I SA/KE 265/23

I SA/Ke 265/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-07-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/
Anna Żak /przewodniczący/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1173/23 - Wyrok NSA z 2024-08-28
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 , art. 200, art. 205 par. 2,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr 9013-00000002322/23 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach na rzecz K. L. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach (dalej: "dyrektor", "organ drugiej instancji") postanowieniem z 20 kwietnia 2023 r. nr 9013-00000002322/23 utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach (dalej: "kierownik", "organ pierwszej instancji") z 7 marca 2023 r.
nr 0238-2023-075 odmawiające K. L. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 4 listopada 2022 r. o uchyleniu decyzji nr 0238-2020-010560 z dnia 11 marca 2020 r.
1.1 W uzasadnieniu wskazał, że 8 lutego 2023 r. K. L. złożył do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją kierownika nr 0238-2022-010429 z 4 listopada 2022 r. w sprawie przyznania J. L. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019, stanowiącej o uchyleniu decyzji nr 0238-2020-010560 z 11 marca 2020 r., odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 i nałożeniu sankcji w wysokości 877,25 zł.
1.2 Wyjaśnił, że wymienionym w pkt 1 postanowieniem organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia, przywołując jako podstawę prawną art. 61a § 1 k.p.a. Odmowa wszczęcia postępowania podyktowana była uznaniem przez kierownika, że wniosek złożyła osoba nieposiadająca legitymacji procesowej strony. Dodał, że we wniesionym wniosku K. L. nie wskazał i nie uprawdopodobnił w czym upatruje swojego interesu prawnego i na czym opiera swoje żądanie. Eksponował stanowisko, że stroną postępowania o przyznanie płatności na rok 2019 był J. L. i pomimo, że K. L. był współwłaścicielem gospodarstwa, brak jest możliwości uznania go za stronę postępowania o przyznanie płatności.
1.3 Na postanowienie organu pierwszej instancji, zażalenie wniósł wnioskodawca.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- art. 61a § 1 k.p.a. przez wadliwe zastosowanie polegające na odmowie wznowienia postępowania w sytuacji, gdy skarżący ma interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania,
- art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i odmówienie skarżącemu statusu strony, pomimo istnienia po jego stronie wyraźnego interesu prawnego,
- art. 7 k.p.a. (zasady praworządności) poprzez dopuszczenie do sytuacji, w której organ wydał decyzję wpływającą bezpośrednio na obowiązek skarżącego, odmawiając mu jednocześnie prawa do dokonania weryfikacji instancyjnej wydanego orzeczenia.
1.4 Odnosząc się do zarzutów zażalenia, dyrektor wyjaśnił, że status strony postępowania administracyjnego kreuje przepis materialny - art. 28 k.p.a., według którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatność jest przyznawana na wniosek. Zdaniem organu drugiej instancji w rozpatrywanej sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 stroną postępowania jest J. L., który złożył wniosek o płatność na 2019 rok.
Dyrektor nie miał wątpliwości, że K. L. nie jest stroną postępowania w sprawie J. L.. W jego ocenie nie można mówić o naruszeniu art. 28 k.p.a., ponieważ K. L. nie złożył (w swoim imieniu) wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 r. Zaznaczył ponadto, że wnioskodawca, jako współwłaściciel gospodarstwa, mógł to uczynić.
Organ argumentował dalej, że konieczność ochrony procesowej podmiotu dysponującego tzw. prawem refleksowym powstaje tylko wówczas, gdy ma miejsce naruszenie interesu osoby trzeciej, wynikającego z konkretnej normy prawa materialnego, przy czym brak jest bezpośredniego związku między sytuacją osoby trzeciej, a normą prawa materialnego, z której wynika interes prawny podmiotu naruszającego ten interes. Interes prawny wynikać może tak z przepisów materialnych prawa administracyjnego, jak i prawa cywilnego. W każdym jednak przypadku musi mieć charakter osobisty, własny, indywidualny, konkretny i aktualny.
Powtórzył za organem pierwszej instancji, że K. L. nie wskazał i nie uprawdopodobnił w czym upatruje swojego interesu prawnego w sprawie J. L. i na czym opiera swoje żądanie. Stwierdził, że informacja o utracie prawa do uzyskania pomocy finansowej na operacje typu "Premia na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej" pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie i wyklucza oddziaływanie tego postępowania na interes prawny skarżącego.
Podsumowując uznał, że zarzuty sformułowane w zażaleniu są bezzasadne, albowiem, jak zostało udowodnione, w obecnym stanie prawnym nie ma możliwości uznania K. L. za stronę postępowania w sprawie J. L..
2. Na postanowienie organu drugiej instancji, K. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, dopuszczenie uzupełniającego dowodu z wydanych wobec skarżącego decyzji (załączonych do skargi) oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych, a także opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Zarzucił naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności gospodarczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020" (Dz.U. z 2016 roku, poz. 1196; z późn. zm.) przez wadliwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w sytuacji, gdy skarżący ma interes prawny w żądaniu wznowienia postępowania oparty na tzw. prawie refleksowym,
- art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi argumentował, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe, gdyż organ drugiej instancji nie dostrzegł oczywistego związku między uchyleniem decyzji wydanej dla J. L. a jego sytuacją prawną.
Twierdził, że posiada interes prawny we wznowieniu postępowania wznowionego, które doprowadziło do uchylenia decyzji kierownika wydanej dla J. L.. W następstwie uchylenia tej decyzji, utracił bowiem prawo przyznane przez dyrektora decyzją wydaną na jego wniosek.
Wskazał, że podstawą faktyczną w ramach wznowionego postępowania w sprawie "Premii na rozpoczęcie działalności gospodarczej" było dla obu orzekających w sprawie organów ustalenie, że do użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, których współwłaścicielem jest wnioskodawca (K. L.), nie została przyznana jednolita płatność obszarowa na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy lub za rok, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy.
Podniósł, że uchylenie decyzji z 11 marca 2020 r. (o przyznaniu J. L. jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie) we wznowionym postępowaniu, przeprowadzonym bez jego udziału, spowodowało, że uchylona też została, jako zależna od tego aktu, decyzja z 25 maja 2020 r. przyznająca mu pomoc finansową. On sam nie miał możliwości obrony swojego interesu prawnego w postępowaniu zakończonym decyzją z 4 listopada 2022 r. (uchylającą decyzję z 11 marca 2020 r. i odmawiającą przyznania J. L. jednolitej płatności obszarowej), co spowodowało automatyczne pozbawienie go nabytego prawa do premii na rozpoczęcie działalności gospodarczej.
Zdaniem skarżącego, wznawiając postępowanie w sprawie płatności bezpośrednich dla J. L., organ pierwszej instancji powinien zbadać nie tylko czyich obowiązków lub praw będzie dotyczyć wszczęte postępowanie, lecz także na czyje prawa lub obowiązki wpłynie w taki sposób, by można było mówić o istnieniu po stronie zainteresowanych podmiotów interesu prawnego.
Tymczasem ani kierownik, ani dyrektor nie dostrzegli, że skarżący ma interes prawny w postępowaniu dotyczącym płatności bezpośrednich, gdyż uchylenie decyzji dla J. L. doprowadziło do uchylenia decyzji wydanej dla niego, jako decyzji zależnej.
2.1 W odpowiedzi na skargę dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
3.1 Skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza prawo.
Sąd stwierdził podstawy do zastosowania względem kontrolowanego postanowienia środków określonych w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259; ze zm.) dalej "p.p.s.a." z powodu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie dyrektora o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, wydane na podstawie
art. 61a § 1 K.p.a Organ uznał bowiem, że żądanie wznowienia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną.
Uzasadniając naruszenia przepisów postępowania należy mieć na uwadze, że instytucja wznowienia ma charakter nadzwyczajny. Dotyczy bowiem kontroli prawidłowości wydania ostatecznej decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie jest to decyzja kierownika z 4 listopada 2022 r. o uchyleniu decyzji z 11 marca 2020 r.
w przedmiocie przyznania J. L. płatności bezpośrednich na rok
2019 i odmowie przyznania tych płatności.
3.2 Zgodnie z ogólną zasadą trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w przepisie art. 16 § 1 K.p.a., decyzja taka może być wzruszona jedynie w wyjątkowych wypadkach – ściśle określonych w przepisach art. 145 § 1 i art. 145a § 1 K.p.a. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że przepisy K.p.a. – w przeciwieństwie do trybu zwykłego oraz pozostałych trybów – wyraźnie regulują formę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Jak wynika bowiem z art. 149 § 1 K.p.a. wznowienie postępowania może nastąpić tylko i wyłącznie w drodze postanowienia o wznowieniu postępowania. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji władny jest jedynie zbadać, czy podanie o wznowienie postępowania oparte jest na ustawowej przesłance wznowienia oraz czy zostało wniesione
z zachowaniem ściśle określonych w K.p.a. terminów (etap wstępny postępowania). Takie postanowienie stanowi podstawę do przejścia do następnego etapu postępowania, tj. postępowania wyjaśniająco – rozpoznawczego. Na tym etapie właściwy organ bada przyczyny wznowienia oraz w przypadku stwierdzenia ich zaistnienia, rozstrzyga co do istoty sprawy (art. 149 § 2 K.p.a.). Z tego też względu postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, o jakim mowa w art. 149 § 3 K.p.a., może być wydane jedynie w przypadku ujawnienia, że w podaniu o wznowienie nie wskazano przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 i 145a § 1 K.p.a., bądź też nie został zachowany termin do jego złożenia, określony w art. 148 i 145a § 2 K.p.a.
W pozostałych przypadkach organ administracji zawsze ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie
z zasadami określonymi w art. 150 i 151 K.p.a.
W niniejszej sprawie istotne jest, że jako podstawę wznowienia postępowania skarżący podał przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Stosownie do powołanej regulacji w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
W takiej sytuacji organ, rozpatrując dopuszczalność wznowienia na wstępnym etapie postępowania nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony
w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż okoliczność ta staje się przedmiotem oceny i ustaleń w postępowaniu prowadzonym dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Kwestia legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. należy co do zasady do sfery materialnoprawnej, gdyż to przepisy prawa materialnego statuują legitymację materialną podmiotu żądającego wznowienia postępowania, a skoro tak, to nie jest dopuszczalne dokonanie oceny w zakresie prawa materialnego na etapie poprzedzającym wznowienie postępowania. Postępowanie wznowieniowe
na podstawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. jest prowadzone zarazem co do tego, czy wnioskodawca jest stroną z punktu widzenia materialnoprawnego, jak i co do spełnienia przesłanki z tegoż przepisu. Jeżeli bowiem okaże się, że wnioskodawca nie jest stroną (nie ma w sprawie interesu materialnoprawnego), to jednocześnie należy stwierdzić, że nie wystąpiła w sprawie faktycznie podstawa wznowienia, wymagana do przejścia przez organ wznowieniowy do rozpatrzenia sprawy co do istoty i wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie. Ustalenie przez organ orzekający w postępowaniu wznowieniowym, że nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., pomimo powołania jej we wniosku o wznowienie i wydania postanowienia o wznowieniu, skutkuje wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. (por. wyroki NSA z 1 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1981/06; z 6 maja 2010 r., II OSK 773/09; CBOSA).
Sąd podziela przedstawione wyżej poglądy i stwierdza, że badanie przymiotu strony w sprawie takiej jak rozstrzygana powinno nastąpić, po wznowieniu postępowania w sprawie, a nie na etapie wstępnym. Tylko w sytuacjach oczywistych organ może odmówić wznowienia postępowania z powołaniem się na odmowę przyznania przymiotu strony. Oczywistość taka musi wynikać, z wniosku o wznowienie postępowania. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Aby stwierdzić brak przymiotu strony postępowania organ m.in. analizował przepisy ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz zagadnienie tzw. "praw refleksowych". Tym samym nie można było uznać, że
w sprawie skarżący oczywiście nie jest "stroną" postępowania.
Zdaniem sądu w przypadku gdy w chwili złożenia żądania wznowienia (bądź wszczęcia) postępowania nie można było precyzyjnie i jednoznacznie ustalić, czy podmiot występujący z takim żądaniem posiada, czy nie posiada przymiotu strony
w rozumieniu art. 28 K.p.a., postępowanie administracyjne należało wznowić i w jego toku wyjaśnić wątpliwości dotyczące istnienia interesu prawnego wnoszącego podanie. Tymczasem organ nie tylko nie wydał postanowienia o wznowieniu postępowania, ale odmawiając skarżącemu przymiotu strony w postępowaniu wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego, opierając się na niemającym zastosowania w trybie wznowieniowym art. 61a § 1 K.p.a.
3.3 Podsumowując rozważania w części dotyczącej naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że jeśli wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na tej podstawie, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a ponadto zawiera stwierdzenie, że składający podanie o wznowienie podmiot uważa, że przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną,
a został w tym postępowaniu pominięty, to weryfikacja twierdzeń wnioskodawcy jest
w istocie badaniem przesłanek wznowienia. To z kolei powinno nastąpić w kolejnej fazie postępowania, czyli po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Dopiero na tym etapie postępowania organ administracji może weryfikować twierdzenia strony dotyczące jej interesu prawnego w zakończonym postępowaniu zwykłym. Przymiot strony skarżącej organy winne są ocenić po wznowieniu postępowania, wyłącznie na podstawie art. 28 K.p.a.
3.4 Tym samym wydając zaskarżone postanowienie, organ naruszył art. 61a § 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w realiach niniejszej sprawy oraz
art. 149 § 1, § 1 oraz art. 151 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie.
3.5 Przechodząc do rozważań dotyczących naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że badając przymiot strony K. L. w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania w sprawie przyznania J. L. płatności bezpośrednich organ stwierdził, że skarżący nie ma interesu prawnego
w przyznaniu lub odmowie przyznania J. L. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stwierdzenie to jak wyżej wskazano jest równoznaczne ze stwierdzeniem braku przesłanki wznowieniowej określonej
w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
Zdaniem sądu stanowisko organu jest nieprawidłowe i narusza art. 28 K.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Legitymacja do bycia stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym (tu w postępowaniu wznowieniowym) uzależniona jest od wykazania przez tę stronę normy prawa materialnego konstytuującej interes prawny strony oraz związku pomiędzy jej chronionym przez prawo interesem prawnym
a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Istoty interesu prawnego należy bowiem upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa. Dodać też trzeba, że interes prawny wynikać może nie tylko z przepisów prawa materialnego administracyjnego, ale i cywilnego.
Na gruncie art. 28 K.p.a. przyjmuje się ponadto, że gdy decyzja rozstrzyga
o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu - postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach
i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw i obowiązków innego podmiotu – postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego pomiotu w sposób pośredni, przy czym przepis art. 28 K.p.a. nie stawia wymogu, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego podmiotu w sposób bezpośredni (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1493/17; CBOSA).
Interes prawny ponadto musi być interesem własnym, konkretnym, indywidualnym, aktualnym, realnym. Aktualność interesu prawnego oznacza, że nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej i wiąże się
z realnością, co oznacza, że powinien on istnieć w dacie stosowania norm. O interesie prawnym osobistym, własnym i indywidualnym można zaś mówić, gdy przypisać go można do zindywidualizowanego podmiotu w tym znaczeniu, że akt prawny skierowany do danej osoby musi wpływać na jej sytuację prawną (por. wyrok NSA
z 28 września 2009 r. sygn. akt II GSK 62/09; CBOSA).
Jedynie dodatkowo, w związku z pojawieniem się tego zagadnienia w toku postępowania należy wskazać, że na tle opisywanej sytuacji w doktrynie wykształcił się pogląd, co do możliwości wywodzenia interesu prawnego z tzw. "prawa refleksowego". Według tej teorii m.in. przy wywodzeniu interesu prawnego z tzw. "prawa refleksowego", należy mieć na względzie, że podstawę przyznania uprawnień jednemu podmiotowi, stanowią normy prawa materialnego inne niż te, z których wywodzi się interes osoby trzeciej.
3.6 Zdaniem sądu w niniejszej sprawie skarżący wykazał, że ma interes prawny do bycia stroną w postępowaniu wznowieniowym dotyczącym decyzji kierownika
z 4 listopada 2022 r. o uchyleniu decyzji z 11 marca 2020 r. w przedmiocie przyznania J. L. płatności bezpośrednich na rok 2019 i odmowie przyznania tych płatności. Wskazał bowiem na normę prawa, z której ten interes wynika. Jest nią przepis § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności gospodarczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020". Stosownie do powołanej regulacji pomoc przyznaje się, jeżeli do użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, o którym mowa w pkt 1, przyznano jednolitą płatność obszarową na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy lub za rok, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy". Norma ta niewątpliwie kształtuje sytuację prawną skarżącego. Na jej podstawie może on domagać się konkretyzacji swojego uprawnienia.
3.7 Poza sporem przy tym jest, że podstawą faktyczną decyzji wydanej wobec skarżącego z 10 stycznia 2023 r., uchylającej decyzję z 25 maja 2022 r. i odmawiającej przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności gospodarczej" było dla organów ustalenie, że do użytków rolnych wchodzących
w skład gospodarstwa rolnego, których współwłaścicielem jest wnioskodawca K. L., nie została przyznana jednolita płatność obszarowa za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy lub za rok, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy. Nieprzyznanie tej płatności wynika właśnie
z decyzji kierownika z 4 listopada 2022 r., będącej wynikiem postępowania, którego wznowienia domaga się skarżący. Innymi słowy zachowanie bytu prawnego decyzji wydanej dla J. L. uniemożliwiłoby następcze uchylenie decyzji wydanej dla skarżącego w sprawie premii na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Interes skarżącego jest zatem interesem własnym, konkretnym, zindywidualizowanym oraz aktualnym i realnym a nie interesem ewentualnym.
3.8 W konsekwencji sąd akceptuje stanowisko skarżącego, że stanowisko przyjęte przez organy powoduje, że możliwości obrony przez skarżącego prawa nabytego na podstawie decyzji przyznającej mu pomoc finansową na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej zostały ograniczone.
W realiach niniejszej sprawy należy również wskazać, że uzyskanie przymiotu strony w postępowaniu nadzwyczajnym jest niezależne od tego, czy w postępowaniu zwykłym konkretny podmiot brał udział jako strona, czy też nie. Stroną takiego postępowania nadzwyczajnego może być bowiem nie tylko strona postępowania zwykłego, ale każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki tego postępowania, np. uchylenia decyzji jak w niniejszym przypadku (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2020 r., II OSK 3799/19; CBOSA).
3.9 Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe rozważania
i przyjmie, że skarżący K. L. posiada przymiot strony w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania w sprawie przyznania J. L. płatności bezpośrednich oraz wyda stosowne rozstrzygnięcia, o których mowa
w art. 149 § 1 i art. 151 K.p.a.
3.10 Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W niniejszej sprawie, postanowienie organu pierwszej instancji zapadło z takim naruszeniem prawa, które nie może być konwalidowane w postępowaniu w ramach ponownego rozpoznania sprawy. Działanie takie naruszałoby bowiem zasadę dwuinstancyjności postępowania. W związku z powyższym, uchylenie w postępowaniu sądowym również postanowienia organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Wyjaśnienia ponadto wymaga, że sąd nie znalazł podstaw do odroczenia rozprawy, o co wnioskował pełnomocnik skarżącego. Stosownie do treści art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Analizując uzasadnienie wniosku
o odroczenie rozprawy, sąd doszedł do przekonania, że nie wystąpiła żadna sytuacja wymieniona w przywołanym przepisie. Konieczność wyjazdu do W. celem umożliwienia synowi złożenia dokumentów na studia nie stanowi przeszkody, której nie można przezwyciężyć. Powszechnie wiadomym jest, że co do zasady absolwenci szkół średnich, maturzyści są osobami pełnoletnimi i mogą samodzielnie złożyć dokumenty na studia, nawet gdy wybrana szkoła wyższa znajduje się poza ich miejscem zamieszkania, tak jak w tym przypadku w W., skomunikowanej
z K. zarówno połączeniami kolejowymi jak i autobusowymi. Należy ponadto zauważyć, że zakres załączonego do skargi pełnomocnictwa nie został ograniczony co do możliwości udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego. Pełnomocnik skarżącego mógł zatem ustanowić pełnomocnika substytucyjnego.
3.11 Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (wpis od
skargi – 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 480 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł) w punkcie 2 sentencji wyroku sąd orzekł na podstawie
art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800).