I SA/KE 261/24

I SA/Ke 261/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Magdalena Stępniak
Mirosław Surma /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1310/24 - Wyrok NSA z 2024-10-29
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1079
art. 6 ust. 2, art. 44 ust. 1, art. 45 ust. 1i  2, art. 50 ust. 1-4, art. 51 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz ust. 2, art. 73 ust. 1 i 8 pkt 1 lit. a i pkt 2
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi G. G. na informację Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 18 czerwca 2024 r. nr RR.VIII. 432.1.3.2024 w przedmiocie nieuwzględnienia protestu oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Zarząd Województwa Świętokrzyskiego wydał wobec G. G./C., U. S. w G. (dalej: gmina) rozstrzygnięcie z 24 kwietnia 2024 r. nr [...] informujące o otrzymaniu negatywnej oceny wniosku pod nazwą "Usługi Społeczne w G. G.. Wskazano, że wniosek otrzymuje negatywną ocenę, albowiem nie uzyskał minimum 60 % punktów w poszczególnych częściach oceny merytorycznej, co zgodnie z regulaminem wyboru projektu skutkuje odrzuceniem, wniosku na etapie oceny merytorycznej. Wyjaśnił, że liczba przyznanych punktów z każdej części oceny w postaci średniej arytmetycznej oraz szczegółowe uzasadnienie oceny formalnej i merytorycznej każdego z ekspertów oceniających znajdują się w kartach oceny załączonych do pisma.
Odnośnie oceny kryterium merytorycznego nr 5 (prawidłowość sporządzenia budżetu projektu) w karcie oceny przyznano gminie 10 punktów. W zakresie kryterium merytorycznego lit. a) kwalifikowalność wydatków, racjonalności i efektywności wydatków projektu w uzasadnieniu jego oceny poz. 1.1 podano, że w ramach wydatku uwzględniono koszty związane prowadzeniem 5 klubów seniora. Podkreślono, że nie wiadomo jednak jakie zajęcia aktywizująco-usprawniające zaplanowano, nie podano metodologii wyliczenia kosztów związanych z zakupem artykułów na zajęcia, organizacją spotkań okolicznościowych, wyjść do kina, teatru, wyjazdów edukacyjnych. Oceniający stwierdzili, że zachodzi brak możliwości oceny racjonalności wydatku. W zakresie oceny poz. 1.2 stwierdzono brak możliwości oceny racjonalności wydatku - brak wskazania metodologii wyliczenia kosztów. Co do kryterium oceny poz. 1.6 zwrócono uwagę na brak metodologii wyliczenia kosztów, gdyż nie wiadomo co wchodzi w skład zestawu i jaka jest cena poszczególnych składowych. W kwestii oceny poz. 1.9 stwierdzono brak możliwości oceny racjonalności wydatków - brak metodologii wyliczenia kosztu. Gmina nie wskazała na jakiej podstawie oszacowano koszt spotkania na kwotę [...]zł. Odnośnie uzasadnienia oceny poz. 1.12 i 1.13 podano, że nie wskazano w projekcie zakresu usług świadczonych przez dietetyka i logopedę. Następnie odnośnie poz. 2.6 wniosku o dofinasowanie projektu stwierdzono, że brak wskazania szczegółowej metodologii wyliczenia kosztów. Zwrócono uwagę na brak informacji, co wchodzi w skład zaplanowanych do zakupu zestawów, kompletów, materiałów na zajęcia, brak kalkulacji kosztów zaplanowanych wycieczek itd., a należało wskazać ceny jednostkowe poszczególnych składowych. Dalej oceniający zwrócili uwagę na brak możliwości oceny racjonalności wydatku - brak wskazania metodologii wyliczenia kosztów odnośnie poz. 2.7 wniosku. Odnośnie poz. 3.6, 3.7, 3.8, 3.9, 3.10 stwierdzono brak metodologii wyliczenia kosztów, brak możliwości oceny racjonalności wydatków. Końcowo odnośnie kryterium nr 5 podrubryki a) podano, że w zakresie poz. 5.8 występuje brak racjonalności dla wydatku. W ramach zadania zaplanowano usługi animacji w wymiarze 60 godzin na miesiąc, nie wiadomo jednak jakie konkretnie to będą działania. Natomiast w poz. 5.9 stwierdzono brak metodologii wyliczenia kosztów. Metodologia wskazana w uzasadnieniu wydatków nie koresponduje z kwotą wskazaną w budżecie, co powoduje brak możliwości oceny racjonalności wydatków.
W dalszej kolejności w zakresie oceny kryterium nr 5 lit. b) niezbędność wydatków do realizacji projektu i osiągania jego celów/wskaźników w poz. 1.3 oceniający uznali koszt za niezasadny. Stwierdzili brak wskazania jakie konkretnie usługi świadczone będą w ramach pozycji. W zadaniu zaplanowano usługi związane z usługą gorącego posiłku, drobnych napraw, sprzątania, kosmetyczne, nie wiadomo więc jakie usługi zaplanowano w ramach pozycji. W zakresie poz. 1.10 wyjaśniono, że wskazana kwota nie koresponduje z podaną metodologią. Brak zasadności dla kwoty [...]zł. Dalej co do poz. 2.2 stwierdzono, że kwota w budżecie jest zawyżona w odniesieniu do przedstawionej metodologii w uzasadnieniu wydatków [...] zł zbędne. Dalej oceniający wskazali, że w poz. 4.10 - wskazany zakres obowiązków powiela się z zakresem obowiązków Organizatora Usług Społecznych oraz Koordynatorów indywidulanych Planów Usług Społecznych. Brak zasadności. Wydatek zbędny. Natomiast w poz. 5.11 stwierdzono brak zasadności dla wydatku. Brak wskazania zakresu obowiązków wolontariusza - wydatek zbędny.
Odnośnie oceny kryterium nr 5 lit. c) zgodność z cenami rynkowymi poszczególnych pozycji budżetowych oraz zgodność ze stawkami jednostkowymi (o ile dotyczy) określonymi w Regulaminie wyboru projektów w poz. 1.5 stwierdzono zawyżenie ceny za godzinę usługi - nie wskazano zakresu usług świadczonych w ramach pozycji, co skutkuje brakiem możliwości odniesienia się do obowiązujących cen rynkowych. W zakresie poz. 1.14 uznano koszt wynagrodzenia w kwocie [...]zł za godzinę za zawyżony w odniesieniu do wskazanego zakresu obowiązków. Z kolei z poz. 5.10 podano, że wskazana kwota wynagrodzenia jest zawyżona w odniesieniu do obowiązujących cen rynkowych. Oceniający zaproponował stawkę [...] zł/godzinę.
Końcowo w zakresie oceny kryterium nr 5 podrubryka d) poprawność formalno- rachunkowa sporządzenia budżetu projektu oceniający w poz. 3.3, 4.4, 4.8, 5.4 stwierdzili brak wskazania w treści wniosku zgodności wydatku z wytycznymi kwalifikowalności. Nadto zwrócili uwagę na niespójność pozycji budżetowych odnoszących się do wynagrodzenia konsultanta ds. rozwoju usług społecznych w budżecie i uzasadnieniu wydatków. Nadto w poz. 4.11 zarzucili niespójność kwoty wskazanej z budżecie projektu z kwotą wskazaną w uzasadnieniu wydatków.
2. Na powyższe rozstrzygnięcie gmina złożyła protest do Zarządu Województwa Świętokrzyskiego w zakresie kryterium oceny merytorycznej nr 5, w tym kwalifikowalność wydatków, racjonalność i efektywność wydatków projektu.
Odnośnie oceny poz. 1.1 wskazała, że we wniosku o dofinansowanie przedstawiła najbardziej możliwą i szczegółową na tym etapie kalkulację kosztów planowanych do realizacji zadań. Wskazano rodzaj zajęć zaplanowanych dla seniorów - tj. zajęcia aktywizująco-usprawniające, jednakże szczegóły w tym zakresie pozostawiono organizacjom pozarządowym, które w ramach konkursu przedstawią swoją ofertę. Spośród złożonych ofert gmina wybierze najbardziej korzystną ofertę i przekaże środki wybranej organizacji pozarządowej. Już samo wskazanie, że będą podejmowane działania aktywizująco - usprawniające, wskazuje wyraźnie kierunek działalności w klubach seniora, bowiem odnosi się ono do działań mających na celu poprawę funkcjonowania osób starszych, poprawę ich sytuacji zdrowotnej, edukacyjnej czy funkcjonowania w środowisku. Nadto podniosła, że takie same zasady przyjęła w konkursie "Wsparcie tworzenia centrów usług społecznych i rozwój dostarczanych przez nie usług" ogłoszonego przez Departament Wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego mającego na celu przeprowadzenie pilotażu rozwiązań przewidzianych w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. W złożonym przez gminę ww. wniosku na realizację zadań polegających na prowadzeniu klubów seniora powierzonych organizacjom pozarządowym w trybie ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie przedstawiono koszty na tych samych zasadach, co zostało uznane za prawidłowe rozwiązanie przez ministerstwo.
W zakresie oceny poz. 1.2 i 2.7 podniosła, że we wniosku o dofinansowanie projektu widnieje następujący zapis: kwota [...]zł na wszystkie kluby, która jest po stronie JST, w szczególności na pokrycie kosztów utrzymania (woda, internet, śmieci, środki czystości, itp.). Kwota została oszacowana w oparciu o koszty ponoszone przez JST w 2023 r. podczas realizacji projektu. W opisie zadania podano również liczbę klubów (5) oraz okres realizacji (30 miesięcy). W związku z tym nie zgodziła się z oceną ekspertów. Wskazana została metodologia wyliczenia kosztów (36.000 zł/30 miesięcy/5 klubów = [...] zł/1 KS/1 miesiąc) oraz koszty składowe. Kwota została oszacowana w oparciu o koszty ponoszone przez JST w 2023 r. podczas realizacji projektu, co jest właściwym rozwiązaniem. Przy obecnych cenach na rynku trudno również uznać, że miesięczny koszt utrzymania 1 klubu w kwocie [...]zł jest kosztem nieracjonalnym, szczególnie w kontekście zapowiadanych podwyżek cen prądu. Jest to bowiem równowartość np. 5 godzin sprzątania pomieszczenia klubu lub zakupu kompletu średniej klasy środków czystości. Koszty utrzymania klubów nie są związane z bieżącym funkcjonowaniem Centrum Usług Społecznych, ale jak wskazuje nazwa pozycji - z realizacją usług społecznych, tj. prowadzeniem klubów seniora.
Odnośnie oceny poz. 1.6 wyjaśniła, że we wniosku o dofinansowanie projektu zawarła informację o tym co wchodzi w skład zestawu, tj. "Pakiet drobnych materiałów: śrubki, wkręty (są to materiały niezbędne do pracy złotej rączki zestaw [...] zł) oraz metodologię wyliczenia kosztów, tj. koszty oszacowano na podstawie realnych wydatków ponoszonych na realizację wiązki w 2023 r. z uwzględnieniem inflacji, jak również na podstawie aktualnych danych ze stron internetowych. Miesięczny koszt materiałów wynosi ok. [...] zł, co wynika z przeliczenia kwoty przeznaczonej na zakup materiałów przez liczbę miesięcy realizowanej usługi, tj. [...] zł/30 miesięcy = [...] zł miesięcznie. Podała, że nie planuje zakupu pojedynczych śrubek, wkrętów ale zestawu, czyli dokładnie tak jak napisano we wniosku o dofinansowanie projektu. Z ceny zestawu niemożliwe jest wyliczenie kosztu jednostkowego (różne śrubki/wkręty). Na stronach internetowych dostępne są ceny różnych zestawów śrubek, wkrętów, w zależności od rodzaju śrubek/wkrętów, przeznaczenia i wykonania. Decyzja o tym jaki zestaw/ zestawy zostaną zakupione nastąpi po dokonaniu analizy zgłoszonych potrzeb uczestników zakwalifikowanych do projektu, co jest oczywiste w każdym projekcie, który odpowiada na indywidualne potrzeby uczestników.
W zakresie poz. 1.9 wyjaśniła, że we wniosku przedstawiła zarówno metodologię (4000 zł koszt spotkania/100 osób = [...] zł na osobę), składowe koszty oraz podstawę szacowania spotkania, tj. realne wydatki ponoszone przez wnioskodawcę w 2023 r.
Następnie w kontekście oceny poz. 1.12 i 1.13 wskazała, że w opisie zadania przedstawiła podstawowe zadania angażowanych specjalistów. Wyjaśniła, że logopeda - usługa przeznaczona dla dzieci i dorosłych w miejscu zamieszkania (w wym. 44 godz./m-c łącznie x [...] zł). Koszt obejmuje dojazd i świadczenie usługi logopedycznej; 1.13. dietetyk usługa przeznaczona dla dzieci i dorosłych w miejscu zamieszkania (w wym. 16 godz./m-c x [...] zł/godz.). Usługa obejmuje koszt dojazdu oraz świadczenie usługi. Nie można w związku z tym zgodzić się z brakiem możliwości oceny racjonalności wydatków.
Odnośnie oceny poz. 2.6 gmina podkreśliła, że we wniosku o dofinansowanie projektu wskazała, że prowadzenie świetlicy opiekuńczo-specjalistycznej zostanie zlecone organizacji pozarządowej w trybie ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Sposób złożenia oferty przez organizacje pozarządowe określa wzór oferty realizacji zadania publicznego stanowiący załącznik do rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego z dnia 24 października 2018 r., w którym to organizacja sama podaje m.in. konkretną nazwę, opis działania czy rodzaj kosztów. Zastosowanie innego schematu działania przy wyborze organizacji byłoby sprzeczne z ustawą o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Dlatego też niezasadne jest podawanie szczegółowej metodologii wyliczenia kosztów, ponieważ jest to zadanie organizacji.
W zakresie oceny poz. 2.7 gmina wyjaśniła, że we wniosku podała i opisała koszty utrzymania świetlicy, planując je na kwotę [...]zł. Kwota obejmuje: zakup tonerów -1 komp./rok - [...] zł oraz koszty utrzymania (wartość [...] zł/m-c, np. środki czystości). Zawarła informację, że koszty oszacowano na podstawie realnych wydatków prowadzenia placówki w 2023 r. z uwzględnieniem inflacji, tym samym wskazana została metodologia wyliczenia kosztów.
W kontekście oceny poz. 3.6-3.10 gmina podniosła, że dokonała rzetelnego oszacowania kosztów, przedstawiając wynik rozeznania rynku. Zapis potwierdzający przeprowadzenie rozeznania rynku znajduje się w opisie zadania nr 3, tj. Koszty oszacowano na podstawie rozeznania rynku.
Odnośnie oceny poz. 5.8 wywiodła, że podała pełne uzasadnienie dla realizacji usług animacji. W projekcie zaplanowano świadczenie usług animacji w wymiarze 60 godz./m-c o wartości [...] zł/godz. Prowadzenie usług animacji zostanie zlecone organizacji pozarządowej w trybie prawa zamówień publicznych. Zaplanowane koszty obejmują całokształt działań animacyjnych podejmowanych przez organizację pozarządową na terenie gminy mające na celu zwiększenie aktywności społeczności lokalnej, w szczególności stworzenie młodzieży i seniorom aktywnych form spędzania czasu wolnego. Koszty zostały oszacowane na podstawie stron internetowych.
Co do kwestii oceny poz. 5.9 wskazała koszt 1 akcji i częstotliwość realizacji (1000 zł/miesiąc) oraz metodologię wyliczenia kosztów 1 akcji. W budżecie wskazano kwotę [...]zł, co jest zgodne z przeliczeniem [...] zł/miesiąc x 30 miesięcy realizacji projektu - [...] zł. W załączniku nr 3 kwota została prawidłowo rozpisana na poszczególne lata realizacji projektu.
Sumując gmina zwróciła uwagę na przyznanie bardzo niskiej oceny w pkt a) - tylko 2 pkt na 7 możliwych do uzyskania, zatem można wysnuć błędny wniosek, że zakwestionowano ok. 72% pozycji budżetu. Tymczasem zakwestionowano ok. 15 pozycji na 57 widniejących w budżecie, tj. ok. 28 % pozycji budżetowych. Kwestionując 28% pozycji, oceniający powinni odjąć maksymalnie 28% punktów możliwych do przyznania, czyli maksymalnie 2 pkt. Jej zdaniem budżet został przedstawiony z należytą starannością, wydatki zostały oszacowane na podstawie rozeznania rynku lub doświadczeń własnych, co gwarantuje racjonalne gospodarowanie środkami, zgodnie z ustawą o finansach publicznych i wytycznymi kwalifikowalności, a wszelkie wątpliwości oceniających powinny zostać wyjaśnione na etapie negocjacji. Niezrozumiałym jest wymaganie uzasadnienia rzeczy oczywistych i konieczność dowodzenia faktów. We wnioskach o dofinansowanie projektów został wprowadzony limit znaków - właśnie po to, żeby nie trzeba było wymagać rzeczy oczywistych i powszechnie znanych.
Następnie gmina przedstawiła stanowisko w zakresie oceny kryterium oceny merytorycznej nr 5 w tym b) niezbędność wydatków do realizacji projektu i osiągania jego celów/wskaźników, poz. 1.3. Odwołując się do zapisów wniosku podniosła, że przedstawiła jakie konkretnie usługi będą świadczone w ramach pozycji 1.3, zakres tych usług odpowiada usługom opiekuńczym w miejscu zamieszkania oraz nie powiela się z usługami w innych pozycjach wiązki Opieka+. Potwierdzenie właściwego zakresu usługi w poz. 1.3 znajdujemy w wytycznych dotyczących realizacji projektów z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w regionalnych programach na lata 2021-2027, w których określono zakres usług opiekuńczych, zgodny z zakresem wskazanym przez wnioskodawcę, tj. usługi opiekuńcze, obejmujące pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz zapewnienie kontaktów z otoczeniem, świadczone przez opiekunów faktycznych lub w postaci: usług sąsiedzkich, usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub dziennych form usług opiekuńczych.
Wobec oceny poz. 1.10 gmina zwróciła uwagę, że we wniosku o dofinansowanie projektu (opis zadania) podano, że mobilna rehabilitacja (fizjoterapeuta/masażysta) - dla 25 osób w wymiarze 10 godz. na osobę. Usługa dostępna będzie dla 1 osoby raz na 6 miesięcy. A zatem podano, że 10 godz./ 1 osoba na 6 miesięcy, więc dla 25 osób będzie 250 godzin na 6 miesięcy - [...] zł x średnio 4 półrocza = [...] zł. Zadanie trwa 30 miesięcy. W przypadku niepełnego roku (2024 i 2026) zaplanowano tylko 1 turę mobilnej rehabilitacji.
Odnośnie oceny poz. 2.2 wniosku o dofinasowanie podniosła, że w opisie zadania wskazano - psycholog-świadczenie usługi w wymiarze 8 godz./m-c. Usługa psychologa jest nieodzownym elementem wsparcia dla rodzin doświadczających sytuacji kryzysowych, w tym pomocy dla rodzin osób uzależnionych lub doświadczających przemocy lub dotkniętych inną sytuacją kryzysu. W uzasadnieniu jest podobny zapis, tj. "Psycholog – usługa zaplanowana w wymiarze średnio 8 godz./m-c x [...] zł. Słowo średnio oznacza, że może być w kilku miesiącach 7 godzin albo 9 godzin, dlatego też łączna liczba godzin w całym projekcie jest o 2 godz. wyższa niż wynika z przeliczenia 8 godz. (średnia liczba godzin w miesiącu) x 30 miesięcy (okres realizacji projektu), czego jednak nie należy uznać za wydatek zbędny. Planując przedmiotowy wydatek wnioskodawca kalkulował ok. 2 godz./tydzień usługi psychologa = średnio 8 godzin w miesiącu. W pełnym roku (12 miesięcy) tygodni jest jednak więcej, dlatego dodano 2 godziny do jednego pełnego roku realizacji projektu (2025), co wynika z załącznika nr 3.
W zakresie oceny poz. 4.10 gmina odwołała się do zapisów zawartych we wniosku o dofinasowanie w zakresie obowiązków konsultanta, organizatora usług społecznych i koordynatora indywidualnych planów usług społecznych.
Odnośnie oceny poz. 5.11 ponownie wskazała na treści wniosku o dofinansowanie w kontekście opisu zadania nr 5 - "wolontariat". Nadto wskazała na znaczenie jakie pełni wolontariat, z uwzględnieniem projektów unijnych.
Końcowo podważyła ocenę poz. 5.12 zarzucając, że nie zgadza się opinią oceniającego, według której istnieje brak zasadności zatrudniania eksperta.
Zdaniem gminy oceniający 1 zakwestionował 5 pozycji budżetowych na 57 pozycji ogółem w budżecie projektu. Przyznano tylko 3 punkty na 6 możliwych. Skoro zakwestionowano 9% pozycji budżetowych, oceniający powinien odjąć maksymalnie 9% punktów, czyli 1 pkt. Projekty związane z wdrażaniem centrów usług społecznych są przy tym projektami trudnymi, wymagającymi innego sposobu myślenia, a potem działania, zarówno wnioskodawców, jak i oceniających, a w szczególności znajomości ustawy o CUS. Ustawa ta została wskazana w podstawie prawnej naboru [...] Tymczasem uzasadnienia do pozycji budżetowych ekspertów oceniających wskazują na nieznajomość lub niezrozumienie ustawy o CUS.
Następnie gmina odniosła się do oceny kryterium oceny merytorycznej nr 5 lit. c) zgodność z cenami rynkowymi poszczególnych pozycji budżetowych oraz zgodność ze stawkami jednostkowymi - poz. 5.10. Podniosła, że proponowane obniżenie kwoty wynagrodzenia trenerów specjalizujących się w antydyskryminacji jest ich jawną dyskryminacją.
W zakresie ostatniego kryterium merytorycznego nr 5 lit. d) poprawność formalno-rachunkowa podkreśliła, że przyznanie tak niskiej oceny punktowej w kryterium merytorycznym - prawidłowość sporządzenia budżetu projektu wskazuje również na prowadzoną politykę publiczną Samorządu Województwa Ś., której celem z pewnością nie jest rozwój centrów usług społecznych i podmiotów ekonomii społecznej.
3. Zarząd Województwa Świętokrzyskiego w rozstrzygnięciu z 18 czerwca 2024 r. nr RR.432.1.3.2024 nie uwzględnił protestu.
Odnosząc się do zarzutów do kryterium merytorycznego nr 5 lit. a) poz. 1.1 wskazał, że wnioskodawcę zobowiązano do przedstawienia projektu, uwzględniającego racjonalność kosztów, jak i ich celowość oraz metodologię wyliczenia, tak by oceniający mieli możliwość prawidłowo ocenić wniosek. Zlecając organizacjom pozarządowym prowadzenie klubów seniora, wnioskodawca powinien wskazać szczegółowo zajęcia i metodologię kosztów. Skoro strona twierdzi, że oszacowała kwotę na podstawie kosztów z 2023 r., z uwzględnieniem inflacji, to powinna również znać koszty poszczególnych zajęć, określić liczbę godzin i stawkę godzinową asystenta i opiekuna, uszczegółowić zajęcia aktywizująco - usprawniające, podać rodzaj, ilość i cenę jednostkową artykułów potrzebnych do zajęć, podać ilość wyjść do kina, teatru i liczbę uczestników, weźmie w nich udział, podać rodzaj wyjazdów edukacyjno - zdrowotnych i ilość osób biorących w nich udział. Wnioskodawca nie może zasłaniać się tym, że to organizacje pozarządowe będą w ramach konkursów określać opis działania i rodzaj kosztów.
W kwestii oceny poz. 1.2 zarząd wyjaśnił, że gmina nie przedstawiła dokładnego wyliczenia za rok ubiegły, nie przedstawiła rachunku i zestawienia kosztów. W związku z tym nie można uznać, że przedstawione wyliczenia są prawidłowe. Są one oparte jedynie na deklaracji wnioskodawcy. Projektodawca jest zobowiązany do takiego wypełniania wniosków, aby oceniający nie mieli wątpliwości co do zasadności podanych kosztów.
W zakresie poz. 1.6 organ podał, że brak podania składowych zestawu uniemożliwił oceniającym oszacowania racjonalności wydatku — czy taki zestaw jest konieczny i porównanie jego ceny z innymi dostępnymi na rynku. Wnioskodawca deklaracyjnie zapewnił o porównaniu cen w internecie, jak również oszacowaniu potrzeb na podstawie wydatków z 2023 r., jednak nie przedstawił żadnych dowodów, które wskazują, że takie śrubki i wkręty są niezbędne podczas napraw. Podane informacje uniemożliwiają prawidłową ocenę racjonalności wydatku.
Z kolei odnośnie oceny poz. 1.9 wyjaśniono, że wnioskodawca nie podał dokładnych wydatków, zadeklarował jedynie, że wyliczenia poczynił na podstawie wydatków w 2023 r., z uwzględnieniem inflacji i danych ze stron internetowych. Nie podał natomiast rachunków, kwot ani rodzaju artykułów do organizacji konkursów i artykułów spożywczych. W związku z tym oceniający nie byli w stanie określić racjonalności zaplanowanych wydatków.
Zdaniem zarządu prawidłowa była ocena poz. 1.12 i 1.13, albowiem gmina nie podała rodzaju usług logopedy i dietetyka. Logopeda jak i dietetyk mogą oferować szereg usług, które są w różny sposób wyceniane. Z treści wniosku nie wynika czy logopeda jedynie zdiagnozuje problemy uczestników projektu, czy także zaplanuje rodzaj ćwiczeń, osobiście poprowadzi zajęcia, czy tylko omówi zakres ćwiczeń, które uczestnik będzie wykonywał samodzielnie. Inaczej jest wyceniane zdiagnozowanie problemów wad wymowy, a inaczej zajęcia z uczestnikiem sam na sam. Podobne uwagi należało odnieść do usług dietetycznych. Nie wiadomo, czy specjalista wskaże tylko problemy żywieniowe, czy poda ogólne porady, czy skomponuje indywidualną dietę dla każdego z uczestników. Dlatego tak ważne jest podanie szczegółowego zakresu usług, aby oceniający mogli przeanalizować racjonalność wydatku.
Odnośnie oceny poz. 2.6 organ zwrócił uwagę na to, że gmina zaznaczyła, że koszty opracowała na podstawie realnych wydatków prowadzenia placówki w ramach projektu z 2023 r., z uwzględnieniem inflacji, jednak nie podała faktur i zestawów kosztów, tylko przykładową kalkulację kosztów, która jest bardzo ogólna. Tym niemniej nie wskazano ile osób będzie brało udział w wycieczkach czy innych zajęciach, skąd wynika wysokość wynagrodzenia dla wychowawców, ekspertów i trenerów, jaki będzie zakres ich obowiązków, co wchodzi w skład rekwizytów do zajęć i spotkań integracyjnych dla rodziców. Skoro wnioskodawca posiada doświadczenie w tego typu projektach, powinien podać dokładniejszą kalkulację kosztów, aby oceniający mogli dokonać poprawnej analizy racjonalności wydatków. Nadto argument wnioskodawcy, że w innym konkursie przyjął takie same zasady i zostały one zaakceptowane nie może być uwzględniony, ponieważ zarząd rozpatruje protest dot. konkursu [...] i nie zajmuje się, ani nie posiada dokumentacji dotyczącej innego konkursu.
Następnie odpowiadając na zarzuty podniesione w ramach oceny kryterium merytorycznego nr 5 lit. a) poz. 2.7 zarząd stwierdził, że wnioskodawca jedynie zadeklarował, że koszty oszacował na podstawie realnych wydatków prowadzenia placówki w 2023 r., z uwzględnieniem inflacji, jednak nie podał dokładnych danych, rachunków, faktur, wyliczeń składowych czyli informacji, które umożliwiłyby oceniającym weryfikację racjonalności wydatków.
Co do oceny poz. 3.6 organ zajął stanowisko, że wykonawcy składając swoją ofertę są zobowiązani podać części składowe kwoty i wyszczególnić je na fakturze. To pozwala ocenić konkurencyjność wszystkich części składowych składanej oferty. Wnioskodawca zapewnił, że przeprowadził rozeznanie rynku, ale nie przedstawił na to żadnych dowodów, a bez szczegółowej listy wydatków nie ma możliwości właściwego ocenienia ich racjonalności.
W zakresie poz. 5.8 organ wywiódł, że wnioskodawca powinien uszczegółowić, jakie formy animacji zaplanował w projekcie. Z opisu zadania nie wynika, na czym dane animacje miałyby polegać, jak to się ma do liczby zaplanowanych godzin i kwoty, jak i wynagrodzenia animatora. Strona nie wykazała, jak animacja wpłynie na uczestników projektu i w jakiej formie będzie ona realizowana. Zadeklarowała, że koszty oszacowała na podstawie stron internetowych, ale nie podał opisu animacji, który by pozwalał na weryfikację racjonalności tego wydatku. Również wynagrodzenie animatora jest za wysokie względem opisanego zakresu obowiązków. Wnioskodawca nie określił szczegółowo zakresu obowiązku i wszystkich składowych wynagrodzenia (np. koszty dojazdu). Oceniający na podstawie dostępnych informacji, uznali wynagrodzenie animatora za zawyżone.
Zarząd podtrzymał również ocenę kryterium merytorycznego nr 5 lit. a) poz. 5.9. Wyjaśnił, że strona nie zaznaczyła w uzasadnieniu wydatków metodologii wyliczenia kosztów. Nie wskazała, że będzie to 30 akcji społecznościowych, nie wykazała również uzasadnienia dla takiej ich ilości. W projekcie nie określono ile osób ma brać w nich udział, kto będzie piekł ciasta oraz czy wydatki są racjonalne. Nadto zwrócił uwagę, że to nie wartość procentowa zakwestionowanych pozycji budżetu decyduje o ilości odjętych punktów, lecz waga tych zarzutów i ich wartość w całym wniosku.
Kolejno odpowiadając na zarzuty podniesione w ramach oceny kryterium merytorycznego nr 5 lit. b) poz. 1.3 zarząd podniósł, że gmina jasno określiła w opisie zadania, jakie usługi w miejscu zamieszkania zamierza realizować — usługi polegające na pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, wykonywanie zabiegów higienicznych, pielęgnacji oraz w miarę możliwości integracji z otoczeniem. Gorący posiłek, integrację z otoczeniem i usługę pielęgniarską zapewnia też poz. 1.4, 1.9, 1.11. Nawet usługę sprzątania uwzględnia poz. 1.7. Dlatego zdaniem zarządu wnioskodawca nie określił na czym miałaby polegać usługa w miejscu zamieszkania skoro wymienione zadania pokrywają się z innymi pozycjami.
Odnośnie poz. 1.10 zarząd uznał, że podana w uzasadnieniu wniosku metodologia jest niejasna i nie wskazuje końcowego efektu. Gmina powinna jak najdokładniej wyłożyć podaną metodologię. Poza tym nie ma gwarancji, że osoba, która skorzysta z mobilnej rehabilitacji (fizjoterapeuta/masażysta) po pół roku ponownie będzie chciała skorzystać z tego rodzaju usługi i czy ponowienie takiej usługi po 6 miesiącach, będzie niezbędne.
W zakresie oceny i zarzutów poz. 2.2 zarząd wyjaśnił, że skoro w projekcie zaplanowano osiem godzin usług psychologa miesięcznie, nie można ich określać jako ‚"średnio" i dodawać więcej godzin niż to wynika z metodologii wyliczenia kosztów, aby wyrównać mające powstać różnice. Prace psychologa można rozplanować w taki sposób by nie dochodziło do rozbieżności lub wyrównywać je w miesiącu kolejnym — gdy w jednym miesiącu liczba godzin pracy psychologa wynosi 7, w kolejnym należy rozplanować 9 godzin. Wnioskodawca uzależnił też liczbę godzin od miesięcy, planując średnio 2 godz. pracy psychologa tygodniowo. Wnioskodawca konstruując zadania i budżet do projektu, mógł określić liczbę godzin pracy psychologa w odniesieniu do tygodnia, a nie miesiąca.
W kontekście oceny poz. 4.10 zarząd podkreślił, że kompetencje Organizatora Usług Społecznych, Koordynatora Indywidualnych Planów Usług Społecznych i Konsultanta ds. rozwoju usług społecznych zostały opisane we wniosku. Konsultant ds. rozwoju usług społecznych jest osobą wspierającą pracowników CUS w doradztwie, w zakresie rozbudowy o koordynacji usług społecznych w CUS, dostępności usług dla osób ze szczególnymi potrzebami, dotyczące współpracy z podmiotami ekonomii społecznej, prowadzenie analiz. Zdaniem zarządu te zadania nie mogą być powielane przez zadania Organizatora Usług Społecznych i Koordynatora Indywidualnych Planów Usług Społecznych, ponieważ ich działania są wsparciem uczestników projektu. Zarząd uznał za zasadną argumentację wnioskodawcy i stwierdził potrzebę dodania jednego punktu w kryterium nr 5 podpunkt b) Niezbędność wydatków do realizacji projektu i osiągania jego celów/wskaźników.
W związku z powyższymi ustaleniami zarząd dokonał zmiany punktacji w części: 5. b) Karty oceny merytorycznej:
- Punktacja przed zmianą: ocena I: 3 pkt, ocena II: 2 pkt ocena I: 3 pkt + 1 pkt, ocena II: 2 pkt +1 pkt.
- Punktacja po zmianie: Ocena I: 4 pkt, Ocena II: 3 pkt.
Odnośnie oceny poz. 5.11 - zarząd podzielił stanowisko gminy, wyjaśniając znaczenie wolontariatu i działalności pomocowej. Tym niemniej podał, że ze względu na wagę innych zarzutów nie przyznaje dodatkowych punktów.
Co do kryterium nr 5 lit. b poz. 5.12 zarząd uzupełniająco wskazał, że wnioskodawca powinien w projekcie zapewnić kadrę ekspercką z doświadczeniem. Skoro tak jest, zarząd nie dostrzega potrzeby zatrudnienia eksperta superwizji. Eksperci z doświadczeniem świadczą wysoką jakość usług, której nie trzeba kontrolować. Są oddani swojej pracy zawodowej i dbają o wysoki poziom usług jak również dokształcanie się w wykonywanym zawodzie. Nie ma więc potrzeby zatrudniania osoby, która będzie czuwała nad tymi aspektami. Dlatego też należało uznać, że jest to wydatek zbędny. Nie wartość procentowa zakwestionowanych pozycji budżetu decyduje o ilości odjętych punktów, lecz waga tych zarzutów i ich wartość w całym wniosku.
Zarząd odpowiadając na zarzuty podniesione w ramach oceny kryterium merytorycznego nr 5 lit. c) poz. 5.10 wyjaśnił, że co prawda wnioskodawca zapewnił o rozeznaniu ceny rynkowej przy ustalaniu wynagrodzenia dla trenera warsztatów antydyskryminacyjnych, ale nie podał żadnych innych informacji na ten temat. Zwrócił uwagę na wynagrodzenie logopedy i dietetyka (160 zł/godz.), gdzie do uzyskania uprawnień należy skończyć studia, natomiast do zdobycia uprawnień trenera warsztatów antydyskryminacyjnych wystarczy półroczny kurs. Dlatego też wycena oceniających jest jak najbardziej racjonalna.
W zakresie ostatniej z zakwestionowanych ocen kryterium merytorycznego nr 5 lit. d) poz. 4.11 zarząd uznał zarzut niespójności w wymienionej pozycji stwierdzając, że stanowi omyłkę pisarską. Zważywszy na małą wagę zarzutu i brak odniesienia się do innych uwag oceniających zarząd nie przyznał punktu w przedmiotowym kryterium.
Wobec powyższego zarząd stwierdził, że zasadna jest zmiana punktacji w następujących częściach karty oceny merytorycznej: 5. b) Niezbędność wydatków do realizacji projektu i osiągania jego celów/wskaźników punktacja przed zmianą: ocena I: 3 pkt, ocena II: 2 pkt ocena I: 3 pkt + 1 pkt, ocena II: 2 pkt +1 pkt punktacja po zmianie: ocena I: 4 pkt, ocena II: 3 pkt.
W konsekwencji prawidłowość sporządzenia budżetu punktacja przed zmianą: ocena I: 10/20 pkt, ocena II: 9/20 pkt ocena I: 9 pkt + 1 pkt, ocena II: 10 pkt +1 pkt. Punktacja po zmianie: ocena I: 11 pkt/20, ocena II: 10 pkt/20.
Końcowo zarząd podkreślił, że pomimo przyznania dodatkowej liczby punktów, projekt nadal nie uzyskał min. 60% w kryterium merytorycznym nr 5 "Prawidłowość sporządzenia budżetu". Z uwagi na powyższe po dokonaniu szczegółowej analizy dokumentacji aplikacyjnej oraz złożonego protestu podjęto decyzję o jego nieuwzględnieniu.
4. Na powyższe rozstrzygnięcie zarządu gmina złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zarzuciła naruszenie przepisów art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 1079), dalej: "ustawa wdrożeniowa" poprzez naruszenie zasady przejrzystości i rzetelności oraz obiektywnej oceny projektu polegającej na błędnym i bezzasadnym uznaniu, że projekt w ramach kryterium merytorycznego nr 5 "Prawidłowość sporządzenia budżetu projektu" otrzymał od jednego oceniającego 9/20 pkt, a od drugiego 10/20 pkt, co miało istotny wpływ na wynik oceny projektu, gdyż doprowadziło do bezpodstawnego niezakwalifikowania projektu do dofinasowania, podczas gdy prawidłowo dokonana ocena w zakresie tego kryterium powinna skutkować przyznaniem przynajmniej po 12 pkt przez każdego oceniającego, co skutkowałoby zakwalifikowaniem projektu do dofinasowania.
W uzasadnieniu skargi gmina powtórzyła argumenty przedstawione w złożonym proteście (pkt 2 uzasadnienia).
Nadto podniosła, że nie zgadza się z oceniającymi odnośnie braku przyjęcia metodologii wyliczenia poszczególnych kosztów związanych z organizacją spotkań okolicznościowych, wyjść do kina, teatru czy wyjazdów edukacyjnych. Jej zdaniem gdyby oceniający zagłębili się w treść projektu, która wskazuje na jak długo zaplanowano przedsięwzięcie (30 miesięcy), ile zaplanowano utrzymywać klubów seniora (5) oraz ilu zaplanowano przyjąć do nich pensjonariuszy (85 os.), to przy podanych przez wnioskodawcę w budżecie projektu kwotach i parametrach wskazanych we wniosku byliby w stanie odtworzyć metodologię podanych przez wnioskodawcę wyliczeń.
We wniosku o dofinansowanie wskazano konkretną kwotę na utrzymanie wszystkich klubów seniora i wskazano, że kwota została wyliczona w oparciu o koszty ponoszone w 2023 r. podczas realizacji innego projektu w latach poprzednich. W opisie zadania wskazano liczbę klubów seniora oraz okres realizacji przedsięwzięcia. Zatem ustalenie metodologii wyliczania kosztów utrzymania klubów sprowadza się do prostego działania matematycznego. Koszty utrzymania klubów seniora nie są związane z bieżącym funkcjonowaniem CUS, ale jak wskazuje nazwa pozycji - z realizacją usług społecznych, tj. prowadzeniem klubów seniora.
Podobnie rzecz ma się z usługami "Złotej rączki" (poz. 1.6) czy spotkań integracyjnych w społeczności lokalnej (poz. 1.9). Za zupełnie nietrafną i niezrozumiałą argumentację należy także przyjąć brak uzasadnienia wydatków dla wynagrodzenia logopedy i dietetyka w projekcie (poz. 1.12 oraz 1.13). Standardowe stawki za usługi zarówno logopedy czy dietetyka podawane są kwotowo za godzinę bez względu na rodzaj świadczenia. Tego typu standardy oceny kosztu (jedna stawka za godzinę usługi bez względu na jej rodzaj) były i są praktykowane w stosunku do wszystkich wnioskodawców. Na poparcie zajętego stanowiska skarżąca wskazała na "Taryfikator cen rynkowych najczęściej finansowanych w ramach danej grupy projektów, towarów lub usług" funkcjonujący w poprzedniej perspektywie finansowej, w którym podawano przeciętne stawki za usługi tego typu specjalistów bez ich różnicowania w zależności od świadczonych działań. Nadto zwróciła uwagę na powszechnie dostępne ceny rynkowe takich usług, które nie rozróżniają ich kosztów w zależności od konkretnych czynności wykonywanych czy to przez dietetyka czy logopedę.
W zakresie kosztów prowadzenia i utrzymania świetlicy opiekuńczo-specjalistycznej (poz. 2.6 oraz 2.7) skarżąca wyjaśniła, że w projekcie wskazała jakie wydatki zawiera podana w budżecie kwota zaplanowana na prowadzenie świetlicy oraz na koszty jej utrzymania. Z projektu wynika jakie składowe wchodzą na podane przez wnioskodawcę koszty. Wymaganie podawania we wniosku bardzo szczegółowych danych jest bezpodstawne i niezgodne z dokumentacją konkursową (regulaminem oraz instrukcją wypełniania wniosku). Poza tym jest niemożliwe ze względów technicznych polegających na ograniczeniach w ilości znaków formularza wniosku.
Nieuzasadnione jest oczekiwanie dodatkowego uzasadniania kosztów zakup paliwa (poz. 3.7), ubezpieczenia samochodu (poz. 3.8) przeglądów i serwisu (poz. 3.9), a także usługi mycia samochodu (poz. 3.9) oraz wymiany opon (poz. 3.10) przy zadaniu "Taksówka dla seniora". Gdyby oceniający chcieli racjonalnie ocenić zaplanowane przez wnioskodawcę wydatki poprzez odniesienie do treści wniosku to zauważaliby, że zgodnie z zapisami projektu 1 osoba będzie mogła skorzystać maksymalnie z 10 przejazdów (w ciągu 12 m-cy) do miejsc położonych w odległości do 50 km w obie strony. Zatem przyjmując, że z taksówki może skorzystać ok 40 osób, z których każda może przejechać maksymalnie 500 km to kwoty przeznaczone na paliwo w poszczególnych latach, przy stale rosnących cenach paliwa (przyjęto stawkę ok. 6,7 zł/litr) nie wymagają dodatkowego uzasadnienia, podobnie jak koszt ubezpieczenia samochodu, jego przeglądów serwisowych czy wymiany opon 2 razy w roku - podano ceny rynkowe, których weryfikacja (chociażby w internecie) nie powinna przysporzyć oceniającym problemów.
Według gminy niezrozumiała jest także argumentacja dotycząca braku uzasadnienia ponoszenia kosztów animacji lokalnej (poz. 5.8.). We wniosku o dofinansowanie zaplanowano świadczenie usług animacji w wymiarze 60 godz./m-c - wartość [...] zł/godz. Nie zakwestionowano wynagrodzenia terapeuty ds. uzależnień (150 zł/godz.), natomiast z nieznanych skarżącemu przyczyn zakwestionowano (zbliżone co do wysokości) wynagrodzenie animatora.
Przykładem złej woli organu jest kwestionowanie wydatku na Akcje społecznościowe (poz. 5.9). Skoro we wniosku podano kwotę wydatku [...] zł i wyjaśniono, że na miesiąc będzie to wydatek [...] zł to przejawem skrajnej nierzetelności jest twierdzenie, że wnioskodawca nie wykazał ile zaplanował akcji (wystarczyło podzielić zaplanowaną kwotę przez miesięczny koszt). Podała, że we wniosku wskazała że "akcje społecznościowe są stałym elementem metody organizowania społeczności lokalnej. Opisano przykładowe kalkulacje akcji społecznościowych "Dzień sąsiada" oraz "Wiosna". Niezasadnym i niezrozumiałym jest oczekiwanie skalkulowania na formularzu wniosku, który zawiera ograniczoną liczbę znaków wszystkich zaplanowanych 30 akcji.
Końcowo w zakresie oceny części a) kryterium budżetu gmina zwróciła uwagę na przyznanie bardzo niskiej oceny - kwalifikowalność zaplanowanych wydatków ich racjonalność i efektywność, tj. 2/7 pkt. Jej zdaniem można odnieść błędne wrażenie, że niepoprawnie zostało przez wnioskodawcę zaplanowane i uzasadnione ok 72% pozycji budżetowych. Tymczasem IZ zakwestionowała 15 z 57 pozycji w budżecie, czyli ok. 28 %. Już sam fakt zakwestionowania tak małej ilości pozycji świadczy o tym, że ta część kryterium nie powinna zostać tak nisko oceniona.
W dalszej kolejności odnośnie oceny części b) kryterium, tj. niezbędność wydatków do realizacji projektu i osiągania jego celów/wskaźników skarżąca zakwestionowała negatywną ocenę IZ dotyczącą usługi pomocy w miejscu zamieszkania (poz. 1.3). Podała, że we wniosku o dofinasowanie wbrew twierdzeniom oceniających wskazane zostało jakie konkretnie usługi świadczone będą w ramach przedmiotowej pozycji. Zarzuciła, że chybione są argumenty IZ dotyczące kwestionowania wydatku z poz. 1.10 Usługi mobilnej rehabilitacji (fizjoterapeuta/masażysta). Oceniający wskazali na brak metodologii wyliczenia kosztu. W proteście skarżący wskazał jaką metodologią się posłużył oraz, że wynika ona wprost z wniosku o dofinasowanie. Tymczasem IZ w odpowiedzi na protest wskazała, że podana metodologia (chociaż polegająca na prostym działaniu matematycznym) jest niejasna i nie wskazuje końcowego efektu.
Nadto gmina nie zgodziła się z oceną poz. 2.2. wskazując, że celowo użyła w uzasadnieniu wydatku przysłówek "średnio" 8 godzin z uwagi na to, że planowała 2 godziny w tygodniu, a jak powszechnie wiadomo w niektórych miesiącach jest 5, a w niektórych 4 tygodnie. Zgodziła się z IZ, że lepszym rozwiązaniem byłaby metodologia odnosząca się do tygodni, lecz zdaniem skarżącego tego typu pomyłka mogłaby spokojnie zostać wyjaśniona na etapie negocjacji lub pomniejszeniu pozycji w budżecie o [...] zł, ale nie powinna rzutować na przyznawaną punktację w zakresie niezbędności całego wydatku w tej pozycji.
Odnosząc się natomiast do uwag IZ dotyczących usługi Superwizji zmiany społecznej (poz. 5.12) zwróciła uwagę, że ekspert superwizji miałby zajmować się wspomaganiem i towarzyszeniem w pracy animatorów i liderów lokalnych, moderatorów pracy partnerstw wielosektorowych, organizatorów społeczności lokalnych CUS, i innych osób odpowiedzialnych za budowanie lokalnych systemów usług społecznych, a więc nie tylko kadry wnioskodawcy. Skarżąca w proteście powołała się na ustawowe prawo do korzystania z pomocy superwizji przez każdego pracownika socjalnego wynikające z treści art. 121a ustawy o pomocy społecznej, jednak IZ nie ustosunkowała się do tego argumentu twierdząc, że jej zdaniem koszt zatrudnienia eksperta superwizji jest zbędny.
Końcowo odnośnie części c) kryterium - zgodność z cenami rynkowymi poszczególnych pozycji budżetowych oraz zgodność ze stawkami jednostkowymi podniosła, że IZ zupełnie nietrafnie i bezpodstawnie podważyła przyjętą przez wnioskodawcę stawkę wynagrodzenia trenera warsztatów antydyskryminacyjnych. Oceniający zaproponował własną stawkę na poziomie [...] zł za godzinę, jednak na jakiej podstawie i w oparciu o jakie dane to robi nie uzasadnił. IZ uznając przyjęty koszt za zawyżony w stosunku do cen rynkowych nie wskazała jakie są ceny rynkowe wynagrodzenia takiego trenera. Nadto zwróciła uwagę, że pomimo uznania argumentu skarżącego za zasadny w zakresie kwestionowania przez oceniających wydatku na materiały biurowe (poz. 4.11) IZ nie zmieniła przyznanej wnioskodawcy punktacji.
5. W odpowiedzi na skargę zarząd podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego aktu i wniósł o oddalenie skargi.
6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Taką ustawą szczególną jest ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 – 2027 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1079, dalej: "ustawa wdrożeniowa"). Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 ust. 3, art. 70 ust. 1 lub art. 77 ust. 2 pkt 1 wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a.
Z kolei przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Do kryterium legalności nawiązał także ustawodawca w art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej, przewidując uwzględnienie skargi w przypadku stwierdzenia, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji.
Dokonując kontroli sądowej zaskarżonego rozstrzygnięcia w tak zakreślonych granicach, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, podstawę systemu realizacji programu mogą stanowić w szczególności przepisy prawa, wytyczne, szczegółowy opis priorytetów programu, opis systemu zarządzania i kontroli oraz instrukcje wykonawcze zawierające procedury działania właściwych instytucji. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w oparciu m.in. o przepisy powołanej ustawy oraz akty składające się na system realizacji programu operacyjnego, w tym regulamin wyboru projektu dla naboru [...] w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Ś. 2021-2027 Priorytet 9. Usługi społeczne i zdrowotne. Działanie 09.04 Zwiększenie dostępności usług społecznych i zdrowotnych, Załącznik nr 1 do Uchwały nr [...] Komitetu Monitorującego program regionalny Fundusze Europejskie dla Ś. 2021-2027 z dnia 18 maja 2023 r.
Z art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wynika, że właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny. Właściwa instytucja zapewnia równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców – art. 45 ust. 2. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów, pozostając w ścisłej korelacji z zasadą rzetelności, która związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru, co odnosi się również do należytego umotywowania dokonanej oceny projektu, przyznanej mu liczby punktów. Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów. Równy dostęp do informacji, będący emanacją traktatowej zasady równości w dostępie do pomocy, nakłada na właściwą instytucję obowiązek publikowania informacji niezbędnych do realizacji równego dostępu do pomocy w zakresie ubiegania się o dofinansowanie projektów. Reguły i kryteria wyboru projektów powinny być jasne, jednoznaczne, określając w sposób przejrzysty i precyzyjny konsekwencje prawne określonego działania lub zaniechania uczestników konkursu.
Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się w tym przypadku do zbadania, czy dokonana ocena projektu nie narusza powyższych reguł. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej wniosku (projektu). Kontrola powinna zmierzać w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz zarządu w zaskarżonym rozstrzygnięciu protestu nie jest dowolna, to znaczy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca (kompletna), odpowiada generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, nie budzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru - dokonanej oceny, przyznanej punktacji.
Nadto sąd administracyjny rozpoznając skargę na wydane rozstrzygnięcie, posiada jedynie kompetencję do badania, pod kątem legalności, tylko tego rozstrzygnięcia. Nie może odnosić się do generalnych założeń całego postępowania konkursowego, zasad jego przeprowadzania, a także sposobu sformułowania kryteriów oceny przedłożonych przez strony projektów. Ponadto sąd administracyjny nie ma kompetencji, aby ocenić i podważyć wiedzę eksperta dokonującego oceny w sprawie. Tylko naruszenie prawa procesowego lub materialnego, które mogły mieć wpływ na wynik oceny, może skutkować uchyleniem określonego aktu.
Podkreślić należy, że niewątpliwie sądy administracyjne są uprawnione i zobowiązane do wykładni norm prawa materialnego i kontroli, czy w ustalonym przez organ stanie faktycznym, zostały one w sposób prawidłowy (logiczny) zastosowane. Jednocześnie poza kognicją sądu w omawianych sprawach pozostaje ścisła kontrola prawidłowości ustalenia przez organ określonej liczby punktów w ramach kryteriów wielopunktowych, których spełnienie ma charakter stopniowalny. W ramach tego typu kryteriów przyznawana jest różna liczba punktów w zależności od stopnia spełnienia kryterium (np. od 1 do 20). Nie ulega przy tym wątpliwości, że merytoryczna weryfikacja projektu według kryteriów wartościujących opiera się na swobodnej ocenie, zbliżonej w swej istocie do uznania administracyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 11 lutego 2010 r., III SA/Po 37/10 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej wniosku (projektu), lecz wyłącznie do kontroli oceny projektu dokonanej przez organ w aspekcie kompletności oceny oraz jasności kryteriów tejże oceny.
Nadto tryb konkursowy wyboru projektów do dofinansowania wymaga, aby wnioskodawca ubiegający się o określone dofinansowanie w ramach danego konkursu, rzetelnie i wyczerpująco przygotował swój wniosek. Braki w złożonej dokumentacji, czy jej niespójność, skutkujące zakwestionowaniem spełnienia przez wniosek określonych kryteriów muszą zostać ocenione negatywnie. Wskazać także należy, że przy dokonywaniu kontroli działania organu dokonującego oceny projektu sąd nie dokonuje ponownej oceny projektu, np. poprzez odmienną ocenę założeń tego projektu i przyznanie określonej liczby punktów ocenianemu projektowi, lecz uprawniony jest do kontroli dokonanej i sporządzonej oceny w kontekście przestrzegania kryteriów tej oceny. Sąd, jak wyżej wskazano, jedynie kontroluje ocenę dokonywaną przez organ w kontekście przestrzegania reguł równości, przejrzystości, bezstronności czy rzetelności w ramach postępowania konkursowego. W szczególności kontroli sądu podlega uzasadnienie rozstrzygnięcia protestu, które winno wskazywać na przyczyny nieuwzględnienia stanowiska strony. Dlatego też w orzecznictwie akcentowany jest pogląd zgodnie z którym zarzut naruszenia art. 45 ustawy wdrożeniowej uznać należy za uzasadniony w przypadku nieprecyzyjnego i niejednoznacznego ustalenia kryteriów wyboru, dowolności przy dokonywaniu oceny, tak w kontekście ustalonych kryteriów wyboru, jak i okoliczności przedstawionych przez wnioskodawcę oraz braku dokonania wyczerpującej oceny i przedstawienia jej uzasadnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z 14 lutego 2018 r., III SA/ Łd 1072/17 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Mając powyższe uwagi na względzie oraz dokonując kontroli zaskarżonej rozstrzygnięcia zarządu województwa o nieuwzględnieniu protestu skarżącej, sąd uznał, że ocena projektu w zakresie spornego kryterium merytorycznego nr 5 "Prawidłowość sporządzenia budżetu projektu" została przeprowadzona w sposób zgodny z prawem, z uwzględnieniem reguł, o których mowa w art. 45 ustawy wdrożeniowej, tj. w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniający równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że zasada przejrzystości reguł oceny projektów wiąże się z nakazem jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Przejrzystość realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest natomiast z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodnością postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru. Istota bezstronności sprowadza się zaś do tego, że podmiot organizujący konkurs nie będzie wprowadzał unormowań preferujących jakąś grupę wnioskodawców, jak również będzie stosował wobec złożonych wniosków analogiczne wymogi formalne i w tożsamy sposób będzie oceniał ich zawartość merytoryczną (zob. S. Nitecki, Konkursowy wybór projektów objętych dofinansowaniem ze środków Unii Europejskiej, Opole 2020, s. 17-18, 21-22).
Tryb postępowania w sprawie przyznania środków na finansowanie zgłaszanych przez uprawnione podmioty projektów określa ustawa wdrożeniowa. Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy wdrożeniowej właściwa instytucja wybiera projekty do dofinansowania w sposób konkurencyjny lub niekonkurencyjny. Stosownie zaś do treści art. 50 ustawy wdrożeniowej w celu wyboru projektów do dofinansowania właściwa instytucja przeprowadza nabór wniosków o dofinansowanie projektu, zwany dalej "naborem" (ust. 1). Warunkiem przeprowadzenia naboru przez właściwą instytucję jest:
1) przyjęcie regulaminu wyboru projektów oraz
2) udostępnienie regulaminu wyboru projektów potencjalnym wnioskodawcom (ust. 2). Udostępnienie regulaminu wyboru projektów, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, w przypadku konkurencyjnego sposobu wyboru projektów następuje w formie ogłoszenia o naborze upublicznianego na stronie internetowej właściwej instytucji oraz na portalu
(ust. 3). Ogłoszenie o naborze zawiera nazwę właściwej instytucji, wskazanie przedmiotu naboru, informację o potencjalnych wnioskodawcach, termin składania wniosków o dofinansowanie projektu, regulamin wyboru projektów oraz dane do kontaktu (ust. 4).
Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy wdrożeniowej regulamin wyboru projektów określa w szczególności odpowiednio: kryteria wyboru projektów; wskazanie sposobu wyboru projektów do dofinansowania oraz jego opis. W myśl art. 51 ust. 2 ustawy wdrożeniowej w przypadku konkurencyjnego sposobu wyboru projektów regulamin wyboru projektów określa dodatkowo:
1) typy projektów podlegających dofinansowaniu;
2) opis procedury oceny projektów, w tym wskazanie, czy ocena jest podzielona na etapy;
3) wzór umowy o dofinansowanie projektu lub decyzji o dofinansowaniu projektu;
4) informację o przysługujących wnioskodawcy środkach odwoławczych oraz instytucjach właściwych do ich rozpatrzenia.
Regulamin taki w niniejszej sprawie został przyjęty uchwałą Zarządu Województwa z 20 września 2023 r. nr [...] w sprawie przyjęcia regulaminu wyboru projektów dla naboru nr: [...] w ramach działania 09.04 Zwiększenie dostępności usług społecznych i zdrowotnych, Priorytetu 9. Usługi społeczne i zdrowotne, programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Ś. 2021-2027.
Natomiast zgodnie z załącznikiem nr 1 do Uchwały nr [...] Komitetu Monitorującego program regionalny Fundusze Europejskie dla Ś. 2021-2027 z dnia 18 maja 2023 r. - Metodyka i kryteria ogólne stosowane przy wyborze operacji współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Ś. 2021-2027 (i jednocześnie załącznikiem nr II Regulaminu wyboru projektów) w programie regionalnym Fundusze Europejskie dla Ś. 2021-2027 ocena projektów w sposób konkurencyjny w zakresie Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, w ramach poszczególnych Działań przebiegać będzie w trzech etapach: 1) oceny formalnej; 2) oceny merytorycznej; 3) negocjacji.
W przypadku naborów niekonkurencyjnych ocena projektów przebiegać będzie w ramach jednego etapu obejmującego ocenę formalno-merytoryczną przy łącznym zastosowaniu niżej wskazanych kryteriów ujętych w tabelach niniejszego dokumentu (patrz I i II etap oceny).
Ocena kryteriów dla naborów konkurencyjnych i niekonkurencyjnych w ramach każdego z ww. etapów dokonywana będzie przez dwóch członków Komisji Oceny Projektów. Zgodnie z ustawą o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027, po każdym etapie następuje zatwierdzenie wyników oceny przez Instytucję Zarządzającą/Instytucję Pośredniczącą. W ocenie spełnienia kryteriów możliwe jest wykorzystanie informacji udzielonych przez Wnioskodawcę, pozyskanych na temat Wnioskodawcy, partnera lub projektu. Kryteria będą weryfikowane na podstawie treści wniosków o dofinansowanie projektów (w tym oświadczeń) oraz załączników. W przypadku projektów wybieranych w sposób niekonkurencyjny ocena spełniania kryteriów polega na przypisaniu im wartości logicznych "TAK", "NIE" albo stwierdzeniu, że kryterium "NIE DOTYCZY" danego projektu. Przypisanie wnioskowi wartości "NIE" powoduje przekazanie projektu do poprawy i uzupełnienia.
Odnośnie II etapu oceny (ocena merytoryczna) wyjaśniono, że będzie obejmować kryteria: - merytoryczne – kryteria punktowe o charakterze rozstrzygającym. Ich spełnienie jest niezbędne do przyznania dofinansowania.
Ocena spełnienia kryterium będzie polegała na przyznaniu liczby punktów w ramach dopuszczalnych limitów wyznaczonych minimalną liczbą punktów, które można uzyskać, aby dane kryterium zostało ocenione pozytywnie. Aby projekt mógł uzyskać dofinansowanie musi zdobyć za kryteria merytoryczne: minimum 60% punktów ogółem (tj. minimum 60 punktów) oraz minimum 60% punktów za każdą z części kryteriów merytorycznych. Łączna (maksymalna) liczba punktów za kryteria merytoryczne wynosi 100. Ostateczna ocena projektu stanowi średnią arytmetyczną ogólnej liczby punktów przyznanych przez dwóch oceniających. Istnieje możliwość skierowania projektu do negocjacji w zakresie wskazanym w karcie oceny merytorycznej. W celu potwierdzenia spełnienia kryterium dopuszczalne jest wezwanie Wnioskodawcy na etapie negocjacji do przedstawienia wyjaśnień, poprawienia lub uzupełnienia treści wniosku o dofinansowanie projektu – w zakresie istniejących zapisów zawartych we wniosku. Instytucja Organizująca Nabór określi podział punktów na każdą z części składowych kryterium merytorycznego w Regulaminie Pracy Komisji Oceny Projektów, który będzie stanowił załącznik do Regulaminu Wyboru Projektów. W sytuacji, gdy więcej niż jeden projekt otrzyma taką samą liczbę punktów w ramach etapu oceny merytorycznej, miejsce na liście ocenionych projektów będzie zależało od wskazanych przez Instytucję Zarządzającą kryteriów merytorycznych rozstrzygających: 1) w pierwszej kolejności będzie brana pod uwagę liczba punków uzyskana w ocenie kryterium nr 3 - Adekwatność doboru i opisu wskaźników realizacji projektu; 2) w drugiej kolejności kryterium nr 2 - Dobór grupy docelowej - osób i/lub instytucji; 3) w trzeciej kolejności kryterium nr 4 - Spójność zadań przewidzianych do realizacji w ramach projektu oraz trafność doboru i opisu tych zadań; 4) w czwartej kolejności kryterium nr 5 – Prawidłowość sporządzenia budżetu projektu. Powyższe unormowania są tożsame z treścią rozdziału V. Proces oceny projektu Regulaminu wyboru projektów.
Z kolei zgodnie z załącznikiem nr 1 do Uchwały nr [...] Komitetu Monitorującego program regionalny Fundusze Europejskie dla Ś. 2021-2027 z dnia 18 maja 2023 r. - Metodyka i kryteria ogólne stosowane przy wyborze operacji współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Ś. 2021-2027 w ramach kryterium "prawidłowość sporządzenia budżetu projektu" ocenie podlegać będzie prawidłowość sporządzenia budżetu projektu, w tym:
1) kwalifikowalność wydatków;
2) niezbędność wydatków do realizacji projektu i osiągania jego celów/wskaźników;
3) racjonalność i efektywność wydatków projektu;
4) zgodność z cenami rynkowymi poszczególnych pozycji budżetowych;
5) poprawność formalno-rachunkowa sporządzenia budżetu projektu (w tym m. in.: limity, źródła finansowania, pomoc publiczna);
6) przypisanie wnioskodawcy/partnerów do poszczególnych kosztów w ramach zadań, za których wykonanie będą oni odpowiedzialni;
7) zgodność ze stawkami jednostkowymi (o ile dotyczy) określonymi w regulaminie wyboru projektów.
Kryterium zostanie zweryfikowane na podstawie treści wniosku o dofinansowanie projektu.
Z kolei z rozdziału 5.8 Sekcji 8: uzasadnienia wydatków Instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Ś. 2021 – 2027 Europejski Fundusz Społeczny Plus, stanowiącej załącznik nr V Regulaminu wyboru projektów wynika, że beneficjent musi uwzględnić metodologię wyliczenia danej pozycji wraz ze wskazaniem jednostkowych kosztów bezpośrednich (ilość razy cena jednostkowa), w podziale na poszczególne lata budżetowe. Dodatkowo należy uzupełnić załącznik nr 3 do wniosku o dofinansowanie – Szczegółowy budżet projektu.
Końcowo odnotowania wymaga, że zgodnie z rozdziałem V Regulaminu wyboru projektów ustęp 4 pkt 2 aby projekt mógł uzyskać dofinansowanie musi zdobyć za kryteria merytoryczne: minimum 60% punktów ogółem (tj. minimum 60 punktów) oraz minimum 60% punktów za każdą z części kryteriów merytorycznych.
Ww. dokumentacja konkursowa została upubliczniona na stronie [...] . Było to zgodne z pkt 10 lit. a rozdziału II.2. Regulaminu wyboru projektów, zgodnie z którym nabór przeprowadzany jest jawnie z zapewnieniem publicznego dostępu do informacji o zasadach jego przeprowadzania i wynikach oceny. Opis kryteriów merytorycznych oraz informacje dotyczące sposobu oceny każdego z kryteriów stanowiły wskazówki dla beneficjentów i jednocześnie członków Komisji Oceny Projektów.
Uwzględniając powyższe ramy prawne, sąd doszedł do przekonania, że ocena spornego kryterium nr 5 "Prawidłowość sporządzenia budżetu projektu" została przeprowadzona w sposób prawidłowy i nie może być uznana za nierzetelną bądź nieobiektywną. Nie sposób też uznać tak dokonanej oceny za nieprzejrzystą, co zarzuca gmina. Nawet mało wnikliwa analiza dokonanej przez zarząd oceny doprowadza do wniosku, że wnioskodawczyni w sposób nazbyt ogólny, nieweryfikowalny uzasadniła rodzaj, czy sposób wydatkowania projektowych środków. Nie wymaga przy tym szerszego wyjaśnienia, że strona przystępując do konkursu i składając wniosek o dofinansowanie zobligowana była do stosowania się do odpowiedniej procedury naboru (wynika to wprost z rozdziału II Regulaminu wyboru projektów), a zatem powinna wnikliwie się z nią zapoznać. W treści Regulaminu wyboru projektów sformułowano zasady dotyczące składania wniosku o dofinansowanie.
Obowiązkiem wnioskodawczyni było zatem dostarczenie konkretnych informacji niezbędnych do przeprowadzenia oceny. W realiach niniejszej sprawy takich informacji zabrakło, co uprawniało organ do wniosku o braku możliwości weryfikacji znacznej części planowanych wydatków. Nie sposób zaakceptować przyjętej przez gminę, w większości zakwestionowanych wydatków, formuły ich uzasadnienia, tj. odwołania się bądź do zdarzeń bliżej nieopisanych (np. aktywizacja osób), bądź zakresu i sposobu ich realizacji uzależnionego w przyszłości od podmiotu trzeciego (wykonawcy), czyli zdarzeń przyszłych, niepewnych i niedookreślonych (kiedy to faktyczna decyzja o sposobie realizacji projektu należeć będzie do podmiotu wyłonionego przez wnioskodawczynię w przetargu), czy też do lakonicznego ograniczenia się do podania, że podobne zadania były już realizowane w przeszłości (w roku 2023), bez sprecyzowania ilości, wielkości i poniesionych kosztów. Nieuprawnione są wyrażane konsekwentnie przez skarżącą oczekiwania, że realizacja w przeszłości jakichś zadań (bliżej nieokreślonych, wynikających z realizacji innego projektu) zwalnia ją z uzasadnienia i przedstawienia konkretnych informacji w ramach ubiegania się o środki z nowego projektu. Niewątpliwie dotychczasowe doświadczenia wnioskodawczyni są cenne i mogą służyć wykazaniu uzasadnienia dla nowych wydatków, jednakże nie wystarczy ogólnie powołać się na dotychczasowe wydatki, w żadnej mierze ich nie precyzując. To właśnie ogólnikowość treści zawartych we wniosku, w ocenie sądu, spowodowała brak możliwości dokonania oceny, co do części planowanych wydatków i w konsekwencji negatywne rozstrzygnięcie.
Brak wymaganych informacji musi prowadzić do negatywnej oceny danego kryterium. Brak wskazania określonych informacji może oznaczać brak należytego przygotowania wniosku. Wnioskodawca nie może przerzucać odpowiedzialności za swoje działania (sporządzenie wniosku) na organ i następnie wskazywać na określone nieprawidłowości oceny. Skoro nie przedstawia informacji, lub przedstawia te informacje w sposób lakoniczny, to organ ocenia to kryterium jako niespełnione (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 kwietnia 2017 r., V SA/Wa 615/17 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W ocenie sądu analiza treści postanowień regulaminu, jego załączników (szczegółowo wymienionych już w uzasadnieniu), dokumentów (wniosku o dofinansowanie, kart oceny merytorycznej) pozwoliła na stwierdzenie, że zarząd nie naruszył ogólnych zasad określonych w ustawie wdrożeniowej, ani trybu postępowania wyznaczonego regulaminem wyboru projektów. Nie budzi wątpliwości, że w regulaminie tym uregulowano wszystkie istotne kwestie dotyczące sposobu przeprowadzenia konkursu uprawnionych wnioskodawców, procesu oceny projektu i rozstrzygnięcia naboru, zasad finansowania wydatków, procedury odwoławczej.
W realiach niniejszej sprawy, w kontekście sformułowanych w skardze zarzutów, należy stwierdzić, że ocena przedmiotowego wniosku dokonana przez członków Komisji Oceny Projektów nie była dowolna, a obowiązujące przepisy nie przewidują wymagań odnośnie do formy czy stopnia szczegółowości oceny. Ocena kryterium merytorycznego nr 5 "Prawidłowość sporządzenia budżetu projektu", zdaniem sądu, była czytelna, jasna i konkretna, oparta na kompleksowej analizie dokumentacji złożonej przez skarżącą gminę. Uzasadnienie oceny projektu w zakresie kwestionowanego kryterium było rzetelne i poddawało się weryfikacji sądowej. Podnieść przy tym należy, że ustawa wdrożeniowa nie określa niezbędnych treści (elementów) uzasadnienia negatywnej oceny po rozpoznaniu przez Instytucję Zarządzającą protestu od dokonanej oceny wniosku. Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że uzasadnienie informacji musi zawierać taką treść, która pozwoli jej spełnić ustawową rolę, tzn. umożliwić wnioskodawcy wniesienie w skardze do sądu umotywowanych zarzutów do oceny, która go nie satysfakcjonuje. Z informacji o nieuwzględnieniu protestu wynika, że organ odniósł się do zarzutów protestu i wskazał na okoliczności niespełnienia kryterium merytorycznego w zakresie zgodności z kryterium wyboru określonym w dokumentacji konkursowej – Regulaminie wyboru projektów i jego załącznikach.
Zdaniem sądu niedowolny i prawidłowy był wniosek organu w zakresie oceny kryterium merytorycznego nr 5 (a. kwalifikowalność wydatków, racjonalność i efektywność wydatków projektu) odnośnie poz. 1.1., wyrażający się w stanowisku, że zlecając organizacjom pozarządowym prowadzenie klubów seniora, gmina powinna wskazać szczegółowo zajęcia i metodologię kosztów; oceniający nie mogą ich domniemywać, a tym bardziej w jakikolwiek sposób ingerować w założenia wnioskodawcy. Za uprawnione należało uznać stanowisko organu, że gmina powinna również znać koszty poszczególnych zajęć, określić liczbę godzin i stawkę godzinową asystenta i opiekuna, uszczegółowić zajęcia aktywizująco - usprawniające, podać rodzaj, ilość i cenę jednostkową artykułów potrzebnych do zajęć, podać ilość wyjść do kina, teatru i liczbę uczestników, która weźmie w nich udział, podać rodzaj wyjazdów edukacyjno - zdrowotnych i ilość osób biorących w nich udział. Wnioskodawca nie może ograniczyć się w tym zakresie do przyszłych (bliżej nieokreślonych) działań realizowanych już w ramach projektu przez inne podmioty, to on bowiem projektuje i realizuje projekt i jego działania (założenia) już na etapie aspirowania o środki na realizację projektu podlegają ocenie. Wnioski sądu, co do adekwatności kwestionowanej przez gminę oceny do treści wniosku projektowego, obejmują również pozostałe pozycje w kryterium kwalifikowalności wydatków, racjonalności i efektywności wydatków projektu, w szczególności; 1.6., 1.9., 1.12., 1.13., 2.6., 2.7., od 3.6. do 3.10., 5.8., 5.9. Sąd nie dostrzega tu elementów dowolności. Gmina jak trafnie wskazał zarząd nie podała m.in. dokładnych danych czy założeń, wyliczeń, rachunków, zliczenia kosztów w sposób, który umożliwiałby weryfikację przyjętych założeń przez co oceniający nie byli w stanie określić racjonalności zaplanowanych wydatków. Wbrew jej twierdzeniom, ze względu na rodzaj świadczeń realizowanych przez logopedę czy też dietetyka ich wycena znacząco się różni. Dotyczy to również realizacji różnych form animacji. Ważnym wskaźnikiem jest również uzasadnienie ilości planowanych akcji społecznościowych i ich uczestników.
W tym kontekście wyjaśnienia wymaga, że podnoszony przez gminę argument o ograniczonej ilości możliwych do umieszczenia znaków w formularzu wniosku nie zasługiwał na uwzględnienie. Po pierwsze, zasadnicze znaczenie ma zawartość treści w sensie merytorycznym, a nie redakcyjnym. Po drugie, argument taki pojawił się dopiero w kontekście zarzutu ogólnikowości wniosku i w żadnej mierze nie może usprawiedliwiać braków merytorycznych. Po trzecie w końcu, nic nie stało na przeszkodzie, aby w sytuacji rzeczywistego zaistnienia ograniczeń formularzowych zastosować skróty, odnośniki, linki czy też posłużyć się załącznikami do wniosku.
Prawidłowe wnioski organ przyjął też w zakresie oceny kryterium numer 5 lit. b) niezbędność wydatków do realizacji projektu i osiągania jego celów/wskaźników. W szczególności przy ocenie poz. 1.3. i 1.10. słusznie wytknięto, że usługi opisane w poz. 1.3., tj. gorący posiłek, integrację z otoczeniem i usługę pielęgniarską zapewnia poz. 1.4, 1.9, 1.11. Nawet usługę sprzątania uwzględnia poz. 1.7. Dlatego strona skarżąca nie określiła na czym miałaby polegać usługa w miejscu zamieszkania skoro wymienione zadania pokrywały się z innymi pozycjami. Odnośnie poz. 1.10. za uprawnione należało uznać stanowisko zarządu zgodnie z którym strona skarżąca powinna jak najdokładniej wyłożyć podaną metodologię w zakresie mobilnej rehabilitacji, a ta przedstawiona w proteście nie mogła zostać uwzględniona. Słusznie też zwrócono uwagę na brak gwarancji w zakresie realizacji tej usługi.
Trafne wnioski organ wyprowadził również w zakresie oceny kryterium merytorycznego numer 5 lit. c) zgodność z cenami rynkowymi poszczególnych pozycji budżetowych oraz zgodność z cenami jednostkowymi. W szczególności zdaniem sądu odnośnie poz. 5.10 (warsztaty antydyskryminacyjne) słusznie zauważono, że co prawda strona skarżąca zapewniła o rozeznaniu ceny rynkowej przy ustalaniu wynagrodzenia dla trenera warsztatów antydyskryminacyjnych, ale nie podała żadnych innych informacji na ten temat - jak kształtują się ceny, jak duże grupy są na zajęciach, jakie zagadnienia obejmuje szkolenie. W tym kontekście zarząd celnie zwrócił również uwagę na wynagrodzenie logopedy i dietetyka (160 zł/godz.), gdzie do uzyskania uprawnień należy skończyć studia zaś do zdobycia uprawnień trenera warsztatów antydyskryminacyjnych wystarczy półroczny kurs.
Sąd przy tym w żadnej mierze nie podziela zarzutów skargi, na poparcie których strona wyraża jedynie oczekiwanie, że oceniający powinni sami wydedukować ("odtworzyć") jaką metodologią posłużyła się wnioskodawczyni, czy też uzupełnić ją o wyjaśnienia umieszczone w proteście. Co znamienne, wnioskodawczyni jest podmiotem profesjonalnym, o ustrojowo ugruntowanej pozycji, stąd miernik staranności dla jej działań musi być wysoki i na pewno nie może usprawiedliwiać zaniedbań w działaniu i nieadekwatnych oczekiwań.
W konsekwencji ww. uchybienia i błędy wniosku oraz wady dokumentacji obciążają gminę. Nadto w kontekście wielokrotnie formułowanych twierdzeń i zarzutów strony podkreślenia i powtórzenia wymaga, że nie w każdym kryterium są oceniane wszystkie pozycje budżetowe, inne mają mniejszą lub większą wagę. Są też nieprawidłowości, na które oceniający zwracają tylko uwagę bez odejmowania punktów, a są błędy tak dużej wagi, że oceniający odejmują kilka punktów. Ocena wniosku to nie procentowe wyliczenia tylko analiza informacji zawartych we wniosku razem z dokumentami, regulaminem, instrukcjami i dostępnymi informacjami internetowymi. Innymi słowy to nie ilość (liczba) uchybień/błędów wpływa na jego ocenę końcową, a ich waga która przekłada się na konkretną wartość punktową. Można założyć, że w jednym projekcie zostanie stwierdzone szereg błędów nieistotnych, które nie wpłyną na jego ocenę końcową, gdyż ich waga i charakter będzie nieistotna, zaś w ocenie drugiego wystąpi jeden błąd istotny, który zasadniczo wpłynie na ocenę. W konsekwencji to nie wartość procentowa zakwestionowanych pozycji budżetu decyduje o ilości odjętych punktów, lecz waga tych nieprawidłowości i ich wartość w całym wniosku.
Podsumowując powyższe rozważania należy też wskazać, że strona przystępując do konkursu zaakceptowała jego zasady i w szczególności na niej spoczywał obowiązek rzetelnego i wyczerpującego przygotowania wniosku z uwzględnieniem znanych jej kryteriów oceny wszystkich zgłoszonych do konkursu projektów (tak: NSA w wyroku z 3 lutego 2017 r., II GSK 60/17 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Wszelkie błędy i wady dokumentacji obciążają wnioskodawcę i brak jest podstaw prawnych do żądania od instytucji zarządzających, czy pośredniczących aby interpretowały wątpliwości na korzyść wnioskodawcy. Wskazać przy tym należy, że korzystanie z dotacji unijnych nie jest obowiązkowe. Dlatego podmiot, który zamierza z dofinansowania skorzystać winien dostosować się do zasad udzielania pomocy i wypełnić wszystkie wymogi wynikające z dokumentacji konkursowej. Rola organu sprowadza się zaś do kompleksowej oceny wniosku i nie ma prawa wkraczać w meritum, zmieniać zapisów wniosku, modyfikować ich w sposób umożliwiający uzyskanie przez wnioskodawcę dofinansowania, domniemywać treści z wniosku nie wynikających - wbrew jego zapisom. Takie działanie organu naruszałoby bowiem zasady uczciwej konkurencji i dawałoby podstawę do postawienia zarzutu uchybienia obowiązkowi bezstronności (por. wyrok NSA z 14 września 2021 r., I GSK 285/21, wyrok WSA w Gliwicach: z 25 kwietnia 2018 r., IV SA/Gl 79/18, 8 kwietnia 2021 r., III SA/Gl 313/21 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W konsekwencji, zdaniem sądu, w realiach niniejszej sprawy, zarząd był uprawniony do takiej oceny kryterium merytorycznego numer 5. Wprawdzie dokonana kontrola rozstrzygnięcia z 24 kwietnia 2024 r., jak już wyżej wskazano, spowodowała zmianę punktacji, tym niemniej powyższe nie skutkowało osiągnięciem minimum 60 % punktów.
Mając na uwadze wszystkie okoliczności w sprawie, sąd uznał stanowisko przedstawione w zaskarżonej informacji za prawidłowe. Instytucja dokonała oceny z poszanowaniem reguł wynikających z art. 45 ustawy wdrożeniowej, tj. przejrzystości, rzetelności i bezstronności. Rozstrzygnięcie oparła w tym zakresie na prawidłowo zinterpretowanych i zastosowanych postanowieniach dokumentacji konkursowej.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, oddalił skargę.