III SA/WR 226/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-10-23
NSAinneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneZUSskładki na ubezpieczenie zdrowotnerozliczenie wpłatdoręczenie elektronicznezarzuty w egzekucjiuchylenie postanowienia

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie ZUS dotyczące oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując na niewystarczające wyjaśnienie przez organ kwestii rozliczenia wpłat i doręczenia informacji stronie.

Skarga dotyczyła postanowienia ZUS odrzucającego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległości ze składek na ubezpieczenie zdrowotne. Strona zapłaciła kwotę 330,10 zł po otrzymaniu upomnienia, jednak ZUS zaliczył ją na poczet starszych zaległości, utrzymując egzekucję. Sąd uchylił postanowienie ZUS, stwierdzając, że organ nie wyjaśnił wystarczająco kwestii rozliczenia wpłaty oraz skuteczności doręczenia informacji o niedopłacie, co narusza przepisy prawa.

Przedmiotem skargi K. L. było postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia 11 kwietnia 2025 r. odrzucające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległości ze składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2024. ZUS prowadził egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 25 lutego 2025 r., po wcześniejszym wysłaniu upomnienia, które zostało odebrane. Strona skarżąca zapłaciła kwotę 330,10 zł w dniu 31 października 2024 r., twierdząc, że uregulowała należność wraz z kosztami upomnienia. ZUS jednak zaliczył tę wpłatę na poczet najstarszych zaległości (od 09/2022 do 02/2023), co skutkowało utrzymaniem egzekucji za okres 04/2024. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie ZUS. Sąd uznał, że organ nie wyjaśnił w sposób wystarczający okoliczności związanych z rozliczeniem wpłaty strony oraz kwestii skuteczności doręczenia informacji o niedopłacie, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. W szczególności, sąd zwrócił uwagę na przepisy dotyczące informowania płatników składek o rozliczeniach oraz zasady doręczania pism w formie elektronicznej, które nie zostały przez organ należycie zastosowane.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ZUS nie wyjaśnił wystarczająco okoliczności związanych z rozliczeniem wpłaty i doręczeniem informacji stronie, co mogło naruszyć jej prawa.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ nie wykazał, czy strona została skutecznie poinformowana o rozliczeniu wpłaty i niedopłacie, co jest kluczowe dla oceny zarzutu wygaśnięcia obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (40)

Główne

u.p.e.a. art. 15 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 26 § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

rozporządzenie o rozliczeniu art. 6 § 5

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych

rozporządzenie o rozliczeniu § 6

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych

rozporządzenie o rozliczeniu art. 12 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych

rozporządzenie o rozliczeniu art. 12 § 4

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych

rozporządzenie o rozliczeniu art. 28 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych

rozporządzenie o rozliczeniu art. 28 § 4

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych

rozporządzenie o rozliczeniu art. 28 § 5

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych

rozporządzenie o rozliczeniu art. 28 § 7

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych

u.s.u.s. art. 46 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 32

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 47b § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 47b § 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 47b § 3

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 47b § 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 71ab § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 71ab § 1a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 71ab § 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 71ab § 3

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 71ab § 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 71ab § 5

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 71ab § 6

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 71ab § 7

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

p.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 54 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.e.

Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych

u.d.e. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych

u.d.e. art. 25

Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych

u.d.e. art. 42

Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych

u.d.e. art. 41

Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych

u.s.u.s. art. 46 § 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 32

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczające wyjaśnienie przez ZUS kwestii rozliczenia wpłaty i doręczenia informacji stronie. Potencjalne naruszenie przepisów dotyczących doręczania korespondencji elektronicznej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja ZUS dotycząca zaliczenia wpłaty na poczet najstarszych zaległości. Twierdzenie ZUS o istnieniu obowiązku zapłaty składki za 04/2024.

