I SA/Ke 231/22

I SA/Ke 231/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Andrzej Mącznik
Ewa Rojek
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FZ 286/23 - Postanowienie NSA z 2023-06-27
III FSK 286/23 - Wyrok NSA z 2023-11-30
III SA/Wa 13/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-09-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Przyznano od Skarbu Państwa wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na rzecz radcy prawnego
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 119 pkt 3, art. 134 par 1, art. 151 i art. 250 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 56 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2019 poz 68
par 4 ust. 3 i par 21 ust. 1 lkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Rojek Asesor WSA Andrzej Mącznik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego D. K. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 kwietnia 2022 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] ("Dyrektor") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. - Z. ("Naczelnik") z 8 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy H. K. ("zobowiązany") zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wystawionych przez wierzyciela - Burmistrza [...] i Gminy S. ("Burmistrz") z tytułu nieuregulowanej opłaty za gospodarowanie odpadami oraz z tytułu zaległości w podatku rolnym.
Dyrektor ustalił, że w ramach prowadzonego wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego, dokonano zajęć świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w KRUS.
H. K. pismem z 20 stycznia 2022 r. zwrócił się o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, argumentując, że w dniu 19 stycznia 2022 r. złożył do Urzędu Miasta i Gminy S. wniosek o wznowienie postępowań w sprawach zakończonych decyzjami Burmistrza.
Organy nie uwzględniły żądania strony, a podstawę prawną zapadłych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2020r., poz. 1427, dalej "u.p.e.a.") w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.
Dyrektor powołując brzmienie art. 56 ust. 1 pkt 1-5 u.p.e.a. podał, że zawiera on katalog przesłanek, których zaistnienie obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia, czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana przez ustawodawcę w w/w przepisie prawa.
Dyrektor wyjaśnił, że wskazana przez stronę okoliczność złożenia wniosków o wznowienie postępowań w sprawach zakończonych decyzjami Burmistrza, nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, przewidzianej w art. 56 § 1 u.p.e.a.
Nadto podkreślił, że należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi wynikają z ostatecznych orzeczeń stanowiących podstawę dochodzonych należności. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do zmiany tych orzeczeń ani do wstrzymywania ich wykonania. Powyższego może dokonać jedynie wierzyciel w odrębnym postępowaniu.
Końcowo podniósł, że decyzją z 17 marca 2022 r. wierzyciel odmówił wznowienia postępowania podatkowego w sprawie wniosku strony.
Pismem z 11 maja 2022 r. H. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na postanowienie Dyrektora, któremu zarzucił niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie zawieszenia postępowań egzekucyjnych, prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych wydanych przez Urząd Miasta i Gminy S., podczas gdy toczące się w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzjami o wymiarze podatku rolnego za lata 2010 - 2017 uzasadnia zawieszenie postępowań egzekucyjnych do czasu zakończenia wznowionego postępowania podatkowego.
Wniósł o zmianę postanowienia przez zawieszenie prowadzonych przeciwko niemu postępowań egzekucyjnych oraz o dopuszczenie dowodu z postanowienia Kolegium z 25 kwietnia 2022 r., nr: [...], [...], o wznowieniu postępowania podatkowego zakończonego decyzjami Burmistrza w sprawie wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2010-2017.
Skarżący wyjaśnił, że ubiega się o wznowienie postępowań w sprawach zakończonych decyzjami Burmistrza wydanymi w zakresie podatku rolnego i podatku od nieruchomości za lata 2010 - 2017, albowiem kwestionuje wysokość nałożonych podatków. Ponieważ od wyników tych postępowań zależy kwota jego zaległości podatkowych, to tym samym mają one wpływ na toczące się postępowanie egzekucyjne i jego zakres.
Zdaniem skarżącego jego wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego był więc uzasadniony.
Dyrektor w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.
Skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Dyrektora z 6 kwietnia 2022 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika z 8 lutego 2022 r. odmawiające H. K. zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika na podstawie tytułów wykonawczych o podanych na wstępie numerach.
Skarżący domagał się zawieszenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Naczelnika na podstawie w/w tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - Burmistrza Miasta i Gminy S. z tytułu nieuregulowanej opłaty za gospodarowanie odpadami oraz z tytułu zaległości w podatku rolnym, podając, że złożył wnioski o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami Burmistrza w zakresie podatku rolnego i podatku od nieruchomości za lata 2010 - 2017.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że organy prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie przepisy ustawy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Zgodnie z treścią art. 13 ust 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019r., poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa zmieniająca weszła w życie 30 lipca 2020 r.
Jak natomiast wynika z tabeli, którą przedstawił organ I instancji (strona 2 uzasadnienia postanowienia) tytuły wykonawcze na podstawie których wszczęto i prowadzono postępowanie egzekucyjne doręczono stronie do dnia 28 maja 2020 r.
Istotą zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest konieczność wstrzymania czynności egzekucyjnych na skutek wystąpienia przeszkód w jego prowadzeniu.
Przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały przez ustawodawcę określone w art. 56 § 1 u.p.e.a., który stanowił materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia. W myśl powołanego przepisu postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
4) na żądanie wierzyciela;
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Zgodnie z treścią art. 56 § 2 u.p.e.a. zawieszenie postępowania egzekucyjnego, dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym, z przyczyny określonej w § 1 pkt 2 i 3 może nastąpić tylko w przypadkach, gdy nie zagraża to interesowi społecznemu. W sprawie zawieszenia postępowania organ wydaje postanowienie, na które służy zażalenie (art. 56 § 3 i 4 u.p.e.a.).
Z powyższego wynika, że ustawodawca precyzyjnie określił przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, przy czym należy zwrócić uwagę, że przesłanki te organ egzekucyjny jest zobowiązany rozpatrzyć z urzędu, bowiem omawiana regulacja nie przewiduje zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika/zobowiązanego (por. wyrok NSA z 5 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 1812/1). W związku z tym zobowiązany, domagając się zawieszenia postępowania egzekucyjnego, musi wykazać zaistnienie jednej z przesłanek wskazanych w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a. i tylko jeżeli zajdzie którakolwiek z nich - organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia prowadzonego przez siebie postępowania.
Należy również zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd zgodnie, z którym ewentualny wniosek zobowiązanego należy traktować jedynie jako oświadczenie wiedzy o istnieniu podstaw do zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z 5 lutego 2020 r., II FSK 1812/19, dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stwierdzenie przez organ, że żadna z określonych ustawowo przesłanek nie zachodzi oznacza, że postępowanie egzekucyjne nie może zostać zawieszone.
Podkreślenia przy tym wymaga, że katalog przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych we wskazanym wyżej przepisie ma charakter zamknięty. Użycie przez ustawodawcę w art. 56 § 1 u.p.e.a. sformułowania "postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu" oznacza, że w razie spełnienia przesłanek wymienionych enumeratywnie w pkt 1- 5 nie pozostawiono organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania, a wystąpienie okoliczności przewidzianych w tym przepisie obliguje organ do zawieszenia postępowania.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że stan faktyczny sprawy odzwierciedlony w aktach administracyjnych nie daje podstaw do przyjęcia, aby ziściła się którakolwiek z przesłanek ustawowych warunkujących zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z wymienionych w przepisie prawa przesłanek.
Ustalenie to, dokonane w trakcie postępowania przed organami jest prawidłowe i nie budzi zastrzeżeń Sądu.
Jak już wspomniano, wymieniając przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ustawodawca nie pozostawił organowi egzekucyjnemu swobody co do orzekania o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, niż wyraźnie wskazane w ustawie.
Ze stanu faktycznego sprawy jednoznacznie wynika, że nie wystąpiła żadna z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a.
Mianowicie, egzekwowany obowiązek jest wymagalny, gdyż jego wykonanie nie zostało wstrzymane, nie odroczono terminu wykonania tego obowiązku, ani nie rozłożono na raty jego spłaty. Skarżący posiada zdolność do czynności prawnych. Również wierzyciel w realiach kontrolowanej sprawy nie wystąpił o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Nadto nie wykazano, aby nastąpił inny przypadek przewidziany w ustawie, który czyniłby koniecznym zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Ów "inny przypadek" dotyczy takich sytuacji, gdy przepis konkretnej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne, niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1-4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Analiza przepisów prawa regulujących przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego wskazuje, że podnoszona przez skarżącego okoliczność złożenia wniosków o wznowienie postępowań podatkowych zakończonych ostatecznymi decyzjami wierzyciela nie uzasadnia zawieszenia tego postępowania.
Prawidłowo więc przyjęto, że żadna z przewidzianych przepisami prawa podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie ziściła się w kontrolowanej sprawie.
Na wynik niniejszego postępowania sądowego nie mogło mieć wpływu dołączone do skargi postanowienie SKO w K. z dnia 25 kwietnia 2022 r. wydane w przedmiocie wznowienia postepowania podatkowego zakończonego opisanymi ośmioma decyzjami Burmistrza w sprawie podatku rolnego i podatku od nieruchomości pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2010 – 2017.
Po pierwsze, pod względem formalnym, należy zwrócić uwagę, że sąd dokonuje kontroli zaskarżonego postanowienia w kontekście okoliczności zaistniałych do daty jego wydania – czyli w przedmiotowej sprawie do dnia 6 kwietnia 2022 r. Zapadłe więc po tej dacie postanowienie SKO w K. z przyczyn oczywistych nie mogło zostać uwzględnione w rozstrzygnięciu Dyrektora.
Po drugie – jak wynika z powyżej zaprezentowanych rozważań – fakt zainicjowania przez stronę trybu nadzwyczajnego umożliwiającego wzruszenie decyzji ostatecznych – wznowienia postępowania podatkowego nie należy do zamkniętego katalogu przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Również zatem i z tej przyczyny dołączone do skargi postanowienie nie może wywołać oczekiwanego przez skarżącego skutku w postaci wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
Natomiast podnoszona przez pełnomocnika w piśmie z dnia 2 września 2022 r. kwestia zastosowania art. 246 § 1 O.p. może być przedmiotem analizy i zastosowania w postępowaniu nadzwyczajnym, nie zaś w postępowaniu egzekucyjnym.
Z powyższych względów Sąd w punkcie 1 wyroku, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.
Na podstawie art. 250 § 1 ustawy p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U.2019.68) Sąd, w punkcie 2 wyroku, przyznał radcy prawnemu D. K. kwotę 295,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.