I SA/Ke 195/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2016-06-09
NSArolnictwoŚredniawsa
rolnictwo ekologiczneprogram rolnośrodowiskowypłatności unijneARiMRzwrot środkówplan działalności rolnośrodowiskowejkontrolazobowiązanieprzejęcie zobowiązania

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolniczki domagającej się utrzymania płatności rolnośrodowiskowych, uznając, że nie dopełniła ona obowiązku sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z przepisami.

Rolniczka A. M. przejęła zobowiązania po poprzednim właścicielu gospodarstwa w ramach programu rolnośrodowiskowego. Po kontroli okazało się, że nie opracowała ona własnego planu działalności rolnośrodowiskowej, co było wymogiem przepisów. Organy administracji uznały płatności za nienależnie pobrane i nakazały zwrot 44.700 zł. Rolniczka zaskarżyła decyzję, argumentując, że przejęła istniejący plan i prawidłowo prowadziła gospodarstwo. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że brak sporządzenia nowego planu działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z przepisami skutkował obowiązkiem zwrotu otrzymanych środków.

Sprawa dotyczyła skargi A. M. na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), która utrzymała w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości 44.700 zł. Rolniczka przejęła zobowiązania po J. M. w ramach programu rolnośrodowiskowego, kontynuując realizację płatności w latach 2012 i 2013. Kluczowym problemem okazał się brak opracowania przez A. M. zmienionego planu działalności rolnośrodowiskowej, zgodnie z wymogami § 33 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Kontrola wykazała rozbieżności między wnioskiem a stanem faktycznym oraz brak właściwego planu. Organy uznały, że niedopełnienie tego obowiązku skutkuje obowiązkiem zwrotu otrzymanych płatności. A. M. argumentowała, że przejęła istniejący plan, prawidłowo prowadziła gospodarstwo ekologiczne i została zapewniona przez pracownika Agencji o dopełnieniu formalności. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony, a brak sporządzenia nowego planu działalności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami, jest oczywisty i skutkuje obowiązkiem zwrotu środków. Sąd podkreślił, że przepisy § 33 ust. 1 i § 39 ust. 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego jednoznacznie wskazują na konsekwencje braku realizacji zobowiązania, w tym zwrot otrzymanych płatności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak sporządzenia nowego planu działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z wymogami przepisów, po przejęciu zobowiązań, skutkuje obowiązkiem zwrotu otrzymanych płatności.

Uzasadnienie

Przepisy Rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w szczególności § 33 ust. 1 i § 39 ust. 1, jednoznacznie wskazują, że rolnik kontynuujący zobowiązanie musi realizować je zgodnie ze zmienionym planem działalności rolnośrodowiskowej. Brak takiego planu jest podstawą do stwierdzenia, że zobowiązanie nie zostało zrealizowane, co skutkuje obowiązkiem zwrotu otrzymanych środków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

Dz.U. 2013 poz 361 § § 46, § 33 ust. 1 i 2, § 39 ust. 1, § 28, § 29, § 58, § 23, § 25, § 2 ust. 2, 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013

Przepis § 46 wyklucza stosowanie przepisów rozporządzenia z 2009 r. do stanu faktycznego sprawy. § 33 ust. 1 i 2 reguluje warunki kontynuacji zobowiązania przez nowego posiadacza, w tym konieczność posiadania zmienionego planu działalności rolnośrodowiskowej. § 39 ust. 1 stanowi o obowiązku zwrotu płatności w przypadku braku realizacji zobowiązania, w tym niesporządzenia planu. § 2 ust. 2 i 3 określa termin sporządzenia planu i jego zawartość.

Pomocnicze

Dz.U. 2012 poz 270 art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Art. 134 p.p.s.a. określa zakres kontroli sądu administracyjnego.

Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5 ust. 2

Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich

Dotyczy zasad wzajemnej zgodności i kontroli w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.

Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1, art. 1 ust. 2

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

Dotyczy ochrony interesów finansowych UE, w tym zasad dotyczących nienależnie pobranych środków.

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich art. 35 ust. 3

Podstawa do wydania rozporządzeń wykonawczych.

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego art. 28a

Dotyczy okoliczności wyłączających obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconych płatności.

Dz.U.116.975

Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym

Przepisy dotyczące rolnictwa ekologicznego, które nie są wystarczające do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej.

Dz. U. Nr 153, poz. 1269 art. 1 § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa właściwość i zakres działania sądów administracyjnych.

Dz. U. z 2012 r. poz. 270 art. 3 § 1, art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Art. 3 § 1 określa zakres kontroli sądu, art. 151 stanowi podstawę do oddalenia skargi.

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich art. 29 ust. 1

Przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty środków publicznych.

Ordynacja podatkowa art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4, art. 56 § 1 i § 3

Przepisy dotyczące odsetek od nienależnie pobranych środków.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 art. § 23, § 25, § 28, § 29

Przepisy dotyczące przejęcia zobowiązań i zwrotu płatności, które utraciły moc.

Dz.U.2014.324 art. § 3 ust. 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniające Rozporządzenie rolnośrodowiskowe

Dotyczy stosowania przepisów dotychczasowych do pomocy przyznawanej za realizację zobowiązania.

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. art. 3

Dotyczy odsetek od nienależnie pobranych płatności.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Rolniczka argumentowała, że przejęła istniejący plan działalności rolnośrodowiskowej i prawidłowo prowadziła gospodarstwo ekologiczne, a pracownik Agencji zapewnił ją o dopełnieniu formalności. Rolniczka podnosiła zarzut naruszenia § 28 i § 29 Rozporządzenia z 2009 r., twierdząc, że płatność nie podlega zwrotowi w przedstawionych warunkach.

Godne uwagi sformułowania

brak sporządzenia (zmianę) w odpowiednim zakresie, planu działalności rolnośrodowiskowej, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania, pomimo tego że ciążył na stronie taki obowiązek. Samo bowiem dysponowanie planem działalności rolnośrodowiskowej sporządzonym dla poprzedniego posiadacza gruntów nie uprawnia A. M. do otrzymywania płatności. Fakt nie wypełnienia przez A. M. obowiązku wskazanego w § 33 ust. 1 i § 39 ust. 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest oczywisty i nie został podważony zarzutami skargi.

Skład orzekający

Artur Adamiec

przewodniczący

Maria Grabowska

sędzia

Danuta Kuchta

sędzia sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej po przejęciu zobowiązań w ramach programów unijnych oraz konsekwencji jego braku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów rozporządzeń wykonawczych do Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Może mieć zastosowanie do podobnych sytuacji w innych programach rolnych wymagających planowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne przestrzeganie formalnych wymogów w programach unijnych, nawet jeśli rolnik prowadzi gospodarstwo zgodnie z zasadami ekologii. Podkreśla ryzyko utraty środków z powodu niedopełnienia procedur.

Rolniczka straciła 44 tys. zł za brak jednego dokumentu. Sąd wyjaśnia, dlaczego.

Dane finansowe

WPS: 44 700 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ke 195/16 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2016-06-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Danuta Kuchta /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1063/18 - Wyrok NSA z 2019-01-31
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 361
§ 46 § 33 ust. 1 i 2 oraz § 39 ust. 1 § 28 i § 29 § 58 § 39 ust. 1 , par. 23, par. 25, par. 2 ust. 2, 3
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2012 poz 270
art,134,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5 ust. 2,
Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1, art. 1 ust. 2
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Dz.U. 2012 poz 270
§ 46 § 33 ust. 1 i 2 oraz § 39 ust. 1 § 28 i § 29 § 58 § 39 ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu pomocy finansowej w ramach programu rolnośrodowiskowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w K. (Agencja, ARiMR) decyzją z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR
w K.z [...] r. [...] o ustaleniu A. M. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 44.700 zł.
Organ ustalił, że 17 maja 2010 r. J. M. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010. Kierownik Agencji decyzją z [...] przyznał J. M. płatność rolnośrodowiskową na rok 2010
w łącznej kwocie 11.169,50 zł do wariantów rolnictwa ekologicznego. W decyzji tej stwierdzono, że terminem rozpoczęcia 5-letniego zobowiązania jest dzień 15 marca 2010 r. Płatności zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy
31 stycznia 2011 r. J. M. złożył wniosek kontynuacyjny na rok 2011. Kierownik Agencji decyzją z [...] r. przyznał J. M. płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 w łącznej kwocie 11.327,60 zł do wariantów rolnictwa ekologicznego. Płatności zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy 24 lutego 2012 r. W 2012 r. A.M. weszła skutecznie w prawa i obowiązki J. M. wynikające z udziału w programie rolnośrodowiskowym. W związku z tym przez kolejne lata ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (stosowne dokumenty złożone zostały w Agencji
15 maja 2012 r.). Przejęcie zobowiązania nastąpiło w oparciu o § 23 oraz § 25 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.33.262 ze zm.). Kierownik Agencji decyzją z 19 czerwca 2013 r. przyznał A. M. płatność rolnośrodowiskową na rok 2012 w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie 10.998,20 zł do wariantów rolnictwa ekologicznego. Płatności przyznane powyższą decyzją zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy 10 lipca 2013 r. A. M. złożyła wniosek kontynuacyjny na rok 2013. Kierownik Agencji decyzją z 29 listopada 2013 r. przyznał A. M. płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w łącznej kwocie 11.204,70 zł do wariantów rolnictwa ekologicznego. Płatności zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy 30 grudnia 2013 r. A. M. złożyła wniosek kontynuacyjny na rok 2014.
W gospodarstwie wnioskodawczyni, od 19-20 sierpnia 2014 r., zostały przeprowadzone kontrole na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego oraz kwalifikowalności powierzchni, które pomiędzy danymi zawartymi we wniosku
a stanem stwierdzonym podczas tej kontroli wykazały rozbieżności. Stwierdzono też, że rolnik nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej lub opracował go bez właściwego podmiotu lub niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu. Okoliczność ta zaważyła na podjęciu przez Kierownika Agencji rozstrzygnięcia
o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej (decyzja z 22 czerwca 2015 r.
i utrzymująca ją w mocy decyzja Dyrektora Agencji z 29 września 2015 r.).
Dyrektor Agencji wskazał, że strona występująca o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na podstawie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U.2013.361 ze zm.) dalej "Rozporządzenie rolnośrodowiskowe", obowiązkowo musi przestrzegać zasad w nim zapisanych. Prowadzenie gospodarstwa zgodnie z przepisami ustawy
z 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U.116.975) nie jest wystarczające do uzyskania prawa do płatności rolnośrodowiskowej. Z tego względu argumentacja zawarta w odwołaniu nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z 12 marca 2014 r. zmieniającym Rozporządzenie rolnośrodowiskowe
(Dz.U.2014.324), do pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" przyznawanej za realizację zobowiązania, o którym mowa
w ust. 1, tj. zobowiązania podjętego na podstawie przepisów dotychczasowych, albo nowego zobowiązania, określonego w ust. 2, tj. nowego zobowiązania wynikającego z przejęcia zobowiązania od innego rolnika, w kolejnych latach jego realizacji stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ wskazał na § 32 ust. 1 i ust. 5 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego regulujące prawo i warunki przyznania kolejnych płatności nowemu posiadaczowi. Przepis § 33 ust. 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowi m.in., że rolnik, który zobowiązał się do kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez innego rolnika do końca okresu objętego tym zobowiązaniem, realizuje przejęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe zgodnie ze zmienionym w odpowiednim zakresie planem działalności rolnośrodowiskowej, w terminie określonym w § 2 ust. 2, przypadającym w roku następującym po roku, za który rolnikowi została przyznana ta płatność (przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin, w jakim składa się wnioski
o przyznanie płatności bezpośredniej) - tylko do tego czasu mocodawca umożliwia realizację przejętego zobowiązania rolnośrodowiskowego zgodnie
z dotychczasowym planem działalności rolnośrodowiskowej (§ 33 ust. 2). Zgodnie
z § 2 ust. 3 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zawartość planu działalności rolnośrodowiskowej jest określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
Organ ustalił, że w trakcie realizacji zobowiązania wieloletniego nastąpiło przeniesienie posiadania gruntów objętych zobowiązaniem, a z przejęciem posiadania nastąpiło przejęcie zobowiązania. A. M. jako sukcesor weszła skutecznie w prawa i obowiązki J. M. wynikające z udziału w programie rolnośrodowiskowym.
Brak wypełnienia przesłanek zawartych § 33 ust. 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego wskazuje, że zobowiązanie podjęte przez stronę nie zostało zrealizowane. Plan działalności rolnośrodowiskowej sporządza się przed upływem
25 dni od dnia, w którym upływa termin, w jakim składa się wnioski o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność
doradczą w zakresie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jeżeli plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w tym terminie, uznaje się, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane od
15 marca danego roku (§ 2 ust. 2 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego).
Organ ustalił, że A. M. pomimo przejęcia zobowiązań wynikających
z udziału w programie rolnośrodowiskowym po J. M., nie zadbała
o sporządzenie (zmianę) w odpowiednim zakresie, planu działalności rolnośrodowiskowej, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania, pomimo tego że ciążył na stronie taki obowiązek. Z regulacji zawartej
w § 33 ust. 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wynika że samo dysponowanie planem działalności rolnośrodowiskowej sporządzonym dla poprzedniego posiadacza gruntów nie uprawnia A. M. do otrzymywania płatności, zważywszy na to, że przejęcie posiadania tych gruntów (i tym samym zobowiązań) nastąpiło w 2012 r.,
a brak planu działalności rolnośrodowiskowej Agencja wykryła dopiero w 2014 r.
Podpisując wniosek producent, oświadcza, że zna zasady ich przyznawania.
Z normy § 39 ust. 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynika, że brak realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie
z wymogami określonymi w rozporządzeniu skutkuje zwrotem otrzymanych wcześniej płatności. Oznacza to, że do powstania obowiązku zwrotu nie jest konieczne wystąpienie innych, dodatkowych okoliczności. Fakt nie wypełnienia przez A. M. obowiązku wskazanego w § 39 ust. 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest oczywisty. Powyższe wiąże się z tym, że przepis
art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy i uznanych następnie za pobrane nienależnie, z powodu niedotrzymania pięcioletniego okresu zobowiązania, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. W związku z powyżej przedstawionymi uchybieniami w realizacji zobowiązania wieloletniego zwrotowi podlegają wszystkie przyznane w ramach jego trwania płatności rolnośrodowiskowe w łącznej wysokości 44.700 zł.
Dyrektor Agencji, ponadto wskazał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności, w których nie występuje obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconych płatności, tj. siła wyższa lub wyjątkowe okoliczności, pomyłka organu, przedawnienie, wysokość kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki (art. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 937/2012 z 12 października 2012 r.,
art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4, art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej).
Na powyższą decyzję A. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zarzuciła naruszenie § 28 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
W ocenie skarżącej zaskarżone decyzje są dla niej bardzo krzywdzące. Wskazała, że wykonała obowiązki z § 23 oraz § 25 rozporządzenie, pod nadzorem pracownika Agencji. Przejęła również plan działalności rolnośrodowiskowej opracowany dla tegoż gospodarstwa na lata 2010-2015 przez uprawnionego doradcę rolnośrodowiskowego. Podpisanie wszystkich koniecznych oświadczeń
i dokumentów wymaganych przez Agencję do prawidłowego przejęcia gospodarstwa odbyło się 15 maja 2012 r., w biurze Agencji w K., w obecności skarżącej, jej ojca oraz pracowników Agencji. W tym też dniu złożyła pierwszy wniosek o płatności obszarowe i rolnośrodowiskowe, podpisała oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętych działkach rolnych oraz ustanowiła pełnomocnika w osobie ojca do załatwiania wszelkich spraw w Agencji związanych
z gospodarstwem. Pracownica Agencji poinformowała skarżącą i jej ojca, że wszystkie formalności, dotyczące przejęcia gospodarstwa, zostały dopełnione.
Skarżąca przejęła plan działalności rolnośrodowiskowej wraz
z gospodarstwem, dla którego został opracowany. Plan ten był przez skarżącą realizowany i przestrzegany. Gospodarstwo, przez wszystkie lata obowiązywania tego planu, otrzymywało certyfikaty ekologiczne i żadna kontrola nie kwestionowała prawidłowości jego realizacji. Organy obu instancji w ogóle nie wzięły pod uwagę
§ 29 Rozporządzenia, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi w przypadku ziszczenia się warunków w nim przedstawionych.
Skarżąca wskazała, że płatności rolnośrodowiskowe, które przez te lata otrzymywała były inwestowane w gospodarstwo i ledwo w części rekompensowały utracone przychody z tytułu obniżki plonów spowodowanej niestosowaniem nawozów i chemii rolnej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej ,,ustawa p.p.s.a." - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z
3 grudnia 2015 r. o ustaleniu A. M. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 44.700 zł.
Stan faktyczny został prawidłowo ustalony w sprawie niniejszej, który Sąd przyjmuje za podstawę własnych rozważań prawnych.
Bezspornie, co jest istotne A. M. weszła skutecznie w prawa i obowiązki J. M. wynikające z udziału w programie rolnośrodowiskowym na podstawie § 23 oraz § 25 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków
i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W związku z tym przez kolejne lata ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, a Kierownik Agencji kolejnymi decyzjami przyznał A. M. płatność rolnośrodowiskową na rok 2012 i na rok 2013 do wariantów rolnictwa ekologicznego. Płatności przyznane powyższą decyzją zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy.
Prawidłowym jest także ustalenie, że wbrew obowiązkowi wynikającemu z
§ 2 ust. 2 art. Rozporządzenia rolnośrodowiskowego pomimo przejęcia zobowiązań wynikających z udziału w programie rolnośrodowiskowym po J. M., nie zadbała o sporządzenie (zmianę) w odpowiednim zakresie, planu działalności rolnośrodowiskowej, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania, pomimo tego że ciążył na stronie taki obowiązek. Niewątpliwie dysponowała planem działalności rolnośrodowiskowej sporządzonym przez jej ojca, jednakże okazało się to nie wytaczające zważywszy na treść § 33 ust. 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Samo bowiem dysponowanie planem działalności rolnośrodowiskowej sporządzonym dla poprzedniego posiadacza gruntów nie uprawnia A. M. do otrzymywania płatności, zważywszy na to, że przejęcie posiadania tych gruntów (i tym samym zobowiązań) nastąpiło w 2012 r.,
a brak planu działalności rolnośrodowiskowej Agencja wykryła dopiero w 2014 r. Podpisując wniosek skarżąca, przyjęła do wiadomości treść oświadczenia zawartego na formularzu wniosku, że zna zasady przyznawania płatności. Argumenty podnoszone w skardze, dotyczące niesporządzenia zmienionego planu nie zasługują zatem na akceptację, mimo że nie poddaje się w wątpliwość twierdzenie skarżącej o należytym prowadzeniu gospodarstwa ekologicznego i inwestowaniu w gospodarstwo otrzymywanych przez te lata płatności.
Stosownie do przepisu § 2 ust. 2 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego była ona zobowiązana do sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej. Obowiązek sporządzenia planu wynikał także z § 33 ust. 1 tego Rozporządzenia. Przepis ten stanowi m.in., że rolnik, który zobowiązał się do kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez innego rolnika do końca okresu objętego tym zobowiązaniem, realizuje przejęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe zgodnie ze zmienionym w odpowiednim zakresie planem działalności rolnośrodowiskowej, w terminie określonym w § 2 ust. 2, przypadającym w roku następującym po roku, za który rolnikowi została przyznana ta płatność (przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin, w jakim składa się wnioski o przyznanie płatności bezpośredniej) - tylko do tego czasu mocodawca umożliwia realizację przejętego zobowiązania rolnośrodowiskowego zgodnie z dotychczasowym planem działalności rolnośrodowiskowej (§ 33 ust. 2). Zgodnie z
§ 2 ust. 3 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zawartość planu działalności rolnośrodowiskowej jest określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Jeżeli plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w tym terminie, uznaje się, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane od 15 marca danego roku
(§ 2 ust. 2 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Konsekwencje niesporządzenia zmienionego planu rolnośrodowiskowego ustawodawca zawarł w § 39 ust. 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego, stanowiąc, że:,, Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu."
Analizując treść ww. przytoczonych przepisów Rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zaakceptować należy wniosek organu, że do powstania obowiązku zwrotu nie jest konieczne wystąpienie innych, dodatkowych okoliczności. Natomiast fakt niewypełnienia przez A. M. obowiązku wskazanego w
§ 33 ust. 1 i § 39 ust. 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest oczywisty i nie został podważony zarzutami skargi.
Konsekwencje opisane w § 39 ust. 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w przypadku niezachowania warunków sporządzenia zmienionego planu działalności rolnośrodowiskowej wiążą się z kolei z dyspozycją art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, przewidującym wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Jak prawidłowo przyjął organ, orzeczenie o zwrocie obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy i uznanych następnie za pobrane nienależnie, z powodu niedotrzymania pięcioletniego okresu zobowiązania, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. W stanie faktycznym sprawy zwrotowi podlegają zatem wszystkie przyznane w ramach jego trwania płatności rolnośrodowiskowe w łącznej wysokości 44.700 zł.
Sąd kontrolując decyzję w granicach określonych art. 134 p.p.s.a. nie stwierdził podobnie jak organ, aby w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności, w których nie występuje obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconych płatności, tj. siła wyższa lub wyjątkowe okoliczności, pomyłka organu, przedawnienie, wysokość kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, określone przepisami: art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95, art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Okoliczności wynikające z ww. przepisów nie były także kwestionowane przez skarżącą.
W skardze podniesiony został zarzut naruszenia § 28 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz podniesiony argument, że organy obu instancji w ogóle nie wzięły pod uwagę § 29 Rozporządzenia, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi w przypadku ziszczenia się warunków w nim przedstawionych. Z uzasadnienia zarzutów skargi należałoby by wnioskować, że skarżąca przytacza § 28 i § 29 Rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania ,,Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Rozporządzenie z dnia 26 lutego 2009 r. utraciło moc na podstawie § 58 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. W niniejszej sprawie miały jednak zastosowanie przepisy nowego Rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r., ponieważ § 46 tego Rozporządzenia wyklucza możliwość do stanu faktycznego sprawy stosowania przepisów rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. Przepis § 46 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego zezwala na stosowanie rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. do przyznawania i zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia oraz zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Skoro przypadki wymienione ww. przepisie nie zaistniały w sprawie niniejszej dlatego badaniu podlegały warunki uzasadniające zwrot wypłaconych płatności w oparciu § 33 ust. 1 i 2 oraz § 39 ust. 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego, nie zaś § 28 i § 29 Rozporządzenia z dnia
26 lutego 2009 r.
Z powyższych względów skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI