I SA/Ke 235/23

I SA/Ke 235/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/
Mirosław Surma /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi C. S. sp. z o.o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (dalej: "organ odwoławczy", "kolegium") z 16 marca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji – Burmistrza [...] i Gminy W. z 26 października 2022 r. (dalej: "organ pierwszej instancji", "burmistrz") o pozostawieniu podania C. S. Spółka z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "spółka", "strona") bez rozpatrzenia.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że 23 sierpnia 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek spółki w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatku od nieruchomości. Pismo to zostało podpisane przez pełnomocnika G. S.. Do wniosku dołączono pełnomocnictwo udzielone przez spółkę i upoważniające "do złożenia i podjęcia rozmów o rozłożenie na raty zadłużenia przed Burmistrzem Miasta W.". Organ podkreślił, iż pełnomocnictwo to nie spełniało wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (Dz.U z dnia 30 12. 2015 r.poz.2330).
Jednocześnie w uzasadnieniu wskazano iż zgodnie z art. 138c § 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnictwo powinno wskazywać dane identyfikujące mocodawcę, w tym jego identyfikator podatkowy, dane identyfikujące pełnomocnika, w tym jego identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydenta - numer [...] serię paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiada identyfikatora podatkowego, adres tego pełnomocnika do doręczeń w kraju, a w przypadku adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego - także jego adres elektroniczny. Pełnomocnictwo szczególne udzielone na piśmie oraz zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu składa się do akt sprawy według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 138j § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w oryginale lub jego notarialnie poświadczony odpis (art. 138e § 3 Ordynacji podatkowej).
Burmistrz wezwał stronę do uzupełnienia powyższych braków formalnych tj. do złożenia prawidłowego pełnomocnictwa upoważniającego do działania w imieniu strony i wyznaczającego zakres jego działania tzn. jakich konkretnych czynności, w jakim konkretnym postępowaniu może dokonywać pełnomocnik w imieniu swojego mocodawcy, oraz wskazania danych indentyfikacyjnych pełnomocnika - NIP lub PESEL, adres tego pełnomocnika do doręczeń w kraju.
Na wezwanie organu pierwszej instancji spółka przedłożyła pismo zwierające pełnomocnictwo udzielone w dniu 13 października 2022 r. przez spółkę dla pełnomocnika G. S.. Organ podatkowy stwierdził, że wniosek ten nadal posiada braki formalne w zakresie prawidłowej reprezentacji, bowiem nie wskazano w pełnomocnictwie danych identyfikujących pełnomocnika oraz nie wykazano jego adresu do doręczeń w kraju. Przesłane pełnomocnictwo wskazywało wyłącznie imię i nazwisko pełnomocnika oraz numer dowodu osobistego bez wskazania jego adresu do doręczeń w kraju. Nie wykazano również identyfikatora podatkowego pełnomocnika NIP/numer PESEL. W nagłówku pisma przewodniego podany został adres do korespondencji, który jest adresem spółki, a nie pełnomocnika, który tę spółkę reprezentuje.
Na postanowienie burmistrza strona złożyła zażalenie podkreślając, iż w jej ocenie postanowienie organu nie jest prawidłowe, bowiem spółka wypełniła wszelkie niezbędne wymogi dotyczące umocowania pełnomocnika do działania w imieniu spółki, wskazując adres spółki jako adres do korespondencji oraz wskazując PESEL pełnomocnika. W toku postępowania zażaleniowego strona złożyła kolejne pismo wyjaśniające, prezentując swoje stanowisko i powołując się w uzasadnieniu na zapisy dotyczące pełnomocnictw zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Rozpatrując zażalenie, kolegium zaznaczyło, że spółka złożyła w sprawie dwa pełnomocnictwa: z 23 sierpnia 2022 r. pełnomocnictwo szczególne do złożenia wniosku i podjęcia rozmów o rozłożenie na raty zadłużenia przed Burmistrzem Miasta i Gminy W., z podanym numerem dowodu osobistego pełnomocnika G. S. oraz po wezwaniu organu podatkowego - pełnomocnictwo z 13 października 2022 r. do reprezentowania spółki oraz wszelkich działań w sprawie o rozłożenie na raty podatkowych od nieruchomości za lata 2015-2022 w sprawie numer [...] z podanym numerem dowodu osobistego pełnomocnika G. S..
Badając sprawę, organ odwoławczy podkreślił, iż w sprawie zainicjowanej wnioskiem spółki zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej.
Powtórzyło za organem pierwszej instancji, iż zgodnie z art. 138c § 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnictwo wskazuje dane identyfikujące mocodawcę, w tym jego identyfikator podatkowy, dane identyfikujące pełnomocnika, w tym jego identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydenta — numer [...] serię paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, jeśli nie ma on identyfikatora podatkowego, adres tego pełnomocnika do doręczeń w kraju, a w przypadku adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego — także jego adres elektroniczny. Podkreśliło, że ani pełnomocnictwo ogólne, ani pełnomocnictwo szczególne nie mogą mieć dowolnej struktury wewnętrznej. Struktura ta jest sformalizowana i musi odpowiadać wzorowi określonemu w przepisach wydanych przez Ministra Finansów na podstawie delegacji zawartej w art. 138j § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Kolegium badając przedstawione do akt pełnomocnictwa wskazało, iż zawierają wyłącznie imię i nazwisko pełnomocnika oraz numer dowodu osobistego, bez wskazania jego adresu do doręczeń w kraju oraz nie wskazują identyfikatora podatkowego pełnomocnika NIP/numer PESEL, a tym samym nie wypełniają pojęcia "dane indentyfikacyjne pełnomocnika" .
Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, w złożonych do sprawy pełnomocnictwach brak jest wszystkich danych identyfikujących pełnomocnika oraz nie wykazano jego adresu do doręczeń w kraju. Organ ten zaznaczył, że wystosowane do strony wezwanie było precyzyjne i wskazywało jakie elementy musi zawierać prawidłowo sporządzone pełnomocnictwo. W wezwaniu wskazano przepisy prawa regulujące kwestie reprezentacji podmiotu, jak i z jakich przyczyn uznano, że wniosek został złożony bez należytej reprezentacji.
Podkreślono ponadto, że wbrew stanowisku prezentowanemu w zarzutach zażalenia, spółka wbrew swojej argumentacji nie podała numeru PESEL lub NIP pełnomocnika, jak i adresu do doręczeń pełnomocnika, a te elementy są niezbędne do uznania iż pełnomocnik został prawidłowo umocowany do działania w imieniu spółki.
Zdaniem kolegium organ podatkowy zasadnie uznał, iż wniosek spółki posiada braki formalne. Strona nie dokonała uzupełnienia wskazanych w wezwaniu braków formalnych wniosku, a tym samym działanie takie uniemożliwiło organowi merytoryczne rozpatrzenie wniosku.
Na postanowienie organu odwoławczego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę wniosła spółka.
Zdaniem skarżącej spółki spełniła ona wymogi z art. 138 Ordynacji podatkowej, wskazując PESEL pełnomocnika oraz adres spółki jako adres do korespondencji pełnomocnika.
Wykazywała, że w postępowaniu administracyjnym strona może działać przez pełnomocnika. [...] jednak charakter danej czynności może wymagać jej osobistego działania (art. 32 Kodeksu postępowania administracyjnego). Organ administracji publicznej ocenia, czy charakter czynności wymaga takiego działania i wzywa ją, gdy uzna, że jest to konieczne. Jeśli strona nie została wezwana przez organ do osobistego działania, nie musi działać osobiście. Może być jednak reprezentowana przez pełnomocnika w dokonywaniu danej czynności.
Wyjaśniła, że pełnomocnikiem jest osoba umocowana do działania w cudzym imieniu (konkretnie w imieniu strony) z mocy oświadczenia osoby reprezentowanej. Do pełnomocnictwa w sprawach nieuregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, posiłkowo stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o pełnomocnictwie (art. 95-109.9 Kodeksu cywilnego). Co ważne - nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania cywilnego regulujących pełnomocnictwo (w tym art. 91 pkt 3, zgodnie, z którym pełnomocnictwo procesowe obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu). Pełnomocnika może ustanowić tylko osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Jeśli strona ustanowiła kilku pełnomocników i nie ograniczyła ich zakresu działania, to każdy z tych pełnomocników jest uprawniony do samodzielnego działania w imieniu mocodawcy. Co innego może jednak wynikać z treści pełnomocnictwa (art. 107 Kodeksu cywilnego). W wypadku ustanowienia kilku pełnomocników, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek doręczenia pisma tylko jednemu z nich (art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Strona może ustanowić kilku pełnomocników, którzy mogą działać tylko łącznie. Wymóg łącznego działania oznacza także i to, że organ jest zobowiązany do doręczenia pism wszystkim pełnomocnikom oraz że pismo można uznać za doręczone dopiero w momencie doręczenia go ostatniemu z przedstawicieli. Dopiero bowiem od tej chwili mocodawca może podjąć działania przez swoich przedstawicieli.
Jeśli przy złożonym piśmie nie ma wymaganego pełnomocnictwa, organ administracji powinien wezwać wnoszącego podanie do uzupełnienia tego braku. Wyjątkiem jest przypadek, o którym mowa w art. 34 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (w sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony). Uzupełnienie takiego braku formalnego następuje w trybie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego bądź przez złożenie pełnomocnictwa. Strona może potwierdzić czynność dokonaną przez osobę, która nie posiada umocowania strony albo która przekroczyła jego zakres. W przypadku, gdy brak podania w postaci niezałączenia pełnomocnictwa został usunięty w terminie przewidzianym przez przepisy prawne, nie ma znaczenia data umieszczona na pełnomocnictwie, ani to czy pełnomocnictwo w ogóle ma datę. Co ważne data ta może być późniejsza od daty wezwania strony do usunięcia braku podania. Ważne jest tylko to, czy pełnomocnictwo w rzeczywistości zostało udzielone dla sprawy, do której akt zostało dołączone i jaki jest jego zakres.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do organu pierwszej instancji celem rozpatrzenia podania.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie kolegium z 16 marca 2023 r. nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Stosownie zaś do treści art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
Spór dotyczy prawidłowości działania organu odwoławczego polegającego na utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji o pozostawieniu wniosku bez rozparzenia na podstawie art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej.
Organy przyjęły, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy zarówno pełnomocnik strony (autor wniosku), jak i sama strona, mimo wezwania do dostarczenia pełnomocnictwa szczególnego, tego braku formalnego w zakreślonym terminie nie uzupełnili. Zatem przedmiotem zaskarżenia jest w rozpatrywanej sprawie postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, gdyż nie spełniało ono warunków wynikających z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie zostało do niego dołączone prawidłowo sporządzone pełnomocnictwo.
W tym miejscu zauważyć należy, że brak pełnomocnictwa, jest brakiem formalnym podlegającym konwalidacji w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. W doktrynie przyjmuje się, że do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy celem ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu (zob. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, W. 2016, s. 901). Braki o których mowa w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej mogą dotyczyć istotnego elementu pisma, np. podpisu, precyzyjnego określenia żądania, jak również pełnomocnictwa. Istotny jest określony w art. 169 Ordynacji podatkowej termin zawity, w jakim wnoszący podanie jest obowiązany usunąć braki formalne (siedem dni) oraz rygor nieusunięcia tych braków w postaci pozostawienia podania bez rozpatrzenia.
Przedłożone do wniosku pełnomocnictwo spółki dla pełnomocnika G. S. z 22 sierpnia 2022 r. zawierało numer dowodu osobistego pełnomocnika i treść obejmującą złożenie (w domyśle wniosku) i podjęcie rozmów o rozłożenie na raty zadłużenia przed Burmistrzem Miasta W. dla zakładu spółki.
Zatem brak pełnomocnictwa stanowił brak formalny wniosku, który wymagał uzupełnienia, aby nadać wnioskowi dalszy bieg. Należy wskazać, że przepis art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. Wydanie postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia zostało poprzedzone wezwaniem podjętym w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym - jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa - organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.
W wezwaniach z 27 września 2022 r. organ pierwszej instancji wezwał zarówno G. S. - osobę wnoszącą 23 sierpnia 2022 r. wniosek o rozłożenie wymagalnych zobowiązań wnioskodawcy – podatnika w zakresie podatku od nieruchomości na raty, wniosek o pomoc de minimis, jak i spółkę do usunięcia braków podania poprzez złożenie prawidłowego pełnomocnictwa.
W wezwaniach wskazano, że załączone do wniosku pełnomocnictwo obejmowało jedynie złożenie wniosku, nie dotyczyło zaś działania w toczącym się postępowaniu. Wyjaśniono, że z treści pełnomocnictwa winien wynikać jego zakres – jakich konkretnych czynności, w jakim konkretnie postępowaniu, przed jakim konkretnie organem może dokonywać pełnomocnik w imieniu swojego mocodawcy.
Organ wyjaśnił także, że pełnomocnictwo szczególne udzielone na piśmie składa się do akt sprawy według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 138j § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w oryginale lub jego notarialnie poświadczony odpis.
Wskazano jednoznacznie, że pełnomocnictwo nie zawiera danych identyfikacyjnych (NIP/PESEL) pełnomocnika, adresu pełnomocnika do doręczeń oraz prawidłowego zakresu pełnomocnictwa.
Organ poinformował przy tym, że nieuzupełnienie braków podania w terminie 7 dni skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
Jak wynika z akt sprawy drugie, złożone przez spółkę po wezwaniu organu pierwszej instancji, pełnomocnictwo z 13 października 2022 r. zawierało numer dowodu osobistego pełnomocnika oraz treść, zgodnie z którą pełnomocnik upoważniony został do reprezentowania spółki oraz wszelkich działań w sprawie o rozłożenia na raty zaległości podatkowych od nieruchomości za lata 2015-2022 w sprawie o sygn. F.3120.3.2022.
Wskazane braki podania nie zostały uzupełnione, również (wbrew stanowisku skarżącej) numer PESEL / NIP pełnomocnika.
Zatem w ocenie sądu organy prawidłowo zastosowały przepis art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej pozostawiając wniosek bez rozpatrzenia. Osoba występująca jako pełnomocnik oraz sama spółka w wezwaniach do uzupełnienia braków formalnych zostali poinformowani o istniejących brakach formalnych i o konsekwencji ich nieuzupełnienia we wskazanym terminie w postaci pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
Należy podkreślić, że treść art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej wprost odnosi się do osoby wnoszącej podanie. Organ pierwszej instancji skierował natomiast wezwanie dodatkowo do spółki.
Nie miał natomiast obowiązku wzywania spółki do podpisania wniosku.
Spółka wskazuje, że strona postępowania może potwierdzić czynność dokonaną przez osobę, która nie posiada umocowania strony, albo która przekroczyła jego zakres.
Tymczasem konwalidacja nieusuniętego braku formalnego w postaci braku pełnomocnictwa na podlegający uzupełnieniu brak formalny w zakresie podpisu strony, nie znajduje dostatecznego uzasadnienia prawnego (por. wyrok NSA z 14 sierpnia 2018 r., II FSK 2049/18; dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kwestia ta pozostaje zresztą w realiach niniejszej sprawy na płaszczyźnie teoretycznej, bo z akt sprawy nie wynika, by spółka złożyła wniosek samodzielnie.
Również wbrew twierdzeniom spółki, organy nie kwestionowały daty widniejącej w treści pełnomocnictw.
W skardze spółka eksponuje uregulowania dotyczące pełnomocnictwa na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, Kodeksu cywilnego.
Przytaczane powyżej akty prawne świadczą jedynie o interdyscyplinarności instytucji pełnomocnictwa. Regulacje dotyczące pełnomocnictw zawarte są w aktach prawnych różnych gałęzi prawa.
Rację mają orzekające organy, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają, ze wszystkimi konsekwencjami (w tym dotyczącymi pełnomocnictwa), przepisy Ordynacji podatkowej i wydanego na podstawie art. 138j § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 974).
Tym samym niezasadne jest stanowisko skarżącej wyrażone w samej skardze, jak i na etapie postępowania zażaleniowego, że pełnomocnictwo było prawidłowe i spełniało warunki przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego. Przepisy tego aktu prawnego nie stanowią w tej sprawie normatywnego wzorca powinnego zachowania się skarżącej spółki.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.