I SA/KE 211/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na odmowę wydania kopii akt sprawy, uznając ochronę tajemnicy skarbowej i danych osób trzecich za nadrzędny interes publiczny.
Spółka wniosła o wydanie kopii akt sprawy zawierających dane osób trzecich, w tym rachunki bankowe i deklaracje podatkowe. Organ odmówił, powołując się na ochronę tajemnicy skarbowej i interesu publicznego. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów o czynnym udziale w postępowaniu i brak analizy, które dane faktycznie wymagają ochrony. Sąd uznał odmowę za prawidłową, podkreślając, że ochrona danych osób trzecich i tajemnicy skarbowej stanowi nadrzędny interes publiczny, a anonimizacja dokumentów pozbawiłaby je waloru informacyjnego.
Sprawa dotyczyła skargi spółki M. J. i W. M.-R. sp. z o.o. na postanowienie Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Kielcach, które utrzymało w mocy odmowę wydania kopii akt sprawy. Spółka wniosła o wydanie zanonimizowanych kopii dokumentów, takich jak wydruki rachunków bankowych, deklaracji podatkowych i rejestrów sprzedaży, które zawierały dane osób trzecich niebędących stronami postępowania. Organ odmówił, powołując się na ochronę tajemnicy skarbowej i interesu publicznego, argumentując, że ujawnienie tych danych naruszyłoby prywatność osób trzecich. Spółka zarzuciła organowi naruszenie przepisów o czynnym udziale w postępowaniu, brak zdefiniowania pojęcia 'interesu publicznego' oraz niewykazanie, że ochrona tego interesu jest niemożliwa w inny sposób niż przez wyłączenie jawności dokumentów. Sąd administracyjny w Kielcach oddalił skargę, uznając odmowę wydania kopii za prawidłową. Sąd podkreślił, że pojęcie 'interesu publicznego' obejmuje ochronę danych osób trzecich i tajemnicy skarbowej. Stwierdził, że organ prawidłowo ustalił istnienie tej przesłanki, a anonimizacja dokumentów pozbawiłaby je waloru informacyjnego. Sąd uznał, że ochrona danych osobowych i handlowych osób trzecich jest nadrzędna i uzasadnia ograniczenie dostępu do akt sprawy, nie naruszając przy tym prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy może odmówić wydania kopii akt sprawy, jeśli dokumenty te zawierają informacje objęte tajemnicą skarbową lub inne dane, których ujawnienie naruszałoby interes publiczny, rozumiany jako ochrona danych osób trzecich. Anonimizacja dokumentów, która pozbawiłaby je waloru informacyjnego, nie jest w takich przypadkach wymagana.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ochrona tajemnicy skarbowej i danych osób trzecich stanowi nadrzędny interes publiczny, który może uzasadniać odmowę wydania kopii akt sprawy. Organ prawidłowo ustalił istnienie tej przesłanki, a anonimizacja dokumentów byłaby bezcelowa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
Ordynacja podatkowa art. 179 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny.
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 178 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń.
Ordynacja podatkowa art. 178 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Strona może żądać wydania jej kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy.
Ordynacja podatkowa art. 123 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Ordynacja podatkowa art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy.
Ordynacja podatkowa art. 293 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący tajemnicy skarbowej.
Ordynacja podatkowa art. 216 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący udostępniania akt.
Ordynacja podatkowa art. 217 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący udostępniania akt.
P.u.s.a.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ochrona interesu publicznego, rozumianego jako ochrona tajemnicy skarbowej i danych osób trzecich, uzasadnia odmowę wydania kopii akt sprawy, nawet jeśli zawierałyby one dane, które mogłyby zostać zanonimizowane. Anonimizacja dokumentów, które w całości zawierają dane osób trzecich lub informacje objęte tajemnicą skarbową, pozbawiłaby je waloru informacyjnego i była bezcelowa. Odmowa wydania kopii akt sprawy z powodu ochrony interesu publicznego nie narusza prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, jeśli organ prawidłowo uzasadni swoje stanowisko.
Odrzucone argumenty
Organ naruszył przepisy postępowania poprzez wyłączenie z akt sprawy całych dokumentów zamiast częściowego ich wyłączenia poprzez anonimizację. Organ naruszył prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu, nie dokonując prawidłowej oceny, które dane faktycznie wymagają ochrony. Organ nie zdefiniował pojęcia 'interesu publicznego' i nie wykazał, że ochrona tego interesu nie była możliwa w inny sposób niż przez wyłączenie jawności dokumentów. Organ nie wykazał, w jaki sposób interes publiczny miałby być naruszony w sytuacji udostępnienia skarżącemu zanonimizowanych dokumentów.
Godne uwagi sformułowania
ochrona tajemnicy skarbowej sprawdzająca się de facto do ochrony indywidulanych danych składanych przez podatników interesem publicznym w rozumieniu art. 179 O.p. jest także dobro osób trzecich, których dotyczą wyłączone z akt sprawy dokumenty, w szczególności gdy zawierają tak istotne informacje o tych podmiotach jak dane osobowe. dokonanie anonimizacji ww. dokumentów doprowadziłoby do tego, że dokumenty zostałyby pozbawione jakiegokolwiek waloru informacyjnego.
Skład orzekający
Magdalena Chraniuk-Stępniak
sprawozdawca
Magdalena Stępniak
członek
Mirosław Surma
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących prawa strony do dostępu do akt sprawy, w szczególności w kontekście ochrony tajemnicy skarbowej i interesu publicznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wydania kopii akt zawierających dane osób trzecich i może być ograniczone do spraw, gdzie anonimizacja jest technicznie trudna lub pozbawia dokumenty waloru informacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa procesowego – dostępu do akt, ale w kontekście ochrony danych osobowych i tajemnicy skarbowej, co czyni ją interesującą dla prawników procesowych i specjalistów od ochrony danych.
“Czy ochrona danych osobowych może ograniczyć dostęp do akt sprawy podatkowej?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ke 211/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Magdalena Chraniuk-Stępniak /sprawozdawca/
Magdalena Stępniak
Mirosław Surma /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I FSK 1863/23 - Wyrok NSA z 2023-12-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 178 par.1, art. 179 , art. 123, art. 124,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. J. i W. M.-R. sp. z o.o. w [...] na postanowienie Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Kielcach z dnia 9 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kopii akt sprawy oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Ka [...]
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej (Naczelnik) postanowieniem z 9 marca 2023 roku nr [...] utrzymał w mocy postanowienie własne z 15 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy spółce M. J. i [...] sp. z o.o. (spółka), wydania kopii akt sprawy.
Naczelnik wyjaśnił, że spółka pismem z 25 listopada 2022 r. wniosła o sporządzenie oraz doręczenie kopii dowodów włączonych do akt sprawy w postaci:
1. postanowieniem z 28 października 2021 r. - każdorazowo zanonimizowanych o dane podmiotów niemających związku z prowadzonym postępowaniem oraz inne dane i informacje objęte tajemnicą skarbową, tj.:
a. wydruku rachunku bankowego R. G. za 2014 r.,
b. wydruku deklaracji [...] R. G. za okres od sierpnia 2014 r. do marca 2015 r.,
2. postanowieniem z 16 grudnia 2021 r. - każdorazowo zanonimizowanych o dane podmiotów niemających związku z prowadzonym postępowaniem oraz inne dane i informacje objęte tajemnicą skarbową, tj.:
a. wydruku rachunku bankowego M. G. przesłanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. wraz z odpowiedzią z 28 czerwca 2019 r.,
b. pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 31 sierpnia 2015 r. przesłane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] pismem z 28 kwietnia 2021 r., dotyczące płatnika M. M.,
3. postanowieniem z 16 grudnia 2021 r. - każdorazowo zanonimizowanych o dane podmiotów niemających związku z prowadzonym postępowaniem oraz inne dane i informacje objęte tajemnicą skarbową, tj.:
a. zapisu rejestru sprzedaży [...] sp. z o.o.,
b. kserokopii deklaracji [...] [...] sp. z o.o.
Naczelnik postanowieniem z 15 grudnia 2022 r. odmówił spółce wydania zanonimizowanych kopii żądanych dokumentów ze względu na interes publiczny, a w szczególności ochronę tajemnicy skarbowej. W podstawie prawnej organ przywołał m.in. art. 179 § 2 i art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651, dalej "Ordynacja podatkowa").
Spółka wniosła zażalenie, w którym strona zarzuciła naruszenie art. 178 § 3, art. 179 §1 art. 217 § 2 i art. 124 w zw. 179 § 1, art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej.
Utrzymując w mocy Naczelnik powołując się na treść art. 178 § 1 i art. 179 § 1 Ordynacja podatkowa podkreślił, że uprawnienia wynikające z powyższych przepisów prawa nie ma jednak charakteru absolutnego i doznaje określonych ustawowych ograniczeń, co też przewiduje Konstytucja RP w art. 51 ust. 3. Nadto wskazał na brzmienie art. 293 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Podniósł, że ograniczenie to zostało usankcjonowane w art. 179 Ordynacji podatkowej. Przepis wskazuje sytuacje, w których indywidualny interes strony i jej uprawnienia muszą ustąpić ze względu na konieczność ochrony innych wartości. W pierwszej z nich stronie nie przysługuje prawo do zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zawierającymi informacje niejawne. W drugiej natomiast prawo strony do wglądu w akta sprawy, w odniesieniu do innych dokumentów (niż te zawierające informacje niejawne), zostaje ograniczone przez organ podatkowy, który wyłączy z akt sprawy określone dokumenty ze względu na interes publiczny.
Wskazał, że w realiach przedmiotowej sprawy Naczelnik odmówił spółce udostępnienia spornych dokumentów z akt sprawy powołując się na istnienie przesłanki "interesu publicznego".
Następnie przytoczył stanowisko prezentowane w orzecznictwie na podstawie którego zdefiniował i omówił pojęcie "interesu publicznego". Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, że interesem publicznym w rozpoznawanej sprawie jest ochrona informacji objętych tajemnicą skarbową na podstawie art. 293 § 1 Ordynacji podatkowej. Wyjaśnił bowiem, że dokumenty, których wydania zanonimizowanych kopii zażądała strona zawierają indywidulane dane dotyczące podmiotów niebędących stroną postępowania, przy czym dane te organ uzyskał w wyniku prowadzonych czynności służbowych. Podkreślił, że te indywidulane dane osób trzecich to m.in. dane o osiągniętych obrotach, rozliczeniach podatkowych oraz innych zdarzeniach gospodarczych kontrahentów (np. dane rachunków bankowych, saldo na rachunku bankowym, operacje na rachunku bankowym pomiędzy osobami trzecimi, dane dotyczące zobowiązań podatkowych) oraz dane osobowe.
Zdaniem Naczelnika prawidłowo odmówiono wglądu do wyłączonych z akt sprawy dokumentów, uzasadniając to potrzebą ochrony interesu publicznego, ponieważ w interesie publicznym leży, aby organy podatkowe prowadząc postępowanie nie ujawniały indywidulanych danych osób trzecich składanych przez podatników, te bowiem objęte są tajemnicą skarbową, ochrona tajemnicy skarbowej sprawdzająca się de facto do ochrony indywidulanych danych składanych przez podatników. Zatem ochrona tajemnicy skarbowej jest w interesie publicznym. Z kolei dane osobowe innych osób niż strona postępowania stanowią dobro osób trzecich. Ochrona zaś tego dobra również leży w interesie publicznym.
Zdaniem Naczelnika dokumenty w postaci wydruków rachunków bankowych, wydruków deklaracji [...] i VAT7K, rejestrów sprzedaży kontrahentów, niebędących bezpośrednimi kontrahentami spółki, a występujących w łańcuchu transakcji oraz pisma z 31 sierpnia 2015 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawierają indywidulane dane osób niebędących stroną złożone przez podatników, w tym dane osobowe tych osób, podlegające ochronie. Wobec tego słusznie odmówiono wydania kopii tych dokumentów powołując się na interes publiczny.
Nawiązując do argumentacji spółki organ wskazał, że zastosowanie procesu anonimizacji do dokumentów, których wydania (jako kopii) zażądała strona było bezcelowe, ponieważ w praktyce proces ten sprowadzałby się do całkowitego ukrycia treści tych dokumentów, istotniej z punktu waloru informacyjnego.
Na powyższe postanowienie spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego postanowienia organu I instancji. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 178 § 3 Ordynacja podatkowa w zw. z art. 179 § 1 Ordynacja podatkowa polegający na wyłączeniu z akt sprawy całych dokumentów mających istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego, zamiast częściowego ich wyłączenia poprzez włączenie wyciągów z tych dokumentów zanonimizowanych o dane objęte tajemnicą skarbową, a w konsekwencji nieprzeanalizowanie przez organ — jakie konkretnie dane, informacje, czy okoliczności zawarte w przekazanych dokumentach powinny podlegać ochronie i nie mogą być udostępnione stronie, co w konsekwencji doprowadziło również do braku zrealizowania żądania strony wydania jej zawnioskowanych dokumentów;
2) art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ograniczenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, z uwagi na brak prawidłowej oceny w jakiej części — dokumenty, które zostały wyłączone powinny rzeczywiście zostać wyłączone z akt z uwagi na ważny interes publiczny, a w jakiej części powinny być pozostawione w aktach w celu umożliwienia stronie zapoznania się z nimi, przedstawienia przeciwdowodów oraz dokonania merytorycznej kontroli rozstrzygnięcia po zakończeniu postępowania;
3) art. 179 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej polegającego na:
a) braku zdefiniowania przez organ pojęcia "interesu publicznego" jak również nie ustalenia przesłanki stosowania tej instytucji w indywidualnej sprawie podatkowej dotyczącej spółki — poprzestając jedynie na ogólnikowych twierdzeniach ("jako dobro osób trzecich niebędących stroną postępowania, jako indywidulana ochrona danych innych osób");
b) braku wykazania przez organ, aby w realiach niniejszej sprawy ochrona interesu publicznego nie była możliwa w inny sposób, jak tylko przez wyłączenie jawności tych dokumentów wobec strony postępowania;
c) braku wskazania przez organ, w jaki sposób interes publiczny miałby być naruszony w sytuacji udostępnienia skarżącemu zanonimizowanych dokumentów, podczas gdy w świetle konstytucyjnej zasady proporcjonalności - skoro dopuszczalne jest pozbawienie strony dostępu jedynie do tej części akt/dokumentu, który zawiera dane uzasadniające jej/jego wyłączenie z akt sprawy, to tym bardziej można pozbawić stronę dostępu tylko do części informacji zawartej w takim dokumencie, albowiem art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej daje podstawę do wyłączenia z akt sprawy tylko części dokumentu (np. poprzez anonimizację), jeżeli tylko ona zawiera w swej treści przesłankę wyłączenia;
- co w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia art. 123 § 1 i art. 124 w zw. z art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej przez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w toczącym się postępowaniu.
W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że ograniczenia dostępu do akt sprawy nie dotyczą informacji o samych procesach gospodarczych w prowadzonych przez te podmioty przedsięwzięciach gospodarczych. Mogą one być wykorzystywane w prowadzonym postępowaniu, a zatem również udostępnione stronom. Zdaniem strony jeżeli w postępowaniu dowodowym wykorzystywane są informacje dotyczące podmiotów niezwiązanych ze sprawą, organ ma obowiązek utrzymać tylko te cechy, które pozwoliłby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację. Tym samym, w konsekwencji żadnego rodzaju ograniczenia nie odnoszą się do informacji dotyczących działalności danego podmiotu.
Następnie wskazała, że Naczelnik odmówił anonimizacji (sporządzenia nieuwierzytelnionych kserokopii dokumentacji wymienionej w sentencji przedmiotowego postanowienia) - powołując się na interes publiczny.
Spółka przedstawiając poglądy prezentowane w zakresie rozumienia pojęcia "interesu publicznego" wywiodła, że organ powinien sporządzić z dokumentów stosowne wyciągi, które uniemożliwiając identyfikację konkretnych podmiotów niezwiązanych z prowadzonym postępowaniem — umożliwiłybu zarazem stronie postępowania zapoznanie się z informacjami będącymi podstawą wymiaru jej zobowiązań.
Podała, że anonimizacja dokumentu, polegająca na wykreśleniu z jego treści różnych elementów, nie jest przetworzeniem informacji. Nadto przepis art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej daje podstawę do wyłączenia z akt sprawy tylko części dokumentu (np. poprzez jego anonimizację), jeżeli tylko ona zawiera w swojej treści przesłankę wyłączenia, a pozostawienie w aktach sprawy tak zmodyfikowanego dokumentu jest niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Zdaniem spółki brak jest powodów, dla których nie może mieć wglądu do spornych dokumentów - stanowiących poszczególne rejestry (jak wyglądał stan rozliczeń oraz zaewidencjonowanie wystawionych faktur, jak wyglądały poszczególne płatności oraz rozliczenia, w jakiej dacie następowało rozliczenie.
Zarzuciła, że nie wyjaśniono powodów, jak również nie przeanalizowano jakie konkretnie dane, informacje, czy okoliczności zawarte w przekazanych dokumentach powinny podlegać ochronie i nie mogą zostać udostępnione spółce.
Dokonanie ustaleń w tym zakresie było niezbędne, aby prawidłowo ocenić - w jakiej części dokumenty te powinny zostać wyłączone z akt z uwagi na ważny interes publiczny, a w jakiej części pozostawiane w aktach w celu umożliwienia zapoznania się z nimi, przedstawienia przeciwdowodów oraz dokonania merytorycznej kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia po zakończeniu postępowania. Te zaś uprawnienia zostały ograniczone poprzez wyłączenie z akt dokumentów, które mają istotne znaczenie z punktu widzenia ustalenia stanu faktycznego.
Zdaniem spółki wyłączone z akt sprawy dokumenty miały zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż m.in. dotyczyły podmiotów bezpośrednio ze sprawą związanych.
Nadto organ nie wykazał, w jaki sposób interes publiczny mógłby być naruszony poprzez udostępnienie spółce akt sprawy (zanonimizowanych dokumentów) - podczas gdy powoływanie się na przesłankę interesu publicznego, dobra osób trzecich, czy zawarcia w decyzji dotyczącej innego podmiotu danych chronionych tajemnicą skarbową, powinno precyzyjnie wyjaśniać, dlaczego w zaistniałej sprawie odmowa udostępnienia stronie konkretnych dokumentów miałaby usprawiedliwione podstawy.
Organ nie wykazał również, ażeby w realiach sprawy ochrona tego interesu nie była możliwa w inny sposób, jak tylko poprzez wyłączenie jawności dokumentów wobec strony postępowania.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej "P.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak
i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Naczelnika z 9 marca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie własne z 15 grudnia 2022 r. odmawiające spółce wydania kopii akt sprawy w postaci wymienionych dokumentów.
Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Istotą sporu w rozstrzyganej sprawie jest ocena zastosowania art. 179 Ordynacji podatkowej i odmówienia skarżącej udostępnienia zanonimizowanych kopii dokumentów, uprzednio wyłączonych z akt postępowania ze względu na interes publiczny.
Zgodnie z art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. W myśl art. 178 § 3 tej ustawy, strona może żądać wydania jej kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy.
Natomiast stosownie do art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej, przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny, przy czym przepis ten dotyczy nie tyle określonej kategorii dokumentów, ile informacji wynikających z tych dokumentów.
Z analizy art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że normuje on dwie różne sytuacje prawne. W pierwszej z nich, z mocy samego prawa, stronie nie przysługuje prawo do zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zawierającymi informacje niejawne. W drugiej zaś prawo strony do wglądu w akta sprawy w odniesieniu do innych dokumentów zostaje ograniczone przez organ podatkowy, który wyłączy z akt sprawy określone dokumenty (lub ich część) ze względu na interes publiczny. (por. J. Borkowski w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2011, s. 776).
Z kolei w myśl art. 123 Ordynacji podatkowej organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Istotny w warunkach niniejszej sprawy jest także art. 124 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy.
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy wskazać należy, że Sąd ocenia zgodność z prawem postanowienia o odmowie wydania stronie kopii akt sprawy z uwagi na interes publiczny. Kognicja Sądu w tej sprawie ograniczona jest zatem do dokonania oceny, czy organ podatkowy prawidłowo ustalił przesłankę wyłączenia jawności akt oraz czy uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia wyjaśnia, jakimi przesłankami organ się kierował chroniąc dostępu do danych objętych konkretnymi dokumentami (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt II FSK 1876/10, cbosa).
W realiach sprawy organ odwoławczy odmowę wglądu do wyłączonych z akt sprawy dokumentów, uzasadnił potrzebą ochrony interesu publicznego w rozumieniu art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej przyjmując, że dokumenty, których wydania zażądała strona (w formie zanonimizowanych kopii), zawierały indywidulane dane dotyczące podmiotów niebędących stroną postępowania, przy czym dane te organ uzyskał w wyniku prowadzonych czynności służbowych. Naczelnik dodatkowo podniósł, że indywidulane dane osób trzecich to m.in. dane o osiągniętych obrotach, rozliczeniach podatkowych oraz innych zdarzeniach gospodarczych kontrahentów (np. dane rachunków bankowych, saldo na rachunku bankowym, operacje na rachunku bankowym pomiędzy osobami trzecimi, dane dotyczące zobowiązań podatkowych) oraz dane osobowe.
Natomiast w ocenie skarżącej, organ w uzasadnieniu postanowienia poprzestał jedynie na ogólnikowych twierdzeniach ("jako dobro osób trzecich niebędących stroną postępowania", "jako indywidulana ochrona danych innych osób"). Tymczasem jego obowiązkiem było wskazanie w czym konkretnie upatruje ten "interes publiczny" oraz jaka jest jego treść.
Odnosząc się do zarzutów strony wyjaśniania wymaga, że użyte w art. 179 § 1 O.p. pojęcie "interesu publicznego" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane.
Niemniej jednak można przyjąć, że przez interes ten należy rozumieć korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Pod pojęciem tym mieści się także dobro osób trzecich, niebędących stroną w toczącym się postępowaniu, których dotyczą informacje zawarte we włączonych do akt sprawy dokumentach, bowiem zawierają istotne dane o tych podmiotach lub osobach.
Interesem publicznym w rozumieniu art. 179 O.p. jest także dobro osób trzecich, których dotyczą wyłączone z akt sprawy dokumenty, w szczególności gdy zawierają tak istotne informacje o tych podmiotach jak dane osobowe.
Tym samym wywieźć należy, że ograniczenie zasady jawności oraz czynnego udziału strony w postępowaniu, podyktowane jest koniecznością poszanowania prywatności innych osób, co przejawia się w ochronie ich danych osobowych, czy handlowych.
W ocenie Sądu, odmowa wydania kopii żądanych dokumentów – uprzednio włączonych, a następnie wyłączonych z akt sprawy z uwagi na interes publiczny: tj. wydruku rachunku bankowego R. G. za 2014 r., wydruku deklaracji [...] R. G. za okres od sierpnia 2014 r. do marca 2015 r., wydruku rachunku bankowego M. G. przesłanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. wraz z odpowiedzią z 28 czerwca 2019 r., pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 31 sierpnia 2015 r. przesłane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] pismem z 28 kwietnia 2021 r., dotyczące płatnika M. M., zapisu rejestru sprzedaży T. sp. z o.o., kserokopii deklaracji [...] W. sp. z o.o. – była prawidłowa, uzasadniona, a organ wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu.
Mając na uwadze pojęcie "interesu publicznego" użyte w art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej, organ prawidłowo ustalił występowanie tej przesłanki, co miało oparcie w konkretnych okolicznościach faktycznych sprawy. Podał bowiem, że dokumenty, których kopii żądała strona to wydruki: rachunków bankowych, deklaracji podatkowych, rejestrów sprzedaży podmiotów, nie będących bezpośrednimi kontrahentami strony oraz pisma z ZUS, zawierającego indywidualne dane osobowe.
Niewątpliwie w interesie publicznym leżało, aby organ podatkowy prowadząc postępowanie, chronił dobro osób trzecich, niebędących stroną w tym postępowaniu, których dotyczyły informacje zawarte we włączonych do akt sprawy dokumentach, bowiem zawierały istotne dane – osobowe i handlowe – o tych podmiotach.
Wobec tego słusznie odmówiono wydania kopii tych dokumentów, powołując się na ziszczenie w realiach sprawy przesłanki "interesu publicznego".
Słusznie przy tym organ zauważa, że dokonanie anonimizacji ww. dokumentów doprowadziłoby do tego, że dokumenty zostałyby pozbawione jakiegokolwiek waloru informacyjnego.
Zasadnie zatem przyjął organ – mając na względzie rodzaj danych zawartych w dokumentach – że jego ustawowym obowiązkiem było wyłączenie ich z akt sprawy.
Wbrew stanowisku spółki organ wydając postanowienie w trybie art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej, przeprowadził w jego uzasadnieniu analizę przyczyn, z powodu których pozbawiono stronę postępowania dostępu do materiałów wyłączonych z akt sprawy.
Odnosząc się do argumentacji skargi, że postanowienia organów ograniczyły prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu i do obrony, podkreślenia wymaga, że skorzystanie przez organy z możliwości przewidzianej w art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej zawsze wiąże się z utrudnieniami procesowymi dla strony.
Nie można jednak z góry zakładać, że każde takie ograniczenie oznacza nadmierną ingerencję uniemożliwiającą realizację uprawnienia strony.
Art 179 § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje bowiem sytuacje, w których indywidualny interes podatnika i jego uprawnienia muszą ustąpić innym wartościom podlegającym ochronie.
Faktyczny wpływ ograniczenia jawności materiału dowodowego (opisanego powyżej) na prawa strony skarżącej może być oceniany wyłącznie z perspektywy całego postępowania podatkowego i jego wyniku (tu: w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe).
W kontekście powyższego podniesienia wymaga, że wyłączenie określonych dokumentów z akt sprawy nie odbiera tym dokumentom waloru dowodów w prowadzonym postępowaniu. Mogą one stanowić podstawę faktyczną rozstrzygnięcia podatkowego. W związku z tym ich weryfikacja może być realizowana przez podmioty uprawnione do wglądu w treść tych dokumentów, np. organ podatkowy, czy sąd administracyjny.
Tym samym za niezasadne uznano zarzuty naruszenia wymienionych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej.
Zdaniem Sądu w sprawie istniały istotne powody, uzasadniające ochronę interesu publicznego, a przez to ograniczające skarżącej spółce dostęp do spornych informacji. Stanowisko organu zostało prawidłowo uzasadnione.
Słusznie organ wywiódł zaistnienie przesłanki interesu publicznego, rozumianego jako dobro osób trzecich, niebędących stroną postępowania. Organ miał obowiązek chronić indywidualne dane, w tym dane osobowe oraz inne informacje dotyczące tych osób, zawarte np. w deklaracjach, rejestrach zakupu, wyciągach bankowych.
Nadto, istnienie ww. przesłanki uzasadnia ochrona indywidualnych danych innych osób, zawartych w aktach postępowania, deklaracjach, rejestrach oraz w innych dokumentach składanych przez te podmioty, a tym samym objętych tajemnicą skarbową, uzyskanych między innymi w wyniku podjętych czynności służbowych, w tym np.: czynności sprawdzających, kontroli celno-skarbowych, kontroli podatkowych, postępowania podatkowego.
Zdaniem Sądu potrzeba ochrony ww. danych i informacji wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w żadnym razie nie wyklucza możliwości rozpatrywania jej w kategoriach interesu publicznego. T. ustaleń skarżąca w toku postępowania skutecznie nie podważyła. Wskazane okoliczności, które ustalił organ
i które wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia były wystarczające do stwierdzenia, że odmowa wydania kopii dokumentów służyć będzie ochronie interesu publicznego.
Niewątpliwie kontrolowane rozstrzygnięcie organu leży w interesie publicznym i nie narusza prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, uregulowanego w art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej.
Tym samym za niezasadne uznano zarzuty naruszenia przepisów postępowania podatkowego, wymienionych w punktach od 1 do 3 skargi.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI