I SA/Ke 185/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Kielcach uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazując na naruszenie praw strony poprzez brak udziału małżonki w postępowaniu.
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. Organy podatkowe uznały zwrot kosztów przejazdu policjanta za przychód podlegający opodatkowaniu. Skarżący argumentował, że zwrot ten nie stanowi przychodu i powołał się na wcześniejsze orzecznictwo. Sąd uchylił decyzje organów, ale z innych powodów niż podnosił skarżący. Kluczowym błędem proceduralnym było prowadzenie postępowania tylko wobec jednego z małżonków, mimo wspólnego opodatkowania i solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę H. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. Organy podatkowe uznały, że otrzymany przez skarżącego zwrot kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby w policji stanowi przychód ze stosunku służbowego i podlega opodatkowaniu. Skarżący kwestionował tę interpretację, wskazując, że zwrot ten nie stanowi przysporzenia majątkowego i powołując się na korzystne dla niego orzecznictwo sądów administracyjnych. Sąd administracyjny, choć uznał skargę za zasadną, oparł swoje rozstrzygnięcie na wadzie proceduralnej. Stwierdził, że organy podatkowe naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej, prowadząc postępowanie w sprawie nadpłaty podatku wyłącznie wobec jednego z małżonków (H. M.), mimo że małżonkowie opodatkowywali się wspólnie i ponosili solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarną wierzytelność o zwrot nadpłaty. Brak udziału drugiego małżonka (B. M.) w postępowaniu stanowił kwalifikowaną wadę, uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Sąd nakazał organom przeprowadzenie postępowania z udziałem obu stron.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, w kontekście tej sprawy sąd nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ale uchylił decyzję organów z powodu wad proceduralnych. Jednakże, skarżący powołał się na orzecznictwo wskazujące, że taki zwrot nie jest przychodem.
Uzasadnienie
Sąd nie rozstrzygnął bezpośrednio kwestii opodatkowania zwrotu kosztów przejazdu, skupiając się na wadach proceduralnych. Jednakże, argumentacja skarżącego oparta na orzecznictwie NSA sugeruje, że taki zwrot nie powinien być traktowany jako przychód.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 45 § ust 1 i 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 12
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 9 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 21
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Ordynacja podatkowa art. 92 § §3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 133 § §3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 240 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie art. 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak udziału drugiego małżonka w postępowaniu dotyczącym nadpłaty podatku, mimo wspólnego opodatkowania i solidarnej odpowiedzialności.
Odrzucone argumenty
Zwrot kosztów przejazdu policjanta nie jest przychodem podlegającym opodatkowaniu (sąd nie rozstrzygnął merytorycznie, ale skarżący podnosił ten argument).
Godne uwagi sformułowania
Konsekwencją wspólnego opodatkowania jest solidarna odpowiedzialność małżonków za zobowiązania podatkowe oraz solidarna wierzytelność o zwrot nadpłaty. Małżonkowie, którzy ponoszą solidarnie odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe i którym przysługuje solidarne roszczenie o zwrot nadpłaty, stosownie do treści art. 133§3 Ordynacji podatkowej uznani są za jedną stronę postępowania. Brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy stanowi kwalifikowaną wadę postępowania, uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.
Skład orzekający
Ewa Rojek
przewodniczący
Mirosław Surma
sprawozdawca
Dorota Pędziwilk-Moskal
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazanie na konieczność zapewnienia czynnego udziału obu małżonków w postępowaniach podatkowych dotyczących wspólnych rozliczeń i nadpłat, nawet jeśli formalnie wniosek złożył tylko jeden z nich."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji wspólnego opodatkowania małżonków i postępowań w przedmiocie nadpłaty podatku. Kwestia opodatkowania zwrotu kosztów przejazdu nie została merytorycznie rozstrzygnięta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania podatkowego, nawet jeśli merytoryczna strona sporu (opodatkowanie zwrotu kosztów) nie została rozstrzygnięta. Podkreśla znaczenie praw procesowych dla wszystkich stron.
“Wspólne rozliczenie małżonków? Uważaj na błędy proceduralne w urzędzie!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ke 185/05 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2005-10-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-07-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Dorota Pędziwilk-Moskal Ewa Rojek /przewodniczący/ Mirosław Surma /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 200, art. 145 par.1 pkt 1b Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 1991 nr 80 poz 350 art. 6 ust.2, art. 45 ust 1 i 6 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art.92 par.3 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rojek Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal Asesor WSA Mirosław Surma (spr.) Protokolant ref. staż. Łukasz Pastuszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2005 r. skargi H. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia nr [...]w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz H. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie I SA/Ke 185/05 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...]nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...], której przedmiotem była odmowa stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. Organy podatkowe uznały, że świadczenie otrzymane przez skarżącego z tytułu zwrotu kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do siedziby jednostki policji jest przychodem ze stosunku służbowego stosownie do art. 12 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm.), powoływana dalej jako u.p.d.o.f. Organy powołały się na powszechność opodatkowania dochodów wynikających z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. oraz niezwolnienie dochodu z tego źródła od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 u.p.d.o.f. oraz przepisów szczególnych. W ocenie organów brak jest podstaw do przyjęcia, iż pobrane przez podatnika kwoty z tytułu zwrotu kosztów przejazdu są świadczeniem nienależnym - a zatem nie ma przesłanek do stwierdzenia nadpłaty. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie H. M. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu przywołał treść art. 93 ust. 1 i 2 ustawy o Policji stosownie do której policjantowi, który zajmuje lokal mieszkalny w miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby przysługuje zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby w wysokości ceny biletów za przejazd koleją lub autobusem. Zdaniem skarżącego interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej, że zwrot kosztów dojazdu podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych jest krzywdząca bowiem wydatki te nie spowodowały przysporzenia po stronie policjanta. Skarżący powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 1999 r. FPS 3/99, oraz wyrok NSA Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 17 września 2002 r. sygn. akt. SA/Rz/1540/00 gdzie Sąd wyraził pogląd, że zwrot kosztów przejazdu przysługujący policjantowi nie jest przychodem ze stosunku służbowego. Ponadto skarżący nadmienił, że na terenie województwa podkarpackiego organy skarbowe uwzględniały analogiczne żądania policjantów. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach jest właściwy do rozpoznania skargi stosownie do §2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U Nr 187 poz. 1926). Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U Nr 153 poz. 1269) Ocenie sądów podlega zatem zgodność aktów administracyjnych w tym przypadku decyzji, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a., przy rozstrzygnięciu sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Przedmiot postępowania sądowego wyznacza materialny stosunek administracyjno-prawny, który stanowi przesłankę do wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz wydania decyzji. Skargę należy uznać za zasadną, jakkolwiek nie z przyczyn w niej powołanych. Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.d.o.f. małżonkowie opodatkowują się wspólnie jeżeli stosownie do art 45 ust. 1 u.p.d.o.f. złożą wniosek o wspólne opodatkowanie w odpowiedniej formie i czasie. Złożenie przez małżonków wniosku o wspólne opodatkowanie wywołuje skutki, które może odwrócić tylko ich rozłączne opodatkowanie w drodze decyzji wydanej w trybie art. 45 ust. 6 u.p.d.o.f.. Konsekwencją powyższego jest trwałość łącznego opodatkowania małżonków za dany rok podatkowy. Z korekty zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w 1999 r. wynika, iż skarżący opodatkowywał się wspólnie z małżonką B. M. Konsekwencją wspólnego opodatkowania jest solidarna odpowiedzialność małżonków za zobowiązania podatkowe oraz solidarna wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku (art. 92§3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz. U. Nr 8 z 2005 r. poz. 60 ze zm.). Małżonkowie, którzy ponoszą solidarnie odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe i którym przysługuje solidarne roszczenie o zwrot nadpłaty, stosownie do treści art. 133§3 Ordynacji podatkowej uznani są za jedną stronę postępowania - organ podatkowy ma obowiązek prowadzenia jednego postępowania i wydania jednej decyzji wobec obojga małżonków. Wbrew unormowaniu zawartemu w art. 133 §3 Ordynacji podatkowej organy podatkowe przyjęły, że stroną postępowania jest wyłącznie H. M. i decyzje w zakresie odmowy nadpłaty zostały wydane wyłącznie w stosunku do skarżącego. Pozbawiły tym samym B. M. udziału w postępowaniu dotyczącym bezpośrednio jej praw. Brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy stanowi kwalifikowaną wadę postępowania, uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Fakt, że z wnioskiem o zwrot nadpłaty wystąpił wyłącznie H. M. nie pozbawia B. M. przymiotu strony, skoro stosownie do art. 92§3 Ordynacji podatkowej jedną stroną postępowania są oboje małżonkowie i oboje winni mieć zagwarantowane prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe przeprowadzą postępowanie podatkowe z udziałem stron, a następnie podejmą stosowne rozstrzygnięcie. Z powyższych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI