I SA/Ke 230/23

I SA/Ke 230/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-07-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 pkt 4, art. 146 par. 1, 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 128
art. 78 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na czynność Starosty Jędrzejowskiego z dnia 18 kwietnia 2023 r. nr RRP.5410.134.2023 w przedmiocie anulowania zawiadomienia o nabyciu pojazdu stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Ke [...]
Uzasadnienie
J. K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w K. skargę na czynność Starosty z zakresu administracji publicznej polegającą na anulowaniu zawiadomienia o nabyciu pojazdu marki Opel Insignia nr rej. [...].
Zarzuciła, że czynność została dokonana bez podstawy prawnej, w sposób naruszający uprawnienia skarżącej, pozbawiając skarżącą prawa do ochrony swoich interesów. W ocenie skarżącej organ anulując zawiadomienie o zgłoszeniu nabycia pojazdu wyszedł poza granice swoich uprawnień i dokonał czynności niezgodnej
z przepisami prawa, przekraczającymi kompetencje organu, wobec czego dokonana przez niego czynność polegająca na "anulowaniu zgłoszenia nabycia pojazdu" powinna zostać uznana za bezskuteczną. Wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności i nakazanie organowi ujawnienia w centralnej ewidencji pojazdów
i kierujących wpisu o zgłoszeniu nabycia pojazdu tj. ujawnienia prawa własności ww. pojazdu, które przysługuje skarżącej.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że 28 listopada 2022 r. dokonała zgłoszenia do Starosty nabycia ww. pojazdu. Poprzednim właścicielem pojazdu był jej brat K. S., który zmarł 24 listopada 2022 r. Żona brata - P. M. (uprzednio S. ) zażądała od skarżącej wydania ww. pojazdu. Skarżąca odmówiła jednak wydania ruchomości powołując się na umowę sprzedaży pojazdu, której kopie przesłała P. M.. P. M. złożyła do prokuratury rejonowej w J. zawiadomienie o podrobieniu przez skarżącą lub jej matkę - D. S. podpisu na umowie sprzedaży samochodu
z 18 listopada 2022 r. powołując się na treść prywatnej opinii grafologicznej, wykonanej przez P. M.. Po przeprowadzeniu postępowania przez Prokuraturę Rejonową w J. organ umorzył postępowanie wobec nie wykrycia sprawcy przestępstwa. Skarżąca podniosła, że postępowanie przygotowawcze nie doprowadziło przede wszystkim do skierowania do sądu aktu oskarżenia i na obecnym etapie nie można stwierdzić czy czyn zabroniony został popełniony. W jej ocenie organ z sposób dowolny posłużył się treścią postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego przypisując sobie uprawnienia w zasadzie sądu powszechnego, który jedyny był władny do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie karnej. Ponadto organ dokonał czynności nieznanej przepisom prawa administracyjnego, bowiem ustawa ani przepisy wykonawcze nie przewidują instytucji "anulowania wpisu" w centralnej ewidencji pojazdów i kierowców. Starosta nie mógł "anulować zgłoszenia nabycia pojazdu" bowiem nie posiada uprawnień do stwierdzenia nieważności umowy. P. M. posiada zaś odpowiednie instytucje prawa cywilnego, z których może skorzystać. Organ administracji publicznej nie jest kompetentny do dokonania czynności, która rodzi skutki w sferze prawa cywilnego, prawa własności. Skarżąca podniosła ponadto, że w sprawie nie wydano decyzji ani postanowienia. Kontrola działalności administracji publicznej w przypadku niniejszej skargi odnosi się więc do czynności dokonanej przez organ administracji publicznej. Skarżącej nie przysługiwały żadne środki zaskarżenia wobec dokonania przez organ jednostronnej czynności, która nie została załatwiona w formie decyzji,
a nawet postanowienia. Informację o "anulowaniu zgłoszenia nabycia pojazdu" skarżąca otrzymała 20 kwietnia 2023 r., a więc skarga została złożona z zachowaniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia.
W piśmie procesowym z 23 maja 2023 r. organ wskazał, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Wyjaśnił, że skarżąca działając zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym zawiadomiła o nabyciu pojazdu marki OPEL INSIGNIA. Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury
z 31 sierpnia 2022r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2022r. poz. 1849 ze zm.) zamieszczono dane i informacje zawarte w umowie kupna sprzedaży w bazie danych i przekazano do CEPiK 2.0, natomiast na przedłożonej umowie zamieszczono adnotację o treści "zawiadomiono w dniu
28 listopada 2022 r. o nabyciu pojazdu nr rej. [...] Starostwo Powiatowe
w J. W. K.", następnie kopię umowy zwrócono właścicielowi pojazdu, a kserokopię umowy zostawiono w aktach pojazdu. Zawiadomienia o zbyciu pojazdu dokonała 13 grudnia 2022 r. również D. S. matka nieżyjącego K. S.. Zastosowano również przepisy § 4 ust. 3 rozporządzenia. W dniu 11 kwietnia 2023 r. wpłynęło pismo P. M. wraz z Postanowieniem Prokuratury Rejonowej w J. o umorzeniu dochodzenia z 31 marca 2023 r.
z którego wynika, że podpis sprzedającego złożony na umowie nie jest podpisem sprzedającego. Tym samym organ stwierdził, że prawo własności wynikające
z niniejszej umowy zostało zakwestionowane przez osobę trzecią. Starosta uznał, że umowa taka nie może stanowić podstawy do posługiwania się nią, chociaż w świetle prawa do czasu unieważnienia jej przez sąd powszechny pozostaje w obrocie prawnym. W ocenie organu potencjalny nabywca, czy też organ rejestrujący mają prawo wiedzieć, że umowa kupna - sprzedaży jest kwestionowana
i może zostać w każdej chwili unieważniona przez sąd. Uznał, że przepisy prawne które dają podstawę do dokonania czynności zawiadomienia o nabyciu,
w szczególności w systemie CEPiK 2.0, dają taką samą podstawę do jej anulowania. W dniu 18 kwietnia 2023 r. dokonano anulowania zawiadomień w systemie CEPiK 2.0 pozostawiając akta postępowania w aktach pojazdu. W dniu 21 kwietnia 2023 r. zawiadomienie o nabyciu pojazdu złożyła P. M. na podstawie aktu dziedziczenia. W związku z tym w systemie CEPiK 2.0 została zamieszczona adnotacja "nieuregulowany stan prawny w zakresie własności pojazdu", która będzie stanowić informację dla potencjalnego organu rejestrującego.
Organ wskazał, że pojazd na chwilę obecną jest zarejestrowany i nie ma przeszkód do ubezpieczenia jak i wykonania badania technicznego, co wiąże się
z możliwością korzystania z niego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akt lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice skargi określa wskazany w niej przedmiot zaskarżenia. Skarżąca wskazała, że jest nim czynność materialno-techniczna zawarta
w skierowanym do niej piśmie organu z 18 kwietnia 2023 r. polegająca na anulowaniu przyjętego od niej 28 listopada 2022 r. zgłoszenia nabycia pojazdu marki Opel Insignia nr rej. [...].
Rozpoznając zatem niniejszą skargę sąd uprawniony jest jedynie do oceny zgodności z prawem wyżej opisanej czynności organu, tj. anulowania przyjęcia zgłoszenia o nabyciu pojazdu. Nie podlegają natomiast tej ocenie, poprzez odpowiednie rozstrzygnięcie, podnoszone w skardze dalej idące skutki tej czynności w zakresie wpisu właściciela pojazdu w systemie ewidencyjnym CEPiK. Czynność wpisu właściciela pojazdu w CEPIK stanowi bowiem odrębną czynność. Organ oraz skarżąca w sposób nieprawidłowy stawiają znak równości pomiędzy czynnością anulowania przyjęcia zgłoszenia o nabyciu pojazdu a czynnością wpisu w systemie ewidencyjnym CEPIK, podczas gdy są to dwie odrębne czynności. Przy tym zgłoszenie nabycia pojazdu nie jest wiążące dla organu w zakresie treści wpisu do ww. ewidencji. Łączenie przez organ tych kwestii, skutkiem czego było "anulowanie zgłoszenia zbycia pojazdu", nie znajduje uzasadnienia prawnego.
Sąd stwierdza, że wskazana w skardze czynność materialno-prawna organu, polegająca na anulowaniu przyjętego od skarżącej zgłoszenia nabycia pojazdu stanowi czynność, o której mowa w art. 3 pkt 4 p.p.s.a. Czynność zgłoszenia nabycia wywołuje bowiem po stronie osoby, w stosunku do której została podjęta, określone skutki prawne, wynikające z ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 tej ustawy właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Kto zaś będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do
1000 zł (art. 140mb tej ustawy). Jakkolwiek obowiązek wynikający z ww. przepisu prawa ma jedynie charakter porządkowy i nie ma on wpływu na skuteczność zawartej umowy przenoszącej prawo własności pojazdu, to jednak jego niewykonanie może rodzić dla byłego właściciela pojazdu negatywne konsekwencje.
W świetle powyższych regulacji skarżąca, zawiadamiając organ o nabyciu pojazdu, spełniła ciążący na niej z mocy ustawy obowiązek. Przepisy ustawy Prawo
o ruchu drogowym nie przewidują natomiast anulowania czynności zgłoszenia lub uzależnienia tej czynności od oceny wiarygodności zgłoszenia, co z mocy art. 6 K.p.a., stanowiącego, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, czyni czynność organu, zawartą w piśmie z 18 kwietnia 2023 r. nie odpowiadającą prawu.
W konsekwencji organ zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższych rozważań sądu i pozostawienia zgłoszenia skarżącej o nabyciu pojazdu z 28 listopada 2022 r.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Ustosunkowując się do wniosku skarżącej o nakazanie organowi ujawnienia
w ewidencji pojazdów i kierowców wpisu o zgłoszeniu nabycia pojazdu, tj. ujawnienia prawa własności spornego pojazdu, które przysługuje skarżącej, należy wskazać, że
w sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może
w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa
(art. 146 § 2 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na czynność organu, może (lecz nie musi) uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisu prawa, co oznacza, że orzeczenie w tym przedmiocie nie jest zamieszczane przez sąd w wyroku z urzędu. Przede wszystkim jednak orzekanie w tym zakresie musi dotyczyć czynności, o której sąd orzekł stosownie do treści art. 146 § 1 p.p.s.a. Z tych względów wymaga powtórzenia, że przedmiotem kontroli sądu jest jedynie czynność organu polegająca na anulowaniu zgłoszenia nabycia pojazdu. Wpis do ewidencji CEPiK stanowi zaś odrębną czynność nie stanowiącą przedmiotu kontroli sądu w niniejszej sprawie. Stąd wniosek skarżącej w powyższej kwestii nie mógł zostać uwzględniony.