdu nie może ubiegać się o jego rejestrację. W niniejszej sprawie A. P., wobec sfałszowania podpisu jednej ze stron umowy darowizny (Z. P.), nie był właścicielem spornego pojazdu na moment jego rejestracji w 2021 r. Spełnione zostały zatem przesłanki zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy fałszywym dowodem a istotnymi w sprawie ustaleniami faktycznymi.
Według Kolegium nie została natomiast spełniona przesłanka potwierdzenia sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu. Do sprzeciwu Prokurator dołączył bowiem jedynie opinię biegłego grafologa sporządzoną w toku postępowania przygotowawczego stwierdzająca podrobienie podpisu Z. P. na umowie darowizny samochodu oraz akt oskarżenia skierowany przeciwko A. P. opisanym w pierwszej części uzasadnienia. Żaden z powyższych dokumentów nie jest zatem orzeczeniem sądu lub innego organu, o którym mowa w art. 145 § 2 k.p.a.
W związku z powyższym przyjąć należało, że wydanie zaskarżonej decyzji miało usprawiedliwione przyczyny.
Sytuacja jednak w sposób zasadniczy uległa zmianie na etapie skargi, do której zostało dołączone prawomocne postanowienie Prokuratora Rejonowego Kielce – Zachód w Kielcach z 29 czerwca 2022 r. Orzeczeniem tym umorzono dochodzenie
w sprawie podrobienia w dacie bliżej nieustalonej, nie później niż w dniu 5 maja
2021 r. w K., w celu użycia za autentyczny dokumentu w postaci umowy darowizny samochodu z dnia 23 października 2020 r. pomiędzy Z. P.
a A. P. poprzez nakreślenie na niej podpisu Z. P., tj. o przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. – wobec niewykrycia sprawcy. Jak już wyżej wskazano, zdaniem Sądu, postanowienie takie stanowi orzeczenie innego organu, o którym mowa
w art. 145 § 2 k.p.a. Istotne przy tym jest, że postanowienie to funkcjonowało w obrocie prawnym w dacie wniesienia sprzeciwu przez Prokuratora (10 stycznia 2023 r.), lecz nie było znane Kolegium.
Ujawnienie postanowienia o umorzeniu dochodzenia oznacza, że wyszedł na jaw istotny dla sprawy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, nieznany organowi, który wydał zaskarżoną decyzję, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., będący podstawą wznowienia postępowania podatkowego. Okoliczność powyższa jest zaś warunkiem zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W świetle powyższego uchylenie dotychczasowej decyzji rejestracyjnej było niezbędne z uwagi na konieczność ochrony obiektywnego porządku prawnego, co też prawidłowo uczynił Prezydent Miasta Kielce mocą decyzji z 27 lutego 2023 r. Podobnie należy ocenić rozstrzygnięcie tego organu odmawiające rejestracji pojazdu. Było ono zasadne z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę wymagań dotyczących rejestracji pojazdu w dacie wydania decyzji przez organy orzekające obu instancji, a polegających na braku tytułu własności (art. 72 ust. 1 pkt 1 P.r.d.).
Sytuacja taka otwiera drogę organowi odwoławczemu do weryfikacji spełnienia przesłanek wznowienia postępowania w przedmiocie rejestracji spornego auta.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt
II OSK 566/21 wyrażono pogląd, że sąd administracyjny, sprawując kontrolę działalności administracji publicznej (art. 3 § 1 p.p.s.a.), nie ocenia tylko i wyłącznie zgodności z prawem samych czynności procesowych organu orzekającego, lecz ocenia zgodność z prawem rezultatu podejmowanych przez organ czynności. Pomimo przeprowadzenia czynności zgodnie z prawem, ich wynik może być wadliwy, co może uzasadnić uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023, poz. 755) – dalej "k.p.a." Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, w której czynności organu były prawidłowe, a ich wynik stał się wadliwy z chwilą ujawnienia postanowienia o umorzeniu dochodzenia.
W toku ponowionego postępowania organ odwoławczy uwzględni powyższe rozważania i wyda decyzję uwzględniającą załączone do skargi postanowienie
o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI