I SA/Ke 269/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy fałszerstwa dokumentu stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Prokurator złożył sprzeciw od decyzji organu I instancji dotyczącej rejestracji pojazdu, wskazując na sfałszowaną umowę darowizny. Po wznowieniu postępowania organ I instancji uchylił decyzję o rejestracji, a organ II instancji umorzył postępowanie, uznając brak podstaw do wznowienia bez prawomocnego orzeczenia sądu. WSA uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy fałszerstwa dokumentu stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Sprawa dotyczyła rejestracji pojazdu marki BMW, która została dokonana na podstawie umowy darowizny. Prokurator Rejonowy wniósł sprzeciw, twierdząc, że podpis na umowie darowizny został sfałszowany, co potwierdziła opinia biegłego w postępowaniu przygotowawczym. Prezydent Miasta Kielce wznowił postępowanie i uchylił decyzję o rejestracji, odmawiając jej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło decyzję Prezydenta i umorzyło postępowanie, uznając, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania bez prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego sfałszowanie dowodu. Prokurator złożył skargę do WSA, argumentując, że prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy fałszerstwa dokumentu powinno być traktowane jako podstawa do wznowienia postępowania. WSA uznał skargę za zasadną, uchylając decyzję SKO. Sąd podkreślił, że prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy stanowi orzeczenie innego organu w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a. i jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego, nawet jeśli nie stwierdza ono bezpośrednio popełnienia przestępstwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy stanowi orzeczenie innego organu, o którym mowa w art. 145 § 2 k.p.a. i jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd podzielił pogląd, że prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy jest orzeczeniem organu stwierdzającym fakt zaistnienia przestępstwa w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a. i jako takie uzasadnia wznowienie postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 145 § 1 pkt 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Wznowienie postępowania w przypadku, gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
k.p.a. art. 145 § 2
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa lub poważnej szkody.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 5
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wznowienie postępowania w przypadku ujawnienia istotnego dla sprawy dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji, nieznanego organowi.
k.p.a. art. 72 § 1 pkt 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Dowód własności pojazdu jako dokument wymagany do rejestracji.
P.r.d. art. 72 § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o ruchu drogowym
Dokumenty wymagane do rejestracji pojazdu, w tym dowód własności.
k.p.a. art. 151 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcie organu w postępowaniu wznowionym.
k.p.a. art. 184 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wszczęcia postępowania po sprzeciwie prokuratora.
k.p.a. art. 186
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Wszczęcie postępowania z urzędu po sprzeciwie prokuratora.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy fałszerstwa dokumentu stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny jest obowiązany uchylić decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, nawet jeśli czynności organu były formalnie prawidłowe.
Odrzucone argumenty
SKO uznało, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania bez prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego sfałszowanie dowodu.
Godne uwagi sformułowania
naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy stanowi przypadek stwierdzenia przez uprawniony organ faktu zaistnienia przestępstwa w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a. sąd administracyjny jest obowiązany uchylić zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi którąkolwiek z przesłanek wznowienia postępowania.
Skład orzekający
Anna Żak
przewodniczący
Magdalena Chraniuk-Stępniak
członek
Andrzej Mącznik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie prawomocnego postanowienia o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy za podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie karne zostało umorzone z powodu niewykrycia sprawcy, a nie zostało prawomocnie zakończone wyrokiem skazującym lub uniewinniającym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie podstaw wznowienia postępowania administracyjnego i jak prawomocne postanowienia prokuratury mogą wpływać na decyzje administracyjne, nawet jeśli nie ma wyroku skazującego.
“Czy umorzenie dochodzenia o fałszerstwo otwiera drogę do wznowienia postępowania administracyjnego? WSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ke 269/23 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2023-09-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Andrzej Mącznik /sprawozdawca/ Anna Żak /przewodniczący/ Magdalena Chraniuk-Stępniak Symbol z opisem 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu Hasła tematyczne Umorzenie postępowania Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 3 par. 1, Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 775 art. 145 par. 1 pkt 1, par. 2, art. 151 par. 1, art. 184 par. 1, par. 4, art. 186, Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2021 poz 450 art. 72 ust. 1 pkt 1, Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Kielce-Zachód w Kielcach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 18 maja 2023 r. nr SKO.RD/3861/193/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję. Uzasadnienie Działając na wniosek A. P. (dalej: wnioskodawca), Prezydent Miasta Kielce (dalej: organ I instancji) decyzją z 21 grudnia 2021 r. zarejestrował pojazd marki BMW o nr rej. [...] [...] Jednym z dokumentów stanowiących podstawę pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia sprawy była umowa darowizny z 23 października 2020 r. zawarta pomiędzy wnioskodawcą a Z. P.. W dniu 10 stycznia 2023 r. Prokurator Rejonowy Kielce - Zachód w Kielcach (dalej: skarżący) złożył w organie I instancji sprzeciw do ostatecznej decyzji tego organu z 5 maja 2021 r. o czasowej rejestracji ww. pojazdu. Wyjaśnił, że podpis na umowie darowizny z 23 października 2020 r. nie został nakreślony przez Z. P. oraz A. P.. Stwierdzono to w toku prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach postępowania przygotowawczego(sygn.41225.Ds.976.2021). Podstawą była opinia W. P. - biegłego Sądu Okręgowego w K. z zakresu badań dokumentów. Postępowanie przygotowawcze zakończyło się skierowaniem przeciwko A. P. do Sądu Rejonowego w K. aktu oskarżenia, w którym zarzucono mu, że w okresie od 5 maja 2021 r. do 30 sierpnia 2021 r. w K. w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wyłudził poświadczenie nieprawdy w postaci uzyskania decyzji Prezydenta Miasta Kielce z 5 maja 2021 r. o rejestracji pojazdu marki BMW 116 o nr rej. [...] [...] oraz decyzji z 21 grudnia 2021 r. poprzez podstępne wprowadzenie urzędnika Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta K. upoważnionego do wystawienia ww. dokumentów w ten sposób, że dwukrotnie użył jako autentycznie wcześniej podrobionej przez nieustaloną dotychczas osobę podrobioną umowę darowizny samochodów z 23 października 2020 r. pomiędzy Z. P. a A. P., poprzez nakreślenie na niej podpisu Z. P. w celu rejestracji pojazdów marki BMW o nr rej. [...] [...] i [...] [...], tj. o przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. i art. 272 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. Skarżący wskazał, że w stanie faktycznym sprawy istnieją okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania w trybie art. 145 k.p.a. Załączył do sprzeciwu opinię biegłego sądowego z zakresu badania dokumentów oraz odpis ww. aktu oskarżenia. Postanowieniem z 25 stycznia 2023 r. Prezydent Miasta Kielce wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zarejestrowania pojazdu marki BMW zakończone wydaniem 21 grudnia 2021 r. decyzji ostatecznej o zarejestrowaniu tego pojazdu. Po przeprowadzonym postępowaniu wznowieniowym decyzją z 27 lutego 2023 r. organ I instancji uchylił własną decyzję z 21 grudnia 2021 r. o zarejestrowaniu pojazdu marki BMW oraz odmówił rejestracji pojazdu na rzecz wnioskodawcy. Od decyzji organu I instancji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (dalej: organ II instancji, SKO) wniósł, reprezentowany przez pełnomocnika, A. P.. Decyzji tej zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 6 k.p.a., 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przejawiające się w uznaniu, że podpis darczyńcy pod umową darowizny pojazdu z 23 października 2020 roku został sfałszowany w sytuacji, gdy kwestia wiarygodności opinii biegłego sądowego nie została zweryfikowana w toku przewodu sądowego i w sytuacji, gdy w sprawie występuje opinia innego biegłego sądowego, której wnioski końcowe w przedmiocie sfałszowania podpisu nie są kategoryczne. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i w dalszej kolejności na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. wniósł o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy IX K 902/22 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kielcach. Ponadto na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu grafologii na okoliczność istnienia wątpliwości w przedmiocie sfałszowania podpisu Z. P.. Uzasadniając swoje stanowisko, wyjaśnił że zakwestionował decyzję, ponieważ w jego ocenie została ona wydana przedwcześnie, w warunkach obowiązywania zasady domniemania niewinności. Stwierdził, że podpis pod umową darowizny został nakreślony przez Z. P.. Rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji, decyzją z 18 maja 2023 r. SKO uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Kielce i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko, organ II instancji wskazał, że ustalenie iż dowody, na których zostało oparte rozstrzygnięcie, nie należy do właściwości organu rozpatrującego wniosek o wznowienie postępowania. Organ ten nie może wstępować w kompetencje nieprzewidziane dla niego, ryzykując dodatkowo dokonanie odmiennej oceny od oceny przeprowadzonej przez powołane do tego sądy i organy. Podkreślił, że przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu na mocy orzeczenia właściwego sądu lub organu, organ nie tylko nie może orzec we wznowionym postępowaniu - ale co więcej - nie może wznowić postępowania. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie brak było podstaw do wznowienia postępowania. Twierdzenia Prokuratora zawarte w sprzeciwie oparte są bowiem na zgromadzonym materiale dowodowym zebranym w postępowaniu przygotowawczym, prowadzonym w sprawie karnej, nie zaś na prawomocnym orzeczeniu sądu. W sprawie nie wystąpiły też, w ocenie SKO, przesłanki z art. 145 § 2 i 3 k.p.a., co potwierdził również Prokurator w sprzeciwie, nie powołując się na te podstawy. Na decyzję organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł Prokurator Rejonowy Kielce – Zachód w Kielcach. Wnosząc o jej uchylenie, zarzucił jej obrazę przepisów procesowych zawartych w art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez: wydanie zaskarżonej decyzji bez przeprowadzenia rzeczywistego postępowania wyjaśniającego i przyjęcie, iż w rozpatrywanym stanie faktycznym brak było w ogóle podstaw prawnych do wznowienia postępowania bez wzięcia pod uwagę tego, że Prokurator w swoim sprzeciwie przedstawił dowody wskazujące na to, że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zarejestrowania pojazdu w oparciu art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a. przy zastosowaniu dodatkowych wymogów wynikających z art. 145 § 2 k.p.a.; wydanie zaskarżonej decyzji bez rozważenia, czy nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta Kielce w oparciu o art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. i bez zweryfikowania czy, postępowanie przygotowawcze w zakresie podrobienia umowy darowizny samochodów zawartej pomiędzy Z. P. oraz A. P. zostało prawomocnie umorzone. W uzasadnieniu skargi podniósł, że podstawy do wznowienia postępowania w k.p.a. są wymienione w art. 145 § 1 k.p.a., a nie w wynikają one z art. 145 § 2 i § 3 k.p.a. W związku z tym niepowoływanie się bezpośrednio na art. 145 § 2 i § 3 k.p.a. we wniesionym sprzeciwie lub w decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Kielce, nie może przesądzać samodzielnie o tym, że w rozpatrywanym stanie faktycznym nie zaistniała dla organu możliwość wznowienia postępowania w oparciu o przesłanki wynikające z tego przepisu. Ponadto w uzasadnieniu swojego sprzeciwu wskazał wyraźnie, że istnieją okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania w trybie art. 145 k.p.a., a więc wynikające także z § 2 oraz § 3 tego przepisu. Wskazał także, że SKO w żaden sposób nie odniosło się do tego, czy dołączone przez Prokuratora do sprzeciwu dowody mogły stanowić podstawę dla Prezydenta Miasta Kielce wznowienia postępowania, pomimo braku prawomocnego orzeczenia sądu lub organu o istnieniu sfałszowanych dowodów. Zarzucił organowi II instancji, że w żaden sposób nie odniósł się do wniosku pełnomocnika A. P. o zawieszenie postępowania, które wznowił Prezydent Miasta Kielce w oparciu o art 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Niezależnie od przedstawionych okoliczności, podniósł, że z postępowania Prokuratura Rejonowego Kielce - Zachód w Kielcach o sygn. 4122-5.Ds.976.2021 zostały wyłączone do odrębnego postępowania materiały dotyczące podrobienia w celu użycia za autentyczny dokumentu w postaci umowy darowizny samochodu z 23 października 2020 roku zawartej pomiędzy Z. P. a A. P. poprzez nakreślenie na niej podpisu Z. P.. Materiały te zostały zarejestrowane w Prokuraturze Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach pod sygn. 4122-5.Ds.1292.2022. Postępowanie to zakończyło się wydaniem 30 czerwca 2022 roku postanowienia o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy. Przedmiotowe postanowienie o umorzeniu dochodzenia jest prawomocne. Twierdząc, że prawomocne postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania przygotowawczego na skutek niewykrycia sprawcy ma moc orzeczenia stwierdzającego popełnienie przestępstwa, skarżący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Do skargi Prokurator załączył postanowienie z 27 czerwca 2022 r. o wyłączeniu materiałów do odrębnego postępowania oraz postanowienie z 30 czerwca 2022 r. o umorzeniu dochodzenia. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wedle jego oceny fakt umorzenia dochodzenia w zakresie podrobienia podpisu Z. P. na umowie darowizny wobec niewykrycia sprawcy nie przesądza w realiach niniejszej sprawy o zaistnieniu podstawy do wznowienia postępowania, skoro prawomocnym orzeczeniem sądu lub też innego organu nie została przesądzona kwestia użycia za autentyczny podrobionego dokumentu przez A. P. celem rejestracji pojazdu. Ponadto kwestia wiarygodności opinii biegłego sądowego nie została zweryfikowana w toku przewodu sądowego co, w świetle kolejnej opinii grafologicznej przedłożonej przez A. P., wydaje się być zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze, jako organy wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, w rozumieniu art. 17 pkt 1 k.p.a. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wprawdzie sąd administracyjny kontroluje zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, czy też postanowienia według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania takiego aktu, tym niemniej w przypadku ustalenia w toku postępowania sądowego, że wystąpiła jedna z podstaw wznowienia postępowania, a nie wystąpiły przesłanki negatywne, obowiązany jest zastosować środek prawny wzruszenia decyzji/postanowienia przez ich uchylenie, występuje bowiem obiektywnie istniejąca niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji/postanowienia. Odnośnie interpretacji zwrotu "naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania" zawartego w treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie zarysowały się rozbieżne poglądy. Część składów sądowych oraz interpretatorów prawa uznaje, że uchylenie decyzji lub postanowienia w całości lub w części jest możliwe jedynie wówczas, gdy zaistnieje jedna z przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego, równoznaczna z naruszeniem prawa przez organ administracji publicznej (zob. J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, OSP 2000/1/16; wyrok NSA z 20 stycznia 2006 r. I FSK 518/05; wyrok NSA z 6 listopada 2011 r., I GSK 284/09; publ. CBOSA). Orzekający w tej sprawie Sąd podziela natomiast pogląd odmienny (zgodny z nowszą linią orzeczniczą NSA), że naruszenie prawa, o którym mowa w tym przepisie należy rozumieć w sposób zobiektywizowany, a tym samym wystąpienie każdej z przesłanek wznowienia postępowania jest równoznaczne z naruszeniem prawa i uzasadnia uchylenie decyzji lub postanowienia. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa powinno się rozumieć także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji (tak NSA w wyrokach: z 25 lutego 2020 r., II OSK 145/20; z 7 grudnia 2021 r., II OSK 566/21; publ. CBOSA, a także P. Daniel, Naruszenie przepisów postępowania jako przesłanka uchylenia decyzji lub postanowienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2016, s. 176). Uwzględniając powyższe, należy zatem stwierdzić, że sąd administracyjny jest obowiązany uchylić zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi którąkolwiek z przesłanek wznowienia postępowania. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 18 maja 2023 r. uchylająca decyzję Prezydenta Miasta Kielce z 27 lutego 2023 r., którą uchylił własną decyzję z 21 grudnia 2021 r. o zarejestrowaniu na A. P. pojazdu marki BMW i odmówił rejestracji tego samochodu oraz umarzająca postępowanie pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Organ I instancji stwierdził bowiem istnienie przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023, poz. 755; zwanej dalej "k.p.a."). Stosownie do powołanej regulacji w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Z tej przyczyny postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela przy tym stanowisko, że prawomocne postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy stanowi przypadek stwierdzenia przez uprawniony organ faktu zaistnienia przestępstwa w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a. (tak też NSA w wyrokach: z 2 lutego 2007 r., I OSK 418/06; z 26 maja 2011 r., I OSK 1109/10; z 12 lipca 2023 r., I OSK 732/20; publ. CBOSA). Jest to dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. korzystający ze szczególnej mocy dowodowej. Przysługuje mu domniemanie prawdziwości (potwierdzające, że dokument pochodzi od danego organu, który go wystawił) oraz domniemanie zgodności z prawdą zawartej w tym dokumencie treści. Z powyższego wynika, że aby wydać decyzję administracyjną na podstawie art. 151 § 1 k.p.a., uchylającą decyzję dotychczasową w związku ze stwierdzeniem przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. niezbędne jest ustalenie, że: po pierwsze, istnieje wyraźny związek przyczynowy pomiędzy przedłożeniem sfałszowanego dokumentu a dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi; po drugie, ustalenia dokonane w oparciu o fałszywy dowód mają istotne znaczenia dla sprawy; po trzecie - sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Wymaga przy tym wyjaśnienia, że w świetle art. 184 § 1 i 4 k.p.a. i art. 186 k.p.a. sprzeciw prokuratora wiąże organ administracji procesowo w ten sposób, że po wniesieniu sprzeciwu organ obowiązany jest wszcząć postępowanie. Obowiązek ten wynika wyraźnie z treści art. 186 k.p.a., który jednoznacznie stanowi, że w przypadku wniesienia sprzeciwu przez prokuratora właściwy organ administracji publicznej wszczyna w sprawie postępowanie z urzędu, zawiadamiając o tym strony. W związku z powyższym w niniejszej sprawie prawidłowo, organ I instancji, po wniesieniu sprzeciwu przez Prokuratora, wznowił postępowanie w sprawie rejestracji spornego pojazdu. W toku postępowania organ ustalił, że po zarejestrowaniu auta okazało się, że przedłożona Prezydentowi Miasta Kielce do rejestracji umowa darowizny ww. samochodu zawiera podrobiony podpis jednej ze stron umowy – Z. P. i jako taka nie mogła być uznana za dokument w rozumieniu art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 450; zwanej dalej "P.r.d."), tj. dokument własności pojazdu. Zgodnie z art. 72 ust. 1 2 P.r.d. (w brzmieniu zarówno obowiązującym na dzień rejestracji, jak i na dzień wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej kontrolowanej w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym) – rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie zamkniętego katalogu określonego rodzaju dokumentów. Do dokumentów tych zalicza się m.in. dowód własności pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 1 P.r.d.). Stwierdzenie, że rejestracja spornego pojazdu nastąpiła na skutek posłużenia się częściowo podrobioną umową darowizny miała zasadnicze znaczenie dla sprawy. Niweczyło bowiem wynik pierwotnego postępowania rejestracyjnego. Analizując treść art. 72 ust. 1 Pr.d. wyraźnie wskazać trzeba, że prawidłowe określenie właściciela rejestrowanego pojazdu ma zasadnicze znaczenie w postępowaniu rejestracyjnym. Jak zostało to już wskazane wyżej, osoba nie będąca właścicielem danego pojazdu nie może ubiegać się o jego rejestrację. W niniejszej sprawie A. P., wobec sfałszowania podpisu jednej ze stron umowy darowizny (Z. P.), nie był właścicielem spornego pojazdu na moment jego rejestracji w 2021 r. Spełnione zostały zatem przesłanki zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy fałszywym dowodem a istotnymi w sprawie ustaleniami faktycznymi. Według SKO nie została natomiast spełniona przesłanka potwierdzenia sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu. Do sprzeciwu Prokurator dołączył bowiem jedynie opinię biegłego grafologa sporządzoną w toku postępowania przygotowawczego stwierdzającą podrobienie podpisu Z. P. na umowie darowizny samochodu oraz akt oskarżenia skierowany przeciwko A. P. opisanym w pierwszej części uzasadnienia. Żaden z powyższych dokumentów nie jest zatem orzeczeniem sądu lub innego organu, o którym mowa w art. 145 § 2 k.p.a. W związku z powyższym przyjąć należało, że wydanie zaskarżonej decyzji miało usprawiedliwione przyczyny. Sytuacja jednak w sposób zasadniczy uległa zmianie na etapie skargi, do której zostało dołączone prawomocne postanowienie Prokuratora Rejonowego Kielce – Zachód w Kielcach z 29 czerwca 2022 r. Orzeczeniem tym umorzono dochodzenie w sprawie podrobienia w dacie bliżej nieustalonej, nie później niż w dniu 5 maja 2021 r. w Kielcach, w celu użycia za autentyczny dokumentu w postaci umowy darowizny samochodu z dnia 23 października 2020 r. pomiędzy Z. P. a A. P. poprzez nakreślenie na niej podpisu Z. P., tj. o przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. – wobec niewykrycia sprawcy. Jak już wyżej wskazano, zdaniem Sądu, postanowienie takie stanowi orzeczenie innego organu, o którym mowa w art. 145 § 2 k.p.a. Istotne przy tym jest, że postanowienie to funkcjonowało w obrocie prawnym w dacie wniesienia sprzeciwu przez Prokuratora (10 stycznia 2023 r.), lecz nie było znane organowi II instancji. Ujawnienie postanowienia o umorzeniu dochodzenia oznacza, że wyszedł na jaw istotny dla sprawy dowód istniejący w dniu wydania zaskarżonej decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., będący podstawą wznowienia postępowania administracyjnego. Okoliczność powyższa jest zaś warunkiem zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle powyższego uchylenie dotychczasowej decyzji rejestracyjnej było niezbędne z uwagi na konieczność ochrony obiektywnego porządku prawnego, co też prawidłowo uczynił Prezydent Miasta K. mocą decyzji z 27 lutego 2023 r. Podobnie należy ocenić rozstrzygnięcie tego organu odmawiające rejestracji pojazdu. Było ono zasadne z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę wymagań dotyczących rejestracji pojazdu w dacie wydania decyzji przez organy orzekające obu instancji, a polegających na braku tytułu własności (art. 72 ust. 1 pkt 1 P.r.d.). Sytuacja taka otwiera drogę organowi odwoławczemu do weryfikacji spełnienia przesłanek wznowienia postępowania w przedmiocie rejestracji spornego auta. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 566/21 wyrażono pogląd, że sąd administracyjny, sprawując kontrolę działalności administracji publicznej (art. 3 § 1 p.p.s.a.), nie ocenia tylko i wyłącznie zgodności z prawem samych czynności procesowych organu orzekającego, lecz ocenia zgodność z prawem rezultatu podejmowanych przez organ czynności. Pomimo przeprowadzenia czynności zgodnie z prawem, ich wynik może być wadliwy, co może uzasadnić uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, w której czynności organu były prawidłowe, a ich wynik stał się wadliwy z chwilą ujawnienia postanowienia o umorzeniu dochodzenia. W toku ponowionego postępowania organ odwoławczy uwzględni powyższe rozważania i wyda decyzję uwzględniającą załączone do skargi postanowienie o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI