I SA/Wr 916/22

I SA/Wr 916/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Cichoń
Piotr Kieres
Tadeusz Haberka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1043
art. 4a ust. 1 pkt 2,  art. 6 ust. 1 pkt 6
Ustawa o podatku od spadków i darowizn (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Haberka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Cichoń, Sędzia WSA Piotr Kieres, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym 22 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi I. B. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 17 października 2022 r. znak 0201-IOM.4104.64.2022 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi I. G. (dalej: podatnik, strona, skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ odwoławczy, organ drugiej instancji) z 17 października 2022 r. znak 0201-IOM.4104.64.2022 utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-[...] (dalej: NUS, organ pierwszej instancji) z 15 lipca 2022 r. znak 0224-SPM.4104.629.2021 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn.
Postępowanie przed organami podatkowymi.
Strona wraz z żoną, działając przez pełnomocnika, skierowała do NUS pismem z 11 grudnia 2021 r., złożonym 14 grudnia 2021 r., wniosek o wydanie decyzji, na podstawie której odstępuje się, bądź zwalnia się od podatku zasiedzenie nieruchomości przez skarżącego i jego żonę.
We wniosku wskazano, że 4 kwietnia 1986 r. została zawarta w formie aktu notarialnego (Repertorium [...] nr [...]) umowa przekazania gospodarstwa rolnego, której stroną zbywającą był S. M., a nabywcą W. M. Zgodnie z § 1 aktu, stawający jako spadkobiercy po H. M., byli współwłaścicielami w udziałach po ½ niezabudowanej nieruchomości rolnej o pow. [...] ha położonej we W.-[...] przy ul. [...] nr [...], [...], [...] tj. działek nr [...], [...] i [...] objętych księgą wieczystą nr [...]. W § 3 aktu notarialnego wskazano, że S. M. przeniósł swój udział wynoszący ½ części nieodpłatnie we własności gospodarstwa rolnego na rzecz swojego następcy, tj. syna W. M., który na to przeniesienie wyraził zgodę.
Następnie 25 października 1999 r. zawarto w formie aktu notarialnego (Repertorium [...] nr [...]) umowę o ustanowieniu odrębnej własności lokalu i umowę darowizny, której stroną zbywającą był W. M., a nabywcami E. i I. G. Zgodnie z § 1 aktu, W. M. był właścicielem działek nr [...], [...] i [...] objętych księgą wieczystą nr [...], przy czym działka nr [...] została podzielona w trybie rolnym na działki o nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2. Na działce nr [...] został wybudowany budynek mieszkalny dwukondygnacyjny o kubaturze [...] m3 i powierzchni użytkowej [...] m2, oddany do użytkowania na podstawie zaświadczenia Urzędu Miejskiego W. z 1994 r. Jak wynika z § 3 aktu notarialnego W. M. z nieruchomości opisanej w § 1 aktu darował córce i zięciowi: E. i I. G., ustanawiając odrębną własność lokalu, samodzielny lokal mieszkalny nr [...] o łącznej pow. [...] m2, wraz z udziałem wynoszącym 37% we wspólnych częściach budynku i prawie własności działki nr [...] oraz niezabudowaną działkę nr [...] o pow. [...] m2, położone przy ul. [...] we W., a E. i I. G. darowizny te przyjęli.
Wnioskodawcy podnieśli, że w momencie przekazania przez S. M. gospodarstwa rolnego, tj. 4 kwietnia 1986 r., W. M.(1) pozostawał w związku małżeńskim z D. M., a tym samym w świetle orzeczeń Sądu Najwyższego, w tym uchwały z 28 listopada 2012 r. sygn. akt III CZP 68/12, nabyte gospodarstwo weszło w skład majątku wspólnego małżonków. Dlatego dokonanie 25 października 1999 r. jedynie przez W. M. czynności prawnych - umowy o ustanowienie odrębnej własności lokalu i darowizny na rzecz E. i I. G. - stwarzało ryzyko nieważności tej umowy. Wobec ryzyka podważenia ważności umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu i darowizny zaistniała konieczność wystąpienia do Sądu o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotu stanowiącego przedmiot darowizny, aby wyeliminować ryzyko nieważności umowy.
Do wniosku dołączono kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla W.-F. z 8 września 2021 r. sygn. akt [...] w którym Sąd stwierdził, że wnioskodawcy E. G. i I. G. nabyli 25 października 2019 r. w drodze zasiedzenia, na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, prawo własności nieruchomości lokalowej położonej przy ul. [...] we W., dla której Sąd Rejonowy dla W.-K. prowadzi księgę wieczystą o nr [...] wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej wynoszącym 37/100 wprawie własności działki [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz prawo własności działki nr [...] o pow. [...] ha położonej we W. przy ul. [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Postanowienie stało się prawomocne od 30 października 2021 r.
Kolejno, strona złożyła 16 grudnia 2021 r., datowane na 30 października 2021 r., zeznanie o nabyciu tytułem zasiedzenia własności rzeczy lub praw majątkowych (SD-3), w którym wykazano do opodatkowania udział ½ w lokalu mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość o pow. [...] m2 wraz z przynależnym udziałem w częściach wspólnych położony we W. przy ul. [...], dla których prowadzone są księgi wieczyste nr [...] i [...] oraz w nieruchomości niezabudowanej o pow. gruntu [...] m2 położonej pod tym samym adresem wpisanej do księgi wieczystej nr [...]. W zeznaniu jako tytuł nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych zaznaczono pola "darowizna" (6) i "zasiedzenie" (8). W części dotyczącej danych identyfikacyjnych i adresu zamieszkania osoby, od której zostały nabyte rzeczy lub prawa majątkowe wykazano W. M. zamieszkałego we W. przy ul. [...].
Pismem z 4 stycznia 2022 r. strona (działając przez pełnomocnika) złożyła pismo, którym uzupełniła złożone zeznanie poprzez podanie udziału 37/100 w działce przynależnej do nabytego lokalu mieszkalnego. Ponadto strona wskazała wartość udziału w lokalu na kwotę 109 000 zł i wartość udziału w niezabudowanej działce w wysokości 1 541 000 zł.
Organ pierwszej instancji postanowieniem z 1 lutego 2022 r. odmówił w powołaniu na art. 165a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540, ze zm.; dalej: o.p.) wszczęcia postępowania w sprawie odstąpienia od naliczenia podatku od spadków i darowizn z tytułu zasiedzenia przez I. G. nieruchomości położonej przy ul. [...] we W. wraz z udziałem w częściach wspólnych oraz niezabudowanej działki nr [...] o pow. [...] m2 położonej przy ul. [...] we W. NUS wskazał, że w przepisach ustaw podatkowych brak jest podstawy prawnej do rozpatrzenia w trybie postępowania podatkowego żądania sformułowanego we wniosku z 14 grudnia 2021 r.
Pismem z 25 lutego 2022 r. strona doprecyzowała uprzednio zadeklarowane dane, że wartość nabytego udziału w nieruchomości lokalowej wynosi 300 500 zł, a wartość ½ udziału w działce niezabudowanej wynosi 770 500 zł.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia DIAS postanowieniem z 28 kwietnia 2022 r. uchylił postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji. W ocenie organu zażaleniowego wniosek powinien zostać rozpatrzony w toku prowadzonego postępowania podatkowego dotyczącego podatku od spadków i darowizn.
Organ pierwszej instancji decyzją z 15 lipca 2022 r. ustalił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 74 970 zł. Jak wynika z uzasadnienia decyzji zobowiązanie ustalono z tytułu zasiedzenia (na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej) nieruchomości lokalowej położonej we W. przy ul. [...] z udziałem w nieruchomości wspólnej oraz nieruchomości w postaci działki niezabudowanej nr [...] położonej we W. przy ul. [...]. Organ podatkowy za podstawę opodatkowania przyjął czystą wartość udziałów ½ w nieruchomościach będących przedmiotem zasiedzenia, zadeklarowaną przez stronę w łącznej kwocie 1 071 000 zł, która w ocenie organu odpowiadała wartości rynkowej.
Strona, działając przez pełnomocnika, złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy decyzją z 17 października 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Jak wyjaśnił DIAS, powstanie obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn jest skutkiem zaistnienia stanów faktycznych wymienionych w art. 1 ust. 1 u.p.s.d., który w sposób wyraźny określa charakter prawny tego podatku jako majątkowy. Konieczną przesłanką opodatkowania tym podatkiem jest wzbogacenie się nabywcy prawa, a więc przyrost majątku podatnika pod tytułem darmym.
Organ ustalił, że pierwsza czynność dotycząca przeniesienia własności nieruchomości położonych we W. przy ul. [...] tj. umowa darowizny z 25 października 1999 r., której stroną zbywającą był W. M., a nabywcą E. i I. G., może być obciążona wadą prawną, albowiem darczyńca dokonał darowizny przedmiotu należącego do wspólności majątkowej małżeńskiej bez zgody współmałżonka. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z 5 marca 1981 r., III CZP 1/81, OSNC 1981/8/145, DIAS wyjaśnił, że z chwilą potwierdzenia darowizny przez drugiego małżonka ustałby stan bezskuteczności zawieszonej umowy, a tym samym ustała by możliwość uznania jej za nieważną. Stan bezskuteczności zawieszonej ustaje także wtedy, gdy definitywnie nie dojdzie do potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka. Zarówno w razie bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego do potwierdzenia umowy, jak i w razie złożenia przez drugiego małżonka uczestnikom umowy oświadczenia o odmowie jej potwierdzenia, stan bezskuteczności zawieszonej przekształca się w bezwzględną nieważność umowy. Zgoda drugiego małżonka na przeniesienie własności już po zawarciu umowy w postaci potwierdzenia, stała by się w pełni skuteczna tak, jakby jej uczestnikami byli oboje małżonkowie już w chwili jej zawarcia. Taka zgoda (potwierdzenie darowizny) nie została jednak udzielona. Z uwagi na śmierć współmałżonki darczyńcy, strona wraz z małzonką wystąpili do sądu o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości będącej przedmiotem darowizny. Jak wyjaśnił DIAS, orzeczenie stwierdzające zasiedzenie ma charakter deklaratoryjny, stanowi potwierdzenie prze sąd nabycia prawa własności, które następuje z mocy prawa. Organ ocenił, że fakt wydania przez sąd orzeczenia potwierdzającego nabycie w drodze zasiedzenia nieruchomości przez stronę i jej małżonka, potwierdza że umowa darowizny z 25 października 2019 r. nie przeniosła skutecznie prawa własności przedmiotu umowy.
Organ przyjął więc, że do nabycia własności doszło 25 października 2019 r. w drodze zasiedzenia - potwierdzonego prawomocnym postanowieniem z 8 września 2021 r. Sądu - na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej.
W świetle tak ustalonych faktów DIAS uznał, że ww. nabycie w drodze zasiedzenia podlega podatkowi od spadków i darowizn na podstawie przepisów ustawy z 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2021 r., poz. 1043, ze zm.; dalej u.p.s.d.), tj. art. 6 ust. 1 pkt 6.
Organ wyjaśnił, że wprawdzie sporządzając umowę darowizny notariusz nie pobrał podatku z uwagi na zastosowanie ulg i zwolnień, które jednak w ocenie DIAS nie znajdowały zastosowania w sprawie, z uwagi na przedmiot nabycia bądź też charakter nabycia, dla którego były przewidziane.
Jak wyjaśnił DIAS, zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym w dniu powstania obowiązku podatkowego, zwalnia się od podatku nabycie własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem że w wyniku nabycia zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia; zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9). Organ wyjaśnił, że działka nr [...] o pow. [...] ha nie spełniała kryterium powierzchniowego, a to wyklucza zastosowanie ww. zwolnienia.
DIAS wskazał, że w sprawie nie mogły również zostać zastosowane przepisy art. 14 u.p.s.d. dotyczące ustalenia wysokości podatku w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca, albowiem zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe, a nabycie w drodze zasiedzenia jest nabyciem pierwotnym.
Dalej DIAS wskazał, że ulga mieszkaniowa przewidziana w art. 16 u.p.s.d uzależniona jest m.in. od spełnienia warunku dotyczącego tytułu nabycia, przy czym przepis ten nie przewiduje jej zastosowania dla nabyć tytułem zasiedzenia.
Organ wskazał ponadto, że art. 4a ust. 1 u.p.s.d. - w wersji obowiązującej w dniu powstania obowiązku podatkowego - przewiduje zwolnienie od podatku nabyć własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4 - który nie ma zastosowania w sprawie.
Dalej organ drugiej instancji wskazał, że w zeznaniu strona podała wartość rynkową nabytych rzeczy w drodze m. in. zasiedzenia, Zgodnie z art. 7 ust. 1 podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru.
DIAS wyjaśnił również, że wydanie 19 września 2019 r. przez NUS zaświadczenia stwierdzającego, że podatek od spadków i darowizn z tytułu umowy darowizny potwierdzonej dokumentem z 25 października 1999 r. nie należy się, gdyż zastosowano zwolnienie od podatku, nie daje podstaw do zwolnienia od podatku nabycia tytułem zasiedzenia tych samych nieruchomości. Skoro na dzień wydania zaświadczenia organ posiadał informacje o umowie darowizny zawartej 25 października 1999 r. w formie aktu notarialnego, przy sporządzaniu którego notariusz zastosował zwolnienie, to zasadnie wydał zaświadczenie wskazanej treści. W żaden sposób nie przesądza to możliwości opodatkowania przez organ innego tytułu nabycia tej samej nieruchomości nawet w przypadku kiedy nabywcą jest ta sama osoba.
Postępowanie przed Sądem.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący – działając przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego) – zarzucił:
1. naruszenie art. 4a ust 1 pkt 2, art. 5 , 6 , 7, 8, 15 u.p.s.d. oraz art. 165a o.p. poprzez wymierzenie podatku w wysokości po 74 970 zł od każdej ze stron i odmowę wszczęcia postępowania w sprawie odstąpienia od naliczenia podatku od spadków i darowizn z tytułu zasiedzenia, podczas gdy podatnicy byli 25 października 1999 r. obdarowanymi, a następnie na ich wniosek Sąd postanowieniem z 8 września 2021 r. potwierdził nabycie tych samych nieruchomości w drodze zasiedzenia, gdzie poprzednim właścicielem był darczyńca z umowy z 25 października 1999 r.
2. naruszenie art. 2a o.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że wydane zaświadczenia przez NUS stanowiące o zwolnieniu od podatku tytułem dokonanej darowizny, a następnie uczestnika postępowania o zasiedzenie od którego zasiedziano nieruchomości, będące wcześniej przedmiotem darowizny, nie dają podstaw do zwolnienia od podatku tytułem zasiedzenia tych samych nieruchomości co powoduje próbę podwójnego opodatkowania tego samego przedmiotu przez tych samych podatników, co w oczywisty sposób narusza art. 120 o.p. tj. zasadę zaufania do organów podatkowych.
3. naruszenie art. 120, 122 i 187 § 1 i art. 165a, o.p., które nakładają na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego co wobec faktu pominięcia zaświadczeń NUS z 19 września 2019 r. powoduje próbę podwójnego opodatkowania tych samych przedmiotów opodatkowania jaki i tych samych podmiotów opodatkowania.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przypisanych, a w konsekwencji odstąpienie (zwolnienie) od naliczenia podatku od spadków i darowizn z tytułu zasiedzenia przez obu podatników.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taki wniosek został złożony przez DIAS w odpowiedzi na skargę. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Przywołując ramy prane sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 u.p.s.d. podatkowi od spadków i darowizn, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem zasiedzenia. Zgodnie z art. 5 u.p.s.d. obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 6 u.p.s.d. obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze zasiedzenia powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego zasiedzenie. Stosownie do art. 15 ust. 2 u.p.s.d. nabycie własności w drodze zasiedzenia podlega opodatkowaniu w wysokości 7% podstawy opodatkowania, a art. 9 ust. 1 u.p.s.d., dotyczący kwot wolnych uzależnionych od zaliczenia do grupy podatkowej, nie ma w tym wypadku zastosowania.
W świetle art. 172 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r., nr 16, poz. 93, ze zm.) nabycie nieruchomości przez zasiedzenie uzależnione jest od spełnienia po stronie nabywcy dwóch przesłanek, a mianowicie od samoistnego posiadania nieruchomości i upływu odpowiedniego czasu. Fakt zaistnienia określonych ustawowo przesłanek materialno-prawnych bada sąd, który po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego rozstrzyga czy i kto nabywa nieruchomość przez zasiedzenie. W konsekwencji sąd wydaje postanowienie potwierdzające nabycie nieruchomości przez zasiedzenie. Stosownie do art. 609 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.). do zgłoszenia wniosku o stwierdzenie zasiedzenia własności uprawniony jest każdy zainteresowany. Jak stanowi art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W sprawie zasadniczy spór sprowadza się do tego, czy organ słusznie przyjął, że w sprawie doszło do pierwotnego nabycia własności w drodze zasiedzenia, co w konsekwencji skutkowało ustaleniem z tego tytułu zobowiązania podatkowego, czy też do nabycia własności doszło w drodze darowizny, jak uważa strona skarżąca.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, DIAS słusznie przyjął akceptując stanowisko organu pierwszej instancji, że skoro prawomocnym postanowieniem z 8 września 2021 r. sygn. [...] Sąd Rejonowy dla W.-F. przesądził, że wnioskodawcy E. G. i I. G. nabyli 25 października 2019 r. w drodze zasiedzenia prawo własności przedmiotowych nieruchomości, to nie doszło do wcześniejszego nabycia własności tych nieruchomości na podstawie umowy darowizny. Podkreślić należy, że nabyć własność nieruchomości w drodze zasiedzenia może wyłącznie jej posiadacz niebędący jej właścicielem, co wynika wprost i jednoznacznie z brzmienia art. 172 k.c. Skoro więc Sąd w ww. prawomocnym postanowieniu uznał, że 8 września 2021 r. E. G. i I. G. nabyli własność nieruchomości przez zasiedzenie, to przesądził tym samym, że mimo posiadania nieruchomości nie byli wcześniej (tj. przed 8 września 2021 r.) jej właścicielami. Skoro tak, to oczywistym jest, że Sąd przesądził również, że podatnicy nie nabyli tej własności na mocy umowy darowizny z 25 października 1999 r. W świetle tego prawomocnego przesądzenia Sądu Rejonowego dla W.-F. słusznie DIAS uznał, że jest związany tym rozstrzygnięciem, bowiem jak stanowi przywołany już wyżej art. 365 § 1 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Prawidłowo również organ wywiódł, że w sprawie nie znajduje zastosowania powoływane przez stronę zwolnienie z tytułu podatku od spadków i darowizn, o którym stanowi art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. Otóż zwolnienie przewidziane w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. nie odnosi się do wszystkich nabyć wymienionych w art. 1 u.p.s.d. Z zakresu tego zwolnienia wprost został wyłączony przez ustawodawcę obowiązek podatkowy uregulowany w art. 6 ust. 1 pkt 6 u.p.s.d., tj. obowiązek powstały w związku z nabyciem własności w drodze zasiedzenia. Jednoznaczne wyłączenie tego obowiązku podatkowego z zakresu zwolnienia zostało dokonane art. 4 pkt 3 ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw z 25 czerwca 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 1045), przez wprowadzenie nowego brzmienia art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., pomijającego odniesienie w tym przepisie do pkt. 6 art. 6 ust. 1 u.p.s.d., tj. nabycia w drodze zasiedzenia. Zgodnie z art. 59 ustawa weszła w życie 1 stycznia 2016 r. W świetle tej zmiany, mając na uwadze, że w wyrokowanej sprawie obowiązek podatkowy powstał z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego zasiedzenie, tj. 30 października 2021 r., zarzut strony skarżącej dotyczący niezastosowania przez DIAS omawianego zwolnienia nie jest zasadny.
Nie jest również zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 2a o.p. oraz art. 120, 122 i 187 § 1 i art. 165a o.p. wywodzony przez stronę skarżącą z faktu pominięcia okoliczności wydania przez NUS zaświadczenia stwierdzającego, że podatek od spadków i darowizn z tytułu umowy darowizny potwierdzonej dokumentem z 25 października 1999 r. nie należy się, gdyż zastosowano zwolnienie od podatku. Wskazać należy, że stosownie do art. 2a o.p. niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. W wyrokowanej sprawie takie niedające się usunąć wątpliwości co do przepisów prawa nie wystąpiły. Jak wyjaśniono wyżej, zarówno to, że w sprawie obowiązek podatkowy powstał w związku z nabyciem w drodze zasiedzenia (art. 6 ust. 1 pkt 6 u.p.s.d.) jak i to, że w sprawie nie znajduje zastosowania ulga podatkowa w postaci zwolnienia od podatku (art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d.) nie budziło, w ocenie Sądu zasadnie, wątpliwości organu. A skoro tak, to organ nie miał żadnych powodów do odwoływania się do regulacji art. 2a o.p. Dalej wskazać należy, że zaświadczenie nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie jest aktem woli ale aktem wiedzy organu, na co słusznie zwracał uwagę w skarżonej decyzji organ drugiej instancji. Skoro więc w okolicznościach sprawy, po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, na podstawie zebranych w tym postępowaniu dowodów i w świetle ustalonego na podstawie tych dowodów stanu faktycznego organ ocenił, że w sprawie – wbrew wcześniejszemu przekonaniu organu wydającego zaświadczenie, wynikającemu z prowadzonych ewidencji oraz poddając znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zaświadczenie ocenie jako jeden z dowodów – nie doszło do nabycia własności nieruchomości w drodze darowizny, tylko doszło do nabycia w drodze zasiedzenia, to słusznie kierował się tym właśnie ustaleniem To świadczy o właściwej realizacji – wbrew zarzutom skargi – zasad uregulowanych w art. 120 o.p., art. 122 o.p. i art. 187 § 1 o.p.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie dostrzegł, aby w zakresie pozostałych ustaleń i ich skutków znajdujących odzwierciedlenie w skarżonej decyzji, a nie objętych zarzutami skargi, naruszała ona prawo.
Podsumowując, żaden z zarzutów dotyczących naruszenia wskazanych w skardze przepisów nie okazał się zasadny. Wobec powyższego Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.