Godne uwagi sformułowania

organ nie wyjaśnił w sposób wystarczający okoliczności, które mogą mieć znaczenie przy ocenie zarzutu zgłoszonego przez stronę nie można stwierdzić, czy w sprawie zostały ustalone okoliczności związane z wypełnieniem przez organ obowiązków wynikających z § 12 ust. 1 rozporządzenia strona kwestionuje otrzymanie ww. pisma działania ZUS nosiły znamiona automatyzmu i braku indywidualnego podejścia do sprawy

Skład orzekający

Magdalena Jankowska-Szostak

przewodniczący

Katarzyna Borońska

członek

Barbara Ciołek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Prawidłowe rozliczanie wpłat przez ZUS, obowiązki informacyjne organu, skuteczne doręczanie korespondencji elektronicznej w sprawach ZUS."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki rozliczeń składek przez ZUS i procedur doręczeń elektronicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje typowe problemy z rozliczeniami składek i komunikacją z ZUS, co jest częstym problemem dla wielu płatników. Podkreśla znaczenie prawidłowego doręczania korespondencji elektronicznej.

ZUS źle rozliczył Twoją wpłatę? Sąd wskazuje na błędy w komunikacji i procedurach.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 226/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Ciołek /sprawozdawca/
Katarzyna Borońska
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 kwietnia 2025 r. nr 470000/71/2025/RED/EG-POST-413 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K. L. (dalej: strona skarżąca) jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) z dnia 11 kwietnia 2025 r. nr 470000/71/2025/RED/EG-POST-413 w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 25 lutego 2025 r. nr [...].
Z akt sprawy wynika, że ZUS prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego obejmujących zaległości z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2024.
W związku niedopełnieniem obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2024 wierzyciel na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 132 ze zm., dalej: u.p.e.a.) skierował do strony dnia 15 października 2024r. pisemne upomnienie o numerze [...] na adres W., ul. [...]. Przesyłkę w dniu 30 października 2024 r. odebrał dorosły domownik [...].
ZUS wystawił tytuł wykonawczy z dnia 25 lutego 2025 r. nr [...], a organ egzekucyjny skierował zawiadomienie numer [...] o zajęciu rachunku bankowego w B. S.A. Przesyłkę zawierającą tytuł wykonawczy wraz zajęciem skierowano na adres W., ul. [...] za pośrednictwem P. S.A. i doręczono 7 marca 2025 r. Doręczenie ww. zawiadomienia do dłużnika zajętej wierzytelności nastąpiło 26 lutego grudnia 2025 r. i z tym dniem nastąpiło wszczęcie egzekucji administracyjnej w myśl art. 26 § 5 u.p.e.a
Pismem z dnia 17 marca 2025 r. skarżąca złożyła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji wskazując na nieistnienie obowiązku oraz wygaśniecie obowiązku w całości. Wskazała strona, że po otrzymaniu upomnienia niezwłocznie uregulowała należność. Na potwierdzenie załączyła strona dowód transakcji z dnia 31 października 2024 r.
ZUS zaskarżonym postanowieniem uznał zarzuty za nieuzasadnione. Wskazał organ, że po wystosowaniu upomnienia ZUS dokonał rozliczenia konta strony w celu sprawdzenia czy należności wskazane w zawiadomieniu zostały opłacone. Rozliczenie dokonane zostało na zasadach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1771 ze zm., dalej: rozporządzenie o rozliczeniu). Konto rozliczeniowe strony w ZUS wykazało zaległości z tytułu nieopłaconych składek na FUS od 09/2022 do 02/2023, FUS od 10/2022 do 02/2023, 04/2024, FPG od 08/2022 do 02/2023. W wyniku rozliczenia wierzyciel stwierdził, że składka na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2024 nie została opłacona.
Następnie wskazał organ, że ZUS przy wykorzystaniu systemu PUE ZUS przesłał do strony pismo (opatrzone odręczoną adnotacją "8.I.2025 r. wysyłka masowa przez PUE nie odebrane"), w którym poinformował stronę o niedopłacie na koncie w wysokości 9.956,63 zł oraz rozliczeniu wpłat przekazanych w roku 2024 (według stanu na 31 grudnia 2024r.) Do pisma dołączono załącznik [...] - szczegółowe rozliczenie wpłat za pośrednictwem PUE, w którym wskazano, że wpłata w kwocie 330,10 zł z dnia 31 października 2024 r. pokryła należności: za 09/2022 na FUZ składki 115,26 zł; za 10/2022 na FUZ składki 165,84 zł; za 10/2022 na FUZ odsetki za zwłokę 49,00 zł.
Argumentując swoje stanowisko organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 350 ze zm., dalej: u.s.u.s.), w tym art. 46 ust. 1, art. 32 oraz § 6 i § 12 pkt 4 rozporządzenia o rozliczeniu oraz art. 6 § 1 u.p.e.a. Wyjaśnił ZUS, że w przypadku istnienia na koncie płatnika zaległości wpłata z tytułu składek jest z urzędu zaliczona najpierw na pokrycie najstarszych należności. Wpłaty w części przypadającej na poszczególne fundusze podlegają zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (tj. w pierwszej kolejności jest pokrywane najstarsze zadłużenie danego funduszu). Ewentualne nadpłaty składek na dany fundusz są zaliczane na poczet należności na pozostałe fundusze. Wpłaty bieżące, co do zasady, są regulowane dopiero po spłacie całego zadłużenia, zaś płatnik składek nie ma już wpływu na okres należności składkowych, który pokrywa dokonana przez niego wpłata. Zgodnie z ww. regulacjami, organ miał podstawy do zaliczenia wpłat dokonywanych przez płatnika tytułem składek, na poczet wcześniejszych należności z tytułu składek. A skutkiem zaliczenia dokonanych wpłat na poczet wcześniejszych należności, jest fakt, że nadal istnieje zadłużenie w opłacie składki za okres 04/2024.
Pismem z dnia 22 maja 2025 r. strona złożyła skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego, zasądzenie kosztów postępowania, wniosła strona o przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj.: upomnienia z dnia 15-10-2024 r., potwierdzenia przelewu z dnia 31-10-2024 r., postanowienia z dnia 11-04-2025 r., postanowienie z dnia 11-04-2023 r., postanowienie z dnia 18-05-2023 r., przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego, w szczególności upomnienia UP [...], tytułu wykonawczego [...], zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, postanowienia z dnia 11-04-2025 r.
W uzasadnieniu skargi strona argumentowała, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego, w szczególności art. 33 § 1 i 5 u.p.e.a., zasady pogłębionej oceny zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, zasady proporcjonalności i praworządności (art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego). Wyjaśniła strona, że otrzymała upomnienie i w terminie 7 dni od daty otrzymania upomnienia zapłaciła należność wraz z kosztami upomnienia. Pomimo dokonanej wpłaty, organ w dniu 25 lutego 2025 r. wydał tytuł wykonawczy nr [...] i na jego podstawie w dniu 26 lutego 2025 r. zajął rachunek bankowy, co w ocenie skarżącej było bezpodstawne.
Zaprzeczyła strona, aby była zobowiązana do zapłaty jakichkolwiek składek, pomimo przeciwnych twierdzeń organu. Wskazała, że złożyła dwie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (III SA/Wr 203/23 i III SA/Wr 256/23), a postępowania egzekucyjne w powyższych sprawach pozostają zawieszone. Obecnie, sprawy rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny. Dalej strona stwierdziła, że fakt zaksięgowania wpłaty na rzekomo najstarsze zaległości (które w całości kwestionuje) to jedno, natomiast nie ma żadnych podstaw do naliczenia kosztów postępowania egzekucyjnego, albowiem spełniła świadczenie w terminie (składkę oraz koszty upomnienia). Zakwestionowała strona, że została poinformowana, w jaki sposób będzie rozliczona wpłata oraz, że w związku z istnieniem rzekomych zaległości jej wpłata, pomimo wyraźnego wskazania na poczet jakiej należności zostaje uiszczona, zostanie zaksięgowana w inny sposób. Oświadczyła strona, iż nie otrzymała pisma z dnia 8 stycznia 2025 r., o którym wspomina organ w zaskarżonym postanowieniu, a którym to rzekomo poinformował stronę o rozliczeniu konta i niedopłacie.
Według strony działania ZUS nosiły znamiona automatyzmu i braku indywidualnego podejścia do sprawy, a także naruszenie konstytucyjnych zasad praworządności i proporcjonalności, co skutkowało niesłusznym obciążeniem strony kosztami postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji takie działanie organu skutkuje naruszeniem zasady zaufania obywatela do organów państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie w sprawie indywidualnej (decyzja lub postanowienie) może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika ponadto, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kognicja sądu administracyjnego obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie budzi także wątpliwości, że akta administracyjne, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, powinny zawierać dokumenty, które stanowiły podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia wydanego przez organ. Akta, które zawierają braki w ww. zakresie nie poddają się kontroli Sądu, ponieważ nie odzwierciedlają ustaleń faktycznych przyjętych przez organ jako podstawa faktyczna orzekania i nie pozwalają na ocenę prawidłowości oceny prawnej (wykładni i zastosowania prawa) dokonanej przez organ.
Zaskarżonym postanowieniem ZUS jako niezasadne ocenił zarzuty strony zgłoszone w postepowaniu egzekucyjnym, tj. zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut wygaśnięcia obowiązku jako nieuzasadnione.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdził naruszenie prawa skutkujące koniecznością jego uchylenia. W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił w sposób wystarczający okoliczności, które mogą mieć znaczenie przy ocenie zarzutu zgłoszonego przez stronę.
Przypomnieć należy, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 § 2 u.p.e.a.
W sprawie strona zgłosiła dwa zarzuty, zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1u.p.e.a.) oraz zarzut wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.).
Z akt sprawy wynika, że nie są kwestionowane okoliczności związane z niedopełnieniem przez stronę obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2024, co skutkowało wystawieniem przez wierzyciela na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienia z 15 października 2024 r. (kwota należności głównej 314,10 zł, koszty upomnienia 16 zł) doręczonego 30 października 2024 r. Nie jest również sporne, że strona dnia 31 października 2024 r. dokonała wpłaty kwoty 330,10 zł. A zatem zasadnie wskazuje organ, że obowiązek istniał.
Sporne pozostają natomiast okoliczności związane z rozliczeniem przez organ dokonanej przez stronę wpłaty oraz w konsekwencji prowadzenie postepowania egzekucyjnego. Według strony wskutek zapłaty obowiązek wygasł.
Sąd nie kwestionuje zasadności stanowiska organów odnośnie przepisów mających zastosowanie do rozliczania składek, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1771 ze zm.).
Prawidłowo wskazał organ, że zgodnie z ww. rozporządzeniem wpłata składek dokonana przez płatnika składek po terminie określonym w ustawie powinna obejmować również odsetki za zwłokę, a w przypadku gdy wpłata nie uwzględnia odsetek za zwłokę, mimo jej dokonania po terminie określonym w ustawie, Zakład rozlicza dokonaną wpłatę proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek za zwłokę (§ 6 ust. 5 i 6). A § 12 rozporządzenia, który normuje kwestię rozliczenia wpłaty na koncie płatnika i zewidencjonowanie danych na koncie ubezpieczonego w odniesieniu do składek na ubezpieczenia zdrowotne w ust. 4 przewiduje, ż kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności.
Powyższe oznacza, że organ w sytuacji stwierdzenia, że na koncie strony istnieją inne należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne - o wcześniejszym terminie płatności, aniżeli składka opłacona przez stronę jest zobowiązany do rozliczenia wpłaty zgodnie § 12 ust. 4 rozporządzenia.
Jednocześnie Sąd wskazuje, że w rozporządzeniu o rozliczeniu wpłat w § 28 ustawodawca przewidział, że Zakład informuje ubezpieczonego i płatnika składek o sporządzonych lub skorygowanych z urzędu dokumentach ubezpieczeniowych oraz o danych wprowadzonych lub skorygowanych bezpośrednio na koncie ubezpieczonego lub na koncie płatnika składek (ust. 1), a jeżeli płatnik składek nie zgadza się z danymi zawartymi w dokumentach ubezpieczeniowych sporządzonych lub skorygowanych z urzędu albo z danymi wprowadzonymi lub skorygowanymi bezpośrednio na koncie ubezpieczonego lub koncie płatnika składek, w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji, o której mowa w ust. 1, powinien przekazać do Zakładu dokumenty ubezpieczeniowe korygujące te dane, chyba że dane wynikają z prawomocnej decyzji lub z prawomocnego wyroku sądu (ust. 4). A ust. 5 stanowi, że jeżeli ubezpieczony nie zgadza się z danymi zawartymi w dokumentach ubezpieczeniowych sporządzonych lub skorygowanych z urzędu albo z danymi wprowadzonymi lub skorygowanymi bezpośrednio na koncie ubezpieczonego lub koncie płatnika składek, w terminie 30 dni od dnia otrzymania informacji, o której mowa w ust. 1, powinien złożyć w Zakładzie wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, chyba że dane wynikają z prawomocnej decyzji lub z prawomocnego wyroku sądu. Ust. 7 stanowi, że w przypadku braku możliwości doręczenia płatnikowi składek lub ubezpieczonemu informacji, o której mowa w ust. 1, pozostawia się ją w aktach sprawy.
Dalej wyjaśnić należy, że zgodnie z obowiązującym w stanie prawnym sprawy przepisem art. 47b u.s.u.s. 1. Płatnik składek jest obowiązany założyć profil informacyjny w systemie teleinformatycznym Zakładu w terminie, o którym mowa w art. 43 ust. 1. 2. W przypadku niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 1, profil informacyjny zakłada płatnikowi składek Zakład. 3. Płatnik składek jest obowiązany do utrzymania aktywnego profilu informacyjnego w systemie teleinformatycznym Zakładu w czasie prowadzenia z Zakładem rozliczeń z tytułu składek. 4. Płatnik składek, o którym mowa w ust. 2, jest obowiązany przekazać do Zakładu adres elektroniczny.
Powyższy obowiązek został wprowadzony na mocy art. 1 pkt 15 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2021.1621), zmieniającej ustawę z dniem 1 stycznia 2023 r. A art. 15 ustawy zmieniającej stanowi, że 1. Płatnicy składek, którzy nie posiadają profilu informacyjnego, o którym mowa w art. 47b ustawy zmienianej w art. 1, obowiązani są do założenia tego profilu w terminie do dnia 30 grudnia 2022 r. 2. W terminie do dnia 31 stycznia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakłada profil informacyjny, o którym mowa w art. 47b ustawy zmienianej w art. 1, płatnikom składek nieposiadającym tego profilu, na kontach których na dzień 31 grudnia 2022 r. prowadzone są rozliczenia z tytułu składek.
Jednocześnie należy mieć na uwadze przepisy u.s.u.s. dotyczące korespondencji wysyłanej przez ZUS i do ZUS (art. 71a i nast. u.s.u.s.)
Art. 71ab u.s.u.s. normuje kwestie doręczenia pisma na adres do doręczeń elektronicznych oraz przekazanie pisma na profil informacyjny. Zgodnie z ww. przepisem:
1. W przypadku podmiotu posiadającego jednocześnie profil informacyjny w systemie teleinformatycznym Zakładu oraz adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, wpisany do bazy adresów elektronicznych, o której mowa w art. 25 tej ustawy, doręczenie pisma w postaci elektronicznej, nadanego przez Zakład, następuje na adres do doręczeń elektronicznych.
1a. Po doręczeniu, o którym mowa w ust. 1, pismo jest przekazywane również na profil informacyjny w systemie teleinformatycznym Zakładu.
2. W przypadku podmiotu posiadającego profil informacyjny w systemie teleinformatycznym Zakładu i nieposiadającego adresu do doręczeń elektronicznych, wpisanego do bazy adresów elektronicznych lub elektronicznej skrzynki podawczej w ePUAP, przekazanie pisma w postaci elektronicznej, nadanego przez Zakład, następuje na profil informacyjny w systemie teleinformatycznym Zakładu.
3. Do ustalenia daty doręczenia, o którym mowa w ust. 1, stosuje się art. 42 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych.
4. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, na profilu informacyjnym w systemie teleinformatycznym Zakładu jest udostępniane urzędowe poświadczenie odbioru po:
1) odebraniu pisma na profilu informacyjnym;
2) upływie 14 dni od dnia umieszczenia pisma na profilu informacyjnym - w przypadku jego nieodebrania.
5. Urzędowe poświadczenie odbioru jest równoważne dowodowi otrzymania, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych.
6. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, pismo uznaje się za doręczone:
1) we wskazanej w urzędowym poświadczeniu odbioru chwili jego odbioru na profilu informacyjnym w systemie teleinformatycznym Zakładu;
2) po upływie 14 dni od dnia wskazanego w urzędowym poświadczeniu odbioru jego umieszczenia na profilu informacyjnym w systemie teleinformatycznym Zakładu - w przypadku jego nieodebrania.
7. Przepisy ust. 1, 1a i 3 stosuje się również w przypadku doręczania przez Zakład pisma stanowiącego odpowiedź na pismo przesłane z adresu do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, niewpisanego do bazy adresów elektronicznych, o której mowa w art. 25 tej ustawy.
W ocenie Sądu na podstawie akt sprawy nie można stwierdzić, czy w sprawie zostały ustalone okoliczności związane z wypełnieniem przez organ obowiązków wynikających z § 12 ust. 1 rozporządzenia, a tym samym czy strona miała zapewnioną możliwość skorzystania z uprawnień wynikających z ust. 5 rozporządzenia, co ma znaczenie dla oceny zarzutu wygaśnięcia obowiązku (przez zapłatę).
ZUS twierdzi, że przy wykorzystaniu systemu PUE ZUS przesłał do strony pismo w którym poinformował stronę o niedopłacie na koncie w wysokości 9.956,63 zł oraz rozliczeniu wpłat przekazanych w roku 2024 (według stanu na 31 grudnia 2024r.) a do pisma dołączono załącznik [...] - szczegółowe rozliczenie wpłat za pośrednictwem PUE, w którym wskazano, że wpłata w kwocie 330,10 zł z dnia 31 października 2024 r. pokryła należności: za 09/2022 na FUZ składki 115,26 zł; za 10/2022 na FUZ składki 165,84 zł; za 10/2022 na FUZ odsetki za zwłokę 49,00 zł. Strona kwestionuje otrzymanie ww. pisma.
W aktach sprawy znajduje się ww. pismo opatrzone odręczoną adnotacją "8.I.2025 r. wysyłka masowa przez PUE nie odebrane", co jednak zdaniem Sądu, w kontekście powołanych wyżej przepisów dotyczących zasad doręczania pism jest niewystarczające do uznania, że strona była skutecznie poinformowana o rozliczeniu wpłaty.
W ponownie prowadzonym postępowaniu obowiązkiem organu będzie ustalenie według jakich zasad doręczana jest korespondencja do strony oraz wyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z doręczeniem stronie pisma. Wszystkie ustalenia organu winny być przedstawione w postanowieniu i mieć potwierdzenie w aktach administracyjnych.
Z uwagi na stwierdzone naruszenia, Sąd uwzględniając regulacje art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI