I SA/Ke 237/24

I SA/Ke 237/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-07-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Mirosław Surma
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 1871/24 - Wyrok NSA z 2025-05-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 mb pkt 2
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Surma, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 28 marca 2024 r. nr SKO.RD/52/1012/51/2024 w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz H. Z. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z 28 marca 2024 r. nr SKO.RD/52/1012/51/2024 utrzymało w mocy decyzję Starosty Kieleckiego
z 21 grudnia 2023 r. nr KT-II.5410.17.738.2022.KJ nakładającą na H. Z. karę pieniężną w wysokości 200 zł, z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia
w terminie nieprzekraczającym 30 dni o nabyciu pojazdu marki R. M.,
nr rej. [...], nr VIN: [...]
Organ wskazał, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U.2022.988 ze zm.) dalej "p.r.d.", właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. H. Z. przedmiotowy samochód nabył 7 kwietnia 2021 r., a tym samym obowiązek zgłoszenia upłynął 7 maja 2021 r. Fakt nabycia pojazdu zgłosił dopiero 3 maja 2022 r., czym uchybił terminowi określonemu w ww. przepisie. Po rozpoznaniu wniosku strony prawomocnym postanowieniem organ odmówił przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia auta.
W myśl art. 140mb pkt 2 p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi
art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Ustalając natomiast wysokość kary pieniężnej za niezgłoszenie w terminie zbycia lub nabycia pojazdu organ winien uwzględnić zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 p.r.d.).
Kolegium stwierdziło, że pomimo stanowiska, że w sprawie nie ma zastosowania art. 189f k.p.a., organ I instancji zbadał przesłanki wskazane
w art. 189f § 1 k.p.a. i 189f § 2 i §3 k.p.a. Odnosząc się do oceny znikomej wagi naruszenia, jako istotne w tym zakresie organ uznał wyjaśnienia WSA w Warszawie, zawarte w uzasadnieniu wyroku z 23 lutego 202lr., sygn. akt VII SA/Wa 1974/20, który wskazał, że (cyt.): "oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia
z naruszeniem o znikomej wadze można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego (patrz: Dudziak Sławomir. Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego. Samorząd Terytorialny, 2018, nr 6. s. 23-32.). Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 115 § 1 KK, przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj
i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób
i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków,
a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności
i stopień ich naruszenia. W piśmiennictwie wskazuje się również, że oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" należy odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 Kpa (patrz: Wróbel Andrzej. Art. 189 (f). W: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX, 2019)".
Organ wskazał, że strona uchybiła terminowi o 360 dni, bowiem w okresie od 8 maja 2021 r. do 3 maja 2022 r. pozostawała w stanie niezgodności z przepisami.
W ocenie organu skoro zatem strona pozostawała w niezgodności z przepisami przez okres niemalże roku, to nie sposób uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma, mimo że 3 maja 2022 r. zaprzestała naruszania prawa zgłaszając organowi nabycie w/w pojazdu. Przesłanki zaś określone w art. 189f 1 pkt 1 muszą wystąpić łącznie. Zasadnie także organ pierwszej instancji dostrzegł, że H. Z. jest przedsiębiorcą prowadzącym od ponad 10 lat działalność gospodarczą zajmującą się m.in. nabywaniem i sprzedażą pojazdów. Tym samym waga naruszenia prawa musi być także dokonywana w przedmiotowej sprawie przez pryzmat profesjonalnego charakteru prowadzonej przez skarżącego działalności. W ocenie organu szeroko pojęte problemy zdrowotne, podnoszone przez stronę nie stanowią usprawiedliwienia dla uchybienia terminowi i nie wpływają niejako na zmniejszenie wagi naruszenia prawa zwłaszcza, że problemy zdrowotne nie przeszkadzały skarżącemu
w prowadzeniu działalności. Nie jest również spornym między stroną a organem, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 189 f § 1 pkt 2 k.p.a. Strona nie wskazuje bowiem, aby za to samo działanie została na nią nałożona kara przez inny organ.
Organ zbadał również możliwość zastosowania art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. podnosząc, że celem dla którego nakładana jest kara administracyjna jest skuteczność wypełnienia obowiązku poinformowania właściwego organu o nabyciu pojazdu w terminie 30 dni, samo zaś zgłoszenie nabycia pojazdu ma na celu "poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami oraz referencyjność danych gromadzonych centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji". Z kolei tak znaczne opóźnienie mogło mieć negatywny wpływ na poprawę "warunków legalnego obrotu pojazdami". Organ wskazał, że nie znajduje racjonalnego uzasadnienia dla możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w myśl art. 189f § 3 k.p.a. Nie można także tracić z pola widzenia, że brak zgłoszenia nabycia/ zbycia pojazdu powoduje, że w bazie CEPiK znajdują się nieaktualne dane, z których korzystają m.in. Policja, Straż Graniczna, sądy, prokuratura, CBA czy Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, co ma wpływ na prowadzenie przez te podmioty czynności postępowania. Organ wskazał, że odwołujący dokonywał licznych czynności związanych z nabywaniem i zbywaniem pojazdów. Podniósł jednocześnie, że przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. winien być odwołującemu znany, gdyż obowiązuje od
1 stycznia 1998 r. Ponadto decydujący był też długi okres zwłoki w wykonaniu obowiązku. Niemniej jednak, organ wymierzył karę skarżącemu w minimalnej wysokości, albowiem strona z własnej woli w 2022 r. uzupełniła zawiadomienia
o zbyciu/nabyciu ponad stu pojazdów.
W ocenie kolegium nałożenie kary pieniężnej jest uzasadnione. W sytuacji stwierdzenia niewykonania opisanego obowiązku w ustawowym terminie, organ ma obowiązek wydać decyzję, która ma charakter związany, co oznacza, że organ nie ma żadnego luzu decyzyjnego w kwestii nałożenia kary. Luz decyzyjny pojawia się przy ustalaniu wysokości kary, bowiem ustawa nakazuje wziąć w tym zakresie pod uwagę powtarzalność naruszeń, zakres naruszenia i ewentualne korzyści finansowe z faktu niewywiązania się w terminie z ww. obowiązku.
Na powyższą decyzję H. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:
1. art. 6 i 7 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie (organ II instancji nie przeanalizował tej możliwości) i nieodstąpieniu przez organ II instancji od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, podczas gdy spełnione zostały przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., tj. skarżący zaprzestał naruszenia prawa, wykonał ciążący na nim obowiązek przed wydaniem decyzji
i jednocześnie waga naruszonego prawa jest znikoma, a zaniechanie zgłoszenia zbycia pojazdu rozumieć należy jako czyn ciągły w postaci zaniechania;
2. art. 6 i 7 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie podczas wydawania zaskarżonej decyzji przez organ II instancji części zarzutów skarżącego
i nieustosunkowanie się do nich oraz ograniczenie uzasadnienia do lakonicznego powtórzenia twierdzeń organu I instancji;
3. art. 6 i 7 w zw. z art. 189f § 2 i 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej nie pozwoli na spełnienie celów na jaki została ona nałożona, mimo, że z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący wykonał wszystkie ciążące na nim obowiązki przed wydaniem decyzji
w sprawie, zapewnił organ o wykonywaniu obowiązków informacyjnych w przyszłości i nigdy wcześniej nie miał problemów z realizacją prawnych obowiązków;
4. art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady proporcjonalności a także błędne przyjęcie wniosków nic wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że organ II instancji nie rozpoznał sprawy w sposób wnikliwy, wszechstronny i wyczerpujący i ograniczył się jedynie do bezrefleksyjnego powtórzenia argumentacji organu I instancji;
5. art. 7 w zw. z art. 189d pkt 1, 2, 5, 6 i 7 k.p.a przez niewłaściwe przeprowadzenie procesu miarkowania kary, naruszenie prawa nie stanowiło bowiem zagrożenia dla bezpieczeństwa życia lub zdrowia, mienia w znacznych rozmiarach, ważnego interesu publicznego; przepis wprowadzający sankcję za niezgłoszenie pojazdu został wprowadzony ustawą z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw i był wielokrotnie nowelizowany, przez co był nieczytelny dla obywateli; obowiązków skarżący nie dopełnił w okresie pandemii wirusa COVID-19, kiedy to funkcjonowanie urzędów było ograniczone, a sam skarżący przebywał w szpitalu;
6. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ II instancji dokonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
w szczególności odniesienia się do nadzwyczajnej sytuacji spowodowanej wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego na obszarze Polski, która stała się przyczyną opóźnienia w wykonaniu obowiązku, a także nieczytelnością
i niejednoznacznością przepisów nakładających kary za niedopełnienie obowiązku;
7. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do władzy publicznej i z naruszeniem zasady proporcjonalności,
w szczególności poprzez sporządzenie przez organ II instancji wybiórczego uzasadnienia decyzji;
8. art. 15 k.p.a, poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy przez organ
II instancji, w konsekwencji czego zostały naruszone podstawowe prawa i gwarancje procesowe skarżącego;
9. art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji starosty, podczas gdy z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że brak było podstaw prawnych
i faktycznych do jej utrzymania.
W uzasadnieniu skargi na potwierdzenie ww. zarzutów skarżący przywołał fragmenty wyroków sądów administracyjnych. Dodatkowo wskazał, że sprawa ma dla skarżącego niezwykle istotne znaczenie z punktu widzenia prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. Mimo, że kwota 200 zł nie jest szczególnie wysoka to biorąc pod uwagę fakt, że organ wszczął w stosunku do skarżącego około 200 takich postępowań to w przypadku naliczenia kary za każde z tych postępowań, skutki finansowe będą druzgocące i prawdopodobnie doprowadzą do bankructwa. Skarżący podkreślił, że po wszczęciu pierwszych postępowań zapłacił naliczone mu kary, ale dalszych nie jest w stanie uiszczać bez narażenia siebie i rodziny na znaczący uszczerbek. W ocenie skarżącego odstąpienie od wymierzenia kary
i pouczenie wystarczyłoby do realizowania celów ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.)
i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2024, poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady- związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za niewypełnienie obowiązku zgłoszenia w terminie nabycia pojazdu.
Kontrola przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, że w sprawie zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do treści art. 78 ust. 2 pkt 1 tej ustawy właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. lub wykonanie go z opóźnieniem powoduje odpowiedzialność administracyjną, zagrożoną karą administracyjną. W świetle art. 140mb pkt 2 p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Cytowany powyżej art. 140mb pkt 2 wprowadzony został do ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawą
z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (art. 4 pkt 2) i wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.
W sprawie poza sporem jest, że zawiadomienie o nabyciu pojazdu zostało złożone po terminie. Skarżący nabył bowiem samochód 7 kwietnia 2021 r., natomiast zgłoszenie nabycia miało miejsce 3 maja 2022 r.
Spór sprowadza się do zasadności odmowy przez organy orzekające
w sprawie zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
W sprawie zastosowanie znajdują przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 189a § 1 i 2 k.p.a.), w tym art. 189 f k.p.a., ponieważ ani przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, ani też przepisy działu III ustawy
z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (do której odsyła art. 140n ust. 6 P.r.d.), nie zawierają uregulowań dotyczących instytucji odstąpienia od wymierzenia kary.
Zgodnie z art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny, czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. Przyjmuje się jednak, że oceniając czy
w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze, można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego (por. S. Dudzik, Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorząd Terytorialny 2018, nr 6, s. 23-32). Zatem zgodnie
z art. 115 § 1 k.k., przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu, sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. W piśmiennictwie wskazuje się również, że oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" można odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 k.p.a. (por. A. Wróbel. Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX, 2019, komentarz do art. 189f). Wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia (art. 189d pkt 1 k.p.a.).
Jeszcze inny pogląd (A. Cebera i J.G. Firlus. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019, komentarz do art. 189f) nakazuje przy ocenie wagi naruszenia prawa kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną, wskazując że jeżeli konkretne naruszenie prawa:
- wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna;
- wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna;
- wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma.
Przepis art. 189f § 1 k.p.a. ustanawia regułę obligatoryjnego odstąpienia od wymierzenia kary, jeżeli ziszczą się przesłanki w nim powołane. Biorąc pod uwagę powyższe uznać w tym miejscu należy, że istnieje pewne podobieństwo pomiędzy pojęciem znikomości wagi naruszenia prawa i znikomą społeczną szkodliwością czynu, znaną z prawa karnego. Wspólną cechą obu pojęć jest przede wszystkim małe negatywne oddziaływanie czynu przez prawo zakazanego na sferę publiczną
i społeczną. Odnosząc się zatem do tego zagadnienia należy, zdaniem sądu wyraźnie wskazać, że nie każde, nawet oczywiste, naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. (niezawiadomienie o nabyciu lub zbyciu pojazdu w ustawowo określonym terminie) wyłącza zastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary (obligatoryjnego bądź fakultatywnego), pomimo formalnego stwierdzenia naruszenia prawa. Istnieje i istnieć musi jako swoisty sposób zabezpieczenia (ochrony) przed nadmiernym formalizmem prawa, pewna grupa zachowań podmiotów zobowiązanych, które pomimo formalnego naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie wyłączają właśnie odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej z tego tytułu. Znikomości wagi naruszenia, o którym traktuje art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie można przy tym postrzegać jedynie z punktu widzenia samego faktu zaistnienia deliktu administracyjnego (niezawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu), ale skutków jakie owo naruszenie wywołało lub wywołuje w przestrzeni publicznej, społecznej czy prywatnej. Wskazuje na to wyraźnie dalszy człon art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. uzależniający odstąpienie od potwierdzenia faktu usunięcia naruszenia prawa
(a więc jego skutków). Nie każde zatem naruszenie obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. skutkuje automatycznym obowiązkiem wymierzenia przez organ kary administracyjnej.
W realiach niniejszej sprawy na pierwszy plan wysuwa się przyjęte przez organy niemalże aprioryczne założenie, że zawsze gdzie występuje naruszenie
art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., zawsze implikuje to wymierzenie kary. Sąd podzielił podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, to jest
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności towarzyszących nabyciu przedmiotowego pojazdu i niezgłoszeniu tego w wymaganym terminie.
Zdaniem sądu organy oceniając wagę naruszenia prawa, nie uwzględniły opisanych wyżej kryteriów, według których należy ocenić stopień naruszenia prawa
w kontekście art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Rozważając przesłanki odstąpienia od wymiaru kary uwzględniły w rzeczywistości jedynie kryteria wymiaru kary z art. 140n ust. 4 p.r.d., przy czym zakres naruszenia prawa sprowadziły wyłącznie do kwestii czasu trwania naruszenia oraz powtarzalności tych naruszeń, odnotowując, że skarżący nie odniósł korzyści finansowej w związku z naruszeniem. Jedynym kryterium mającym znaczenie w kontekście art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. ocenionym przez organy był rodzaj naruszonego dobra. Organy eksponowały bowiem, że znaczne opóźnienie
w wypełnieniu ustawowego obowiązku przez skarżącego mogło mieć negatywny wpływ na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami. Nie oceniły natomiast takich kryteriów, spośród wyżej wskazanych, jak sposób i okoliczności popełnienia naruszenia, zamiar, motywacja skarżącego, czy zachowanie po powzięciu informacji o naruszeniu prawa, co czyni dokonaną przez organ ocenę w tym zakresie niepełną.
Ze stanu faktycznego sprawy wynika natomiast, że strona dokonała zgłoszenia nabycia pojazdu natychmiast po uzyskaniu informacji o ciążącym na niej obowiązku i przed wymierzeniem kary. Co więcej, po otrzymaniu pierwszego zawiadomienia o wszczęciu postępowania (zawiadomienie dotyczyło innego samochodu), skarżący uzupełnił "dobrowolnie" zawiadomienia o zbyciu i nabyciu ponad stu pojazdów. Dla oceny stopnia naruszenia prawa, zdaniem sądu, istotny jest również fakt, że ta eksponowana przez organ skala naruszeń nie obejmowała sytuacji, w których skarżący celowo, pomimo wiedzy o ciążącym na nim obowiązku lekceważy obowiązki prawne i nagminnie powtarza zachowania naruszające obowiązek, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Naruszenia dotyczyły natomiast okresu od wprowadzenia przepisu o karze do pierwszego zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie kary, z którego to zawiadomienia skarżący dowiedział się o ciążącym na nim obowiązku. Wprawdzie nieznajomość przepisu przez przedsiębiorcę, profesjonalistę, działającego w branży motoryzacyjnej od ponad 10 lat nie usprawiedliwia naruszenia prawa, to jednak, zdaniem sądu, może mieć znaczenie przy ustalaniu stopnia naruszenia prawa.
Z kolei w kwestii ustaleń, czy naruszenie prawa przez skarżącego spowodowało znaczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawem chronionych należy wskazać, że niewątpliwie kara wynikająca z art. 140mb pkt 2 p.r.d. ma na celu ochronę legalnego obrotu pojazdami. Omawiana kara ma jednak przede wszystkim istotne znaczenie z punku widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych
w zakresie ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia. Zgodnie z pkt 1 preambuły ww. Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE
z 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, omawiane przepisy mają zminimalizować szkodliwy wpływ pojazdów wycofanych z eksploatacji na środowisko naturalne, przyczyniając się tym samym do zachowania, ochrony
i poprawy stanu środowiska naturalnego oraz oszczędzenia energii oraz po drugie, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego oraz unikać zakłóceń konkurencji na obszarze Wspólnoty. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że wprowadzone zmiany, w tym także określenie sankcji w przypadku niezarejestrowania lub wyrejestrowania pojazdu w wysokości do 1000 zł są wynikiem zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji ww. dyrektywy dotyczących m.in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Komisja uznała, że Rzeczpospolita Polska nie zapewniła skutecznego stosowania art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, a tym samym uchybiła obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przez brak kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni.
Dlatego też znaczenie przy ocenie rodzaju i skutków naruszonego dobra chronionego prawem może mieć ustalenie, czy obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. dotyczył samochodu importowanego, wycofanego z eksploatacji oraz czy obowiązek zgłoszenia został wypełniony przez zbywcę pojazdu. Jak zauważa się bowiem w orzecznictwie przy ocenie wagi naruszenia powinno się wziąć pod uwagę, to czy chronione przepisami prawa interesy publiczne zostały faktycznie naruszone, jeśli wobec dokonania zgłoszenia przez nabywcę samochodu, pozwalało to już samo
w sobie na odnotowanie w stosownych rejestrach zmiany właściciela pojazdu
(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2022 r. sygn. II GSK 376/22 dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Nadto, nie sposób opóźnienia w zgłoszeniu nabycia pojazdu i ewentualnych negatywnych skutków nie zestawić z czasem reakcji organu na powyższe naruszenie. Zgłoszenia nabycia przedmiotowego samochodu skarżący dokonał
3 maja 2022 r. natomiast decyzja starosty nakładająca na niego karę pieniężną wydana została po półtora roku od tego zgłoszenia (21 grudnia 2023 r.). Zdaniem sądu, organy w ramach oceny omawianych przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary, powinny rozważyć, czy nałożenie na skarżącego kary po półtora roku od wypełnienia obowiązku przez samą stronę mogło wpłynąć na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów. Organy winny zatem rozważyć, jaki jest sens zaniechania odstąpienia od nałożenia kary i jej nakładania po tak długim czasie od samodzielnego dokonania zgłoszenia. Nie można tu również pominąć kwestii funkcji kary administracyjnej. Kara ta ma charakter przede wszystkim prewencyjny, gdyż jej zasadniczym celem jest skłonienie konkretnego podmiotu, który narusza prawo administracyjne (prewencja indywidualna), jak i innych potencjalnych sprawców deliktów administracyjnych (prewencja ogólna) do przestrzegania norm administracyjnoprawnych. Zdaniem sądu trudno mówić o prewencyjnym charakterze kar pieniężnych, jeżeli postępowanie administracyjne w przedmiocie kary wszczęte zostało 30 marca 2023 r., strona dobrowolnie usunęła naruszenie (zgłosiła nabycie pojazdu) 3 maja 2022 r., a sama kara nałożona została jeszcze później - 21 grudnia 2023 r.
Istotne przy tym jest, co podnosiła strona w skardze, a organ tego nie kwestionował, że skarżący po wszczęciu pierwszych postępowań (w przedmiocie analogicznym jak w kontrolowanej sprawie) zapłacił naliczone mu kary. Nadto nie stwierdzono, aby po dowiedzeniu się przez skarżącego o uchybieniu obowiązkom
i po dobrowolnym usunięciu tych naruszeń, skarżący dopuścił się jakichkolwiek dalszych uchybień w omawianym zakresie.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji kolegium ponadto zawiera sprzeczność. Organ odwoławczy (choć niekompletnie) przeanalizował przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary, to ostatecznie stwierdził, że "w sytuacji stwierdzenia niewykonania opisanego obowiązku w ustawowym terminie, organ ma obowiązek wydać decyzję, która ma charakter związany, co oznacza że organ nie ma żadnego luzu decyzyjnego w kwestii nałożenia kary". Takie postępowanie podważa zaufanie strony do organu oraz nie realizuje zasady przekonywania, co narusza art. 8 § 1
i art. 11 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę, organy zobowiązane będą uwzględnić przedstawioną przez sąd argumentację i dokonają kompleksowej oceny przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. według wskazanych przez sąd kryteriów. Oceny tej dokonają z uwzględnieniem indywidualnego, osadzonego w realiach sprawy, stopniowania wagi naruszenia. Uznanie, że uchybienie przez stronę terminowi ustawowo określonemu na zgłoszenia nabycia pojazdu o 360 dni dyskwalifikuje przyjęcie znikomej wagi naruszenia, jest niewystarczające. Wyklucza bowiem realne zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Sprzeciw sądu budzi prowadzenie postępowania w przedmiocie naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu przede wszystkim w celu fiskalnym, jako działanie sprzeczne z prewencyjnym charakterem kary pieniężnej, mającej chronić określone dobro i zapobiegać działaniom naruszającym to dobro.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 zł (wpis od skargi) orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w pkt 2 sentencji wyroku.