I SA/Ke 179/21

I SA/Ke 179/21 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2021-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Artur Adamiec
Danuta Kuchta
Mirosław Surma /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
I GSK 133/22 - Wyrok NSA z 2025-06-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 277, 271 pkt 2, 32, 33, 281, 3 par. 2 pkt 3, 145 par. 1 pkt 1 lit. c, 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 1a pkt 13, 33 par.1, 34 par.1, 15 par. 1, 7 par. 1 i 2, 27,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 800
art. 26,29,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 162 par.1 pkt 2 i par.3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Sędzia WSA Danuta Kuchta Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi D. Ś. O. R. A. R. i M. R. w K. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia [...] sygn. akt I SA/Ke [...] w sprawie skargi na postanowienie [...] z dnia 3 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. wznawia postępowanie zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia [...] sygn. akt I SA/Ke [...], 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 3. uchyla postanowienie [...] z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie [...] z dnia [...] nr [...]
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na skutek skargi wniesionej przez M. N. wyrokiem z 22 października 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 105/20, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji z [...] nr [...] Nadto sąd uchylił postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie D. K. z [...] r. nr [...]
2. W dniu 6 kwietnia 2021 r. D. K. (wierzyciel) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę o wznowienia postępowania sądowego we wskazanej wyżej sprawie. Wniósł o uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia zaskarżonego orzeczenia. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 271 pkt 2 i art. 277 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", tj. pozbawienie wierzyciela możliwości udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
2.1 W uzasadnieniu skargi wierzyciel przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Powołując się na treść art. 271 pkt 2 p.p.s.a. podniósł, że pozbawienie strony możności działania oznacza pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa. Wyjaśnił, że o toczącym się postępowaniu przed WSA w Kielcach dowiedział się od Dyrektora Izby Skarbowej dopiero po wydaniu ww. wyroku. W dniu 1 lutego 2021 r. do Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej przy piśmie znak: [...] wpłynęła kopia prawomocnego wyroku o sygn. akt. I SA/Ke 105/20. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie informował wierzyciela o trwającym przed sądem postępowaniu. Wobec powyższego, zdaniem wierzyciela zachowany został termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania.
2.2 W ocenie wierzyciela sąd naruszył art. 33 p.p.s.a. błędnie ustalając krąg uczestników postępowania nie uznając wierzyciela posiadającego interes prawny jako uczestnika na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracjnym. Sąd uchylił akty prawne wierzyciela, nie poinformował o toczącym się postępowaniu oraz nie doręczył wydanych orzeczeń wierzycielowi, pomimo poddania kontroli sądowej wydanych przez wierzyciela postanowień. Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie zawiadomił wierzyciela o złożeniu przez M. N. skargi na postanowienie nr [...] z [...] oraz nie zawiadomił o przekazaniu sprawy do sądu. Działanie sądu oraz organu nadzoru skutkowało pozbawieniem wierzyciela obrony swoich praw poprzez zaskarżenie zapadłego wyroku.
2.3 W odpowiedzi na skargę M. N. wniósł o jej oddalenie. Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał natomiast swe stanowisko jakie zajął w postanowieniu zaskarżonym uprzednio do sądu.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
3.1 Skarga o wznowienie postępowania sądowego jest uzasadniona.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która stwarza - w drodze wyjątku - możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu. Ustawa p.p.s.a. określa warunki dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania wskazując, że musi być ona oparta na jednej z "podstaw wznowieniowych", enumeratywnie wymienionych w przepisach art. 271 – 273 tej ustawy. Ponadto warunkiem dopuszczalności tej skargi jest jej wniesienie w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.).
3.2 Z treści skargi wierzyciela wynika, że został on pozbawiony możliwości działania w postępowania sądowym w sprawie I SA/Ke 105/20, a wskazany przez skarżącego zarzut zawarty w skardze o wznowienie to pozbawienie możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd stwierdził również, że przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania została złożona w terminie wskazanym w art. 277 p.p.s.a., tj. w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydanym orzeczeniu.
Stosownie do art. 281 p.p.s.a. sąd na rozprawie rozstrzyga o dopuszczalności wznowienia, a zatem jeszcze raz bada okoliczności będące już przedmiotem kontroli na posiedzeniu niejawnym, to jest, czy skarga została wniesiona w terminie i czy została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Przede wszystkim jednak na rozprawie sąd dokonuje merytorycznej oceny wystąpienia w sprawie ustawowej podstawy.
Wskazany w skardze powód wznowienia oparty jest na przesłance ustawowej, określonej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. i wymienione w tym przepisie podstawy mają charakter bezwzględny. Przytoczona przez skarżącego podstawa wznowienia wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem skarżący został pozbawiony możności działania w poprzednim postępowaniu sądowym, wskutek naruszenia przepisów postępowania.
Skarżący w skardze o wznowienie postępowania powołał się na okoliczność, że został pozbawiony możliwości działania, gdyż nie brał udziału w postępowaniu przed sądem wojewódzkim. Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 271 pkt 2 p.p.s.a. spełnienie przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania z powodu pozbawienia możności działania niezbędne jest wykazanie, że sąd naruszył konkretne przepisy postępowania – w tym wypadku p.p.s.a. – w ten sposób, że strona wskutek naruszenia przepisów prawa pozbawiona była możliwości działania. Jak stanowi przepis art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z kolei przepis art. 33 p.p.s.a. stanowi, kto jest uczestnikiem postępowania i kto może wnosić o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu. Należy zgodzić się ze skarżącym wierzycielem, że powinien być uczestnikiem postępowania, którego wznowienia się domaga. W realiach niniejszej sprawy na gruncie przepisów u.p.e.a. był on stroną postępowania egzekucyjnego, które sam zainicjował i w którym brał udział jako organ administracji publicznej, działający jako wierzyciel, a niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym. W oparciu bowiem o definicję zawartą w art. 1a pkt 13 u.p.e.a., w myśl której wierzyciel jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, stwierdzić należy, że takiemu organowi administracji publicznej będzie przysługiwał status strony w rozumieniu art. 28 kpa. Konsekwencją powyższego będzie w sposób oczywisty prawo wierzyciela do udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym zainicjowanym skargą zobowiązanego. W przypadku, gdy z jakiegokolwiek powodu zostanie w nim pominięty, a sprawa dotyczyć będzie jego interesu prawnego, jako wierzyciela, przysługiwać mu będzie prawo żądania zweryfikowania tego aktu. Inaczej rzecz ujmując, w realiach niniejszej sprawy, pominięcie w postępowaniu sądowym wierzyciela, który zgodnie z dyspozycją art. 33 § 1 p.p.s.a. powinien być jego uczestnikiem na prawach strony, skutkowało wznowieniem postępowania sądowoadministracyjnego.
3.3 W ponownie przeprowadzonym postępowaniu sąd doszedł do wniosków tożsamych z oceną wyrażoną już uprzednio w sprawie przez tutejszy sąd. Stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem poddane sądowej kontroli postępowanie, dotyczące rozpoznania zarzutów egzekucyjnych, narusza prawo.
3.4 Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji przez organ egzekucyjny w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zakreślając ramy prawne postępowania wywołanego zarzutami egzekucyjnymi należy wskazać, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany w niniejszej sprawie w przewidzianym prawem terminie złożył zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 7, 8, 10 u.p.e.a. Stosownie z kolei do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa między innymi w art. 33 § 1 pkt 1- 5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie był jednocześnie wierzycielem, dlatego obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i był stanowiskiem wierzyciela związany. Ten element procesowy eksponował w postanowieniu zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru. W tej sytuacji, ze względu na związanie tych organów stanowiskiem wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., nieodzownym było poddanie kontroli sądu również stanowiska wierzyciela. W tym miejscu należy też wskazać, że zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie mogą być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którą m.in. nadano wskazaną treść powołanemu przepisowi p.p.s.a., podkreślono, że postanowienia te mają charakter incydentalny. Wskazano także, że w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to jest postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (zob. druki sejmowe nr 1633 i 2539, VII kadencja). Sąd administracyjny rozpoznający skargę na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne może zatem i powinien odnieść się również do treści rozstrzygnięcia wierzyciela dotyczącego stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu.
3.5 W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sąd stwierdza, że zarówno postanowienie wierzyciela, które wywołało wyżej opisany skutek związania organu egzekucyjnego oraz organu nadzoru naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przepisom, którym uchybiono były art. 33 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a.
3.6 Zasadny był zarzut znajdujący swe oparcie w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a którego podstawą może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Otóż jakkolwiek dochodzona przez wierzyciela należność wynikała z decyzji z 7 marca 2016 r., nr [...]_[...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom, to na kwotę dochodzoną w postępowaniu egzekucyjnym składała się kwota II raty, albowiem należność wynikająca z powyższej decyzji została decyzją Prezesa ARiMR z [...] nr [...] rozłożona na raty, zaś strona zobowiązała się do spłaty zadłużenia w ratach rocznych w wysokości [...] złotych płatnych do 30 czerwca każdego roku. Wymagalność, o której stanowi art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oznacza taką cechę obowiązku, która pozwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego jego wykonania, a w przypadku odmowy tego wykonania ze strony zobowiązanego, także wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tak rozumianą wymagalność wiązać trzeba z upływem terminu płatności oznaczonej należności. O braku wymagalności obowiązku decydują natomiast takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Dla rozstrzygnięcia zasadności podniesionego w ramach cytowanego przepisu zarzutu należało poddać analizie treść decyzji o rozłożeniu należności na raty. Jakkolwiek w decyzji tej zawarto stwierdzenie, że spłata zadłużenia następować będzie w ratach, w terminach i kwotach przedstawionych w załączniku (harmonogram rat), stanowiącym integralną część decyzji, to należy zwrócić uwagę również na inny fragment decyzji, który ma zasadnicze znaczenie dla oceny omawianego zarzutu. Otóż na stronie piątej decyzji zawarto stwierdzenie "ewentualne niedopłaty wynikające ze zmiany wysokości odsetek za zwłokę, bądź też nieterminowej spłaty rat strona będzie zobowiązana uregulować przy ostatniej racie, płatnej do dnia 30 czerwca 2022 roku. W przypadku spłaty zadłużenia niezgodnie z załączonym do decyzji harmonogramem, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności." Zdaniem sądu powyższy fragment decyzji należy interpretować w ten sposób, że stronie umożliwiono uregulowanie zaległych rat powstałych w wyniku wcześniejszej nieterminowej spłaty przy ostatniej racie, płatnej do dnia 30 czerwca 2022 roku. Niewątpliwie jako niedopłatę należy rozumieć ratę niezapłaconą w terminie. Jakkolwiek z harmonogramu spłaty wynikają terminy kolejnych rat, to zacytowane z decyzji sformułowanie świadczy o stworzeniu stronie dodatkowej możliwości spłaty zaległych rat w ostatecznym terminie do 30 czerwca 2022 roku. Jednoznacznie bowiem stwierdzono, że ewentualne niedopłaty wynikające z nieterminowej spłaty rat, strona będzie zobowiązana uregulować przy ostatniej racie, płatnej do dnia 30 czerwca 2022 roku.
Wierzyciel w swoim stanowisku stwierdził, że skoro strona nie wywiązywała się z harmonogramu spłaty rat załączonego do decyzji o rozłożeniu na raty, to organ skierował tytuł wykonawczy w celu przymusowego wyegzekwowania wymagalnej raty. Zdaniem sądu, stanowisko powyższe nie zasługuje na akceptację bowiem nie uwzględnienia cytowanego fragmentu decyzji, w którym organ ustanawia ostateczny termin uregulowania należności (w tym nieterminowo spłacanych wcześniejszych rat) na dzień 30 czerwca 2022 roku. Ta więc data jest datą wymagalności obowiązku, o czym zdecydował sam organ wydając decyzję o rozłożeniu na raty tej treści. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko wierzyciela i organów prowadzących egzekucję, że zasadne jest na gruncie kontrolowanego postępowania domaganie się przymusowego wyegzekwowania II raty należności pieniężnej. W konsekwencji przyjąć należało, że zarzut strony o braku wymagalności obowiązku, w świetle treści decyzji o rozłożeniu należności na raty, zasługiwał na uwzględnienie. Dodatkowo wskazać należy, że decyzja z [...]., Nr [...] o rozłożeniu na raty została wydana na podstawie § 7 i § 9 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. z 2010 r., Nr 258, poz. 1747 ze zm.). W myśl przywołanych paragrafów płatność mogła zostać rozłożona na raty w całości lub w części na wniosek dłużnika w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, co następowało na podstawie decyzji administracyjnej. Rozporządzenie to obowiązywało do 2 września 2017 r. i utraciło moc wraz z wejściem w życie ustawy z 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1475). W obowiązującym natomiast od 5 września 2017r. rozporządzeniu Rady Ministrów z 4 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencji płatniczej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1687 ze zm.) uszczegółowiono treść decyzji rozkładającej na raty należności, wskazując w § 9 ust 2 i 3 rozporządzenia, że decyzja taka jest wydawana z zastrzeżeniem dopełnienia przez dłużnika warunku spłaty całości lub części należności rozłożonej na raty w terminach określonych w tej decyzji oraz zawiera pouczenie o konieczności spełnienia tego warunku. Rozważając skutki niezastosowania się do powyższych uregulowań przywołania wymaga art. 162 § 1 pkt 2 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. Organ stwierdza wygaśnięcie decyzji w drodze decyzji.
Mając na uwadze powyższe zauważenia wymaga, że z akt sprawy nie wynika, jakoby doszło do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o rozłożeniu na raty w jakiejkolwiek części czy w całości. Dodatkowo okoliczność ta przemawia za prawidłowością przyjęcia jako zasadnego zarzutu dotyczącego braku wymagalności obowiązku z uwagi na rozłożenie spłaty należności na raty.
3.7 Konsekwencją powyższych wniosków jest również uznanie jako uzasadnionego zarzutu sformułowanego w oparciu o art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., czyli dotyczącego braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1. W myśl ostatniego z przywołanych przepisów egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba, że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z powyższego uregulowania wynika w sposób jednoznaczny, że do przesłania upomnienia powinno dojść po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku.
W realiach niniejszej sprawy upomnienie zostało doręczone M. N. w dniu 29 czerwca 2016 r., zaś K. N. w dniu 27 czerwca 2016 r. Jednakże – co zostało podniesione już powyżej – treść podjętej przez Prezesa ARiMR decyzji z [...]., Nr [...] o rozłożeniu na raty należności należy interpretować w ten sposób, że strona miała możliwość uiszczenia niedopłat wynikających z nieterminowej spłaty wcześniejszych rat (a więc również II) w terminie ustalonym w harmonogramie spłat dla ostatniej raty, tj. do dnia 30 czerwca 2022 roku. Mając zatem na uwadze powyższą argumentację należy przyjąć, że upomnienie zostało przesłane przedwcześnie i jako takie nie może zostać uznane za spełniające wymogi art. 15 § 1 u.p.e.a.
3.8 Sąd potwierdził natomiast niezasadność zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Taki stan oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. W niniejszej sprawie obowiązek objęty tytułem wykonawczym o nr [...] na podstawie, którego organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne istnieje. Z treści tytułu wykonawczego wynika, że jako podstawę prawną obowiązku wskazano orzeczenie - decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z 7 marca 2016 r. znak [...]_[...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom. Należy zauważyć, że decyzja ta (na skutek wywiedzionego odwołania) została utrzymana w mocy decyzją organu II instancji, tj. Prezesa ARMIR wydaną w sprawie nr [...] w dniu [...]. Zatem posiada walor decyzji ostatecznej. Nadto godzi się zauważyć, że wobec wniesienia skargi na decyzję Prezesa nr [...] WSA w Warszawie wyrokiem wydanym w sprawie sygn. akt V SA/Wa 2039/16 oddalił prawomocnie skargę M. N. (zob. wyrok NSA z 28 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 1805/18).
Ponadto okoliczność, że należności objęte decyzją ustalającą zostały następnie kolejną decyzją rozłożone na raty nie powoduje wyeliminowania jej z obiegu prawnego. W decyzji o rozłożeniu należności na raty zostały bowiem ustalone terminy płatności poszczególnych rat, sama w sobie nie wpływa ona natomiast na funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji "pierwotnej", czyli ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności. W tej sytuacji wierzyciel jak i organ egzekucyjny zasadnie przyjął, że brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska strony jakoby dochodzony na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obowiązek nie istniał.
3.9 Sąd za niezasadny uznał również zarzut niedopuszczalności egzekucji bądź środka egzekucyjnego. W przepisie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., stanowiącym jego podstawę chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Może być powodowana przesłankami natury podmiotowej (np. immunitet dyplomatyczny zobowiązanego), jak i przedmiotowej. Okoliczności takie jednak na gruncie kontrolowanej sprawy nie występują. Zobowiązany nie jest osobą wobec której nie można prowadzić egzekucji administracyjnej, gdyż podlega jurysdykcji polskich organów administracyjnych, nie korzysta z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszczają nadto stosowanie egzekucji z wynagrodzenia za pracę, zatem zastosowanie takiego środka egzekucyjnego nie mogło być skutecznie kwestionowane w ramach zarzutu opartego na art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
3.10 Za niezasadny należało również ocenić zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne wymienione zostały w art. 1a pkt 12 lit a u.p.e.a. Wśród nich wymieniona jest zastosowana przez organy egzekucja z wynagrodzenia za pracę. Należy podkreślić, że celem postępowania egzekucyjnego jest w świetle art. 1 u.p.e.a. doprowadzenie do wykonania lub zabezpieczenia wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków, o których mowa w art. 2.
Zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a. dążenie do zrealizowania tego celu, nie może jednak polegać na stosowaniu dowolnych środków, a jedynie takich, które zostały przewidziane w ustawie. Uzupełnieniem zasady stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie jest art. 7 § 2 u.p.e.a. przewidujący zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka. Zgodnie z powołanym przepisem, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego, organ prowadzący postępowania winien w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych, zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru.
Na gruncie kontrolowanej sprawy nie został zastosowany zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Zajęcie wynagrodzenia za pracę nie stanowi bowiem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w sytuacji gdy zobowiązany nie wskazał innego źródła majątku, z którego zaległość mogłaby zostać zaspokojona. Nadto zarzut ten jest niezasadny także z tego powodu, że otrzymywane przez pracownika wynagrodzenie w pewnej części podlega ochronie prawnej.
3.11 Zdaniem sądu również zarzut niespełnienia w przedmiotowym tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. należało uznać za bezzasadny, gdyż przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera wszelkie elementy wskazane w tym przepisie. Art. 27 u.p.e.a. statuuje formalne kryteria tytułu wykonawczego, wymieniając jego elementy konieczne. Podstawą zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. może być więc tylko brak jednego z wymienianych przez art. 27 u.p.e.a. elementów w samej treści tytułu wykonawczego. Nie spełniają tego wymogu zastrzeżenia o charakterze materialnym, w tym dotyczące wymagalności obowiązku stanowiącego podstawę egzekucji.
3.12 Słuszne są również wywody organu egzekucyjnego dotyczące uwzględnienia w treści tytułu wykonawczego osoby K. N. – małżonki zobowiązanego jako odpowiedzialnej majątkiem wspólnym. Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
W myśl art. 26 Ordynacji podatkowej podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. Natomiast art. 29 § 1 tej ustawy stanowi, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Stosownie do treści art. 29 § 2 Ordynacji podatkowej skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem: zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej; zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu; ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka; uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji.
Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za zobowiązania obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Zgodnie z art. 21 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.
W niniejszej sprawie doręczenie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności nr [...]_[...] nastąpiło w trakcie trwania małżeństwa K. i M. N.. Akta sprawy nie zawierają natomiast dokumentu potwierdzającego rozdzielność majątkową K. N. z M. N. przed dniem doręczenia decyzji nakazującej zwrot płatności. Obowiązek zwrotu płatności powstał w chwili doręczenia decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności i miało to miejsce w trakcie trwania małżeństwa K. N. i M. N. (związek małżeński został zawarty w 2013 r.). Jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków (art. 27c u.p.e.a.).
3.13 Prawidłowo również w treści tytułu wykonawczego oznaczono wierzyciela, którym jest D. K.. Zgodnie bowiem z art. 29 ust 10 pkt 2 lit. a ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz.U. z 2017r., poz. 2137 ze zm.) do egzekucji należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków finansowych, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że uprawnienia wierzyciela określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przysługują dyrektorowi oddziału regionalnego w przypadku gdy jest on właściwy do rozstrzygania w sprawach o przyznanie płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.
3.14 Podsumowując, w sprawie doszło do naruszenia przez organy egzekucyjne oraz wierzyciela art. 33 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. poprzez wadliwe nieuwzględnienie zarzutów: braku wymagalności obowiązku na skutek rozłożenia na raty spłaty należności oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu podmioty te uwzględnią powyższe stanowisko, wydając stosowne rozstrzygnięcie.
3.15 Z uwagi na powyższe, po wznowieniu postępowania sądowego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji (punkt 1 wyroku), jak również uchylił postanowienia wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów (punkt 2 wyroku).