I SA/Ke 234/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Kielcach oddalił skargę rolnika na decyzję o odmowie przyznania pomocy związanej z rosyjską inwazją na Ukrainę, uznając, że nie wykazał on spełnienia wymaganych warunków w ustawowym terminie.
Rolnik złożył wniosek o pomoc dla rolników dotkniętych rosyjską inwazją na Ukrainę, jednak organ administracji odmówił jej przyznania, wskazując na niespełnienie warunków określonych w rozporządzeniu. Rolnik zarzucał problemy techniczne z systemem ARiMR oraz błędną interpretację przepisów. Sąd administracyjny uznał, że skarżący nie wykazał spełnienia wymaganych warunków, w tym dotyczących modernizacji gospodarstwa i posiadania instalacji fotowoltaicznej, w ustawowym terminie, a załączone dokumenty nie potwierdzały spełnienia przesłanek.
Rolnik C. S. złożył wniosek o przyznanie pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania pomocy, a Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na niespełnienie przez skarżącego warunków określonych w § 2 pkt 4 lit. a-h Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Skarżący wniósł skargę do WSA w Kielcach, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i rozporządzenia, w tym błędną wykładnię terminów oraz przerzucenie na niego skutków wadliwego działania systemu ARiMR. Twierdził, że spełnił warunki dotyczące modernizacji gospodarstwa i posiadania instalacji fotowoltaicznej. Sąd administracyjny, analizując stan faktyczny i prawny, uznał skargę za niezasadną. Stwierdził, że skarżący nie wykazał w przewidziany prawem sposób spełnienia co najmniej jednego z warunków określonych w § 2 pkt 4 lit. a-h rozporządzenia w ustawowym terminie. Podkreślono, że termin na złożenie wniosku wraz z załącznikami ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Sąd odrzucił argumenty dotyczące problemów technicznych z systemem ARiMR, wskazując na brak dowodów na ich występowanie w kluczowym okresie oraz na nieadekwatność załączonych komunikatów. Ponadto, sąd wykazał, że skarżący zataił istotne informacje dotyczące wycofania wniosku o płatność w ramach modernizacji gospodarstwa, co podważało jego argumentację. W konsekwencji, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Termin na złożenie wniosku wraz z załącznikami ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Problemy techniczne z systemem ARiMR, jeśli nie zostały udowodnione jako uniemożliwiające złożenie wniosku w terminie, nie usprawiedliwiają jego niedotrzymania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy rozporządzenia jasno określają materialnoprawny charakter terminu składania wniosków wraz z załącznikami, który nie podlega przywróceniu. Brak dowodów na występowanie problemów technicznych uniemożliwiających złożenie wniosku w terminie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
Ustawa PROW art. 3 § ust.1 pkt 13aa
Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
rozporządzenie art. 2 § pkt 4 lit. a-h
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę"
Warunki przyznania pomocy, których niespełnienie skutkuje odmową.
Pomocnicze
Ustawa PROW art. 27 § ust.1
Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
rozporządzenie art. 9 § ust. 1-3
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę"
Termin składania wniosków o przyznanie pomocy, który nie podlega przywróceniu.
rozporządzenie art. 10 § ust. 1-3
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę"
Elementy wniosku i załączniki potwierdzające spełnienie warunków, a także możliwość dokonywania zmian po terminie.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 105
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
u.o.z.e. art. 2 § pkt 13
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii
Prawo energetyczne
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne
Argumenty
Odrzucone argumenty
Problemy techniczne z systemem ARiMR uniemożliwiły złożenie wniosku i załączników w terminie. Skarżący spełnił warunki dotyczące modernizacji gospodarstwa rolnego i posiadania instalacji fotowoltaicznej. Termin na złożenie załączników nie ma charakteru materialnoprawnego. Organ naruszył przepisy k.p.a. (art. 6, 7, 8, 80) przerzucając na skarżącego skutki wadliwego działania systemu.
Godne uwagi sformułowania
termin ten nie podlega przywróceniu załączniki stanowią integralną część wniosku, zatem podlegają takim samym rygorom czasowym jak wniosek ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne postępowanie takie należy ocenić nie inaczej, jak próbę celowego wprowadzenia w błąd sądu
Skład orzekający
Agnieszka Banach
przewodniczący
Magdalena Chraniuk-Stępniak
sprawozdawca
Magdalena Stępniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja terminów składania wniosków o pomoc unijną, obowiązki wnioskodawcy w postępowaniu administracyjnym, znaczenie dokumentacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów rozporządzenia dotyczącego pomocy związanej z inwazją na Ukrainę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie terminów i kompletowanie dokumentacji w postępowaniach o dotacje unijne, a także jak sąd ocenia argumenty o problemach technicznych.
“Błędy w dokumentacji lub problemy z systemem mogą kosztować rolnika unijną dotację – lekcja z orzecznictwa.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ke 234/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-07-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Magdalena Chraniuk-Stępniak /sprawozdawca/
Magdalena Stępniak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2422
art. 3 ust.1 pkt 13aa, art. 27 ust.1,
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, 7, 8, 9, 80, 81,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr 9013-00000002046/23 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji w K. (Dyrektor) decyzją z 6 kwietnia 2023 r.
nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. (Kierownik) z 14 marca 2023 r. nr [...] o odmowie C. S. ("wnioskodawca", "skarżący") przyznania pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na [...] w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na [...]".
Organ ustalił, że 18 stycznia 2023 r. strona złożyła wniosek o udzielenie pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na [...].
Po przeprowadzeniu postępowania, K. decyzją z 14 marca 2023 r. odmówił przyznania wnioskowanej pomocy finansowej stwierdzając, że strona nie spełniła warunków jej przyznania w zakresie wymogów sprecyzowanych w § 2 pkt 4 lit. a-h Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2022, poz. 2742, dalej "rozporządzenie").
Od powyższej decyzji strona wywiodła odwołanie.
Rozpoznając je, a w konsekwencji utrzymując decyzję Kierownika w mocy, Dyrektor wyjaśnił, że w 2022 r. do ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422, ze zm., dalej "ustawa") dodano nowe działanie - "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę". Działanie to było jednorazowym, nadzwyczajnym mechanizmem będącym odpowiedzią na problemy z płynnością finansową zagrażającą ciągłości działalności rolniczej.
Następnie przywołał przepisy ustawy tj. art. 4, art. 22 i art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz przepisy rozporządzenia tj. § 2, § 9 ust. 1-3 i § 10 ust. 1-3. Ustalił, że w oparciu o ogłoszenie Prezesa ARiMR wnioski o przyznanie pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę można było składać od 18 stycznia do 7 lutego 2023 r. W świetle przedstawionych przepisów prawa wywiódł, że dokonanie przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy niewynikających z wezwań kierownika biura powiatowego Agencji zmian we wniosku o przyznanie pomocy lub w dokumentach dołączonych do tego wniosku po upływie 7 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy nie ma wpływu na przyznanie pomocy i jej wysokość.
Przypomniał, że odmowę przyznania pomocy Kierownik uzasadnił tym, że strona nie spełniła co najmniej jednego z warunków określonych w § 2 pkt 4 rozporządzenia.
Dyrektor uznał za bezsporny fakt złożenia przez rolnika 18 stycznia 2023 r. wniosku o przyznanie ww. pomocy. Zauważył jednak, że strona do wniosku nie dołączyła żadnych załączników.
Faktem niespornym jest także, że wnioskodawca jest hodowcą świń i spełnił pierwsze trzy warunki przyznania pomocy określone w § 2 rozporządzenia.
Nadto nie budziło wątpliwości, że wnioskodawca ubiegał się o przyznanie pomocy bez uwzględnienia zwierząt będących w posiadaniu odpowiednio jego małżonka i małżonka osoby, która przekazała gospodarstwo rolne w całości, jeżeli odpowiednio ten małżonek i małżonek osoby, która przekazała gospodarstwo rolne w całości, prowadził działalność rolniczą w zakresie chowu lub hodowli zwierząt gatunku Świnia (Sus scrofa) wspólnie z odpowiednio rolnikiem i z osobą, która przekazała to gospodarstwo rolne.
Dalej organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że strona nie spełniła co najmniej jednego z warunków przyznania pomocy określonych w § 2 pkt 4 lit a-h rozporządzenia, co doprowadziło do zasadnego odmówienia wnioskowanej pomocy.
Następnie organ odwoławczy, odnosząc się kolejno do warunków określonych literami: c, e i g w/w przepisu ustalił, że w prowadzonym przez rolnika gospodarstwie rolnym powierzchnia gruntów ornych jest mniejsza niż 10 ha, strona występuje o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a zatem weryfikacji wymagało, czy spełnia warunek określony w § 2 pkt 4 lit c rozporządzenia. W trakcie kontroli administracyjnej Kierownik stwierdził, że w oparciu o złożony na rok 2021 wniosek powierzchnia gruntów ornych w gospodarstwie strony wynosiła 3,07 ha, na której strona zadeklarowała uprawę pszenżyta ozimego, a w oparciu o złożony w 2022 r. wniosek powierzchnia gruntów ornych wynosi 8,14 ha i strona zadeklarowała na nich uprawę również pszenżyta ozimego. W oparciu o powyższe stwierdzono, że nie został spełniony ww. warunek tj.: we wnioskach na rok 2021 i 2022 rolnik podał dwie uprawy, a uprawa główna nie zajmuje więcej niż 75% tych gruntów ornych. W niniejszej sprawie stwierdzono bowiem, że strona kolejno w 2021 i 2022 r. na całej powierzchni zgłosiła jedną uprawę.
W ocenie Dyrektora bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawała złożona wraz z odwołaniem umowa zawarta 27 lipca 2020 r. pomiędzy stroną, a zleceniobiorcą firmą [...] Sp. z o.o. na wykonanie instalacji fotowoltaicznej.
Podkreślił, że aby spełnić warunek przyznania płatności określony w § 2 pkt 4 lit. g należało do wniosku dołączyć kopię zawartych: umowy kompleksowej albo umowy sprzedaży energii elektrycznej i umowy oświadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej albo umowy sprzedaży energii elektrycznej, o których mowa w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2687), czego w niniejszej sprawie strona nie uczyniła.
Zdaniem organu nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie złożone wraz z odwołaniem dokumenty. Strona nie dołączyła bowiem do wniosku (tj. w dniu złożenia wniosku, w terminie składania wniosków, jak i 7 dni po terminie składania wniosków) określonych wyraźnie w przepisie rozporządzenia – kopii umowy kompleksowej albo umowy sprzedaży energii elektrycznej i umowy oświadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej albo umowy sprzedaży energii elektrycznej, o których mowa w u.p.r. – niezbędnych do wykazania spełniania warunku, o którym mowa w § 2 pkt 4 lit. g.
Dokumenty złożone po terminie składania wniosków nie mogły być uwzględnione z uwagi na materialny charakter tego terminu, wynikający z § 9 ust. 3 rozporządzenia i § 10 rozporządzenia. Wyjaśnił, że strona w przypadku spełniania warunku, o którym mowa w § 2 pkt 4 lit. g powinna dołączyć jedną z wyżej opisanych umów w materialnoprawnym terminie do składania wniosków, czemu w realiach sprawy uchybiła. Nadto organ zwrócił uwagę, że złożona wraz z odwołaniem umowa na wykonanie instalacji fotowoltaicznej nie stanowi wymaganej przepisami rozporządzenia umowy. Podkreślił, że dołączenie wymaganego dokumentu po terminie składania wniosków prowadziłoby również do odmowy przyznania pomocy.
Zdaniem Dyrektora strona nie spełniła również warunku wynikającego z § 2 pkt 4 lit. e rozporządzenia tj. zrealizowania operacji typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 obejmującą inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu oraz realizuje zobowiązania związane z pomocą finansową przyznaną na tę operację.
Wprawdzie 6 lipca 2021 r. oraz 22 lipca 2022 r. C. S. zawarł z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umowy w wyniku złożonych uprzednio wniosków na operację "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, jednakże w oparciu o posiadane w bazie dane organ stwierdził, że inwestycje nie zostały zrealizowane, o czym świadczy brak złożenia wniosków o płatność w ramach ww. operacji.
Według organu odwoławczego wpływu na rozstrzygnięcie nie miały argumenty strony o braku wezwania jej do złożenia wyjaśnień lub uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty, bowiem zgodnie z art. 22 ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek.
Ponieważ pomoc jest przyznawana określonym podmiotom na wniosek, to wniosek ten powinien zawierać wszystkie informacje, stanowiące podstawę do weryfikacji spełnienia kryteriów przyznania tej pomocy, które są określone w przepisach prawa. Dyrektor zwrócił uwagę, że w postępowaniach o przyznanie pomocy, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Odnosząc się do argumentów odwołania Dyrektor stwierdził, że Kierownik w oparciu o posiadany materiał dowodowy, poczynił prawidłowe, trafne ustalenia faktyczne.
Na powyższą decyzję C. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora i poprzedzającej ją decyzji Kierownika oraz przeprowadzenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu skargi. Zarzucił naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 11 w zw. z § 2 pkt e i pkt g rozporządzenia przez utrzymanie w mocy decyzji odmownej organu I instancji w sytuacji, gdy skarżący spełnił przesłanki uzyskania pomocy,
2. § 9 ust. 3 i § 10 rozporządzenia przez błędną wykładnię,
3. art. 6, 7 i 8 § 1 k.p.a. przez przerzucenie na skarżącego skutków wadliwego działania elektronicznego systemu ARiMR przyjmowania wniosków,
4. art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że wykładnia § 9 ust. 3 i § 10 rozporządzenia jaką przedstawił organ jest nieprawidłowa. Nadto § 10 rozporządzenia wskazuje jedynie na elementy wniosku oraz załączniki, jakie powinny być załączone do wniosku. Jedynie termin do złożenia samego wniosku ma charakter materialny.
Wyjaśniła, że w czasie składania dokumentów wystąpiły problemy techniczne z działaniem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR. Skutkiem powyższego było to, że dokumenty załączone do wniosku nie zostały wprowadzone do systemu, pomimo tego że wniosek został przyjęty. W myśl interpretacji przyjętej przez organ, strona nie miałby szans na pozytywne rozpatrzenie jej wniosku, pomimo tego, że nie ponosi ona winy za niedziałanie systemu. Na poparcie stanowiska przedstawiono wydruk komunikatu z 13 grudnia 2022 r. z platformy usług elektronicznych ARMIR.
Dalej wskazała, że nie otrzymała z systemu żadnej informacji, że załączniki nie zostały przyjęte. W konsekwencji powyższego naruszono art. 8 k.p.a., którego stosowanie w sprawach prowadzonych przez ARiMR nie zostało wyłączone. Powołując się na orzecznictwo wyjaśniła, że zasada zaufania do państwa i prawa stanowi bowiem komponent konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa. Nadto podkreśliła, że zarówno zasada zaufania obywatela do państwa, jak i zasada informowania mają charakter gwarancyjny i ochronny względem jednostki, jako podmiotu słabszego w stosunkach natury publicznoprawnej. Kontynuując wywód strona wywiodła, że w kontekście przedstawionej przez nią sytuacji organ w celu urzeczywistnienia zasady zaufania obywateli do organów państwa powinien udzielić należytej i wyczerpującej informacji. Nadto organ poza przepisami, które stały się podstawą negatywnej decyzji, powinien uwzględnić zasadę praworządności z wszelkimi jej konsekwencjami. W dalszej części skargi wskazała na orzecznictwo w zakresie zasad wynikających z art. 7 i 8 k.p.a.
Zdaniem strony nie budzi zaufania do władzy publicznej powoływanie się na przepis art. 27 ustawy w sytuacji, gdy system elektroniczny ARiMR nie działał sprawnie, a formularz wniosku nie przewidywał możliwości uzupełnienia go o dodatkowe elementy, np. żądanie udzielania stronie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.
Wnioskodawca spełnił kryterium w postaci wytwarzania energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii zlokalizowanej w jego gospodarstwie rolnym. Do odwołania załączył wprawdzie umowę z firmą [...] na wykonanie instalacji fotowoltaicznej, niemniej jednak warunek materialny przyznania pomocy (wytwarzanie energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii) został spełniony. Na poparcie zajętego stanowiska załączył umowę kompleksową sprzedaży energii elektrycznej z 19 kwietnia 2021 r.
W zakresie braku spełnienia warunku z § 2 pkt 4 lit. e rozporządzenia wyjaśnił, że złożył wniosek o płatność 4 stycznia 2023 r. Zgodnie zaś z treścią umowy o przyznaniu pomocy beneficjent zobowiązał się złożyć wniosek o płatność po zakończeniu realizacji całości operacji w terminie od 1 stycznia 2022 r. do dnia 15 stycznia 2022 r. (§8 ust. 1 pkt 2a). Termin ten został zmieniony aneksem nr [...]. Na poparcie twierdzeń przedłożył umowę o przyznaniu pomocy nr [...], aneks nr [...] do umowy o przyznaniu pomocy nr [...]- [...] oraz potwierdzenie z ARiMR w K. o złożeniu wniosku o płatność w sprawie [...] (na okoliczność zrealizowania przez skarżącego operacji typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" i tym samym spełnienia przez niego przesłanki z § 2 pkt 4 lit. e rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnośnie zakończenia realizacji umowy modernizacyjnej i złożonego w dniu 4 stycznia 2023 r. wniosku o płatność podał, że wniosek ten został następnie wycofany, a nadto doszło również w tym zakresie do dalszych zmian umowy.
Natomiast co do podnoszonych przez skarżącego trudności technicznych w funkcjonowaniu platformy organ wyjaśnił, że dołączony do skargi komunikat z dnia 13 grudnia 2022 r. odnosił się do innych zadań realizowanych w ramach KPOiZO i nie dotyczył wnioskowanej pomocy. Dodał, że w terminie składania wniosków o objętą niniejszą sprawą pomoc ARiMR nie przekazała żadnych komunikatów dotyczących niewłaściwego działania aplikacji uniemożliwiających prawidłowe złożenie wniosków wraz z załącznikami w ramach opisanego działania.
Na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący pozostawał w przekonaniu, że wraz z wnioskiem zostały złożone załączniki. Domniemał, że skarżący składał załączniki, o których mowa w odwołaniu. Dalej poparł wnioski dowodowe zgłoszone w skardze.
Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) – dalej: jako "p.p.s.a." – dopuścić dowód z dokumentów załączonych do skargi.
Nadto pełnomocnik skarżącego wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia informacji o treści, jak w sprawie o udzielenie informacji publicznej, przy czym treść tej informacji wynika ze strony nr [...] skargi na bezczynność organu, złożonej do tut. Sądu w dniu 27 czerwca 2023 r. Pełnomocnik złożył do akt niniejszej sprawy kopię skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie tego wniosku dowodowego, albowiem do kwestii funkcjonowania systemu organ odniósł się w odpowiedzi na skargę.
Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. postanowił oddalić ww. wniosek dowodowy strony skarżącej.
W następstwie powyższego pełnomocnik skarżącego, na podstawie art. 105 p.p.s.a. zgłosił zastrzeżenie do protokołu, ponieważ w jego przekonaniu, Sąd naruszył art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku dowodowego zgłoszonego na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wyżej nakreślonego zakresu kontroli stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Stąd wywiedzioną skargę należało ocenić jako niezasadną.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 18 stycznia 2023 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy na operację typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
W wyniku rozpatrzenia wniosku organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanej pomocy finansowej z powodu niespełnienia przez stronę jednego z warunków określonych w § 2 pkt 4 lit a-h rozporządzenia, a stanowisko to zaaprobował organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący podnosi, że napotkał problemy techniczne w załączeniu do wniosku dokumentów – załączników, podnosząc jednocześnie, że materialnoprawny charakter terminu do złożenia wniosku o pomoc dotyczy jedynie samego wniosku, nie zaś załączników. Twierdzi, że spełnił warunki określone w § 2 pkt 4 lit. e i g rozporządzenia. W tym zakresie podał, że w dniu 4 stycznia wystąpił z wnioskiem o płatność, co świadczy o zrealizowaniu operacji modernizacyjnej oraz dołączył do skargi umowę kompleksową sprzedaży energii elektrycznej z dnia 19 kwietnia 2021 r. na okoliczność wypełnienia przesłanki określonej literą g w/w przepisu rozporządzenia, czyli wytwarzania energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii.
Przy tak nakreślonej istocie sporu, sąd przyznaje racje organowi przyjmując, że wnioskodawca nie wykazał w przewidziany prawem sposób jakoby wypełniał co najmniej jeden z warunków opisany w § 2 pkt 4 lit. a-h rozporządzenia, co było warunkiem koniecznym do przyznania wnioskowanej pomocy.
Zakreślając ramy prawne sprawy w pierwszej kolejności godzi się zauważyć, że z dniem 26 listopada 2022 roku do ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach PROW dodano, w ramach działań poprzez które realizowany jest program, nowe działanie: nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę (art. 3 ust 1 pkt 13aa ustawy). Działanie to jest jednorazowym, nadzwyczajnym mechanizmem stanowiącym odpowiedź na problemy związane z płynnością finansową zagrażającą ciągłości działalności rolniczej.
Dalej należy wskazać, że zgodnie z § 2 rozporządzenia pomoc przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 39c ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 (...), któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym", jeżeli ten rolnik lub jego małżonek:
1) zgłosił do dnia 15 maja 2022 r. do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, oznakowanie łącznie co najmniej 10 sztuk zwierząt gatunku świnia (Sus scrofa) urodzonych w siedzibie stada posiadacza tych zwierząt w okresie od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 marca 2022 r.;
2) zgłosił do dnia rozpoczęcia naboru wniosków o przyznanie pomocy do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, oznakowanie co najmniej 1 sztuki zwierzęcia gatunku świnia (Sus scrofa) urodzonego w siedzibie stada posiadacza tego zwierzęcia od dnia 1 kwietnia 2022 r.;
3) prowadził do dnia rozpoczęcia naboru wniosków o przyznanie pomocy działalność rolniczą w zakresie chowu lub hodowli zwierząt gatunku świnia (Sus scrofa);
4) spełnia co najmniej jeden z poniższych warunków:
a) prowadzi produkcję ekologiczną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz.U. poz. 1370),
b) temu rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano pomoc finansową w ramach działania "Działanie rolno - środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 na podstawie wniosku złożonego w 2021 r. oraz ten rolnik lub jego małżonek złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie tej pomocy,
c) temu rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność za zazielenienie na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na podstawie wniosku złożonego w 2021 r. oraz ten rolnik lub jego małżonek złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie tej płatności, z tym że w przypadku gdy grunty orne rolnika lub jego małżonka obejmują mniej niż 10 hektarów, to we wnioskach złożonych w 2021 r. i 2022 r. rolnik lub jego małżonek podał co najmniej dwie różne uprawy w rozumieniu art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), a uprawa główna w 2021 r. i 2022 r. nie zajmuje więcej niż 75% tych gruntów ornych,
d) zrealizował operację obejmującą inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu oraz spełnia warunki, z zastrzeżeniem których została wydana decyzja w sprawie o przyznanie pomocy finansowej na tę operację w ramach poddziałania:
– "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 lub
– "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020,
e) zrealizował operację typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 obejmującą inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu oraz realizuje zobowiązania związane z pomocą finansową przyznaną na tę operację,
f) zrealizował operację typu "Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz realizuje zobowiązania związane z pomocą finansową przyznaną na tę operację,
g) wytwarza energię elektryczną w instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. z 2022 r. poz. 1378, 1383, 2370 i 2687) zlokalizowanej w gospodarstwie rolnym tego rolnika,
h) zrealizował inwestycję zlokalizowaną w gospodarstwie rolnym tego rolnika polegającą na wykonaniu: urządzenia wodnego do ujmowania wód powierzchniowych, na realizację którego uzyskał pozwolenie wodnoprawne, o którym mowa w art. 389 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, lub stawu, na wykonanie którego dokonał zgłoszenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 394 ust. 1 pkt 9 Prawa wodnego.
W sprawie nie budzi wątpliwości spełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w punktach od 1 do 3 paragrafu 2 rozporządzenia.
Jednak przyznanie wnioskowanej pomocy było możliwe przy jednoczesnym spełnieniu co najmniej jednego z warunków opisanych w § 2 pkt 4 lit. a-h rozporządzenia.
Należy przy tym zauważyć, że dalsze przepisy rozporządzenia zawierają szczegółowe wymogi względem treści wniosku, załączników jakie winny być do niego dołączone, w tym wymienione są konkretne dokumenty, które służą wykazaniu spełnienia danego warunku uzyskania żądanej pomocy.
Mianowicie, z treści § 10 ust 1 rozporządzenia wynika, co powinien zawierać wniosek o przyznanie pomocy, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Istotny z punktu widzenia kontrolowanej sprawy jest punkt 7 paragrafu 10 ust 1 rozporządzenia, w myśl którego wniosek winien zawierać informację o załącznikach dołączonych do wniosku.
Natomiast zgodnie z ust 2 pkt 1 powyższego paragrafu, do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się następujące dokumenty potwierdzające spełnienie warunków przyznania pomocy: kopię zawartych: umowy kompleksowej albo umowy sprzedaży energii elektrycznej i umowy oświadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej albo umowy sprzedaży energii elektrycznej, o których mowa w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne - w przypadku warunku, o którym mowa w § 2 pkt 4 lit. g.
Przywołania wymaga również § 9 ust 1-3 rozporządzenia, stanowiące, że Prezes Agencji, podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej administrowanej przez Agencję, co najmniej w jednym dzienniku o zasięgu krajowym oraz w Centrali Agencji, oddziałach regionalnych i biurach powiatowych Agencji ogłoszenie o naborze wniosków o przyznanie pomocy, nie później niż 7 dni przed dniem planowanego rozpoczęcia terminu składania tych wniosków (ust 1). Ogłoszenie, o którym mowa w ust. 1, zawiera co najmniej wskazanie dnia rozpoczęcia oraz dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy, przy czym termin ten nie może być krótszy niż 14 dni oraz dłuższy niż 30 dni (ust 2). Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu (ust 3).
Nadto zgodnie z § 10 ust 3 rozporządzenia dokonanie przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy niewynikających z wezwań kierownika biura powiatowego Agencji zmian we wniosku o przyznanie pomocy lub w dokumentach dołączonych do tego wniosku po upływie 7 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy nie ma wpływu na przyznanie pomocy i jej wysokość.
Rozporządzenie zawiera więc jasne i jednoznaczne w swojej treści przepisy określające i wyjaśniające, w jakim terminie wniosek powinien zostać złożony, co powinien zawierać składany wniosek o pomoc oraz przy pomocy jakich dokumentów można wykazać spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących przyznanie żądanej pomocy.
Nie jest wątpliwe w sprawie, że termin do składania wniosków rozpoczął się 18 stycznia 2023 r. i trwał do 7 lutego 2023 r. Nadto, co wynika z powyżej zacytowanych przepisów rozporządzenia, przez 7 dni od zakończenia terminu składania wniosków można było dokonywać zmian we wniosku i w dokumentacji do niego załączonej.
Skarżący złożył wniosek o pomoc z opisanego wyżej działania 18 stycznia 2023 r.
Sąd nie zgadza się jednak z argumentacją skargi, że zakreślony termin (który – co niesporne między stronami – jest terminem prawa materialnego) dotyczył tylko samego wniosku, natomiast nie dotyczył załączników. Świadczą o tym jednoznacznie:
- treść przywołanego § 10 ust 3 rozporządzenia, w którym wykluczono samodzielną (czyli bez wezwania organu) możliwość zmian we wniosku oraz dokumentach dołączonych do wniosku po upływie 7 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków;
- treść § 10 ust 1 i 2 rozporządzenia określająca w sposób jasny i pełny elementy wniosku oraz rodzaje załączników potwierdzających spełnienie warunków otrzymania pomocy;
- treść § 9 rozporządzenia stanowiącego o materialnoprawnym, nie podlegającym przywróceniu charakterze terminu składania wniosku, którego elementem składowym są załączniki.
Znamienna jest również w tym zakresie specyfika postępowań z wniosków o pomoc na podstawie ustawy i wydawanych rozporządzeń, gdzie wyraźnie ograniczono rolę organu do rozpatrzenia materiału dowodowego dostarczonego przez wnioskodawcę oraz ustanowiono regułę spoczywania ciężaru udowodnienia faktu na osobie, które z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Zdaniem sądu z powyższego jednoznacznie wynika, że załączniki stanowią integralna część wniosku, zatem podlegają takim samym rygorom czasowym jak wniosek.
Nie można zatem przyjąć – jak oczekuje skarżący – że ograniczenia czasowe dotyczą tylko złożenia wniosku. Obowiązkiem wnioskodawcy – co wynika z przepisów ustawy i rozporządzenia – było złożenie w stosownym terminie wniosku wraz z załącznikami – konkretnymi dokumentami – uzasadniającymi spełnienie wszystkich koniecznych do przyznania żądanej pomocy warunków.
Analiza złożonego wniosku wskazuje jednoznacznie, że skarżący nie zaznaczył żadnego pola w części III "informacja o złożonych załącznikach". Przy tym zauważyć należy, że widnieje tam rubryka "inne" oraz rubryka "kopia umowy kompleksowej albo kopia umowy sprzedaży energii elektrycznej (...)"
Już zatem sama treść wniosku wskazuje na okoliczność, że wnioskodawca nie dołączył w stosownym terminie koniecznych załączników.
Skarżący podnosi, że napotkał na utrudnienia techniczne w funkcjonowaniu platformy i z tym wiąże fakt niezałączenia do wniosku dokumentów, a w konsekwencji nieprzesłanie ich do organu. Zdaniem strony organ naruszył art. 6, 7 i 8 k.p.a. przerzucając na nią skutki działania elektronicznego systemu przyjmowania wniosków.
W powyższym kontekście należy zauważyć, że tożsamą argumentacją skarżący posłużył się już na etapie odwołania. Mianowicie, w jego treści podał, że "wypełniając wniosek o przyznanie pomocy dołączyłem stosowne dokumenty, jednakże jak domniemam z powodu błędów technicznych, dokumenty się nie załączyły, dlatego załączam je w wersji papierowej". Dodatkowo również na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżącego wyraził domniemanie, że skarżący składał załączniki, o których mowa w odwołaniu.
Weryfikując dołączone do odwołania dokumenty należy stwierdzić, że umowa z dnia 27 lipca 2020 r. zawarta ze spółką A. , dotycząca wykonania instalacji fotowoltaicznej, oświadczenie złożone w imieniu tej spółki o wykonaniu instalacji oraz faktury zapłaty za dostawę i montaż instalacji fotowoltaicznej nie są dowodami, o których mowa w § 10 ust 2 pkt 1 rozporządzenia, zatem nie potwierdzają spełnienia warunku o którym mowa w § 2 pkt 4 lit g rozporządzenia.
Natomiast spełnienia warunku objętego § 2 pkt 4 lit e rozporządzenia nie dowodzą załączone do odwołania faktura dokumentująca zakup wozu asenizacyjnego oraz specyfikacja techniczna do tej faktury. Mogą one jedynie potwierdzać podejmowanie czynności w procesie realizacji umowy modernizacyjnej, natomiast na ich podstawie nie można wyprowadzić wniosku o zrealizowaniu operacji typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" oraz realizowaniu zobowiązania związanego z pomocą finansową przyznaną na tą operację. Załączone do odwołania dokumenty nie potwierdziły również spełnienia warunku o którym mowa w § 2 pkt 4 lit e rozporządzenia.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że również załączone do odwołania dokumenty nie są tymi, o których mowa w rozporządzeniu i tym samym nie potwierdzają spełnienia warunków koniecznych do przyznania wnioskowanej pomocy.
Obok powyżej zaprezentowanej argumentacji, należy podnieść, że zdaniem sądu skarżący nie wykazał istnienia problemów technicznych w funkcjonowaniu aplikacji.
Według sądu akta sprawy wraz z dopuszczonym na rozprawie dowodem – komunikatem (stanowiącym załącznik do skargi), były kompletne i pozwalały na ocenę zasadności podniesionego w tym kontekście zarzutu.
Po pierwsze podnieść trzeba, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się wydruk komunikatu o dostępności systemu Platformy Usług Elektronicznych (PUE), czyli platformy za pośrednictwem której można było składać wnioski o przedmiotową pomoc. Z treści tego komunikatu wynika, że system był niedostępny w dniach 6 stycznia, 16 i 17 marca 2023 roku, natomiast czasowe problemy z dostępem do aplikacji PUE zanotowano w dniach od 10 do 14 marca 2023 roku. Powyższe informacje dowodzą, że w terminie składania wniosków oraz dopuszczonym czasie ich zmian nie było żadnych problemów technicznych w funkcjonowaniu aplikacji, które uniemożliwiałyby prawidłowe przesłanie wniosku wraz z załącznikami.
Po drugie zauważyć należy, że skarżący załączył do skargi komunikat z dnia 13 grudnia 2022 r. Z treści tego komunikatu wynika, że Agencja dokłada starań w celu przywrócenia pełnej funkcjonalności aplikacji i zauważa, że problemy techniczne mogą spowodować upływ terminu na dokonanie uzupełnień. Dalej organ podaje, że każdy przypadek złożenia dokumentacji po terminie rozważy indywidualnie, na etapie weryfikacji wniosku o objęcie przedsięwzięcia wsparciem w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności.
Słusznie zauważa więc organ, że komunikat ten odnosił się do innych zadań realizowanych w ramach KPOiZO i nie dotyczył wnioskowanej pomocy. Nadto jest w nim mowa o "wsparciu przedsięwzięcia" oraz o wyznaczonym terminie "na dokonanie uzupełnień", podczas gdy termin początkowy składania wniosków takich jak w niniejszej sprawie – czyli wniosków o pomoc rolnikom szczególnie dotkniętym wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę – rozpoczął się dopiero 18 stycznia 2023 r.
Nie było tym samym podstaw do uwzględnienia wniosku strony złożonego na rozprawie o zobowiązanie organu do udzielenia informacji m.in., czy w okresie od 13 grudnia 2022 r. do 7 lutego 2023 r. występowały problemy z funkcjonowaniem platformy.
Wpływu na wynik kontroli zaskarżonej decyzji nie mogła mieć również okoliczność złożenia umowy kompleksowej sprzedaży energii z dnia 19 kwietnia 2021 r. na etapie skargi do WSA w Kielcach. Nie mogły mieć bowiem wpływu na wynik sprawy dokumenty złożone z uchybieniem materialnoprawnego terminu określonego przepisami prawa. Złożenie tej umowy w sprawie już po ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego należy jednoznacznie ocenić jako spóźnione i tym samym nie mające wpływu na wynik oceny zaskarżonej decyzji.
Zatem nie jest zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia § 11 w zw. z § 2 pkt 4 lit g rozporządzenia. Skarżący nie wykazał bowiem spełnienia określonego w tym przepisie warunku przyznania pomocy we właściwym, materialnoprawnym terminie.
Jednocześnie, dla pełnego obrazu sprawy, dokonując charakterystyki postępowania administracyjnego "wnioskowego" o przyznanie pomocy należy wskazać, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 81 k.p.a. nie stosuje się.
Ponadto zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Wskazane wyżej regulacje nakładają na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy przyznawanej w postaci płatności obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania.
Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przy czym wprowadzone w tym przepisie istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a., wskazują na obowiązek (ciężar) aktywnego uczestnictwa w postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień zgodnie z prawdą. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Nadto, w pozostałych obowiązkach organów, takich jak: udzielanie stronom niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnienia im czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, ustawodawca uzależnił aktywność organów ARiMR od złożenia przez wnioskodawcę stosownego żądania.
Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie przyznania pomocy, nastąpiło odejście od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a., przenosząc ciężar aktywnego uczestnictwa w tym postępowaniu na wnioskodawcę, który zobowiązany został przedstawić dowody, jak również ograniczenie stosowania przepisów k.p.a. w zakresie informowania stron (art. 9 k.p.a.) jedynie do przypadków, w których strona w powyższym zakresie wystąpiła do organu administracji publicznej z właściwym żądaniem. W tym postępowaniu nie stosuje się art. 81 k.p.a., co oznacza, że można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona się nie wypowiedziała.
Takie ograniczenia wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeżeli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawna nie może być oceniana przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa związanego z nałożeniem na jednostkę obowiązków lub ograniczeniem jej praw.
Wskazane wyżej rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie był zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony, czy też informowania strony o przysługujących jej prawach.
Mając na względzie opisane wyżej odstępstwa procesowe, szczególną rolę wnioskodawcy w tym postępowaniu, który je inicjuje oraz jednocześnie ponosi ciężar dowodzenia faktów z których wyprowadza korzystne dla siebie skutki – przyznanie pomocy, należy stwierdzić, że w realiach kontrolowanej sprawy skarżący nie wykazał w stosownym terminie istnienia warunków, niezbędnych do pozytywnego rozpoznania jego żądania.
Wbrew treści skargi, nie zostały więc naruszone przepisy postępowania administracyjnego – art. 6, art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a.
Odrębnego odniesienia się przez sąd wymaga podnoszona w skardze okoliczność spełnienia przez skarżącego warunku opisanego w § 2 pkt 4 lit e rozporządzenia wraz z dokumentami załączonymi do skargi i dopuszczonymi jako dowód w sprawie przez sąd.
Skarżący podnosił, że spełnił warunek zrealizowania operacji typu "Modernizacja gospodarstw rolnych", podał, że zawarł z Agencją dwie umowy – 6 lipca 2021 r. oraz 22 lipca 2022 r. Dalej wywiódł, że złożył wniosek o płatność w dniu 4 stycznia 2023 roku, a zgodnie z treścią umowy o przyznaniu pomocy o nr [...] [...], zawartej 6 lipca 2021 r. (dalej "umowa [...]") beneficjent zobowiązał się złożyć wniosek o płatność po zakończeniu realizacji całości operacji w terminie określonym w paragrafie 8 ust 1 umowy, który został następnie zmieniony aneksem nr [...].
Skarżący załączył przy tym do skargi: umowę [...], aneks nr [...] oraz potwierdzenie z Agencji o złożeniu wniosku o płatność w sprawie [...] w dniu 4 stycznia 2023 roku.
Zdaniem skarżącego powyższe świadczy o spełnieniu przez niego warunku zrealizowania operacji typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego PROW na lata 2014-2020, obejmującej inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu oraz realizacji zobowiązania związanego z pomocą finansową przyznaną na tę operację.
Stanowiska powyższego sąd nie akceptuje i ocenia jako wadliwe, a wręcz procesowo naganne.
Konstatacja ta wypływa z analizy akt, dotyczących realizacji umowy [...], a załączonych przez organ do akt administracyjnych sprawy niniejszej.
Otóż wynika z nich, że skarżący wycofał złożony w dniu 4 stycznia 2023 roku wniosek. Uczynił to pismem z dnia 22 lutego 2023 r., złożonym do organu w tym samym dniu. Następnie organ pismem z dnia 27 lutego wyraził zgodę na cofnięcie wniosku. Dalej skarżący w dniu 3 marca 2023 roku wniósł o wprowadzenie zmian do umowy [...] w zakresie zwiększenia zwrotu kosztów poniesionych oraz terminu realizacji operacji. W następstwie powyższego doszło w dniu 24 maja 2023 r. do zawarcia aneksu nr [...] do umowy [...], w który dokonano zmian poszczególnych paragrafów umowy pierwotnej, przez co zwiększono wysokość przyznanej pomocy oraz określono, że beneficjent ma obowiązek złożenia wniosku o płatność po zakończeniu realizacji całości operacji w terminie od dnia 1 czerwca 2023 roku do dnia 15 czerwca 2023 roku.
Z powyższego wynika, że skarżący – na dzień sporządzenia skargi, tj. 8 maja 2023 roku – był świadomy, że złożony w dniu 4 stycznia 2023 roku wniosek o płatność nie wywiera żadnego prawnego skutku, a do zakończenia realizacji całości operacji jeszcze nie doszło.
Zatajając dalsze podjęte w sprawie umowy [...] czynności (w tym złożony przez samego skarżącego wniosek o wprowadzenie zmian do umowy z 3 marca 2023 roku), powołał okoliczność złożenia wniosku o płatność w dniu 4 stycznia 2023r., podnosząc argument zrealizowania umowy modernizacyjnej.
Postępowanie takie należy ocenić nie inaczej, jak próbę celowego wprowadzenia w błąd sądu i jako takie zasługuje na stanowczą krytykę.
Reasumując, podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Skarżący w określonym przepisami prawa terminie materialnym nie wykazał zaistnienia warunków niezbędnych do przyznania żądanej pomocy. Sąd nie stwierdził również, by prowadząc postępowanie organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe, sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI