I SA/Ke 191/23

I SA/Ke 191/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Mirosław Surma /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 26 ca par. 1, art. 26 ca par. 1 pkt 1, art. 27e par. 1, 3, art. 26, art. 29 par. 12,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach postanowieniem
z 17 marca 2023 r. nr 2601-IEW.7113.2.2023 utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Kielcach z 3 stycznia 2023 r.
nr 2605-SEW.720.1412.2022 w przedmiocie: uznania sprzeciwu w części dotyczącej egzekucji z nieruchomości prowadzonej na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]; oddalenia sprzeciwu w zakresie egzekucji z nieruchomości prowadzonej na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych [...], [...], [...]
W uzasadnieniu wskazano, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec Z. W., Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Kielcach 7 czerwca 2022 r. wystawił kolejne tytuły wykonawcze o ww. numerach w celu egzekucji z majątku wspólnego małżonków Z. i B. W.. Zawiadomieniem z 7 października 2022 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w Kielcach VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą
nr [...] Wskazane zawiadomienie zostało doręczone zobowiązanemu oraz małżonce zobowiązanego 18 października 2022 r. B. W. wniosła sprzeciw co do prowadzonej egzekucji. Podniosła, że pozostaje z mężem w separacji, którą wyrokiem z 19 maja 2009 r. orzekł Sąd Okręgowy w Kielcach. Wskazała również, że od tego czasu ustała pomiędzy nią a mężem wspólność majątkowa małżonków,
a powstała współwłasność ułamkowa. Poinformowała, że posiada udział w majątku wspólnym wynoszący 9/10 części, natomiast małżonek posiada 1/10 części. Strona wskazała również, że mąż nie przyczyniał się do powstawania majątku wspólnego ani utrzymania rodziny, nadużywał alkoholu oraz znęcał się nad rodziną, za co został skazany wyrokiem karnym, nie płacił zasądzonych alimentów, a także posiadał zadłużenie względem innych instytucji.
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Kielcach wydał ww. postanowienie z 3 stycznia 2023 r. B. W. złożyła na nie zażalenie.
Organ odwoławczy ustalił, że organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych obejmujących należności w podatku od towarów i usług za: II, III, IV kwartał 2008 r. oraz III kwartał 2014 r. wynikające z deklaracji [...] oraz za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2010 r. wynikające z decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. znak: [...], [...], [...], [...] [...] Z kolei ustanie wspólności majątkowej między skarżącą a jej małżonkiem nastąpiło wskutek uprawomocnienia się z dniem 10 czerwca 2009 r. wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z 19 maja 2009 r. sygn. akt IC 3032/08.
Dyrektor wskazał na art. 26, art. 29 § 1, art. 29 § 2 pkt 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 27e § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także
art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Na podstawie tych regulacji stwierdził, że
skoro zobowiązania podatkowe za II, III, IV kwartał 2008 r. objęte tytułami wykonawczymi o numerach [...], [...], [...] powstały przed datą prawomocnego orzeczenia o separacji to odpowiedzialność za te zaległości spoczywa na obojgu małżonkach. Zatem egzekucja mogła zostać skierowana nie tylko do majątku odrębnego małżonka skarżącej, ale również do majątku wspólnego małżonków. W ocenie organu odwoławczego naczelnik zatem słusznie oddalił sprzeciw w zakresie egzekucji prowadzonej na podstawie powyższych tytułów wykonawczych. Natomiast odnośnie pozostałych tytułów wykonawczych, które zostały wystawione po orzeczeniu o separacji, zasadnym było uznanie przez organ pierwszej instancji wniesionego sprzeciwu.
Na powyższe postanowienie B. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w części w jakiej postanowienie to utrzymuje w mocy oddalenie sprzeciwu. Zarzuciła błędne uznanie, że odpowiada za długi męża sprzed prawomocności separacji pomimo, iż w okresie gdy powstały te długi żyła z mężem w separacji faktycznej, nigdy nie wyrażała zgody na zaciągnięcie przez niego długów, o długach tych nie wiedziała, a długi te nie zostały zaciągnięte, ani przeznaczone w celu zaspokojenia potrzeb rodziny.
Wniosła o zmianę postanowienia i uznanie sprzeciwu w całości, a co za tym idzie nieprowadzenie w stosunku do niej żadnej egzekucji zobowiązań o męża.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie jest w żaden sposób odpowiedzialna za długi męża. Zasadą bowiem jest, że małżonek odpowiada za długi współmałżonka jedynie wtedy, gdy wyraził zgodę na zaciągnięcie przez niego zobowiązania, a także, gdy kredyt lub pożyczka została zaciągnięta w celu zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, jak np. wyżywienie, ubranie, rachunki za mieszkanie itp. Skarżąca o zadłużeniu męża nie miała wiedzy, długi jakie pozaciągał mąż nigdy w żadnej części nie zostały przeznaczone na potrzeby rodziny. To skarżąca przez całe wspólne życie ciężko pracowała zawodowo jednocześnie wychowując trójkę wspólnych dzieci - w tym jedno z porażeniem mózgowym niezdolne do samodzielnej egzystencji. Mąż znęcał się nad rodziną, za co został skazany wyrokiem karnym. Alimentów nigdy nie płacił i do tej pory ma z tego tytułu zadłużenie wobec własnych dzieci, popadł także w zadłużenie względem innych instytucji, o którym skarżąca dowiedziała się już po fakcie, pieniądze, które zarabiał przeznaczał wyłącznie na własne potrzeby.
Długo przed złożeniem pozwu o separację prawną skarżąca żyła z mężem
w separacji faktycznej, nie miała wtedy żadnego wpływu na jego zachowanie, czy zaciągane przez niego zobowiązania. W ocenie skarżącej ponadto ewentualna egzekucja z nieruchomości powinna być ograniczona do 1/10 udziału w majątku wspólnym przypadającego mężowi, a udział skarżącej wynoszący 9/10 powinien być wyłączony spod egzekucji.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga została oddalona, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne
z prawem.
Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania względem kontrolowanego postanowienia środków określonych w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) dalej "p.p.s.a". Uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia może nastąpić w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Może też stwierdzić wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach szczególnych. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała.
Kontroli sądu poddano postanowienia, którym rozstrzygnięto sprzeciw skarżącej wniesiony od doręczonych jej "kolejnych tytułów wykonawczych", o których mowa w art. 26ca § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) dalej "u.p.e.a.", na mocy których egzekucję administracyjną, prowadzoną przeciwko mężowi skarżącej, skierowano do składników majątkowych objętych wspólnością majątkową małżeńską. W świetle powołanej regulacji wierzyciel wystawia kolejny tytuł wykonawczy w razie potrzeby zabezpieczenia na nieruchomości lub egzekucji z nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka - w przypadku gdy odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje majątek osobisty zobowiązanego i majątek wspólny (art. 26ca § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Dane, jakie powinien zawierać kolejny tytuł wykonawczy, określają przepisy art. 26ca § 1 u.p.e.a., a złożone w aktach spraw tytuły wymagania te spełniają. Dopełnione zostały także warunki określone w art. 27e § 1 u.p.e.a.
Małżonkowi zobowiązanego w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu, którego podstawą może być zarzut ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. Sprzeciw powinien określać istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 27e § 1 u.p.e.a.).
W zakresie odpowiedzialności majątkiem wspólnym konieczne było odwołanie do przepisów Ordynacji podatkowej, co też organy uczyniły. To bowiem ta ustawa określa podstawy materialnoprawne odpowiedzialności podatnika majątkiem wspólnym małżonków. Określono w niej sytuacje, w których podatnik ponosi odpowiedzialność za podatki całym swoim majątkiem (art. 26). Odpowiedzialność ta obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka (art. 29 § 1), a skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem (art. 29 § 2): 1. zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej; 2. zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu; 3. ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka; 4. uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji.
Z kolei `w art. 27e § 3 u.p.e.a. postanowiono, że zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej lub wystąpienie innego zdarzenia skutkującego ograniczeniem, zniesieniem, wyłączeniem lub ustaniem odpowiedzialności zobowiązanego, o której mowa w § 1, uznaje się za bezskuteczne do składnika majątkowego, który wchodziłby w skład majątku wspólnego, gdyby nie zawarto tej umowy majątkowej małżeńskiej lub nie wystąpiło takie zdarzenie prawne. Składnik ten uznaje się za wchodzący w skład majątku wspólnego.
W niniejszej sprawie skarżąca nie dostarczyła w toku postępowania egzekucyjnego argumentów i dowodów potwierdzających ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego za zobowiązania Z. W. powstałe przed 10 czerwca 2009 r. Data ta to data uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach orzekającego
o separacji małżonków W. oraz data ustania wspólności majątkowej małżeńskiej pomiędzy nimi. Wymaga bowiem wyjaśnienia, że zgodnie z art. 31 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Wspólność majątkowa ustaje zaś z chwilą rozwodu. W tym zakresie orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód - art. 61 (4) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Z kolei argumentem potwierdzającym wyłącznie odpowiedzialności skarżącej za długi męża z tytułu podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień 2008 r. nie może być separacja faktyczna jak chce skarżąca, ponieważ zgodnie z powołanym wyżej art. 29 § 2 pkt 4 Ordynacji podatkowej podstawą wyłączenia czy ograniczenia odpowiedzialności małżonka może być wyłącznie prawomocne orzeczenie sądu, które w stanie faktycznym sprawy uprawomocniło się 10 czerwca 2009 r.
W związku z powyższym organ prawidłowo oddalił sprzeciw skarżącej
w zakresie egzekucji prowadzonej na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych
nr [...], [...], [...]
Odnosząc się do argumentów skargi w świetle których egzekucja powinna być ograniczona do 1/10 udziału w majątku wspólnym przypadającego mężowi, należy wskazać, że majątek wspólny małżonków jest współwłasnością łączną. Cechuje się ona tym, że w czasie trwania małżeństwa nie podlegają ani wyodrębnieniu udziały każdego z małżonków (cały majątek wspólny przysługuje w całości zarówno żonie, jak i mężowi), ani majątek wspólny nie może zostać podzielony. Oznacza to równocześnie, że majątek ten jest zarówno majątkiem tego z małżonków, na którym spoczywa dług publiczny, jak i majątkiem drugiego. W konsekwencji niemożliwe jest prowadzenie egzekucji, jak tego chce skarżąca z 1/10 udziału jej małżonka w majątku wspólnym.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.