I SA/KE 179/20

I SA/Ke 179/20 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2021-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Danuta Kuchta
Magdalena Chraniuk-Stępniak /sprawozdawca/
Mirosław Surma /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 469/21 - Wyrok NSA z 2024-10-30
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 361
par. 2 ust. 1, par. 3 ust. 1, par. 4 ust. 1, par. 5 ust. 1, par. 6 ust. 1, par. 10 pkt 2 lit.a, par. 10 pkt 4 lit. b, par. 12 ust. 2 pkt 3, par. 18 ust. 3;
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2018 poz 1936
art. 21;
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - t.j.
Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 39;
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 2 ust. 1 pkt 23 lit. 5, art. 5 ust. 2, art. 18 ust. 6, art. 19 ust. 1 lit. b;
Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2021 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata I. S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w K. (Dyrektor) decyzją z (...). nr (...) uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z (...). nr (...) w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej
(PROW 2007-2013) oraz przyznał B. W. płatność rolnośrodowiskową na rok 2016 w łącznej wysokości 4302,65 zł, w tym w:
1. Wariancie: 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) (kod EFRROW 050460011111100, krajowa pozycja budżetowa 33010270000) w wysokości
2109,30 zł, w tym środki budżetu UE 1342,14 zł, środki krajowe 767,16 zł;
2. Wariancie: 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) (kod EFRROW 050460011111100, krajowa pozycja budżetowa 33010270000)
w wysokości 870,26 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 4858,54 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, w tym środki budżetu UE 553,74 zł, środki krajowe 316,52 zł;
3. Wariancie: 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 (kod EFRROW 050460011011100, krajowa pozycja budżetowa 33010270000) w wysokości
1323,09 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 3293,81 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, w tym środki budżetu UE 841,88 zł, środki krajowe 481,21 zł;
oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej, o którą ubiegano się we wniosku na rok 2016 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 6.4 Sady tradycyjne i umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w części dotyczącej wariantu 5.1 do działki rolnej Z1.
Dyrektor wskazał na podstawy prawne rozstrzygnięcia, tj. przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2018r., poz. 1936, t.j.) – dalej ustawa z 2007r., Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) – dalej rozporządzenie rolnośrodowiskowe oraz przepisy unijne: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFFROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) Nr 352/78, (WE) Nr 165/94, (WE) Nr 2799/98, (WE) Nr 814/2000, (WE) Nr 1290/2005 i (WE) Nr 485/2008 (Dz.Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm.) i Nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) Nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) Nr 73/2009 (Dz.Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608 ze zm.), Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) Nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, ze zm.).
Organ ustalił, że w wariancie 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) B. W. zgłosił do płatności powierzchnię 2,68 ha. W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono, że powierzchnia zgłoszona do płatności na działce ewidencyjnej nr 412 przekracza wyznaczoną powierzchnię PEG ORNE o 0,01 ha. Powierzchnia PEG dla tej działki wynosi
0,11 ha, natomiast powierzchnię wykluczoną stanowi grunt nieużytkowany rolniczo przyległy do rowu melioracyjnego — ziemia pochodząca z oczyszczenia rowu (dowodem jest zdjęcie nr 97 wykonane w trakcie kontroli na miejscu). Zatem
z płatności w wariancie 2.1 wykluczono powierzchnię 0,01 ha, przez co powierzchnia stwierdzona w tym wariancie wynosi 2,67 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych w tym wariancie a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej wynosi 0,37 % powierzchni stwierdzonej (0,01 ha/2,67 ha). Mając na uwadze art. 18 ust. 6 akapit pierwszy Rozporządzenia Nr 640/2014 w wariancie 2.1 płatność rolnośrodowiskową przyznano do powierzchni 2,67 ha w kwocie 2109,30 zł (2,67 ha pomnożono przez stawkę płatności dla wariantu 2.1, tj. 790 zł.).
We wniosku na rok 2016 rolnik ubiegał się też o płatność w wariancie 6.4 Sady tradycyjne do dwóch działek rolnych o łącznej powierzchni 0,40 ha. W trakcie kontroli na miejscu dla działki rolnej D1 o powierzchni deklarowanej 0,11 ha stwierdzono powierzchnię 0,02 ha, działka nie spełnia definicji działki rolnej (brak minimalnej powierzchni 0,10 ha), wobec tego została w całości wykluczona
z płatności. Zatem w wariancie 6.4 powierzchnia stwierdzona wynosi 0,29 ha,
a różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną wynosi 37,93 % powierzchni stwierdzonej (0,11 ha/0,29 ha) i zastosowanie ma art. 19 ust. 1 akapit drugi Rozporządzenia Nr 640/2014. Wobec powyższego odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 6.4. Ponadto, we wniosku
o przyznanie płatności strona zobowiązana była wskazać na działkach rolnych deklarowanych w wariancie 6.4 odmiany drzew wraz ze wskazaniem ich ilości, co też uczyniła. Natomiast we wniosku o przyznanie płatności do działki rolnej D1 rolnik podał tylko 10 szt. odmian jabłoni. Powyższą informację powielił 8 lipca 2016 r., kiedy złożył materiał graficzny, na którym wskazał położenie jabłoni. Dyrektor stwierdził, że rolnik nie spełnił jednego z podstawowych warunków otrzymania płatności w tym wariancie - brak minimalnej liczby 12 drzew (§ 10 pkt 4 lit b rozporządzenia).
Jednocześnie Dyrektor stwierdził, że ustalenia Kierownika w zakresie pomniejszenia płatności w wariancie 2.9 ze względu na nieprzestrzeganie wymogów wariantu są nieprawidłowe. We wniosku o płatność na rok 2016, w ramach wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) strona deklarowała działki rolne o łącznej 4,15 ha. W oparciu o raport z kontroli na miejscu oraz
o wyniki kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku i wynosi 3,72 ha. Z płatności wykluczono powierzchnię 0,35 ha z działki rolnej A, dla której w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono powierzchnię 0,39 ha, a nie 0,74 ha jak deklarowała strona. Ponadto z płatności wykluczono powierzchnię 0,08 ha z działki rolnej E deklarowanej o powierzchni 1,60 ha ze względu na przekroczenie powierzchni PEG SOR (PEG wykorzystywany dla wariantów sadowniczych, tj. 2.9- 2.12) na działkach ewidencyjnych nr 90, 91 i 94. Zatem łączna powierzchnia wykluczona z płatności
w wariancie 2.9 wynosi 0,43 ha i stanowi 11,56 % powierzchni stwierdzonej. Zatem
w tym przypadku zastosowanie ma art. 19 ust. 1 Rozporządzenia Nr 640/2014, zgodnie z którym płatność przysługiwałaby do powierzchni 2,86 ha. Zdaniem Dyrektora ustalenia Kierownika w tym zakresie są prawidłowe. Niemniej jednak
w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono szereg nieprawidłowości w wypełnianiu przez stronę wymogów na działkach rolnych zgłoszonych do płatności w wariancie 2.9 mające wpływ na płatność. W przypadku stwierdzenia uchybień w realizowaniu wymogów danego wariantu, należy zastosować pomniejszenia płatności wynikające z § 38 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Kierownik do wyznaczenia pomniejszenia płatności, o którym mowa powyżej przyjął, że powierzchnia na której powinny być realizowane wymogi wariantu 2.9 wynosi 3,72 ha. Zdaniem Dyrektora decyzja w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, tj. w 2014 r. określała, że rolnik w wariancie 2.9 podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na powierzchni 4,15 ha, zatem na tej powierzchni obowiązany był do przestrzegania wymogów tego wariantu. Powyższe ustalenia maja wpływ na kwotę pomniejszenia płatności.
W trakcie kontroli na miejscu na działkach rolnych B1, E1 i I1, których łączna powierzchnia stwierdzona wynosi 3,33 ha (1,59 ha + 1,52 ha + 0,22 ha) stwierdzono nieprzestrzeganie wymogów oznaczonych kodami E6, E10 i E13. Do pomniejszenia płatności uwzględniono współczynnik na poziomie 100 %, ze względu na fakt, że suma współczynników dla każdej z tych działek przekracza 100 %. Kierownik ustalił, że kwota pomniejszenia płatności w wariancie 2.9 wynosi 3942,65 zł, zatem kwota przyznanej płatności wynosi 461,75 zł. Zdaniem Dyrektora ustalenia te są błędne - pomniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.9 wynosi 3534,13 zł,
a kwota przyznanej płatności wynosi 870,27 zł. Jednocześnie szczegółowo przedstawiono sposób wyliczenia płatności przez organ odwoławczy.
Strona zarzuca, że na działce rolnej E1 nie policzono wszystkich sadzonek drzew owocowych. Jej zdaniem na działce rolnej E1 jest 989 szt. sadzonek i z tej liczby jest zapewniona minimalna obsada. Odnosząc się do powyższego zarzutu Dyrektor stwierdził, że w dniu kontroli, tj. 15 listopada 2016 r. na działce stwierdzono 121 szt. śliw, 72 szt. orzecha włoskiego oraz 139 szt. czereśni. Podczas powtórnej wizytacji na działce zastano nowe nasadzenia czereśni, których już nie policzono,
a jedynie wykonano zdjęcia obrazujące nowe nasadzenia. Na działce stwierdzono około 40 szt. drzew owocujących. Ponadto stwierdzono, że jest to sad mieszany
o nieregularnych nasadzeniach a drzewa mają w większości poniżej 15 lat (stwierdzono pojedyncze w wieku powyżej 15 lat). Drzewka nie posiadały miejsc uszlachetnienia, nie stwierdzono podkładek karłowych lub półkarłowych, brak świadectwa szkółkarskiego. W związku z niespełnieniem wymogu minimalnej obsady zastosowano kod E13 oraz kod E10, ze względu na fakt, że na działce stwierdzono utrzymywanie drzew, które nie znajdują się w okresie owocowania. Ponadto stwierdzono, że działka w dniu kontroli była zachwaszczona, z dużą ilością uschniętych sadzonek, samosiewy leśnych drzew i krzewów (uwagi inspektorów terenowych na stronie 23 raportu). Wykonane w dniu kontroli zdjęcia (fotografie nr 51-65) jednoznacznie wskazują, że na działce rolnej E1 strona nie prowadziła produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Potwierdzają to również pozostałe ustalenia kontroli. Ponadto strona nie zgadza się z pomniejszeniem powierzchni działki ze względu na przekroczenie powierzchni PEG. Odnosząc się do tego zarzutu, Dyrektor wyjaśnił, że w wariancie 2.9 wykorzystywany jest PEG_SOR, których wielkości odbiegają od deklaracji strony i dla działek ewidencyjnych nr: 90 wynosi 0,61 ha; 91 - 0,23 ha; 94 - 0,09 ha, natomiast dla pozostałych działek ewidencyjnych nr 77, 92 i 96 jest zgodny z deklaracją rolnika. Zredukowanie deklarowanych powierzchni do powierzchni PEG SOR dla działki rolnej E1 powoduje wykluczenie z płatności 0,08 ha. Rolnik nie zgadza się również z wykluczeniem
z działki rolnej A1 powierzchni 0,35 ha, bowiem jego zdaniem cała działka jest zagospodarowana. Odnosząc się do powyższego Dyrektor stwierdził, że w dniu kontroli na działce stwierdzono 185 szt. jabłoni owocujących w wieku powyżej 15 lat. Na działce stwierdzono również 30 szt. leszczyny oraz 8 szt. orzecha włoskiego. Leszczyna i orzech włoski nie są natomiast objęte pomocą finansową w programie rolnośrodowiskowym (rośliny te nie zostały wymienione w załączniku nr 4 do rozporządzenia). Powierzchnię stwierdzoną działki rolnej A1 (0,39 ha) stanowi uprawa jabłoni kwalifikującej się do płatności, natomiast powierzchnia wyłączona to uprawa leszczyny i orzecha włoskiego (dowód: szkic działki wykonany w dniu kontroli).
Dyrektor wskazał ponadto, że wbrew twierdzeniom strony, organy ARiMR podjęły wszelkie środki zmierzające do zawiadomienia strony o zamiarze przeprowadzenia kontroli, mimo tego, że nie miały takiego obowiązku (art. 25 Rozporządzenia Nr 809/2014). Kontrola na działkach odbyła się bez obecności producenta, natomiast ostatecznie rolnik był obecny podczas kontroli na miejscu,
o czym świadczy zapis w raporcie z kontroli na miejscu.
Rolnik 8 lipca 2016 r. w formie elektronicznej złożył wycofanie części wniosku w zakresie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 5.1 do działki rolnej Z1. Zdaniem Dyrektora, Kierownik prawidłowo ustalił powierzchnię kwalifikującą się do przyznania płatności w wariancie 5.1. W oparciu o raport z kontroli na miejscu oraz w oparciu o wyniki kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku i wynosi
3,37 ha. Z płatności wykluczono powierzchnię 0,19 ha ze względu na przekroczenie powierzchni PEG TUZ (powierzchnia ewidencyjno - gospodarcza wyznaczona
w ramach trwałego użytku zielonego) na działkach ewidencyjnych nr 492, 750, 505
i 747. Ponadto podczas kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono, że część działki ewidencyjnej nr 750 deklarowanej do płatności położona jest poza obszarem Natura 2000. Mając powyższe na uwadze, deklarowane do płatności powierzchnie zredukowano do powierzchni PEG TUZ i zapisano dla działek ewidencyjnych nr: 492 - 0,36 ha; 750 - 0 ha; 505 - 0,15 ha; 747 — 0 ha. Łączna powierzchnia wykluczona
z płatności z powodu przekroczenia powierzchni PEG TUZ wynosi 0,06 ha. Ponadto w trakcie kontroli administracyjnej niniejszej sprawy dokonano kontroli zobowiązania podjętego w ramach wariantu 5.1,w wyniku, którego stwierdzono, że na działkach ewidencyjnych nr 243, 154, 125 i 62 rolnik zgłosił do płatności powierzchnie nie objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. W związku z powyższym powierzchnie zgłoszone do płatności na ww. działkach ewidencyjnych zostały zredukowane do powierzchni podjętego zobowiązania: na działce ewidencyjnej nr 243 do powierzchni 0,68 ha; na działce ewidencyjnej nr 154 do powierzchni 0,20 ha; na działce ewidencyjnej nr 125 do powierzchni 0,43 ha oraz na działce ewidencyjnej nr 62 do powierzchni 0,25 ha. Łączna powierzchnia łąk trwałych wyłączona z płatności ze względu na nieobjęcie ich zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wynosi 0,13 ha. Podsumowując łączna powierzchnia wykluczona z płatności w wariancie 5.1 wynosi 0,19 ha i stanowi 5,64 % (0,19 ha/3,37 ha) powierzchni stwierdzonej. Zatem w tym przypadku zastosowanie ma art. 19 ust. 1 Rozporządzenia Nr 640/2014.
W trakcie kontroli na miejscu stwierdzono szereg nieprawidłowości
w wypełnianiu przez stronę wymogów na działkach rolnych zgłoszonych do płatności w wariancie 5.1, mające wpływ na płatność zgodnie z § 38 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Rolnik w 2014 r. w wariancie 5.1 podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na powierzchni 2,38 ha, które w kolejnym roku zwiększył do powierzchni 3,37 ha. W trakcie kontroli na miejscu na wszystkich działkach rolnych deklarowanych w wariancie 5.1 stwierdzono nieprzestrzeganie wymogów oznaczonych kodami N9, N10, N11, N12, N09, N018, N20. Do pomniejszenia płatności uwzględniono współczynniki procentowe (załącznik nr 7 rozporządzenia).
Jednocześnie Dyrektor przedstawił sposób wyliczenia zmniejszenia płatności dla działek: działka rolna F1 - kod N9, G1 – kod N9, H1 – kod N09, N10, N11, N12, N1 - N09, P1 - kod N9, R1 - kod N9, S1 - N09, N018, N10 i N12, Tl - N09, N018, N10 i N12, U1 - kod N020, Działka rolna V1 - kod N11, Działka rolna W1 - kod N09, N020, N10 i N12. Łączna kwota pomniejszenia płatności wynosi 2773,21zł, zatem kwota przyznanej płatności w wariancie 5.1 wynosi 1323,09zł (4096,30zł - 2773,21zł). Zdaniem Dyrektor ustalenia Kierownika w tym zakresie są prawidłowe.
Strona podważa zasadność zastosowania kodu N09 do działek rolnych F1, G1, H1, N1, P1, R1, S1, T1, W1, gdyż zdaniem strony zastosowano go w oparciu
o przypuszczenia, a nie w oparciu o dowody z datą pewną. Odnosząc się do powyższego, organ podał, że do działek rolnych F1 i G1 zastosowano kod N9,
a nie N09. Ponadto inspektorzy terenowi dokonywali oględzin ww. działek rolnych dwukrotnie, w listopadzie i w grudniu 2016 r. Potwierdzeniem są ich uwagi w raporcie z kontroli (str. 30 raportu) - działki koszone w listopadzie lub w grudniu po powiadomieniu o kontroli. Potwierdzeniem są również zdjęcia wykonane
w listopadzie i w dniu ponownej wizytacji działek, tj. 13 grudnia 2016 r. Ponadto stwierdzono również inne nieprawidłowości: wykoszenie całych działek, pozostawienie niewłaściwego fragmentu nieskoszonego niż wskazany przez rolnika na materiale graficznym, niezebranie skoszonej biomasy jak i niewłaściwą wysokość koszenia (cyt. "delikatnie tylko przycięto końce, aby nie było widać pozostawionej niezebranej trawy"). Rolnik podnosi, że wysokość koszenia została zweryfikowana
w niewłaściwym terminie, gdyż od koszenia minęło dwa miesiące, a trawa nie stoi
w miejscu tylko pod wpływem dostatecznej wilgoci szybko rośnie. Raport z kontroli na miejscu Nr 214/OR06/0000149/16 wraz z dokumentacją fotograficzną i szkicami działek rolnych bezsprzecznie potwierdzają ustalenia kontroli.
Strona 5 grudnia 2017 r. złożyła do Kierownika Protokół oględzin wraz
z płytami DVD, w którym dokonano sprawdzenia spełniania wymogów na działkach deklarowanych do płatności. Rolnik wskazał tam ilości poszczególnych odmian drzewek, natomiast na płycie DVD zapisał filmy nagrywane podczas procesu ich liczenia. Protokół sporządziła strona wraz z synem oraz E. Ł. Ponadto strona kwestionuje stwierdzone podczas kontroli na miejscu nieprawidłowości
w odniesieniu do działek rolnych deklarowanych w wariancie 5.1, co zostało już kilkukrotnie rozpatrywane przez organ odpowiedzialny za kontrole. Dyrektor nie dał wiary złożonemu przez stronę protokołowi i zważywszy na to, że nie stanowi on dokumentu urzędowego w myśl art. 76 § 1 k.p.a. stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie. Ponadto protokół nie jest poparty żadnymi dowodami (brak możliwości zweryfikowania terminu wykonania zdjęć i filmów, brak wskazania sposobu identyfikacji działek rolnych w terenie oraz dowodów na poparcie wniosków płynących z protokołu). Dyrektor zarzucił protokołowi również brak obiektywizmu, ze względu na powiązania rodzinne strony ze składem wykonującym oględziny.
Na powyższą decyzję B. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o zmianę lub unieważnienie zaskarżonej decyzji i skierowanie jej do ponownego rozpatrzenia.
W ocenie strony zaskarżona decyzja jest nieobiektywna, nie uwzględnia i pomniejsza dowody rolnika oraz narusza przepisy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z 15 listopada 2020 r. zatytułowanym "Skarga - aneks" skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie decyzji organu I instancji zmieniając ją bez zachowania dwuinstancyjności w sytuacji, gdy organ powinien był tę decyzję uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji na postawie art. 138 § 2 k.p.a., gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania;
- § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżący nie spełnia warunków przyznania płatności rolno środowiskowej;
- art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. przez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji, której to odrzucono bez uzasadnienia dowody rolnika co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu,
a w rezultacie ustosunkowania się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;
- art. 6 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez działanie sprzeczne z przepisami prawa, co skutkuje uznaniem sposobu prowadzenia przedmiotowego postępowania za niebudzącego zaufania jego uczestnika do organów władz publicznej;
- art. 8, art. 9, art. 11 i art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. jak też art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 23
i art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.
Skarżący ponadto zarzucił naruszenie art. 25 i art. 26 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z 17 lipca 2014 i ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 poprzez przeprowadzenie kontroli na miejscu w sposób sprzeczny zasadami wskazanymi
w podanych przepisach, w tym:
a. przez zawiadomienie skarżącego o kontroli w nieprawidłowy sposób, bez zapowiedzenia kontroli z należytym wyprzedzeniem pozwalającym skarżącemu na stawienie się na miejscu kontroli o wyznaczonej porze, przez co skarżący nie miał możliwość uczestniczenia w inspekcji terenowej a kiedy skarżący zakwestionował nieprawidłowy wynik kontroli i wnioskował o zweryfikowanie tego w jego obecności
w terenie kategorycznie mu tego odmówiono;
b. przystąpienie do kontroli i jej przeprowadzenie przez kontrolerów bez ważnych upoważnień ponieważ 1 grudnia 2016 r. w czasie pierwszego spotkania, ale po wizytacji w terenie trwającej od 15 listopada 2016 r. wylegitymowano się wadliwym upoważnieniami, które to fakty rolnik przedstawiał w złożonych pismach;
c. nieobiektywne przeprowadzenie kontroli i brak współpracy ze skarżącym poprzez co popełniono szereg błędów w przeprowadzeniu kontroli;
d. przesłanie skarżącemu samego raportu z kontroli bez zdjęć i szkiców w wyniku czego nie miał odniesienia do całościowego wyniku kontroli w przypadku gdy odmówiono mu zweryfikowania tych materiałów z faktami w terenie i nie miał możliwości skutecznego wniesienia uwag bo materiały te zawierają istotne wady, których bez powiązania raportu z nagranymi płytkami nie jest w stanie zweryfikować;
2. art. 24 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z 17 lipca
2014 r. poprzez przeprowadzenie kontroli na działkach skarżącego w sposób naruszający zasady ogólne wymienione w podanym artykule;
3. art. 19 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014
z 11 marca 2014 poprzez niezasadne wymierzenie skarżącemu rażąco wysokich kodów niezgodności z powodu przewinień niezgodnych z rzeczywistym stanem;
4. art. 79 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie zawiadomienia o terminie kontroli w sposób nieprawidłowy, co uniemożliwiło skarżącemu należyte wzięcie udziału w całej kontroli, zadanie pytań kontrolerom i złożenie wyjaśnień głównie odnośnie kontroli na działkach podczas pomiarów i liczenia drzewek i odmowa powtórzenia kontroli pomiaru wnioskowana przez rolnika;
5. art. 7, art., 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz brak właściwych w sprawie ustaleń i uzasadnień, a także niepodjęcia kroków do dokładnej wyjaśnienia sprawy, odmowa sprawdzenia poprzez wizytację działek rolnych z udziałem rolnika lub wyznaczenia innych kontrolerów, brak zweryfikowania twierdzeń, podważeń i dowodów rolnika i w konsekwencji:
a. brak należytego uzasadnienia dla przyjęcia sposobu obliczania owocowania;
b. nie uwzględnienie dążeń rolnika do dokładnego wyjaśnienia sprawy poprzez np. sprawdzenia jego dowodów i twierdzeń w jego obecności na gruncie lub wyznaczenie niezależnych od kontrolerów ekspertów rolnictwa ekologicznego, bo wg. rolnika nie obiektywnie oceniali działki fotografując nieużytki sąsiadujące lub sąsiednie aby udokumentować wpisane nieprawidłowości na działkach rolnika co jest uwidocznione na zdjęciach i o sprawdzenie czego na rozprawie wnioskuje rolnik
w celu pokazania tych właśnie uchybień;
c. niezasadne policzenie roślin towarzyszących niekomercyjnych (pojedynczych orzechów włoskich i leszczyny nie zacieniających drzew głównych) dopuszczonych
w sadach ekologicznych zgodnie z (zał.X) a pominiecie drzew głównej obsady z tego samego wariantu dz.A,E,D;
d. niezasadne przyjęcie, jedynie na podstawie przypuszczeń organu, że działki skarżącego zostały skoszone w innym terminie niż podany w kartach upraw 2016 r. Powołuję się na sprawę sygn. akt III SA/Gl 490/18, gdzie ci sami kontrolerzy dokumentowali zdjęciami spoza działki rolnika nieprawidłowości aby uprawdopodobnić nadane kody nieprawidłowości;
e. nieuwzględnienie przez organ, że czereśnia rośnie wolniej niż śliwa, co skutkuje tym, że jest jej mniejsza widoczność na działkach i wykonanych zdjęciach a głównie w czasie liczenia, które było pośpieszne z dalekiej odległości, nie dokładne zapisywanie wyników dla każdego rzędu dla paru gatunków i w przypadku podważania przez rolnika nieuwzględnienie dowodów np. filmów, gdzie dokładność liczenia jest większa bo każde drzewko zostało najechane przez kamerę zliczone
i wszystko jest sprawdzalne bo emisję można zatrzymać, cofnąć;
f. nieuwzględnienie, że sad znajdujący się na działce rolnej jest owocujący jeżeli zebrano danej działki plon uwidoczniony w kartach upraw, rejestrze sprzedaży, raporcie kontroli jednostki certyfikującej, w certyfikacie zgodności i niesłuszne nadanie kodu E10. Tym bardziej, że kontrola odbywała się w grudniu i jak też stwierdzili w raporcie sam kontrolerzy "Poza okresem owocowania". Załączniki:(l),(2),(3),(4),(5), (sten.odpBBR);
g. nieuwzględnienie, że sady w danym wariancie są owocujące bo rolnik zebrał określonej wielkości plon zapisany w certyfikacie i sprzedał min. 30 % plonu co zapisane jest w rejestrze sprzedaży zgodnie z przepisami a nie na podstawie przypuszczeń bo jak stwierdzili kontrolujący, że "dokładna weryfikacja jest niemożliwa ze względu na termin kontroli poza terminem owocowania".
Skarżący szczegółowo uzasadnił ww. zarzuty. Dodatkowo wskazał, że w jego ocenie zdjęcia z kontroli zostały wykonane celowo na jego niekorzyść, tj. zdjęcie nr 1, 3, 20, 181, 187 i 189, 183 – 6 i 192, 195 – 6, 198 – 204, 216 – 7, 218. Zarzucił przy tym niedostateczne uwidocznienie i udokumentowanie poszczególnych wykluczeń
i uchybień. Według skarżącego nieprawidłowo też zastosowano kody nieprawidłowości, tj. kod DR53, E1 i E6, H1, N09, N10, N12, N18, N20.
Skarżący wniósł o zmianę decyzji i przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem lub uchylenie decyzji. Do pisma załączył: oświadczenie o sposobie liczenia, rejestr ekologicznej produkcji roślinnej, rejestr sprzedaży, wykaz działek z wielkością plonów raportu kontroli jednostki certyfikującej; rejestr – produkcja roślinna – uprawy polowe; certyfikat zgodności wydany przez jednostkę certyfikującą z wyszczególnieniem roślin oraz ich plonów w tonach.
W kolejnym piśmie procesowym z 21 listopada 2020 r. stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący podniósł, że organ z góry nie uwzględnił przeciwdowodów rolnika. Wskazał, ze dowód z kontroli stanowił jedyny dowód,
a organy nie wyjaśniły czy osoby przeprowadzające kontrolę miały stosowne uprawnienia. Wniósł o odtworzenie dołączonych przez organ płyt CD/DVD na rozprawie, celem umożliwienia rolnikowi wskazania uchybień w materiale dowodowym. Podniósł ponadto, że zgodnie z rejestrem prowadzonym przez producenta rolnego plon z działki został zebrany, co wyklucza możliwość kwestionowania owocowania. Skarżący wskazywał na powyższe w zastrzeżeniach do raportu z kontroli.
W pismach procesowych z 30 listopada 2020 r., z 1, 3, 9, 11 i 31 grudnia
2020 r. skarżący przedstawił tezy, że posiadał w 2016 r. sady owocujące, a organ błędnie i bezpodstawnie wpisał, że sady są nieowocujące; działki rolne i użytkował je w całości zgodnie z deklaracją a organ błędnie i bezpodstawnie bez wiarygodnego uzasadnienia wpisał zaniżoną powierzchnię nie podając jaką metodą i kiedy tą powierzchnię pomierzył i jaką zastosował tolerancję pomiaru i czy urządzenie, którym mierzył miało ważną atestację; że działki użytkował w całości zgodnie z wymogami niezmiennie od 2014 r. w pakiecie 6.4, a organ błędnie i bezpodstawnie odmówił płatności oraz bez wiarygodnego uzasadnienia wpisał zaniżoną powierzchnię nie podając jaką metodą, kiedy tą powierzchnię pomierzył i jaką zastosował tolerancję pomiaru i czy urządzenie, którym mierzył miało ważny certyfikat oraz na podstawie map zawierających błędy i przesunięcia linii granicznych; posiadanie i użytkowanie zgodnie z deklaracją i wymogami udokumentowane zostało protokołem ze zdjęciami
i filmami. W ocenie skarżącego organ dokonał ww. ustaleń jedynie na podstawie domniemań a nie udokumentowań naruszając przepisy przytoczone w skardze.
W ocenie skarżącego organ ponadto naruszył art. 5 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Delegowanego Komisji nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. Na potwierdzenie swoich tez skarżący przedstawił dowody opisane w ww. pismach procesowych.
Na rozprawie 22 lutego 2021 r. skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia pisemnej odpowiedzi na pisma złożone w toku postępowania sądowego karty: 38, 71, 79, 86, 99 i 110 z tego powodu, że organ nie odniósł się do prośby skarżącego o ponowienie kontroli z udziałem innych kontrolerów. Umożliwiłoby to organowi weryfikację twierdzeń skarżącego. Zdaniem skarżącego osoby dotychczas kontrolujące m.in. nie przeliczyły ilości drzew. Intencją skarżącego jest aby otrzymywał dopłaty w takiej wysokości, jaka odpowiada jego pierwotnej deklaracji, kiedy rozpoczynał zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Nie zgadza się z wynikami kontroli, które przeczą jego pierwotnej deklaracji. Pełnomocnik organu oświadczył, że wynik kontroli był wielokrotnie weryfikowany na wniosek skarżącego i nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Nieracjonalna i niecelowa byłaby obecnie kontrola na gruncie dla potwierdzenia stanu z 2016 r. Upływ czasu zmienił stan nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. 2019.2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2019 poz. 2325.), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Spór w sprawie dotyczy kwestii prawidłowości ustalenia przez organy wielkości powierzchni kwalifikowanej do przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 w ramach: pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, w wariantach 2.1 Uprawy rolnicze oraz 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe; pakietu 5, w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarze Natura 2000 oraz w ramach pakietu zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, w wariancie 6.4 - Sady tradycyjne. Sporne są także ustalenia organów w zakresie wypełniania obowiązków wskazujących na realizację programu rolnośrodowiskowego przez wnioskodawcę w zakresie wyżej opisanych wariantów.
Rozważyć należało, czy organy obu instancji zasadnie dokonały stosownych zmniejszeń płatności lub odmówiły płatności w poszczególnych wariantach.
Ocenę powyższego należy rozpocząć przywołując ramy prawne kontrolowanej sprawy.
Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego określa warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Podstawowymi wymogami są wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (§ 3 ust. 1 rozporządzenia). Stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, zwanym dalej "obszarem zatwierdzonym", i zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa, a w przypadku o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, działki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów objęte obszarem zatwierdzonym. Obszar zatwierdzony w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, oznacza w przypadku systemów pomocy obszarowej - obszar, w odniesieniu do którego spełniono wszystkie kryteria kwalifikowalności lub inne obowiązki związane z warunkami przyznania pomocy, bez względu na liczbę uprawnień do płatności, które posiada beneficjent; lub w przypadku środków wsparcia obszarowego - obszar poletek lub działek zidentyfikowanych w drodze kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu. Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany.
Z powyższych przepisów wynika, że realizacja przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego ma charakter trwały, kilkuletni, a rolnik, który występuje o przyznanie płatności w tym zakresie, przyjmuje na siebie co najmniej pięcioletnie zobowiązanie realizacji tego programu. W ramach tego otrzymuje pomoc finansową udzielaną na wspieranie przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego realizowanego na podstawie podjętego zobowiązania w ramach pakietów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Płatność udzielna jest na corocznie składany wniosek rolnika i tak też jest przyznawana, to jest na dany rok, w drodze decyzji administracyjnej (§ 23 ust. 2 i ust. 3, § 18 ust. 1, § 26 ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia). Zobowiązanie, co do zasady, wyznacza pierwsza decyzja o przyznaniu płatności. Wyjątek od tej zasady przewiduje przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ustanawiając katalog dopuszczalnych zmian zobowiązania. Jednym z nich jest możliwość dodania w drugim lub trzecim roku realizacji zobowiązania poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5, 6 lub 7 rozporządzenia.
Przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (§ 18 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Powyższe oznacza, że płatności co do zasady przysługują do powierzchni objętych zobowiązaniem ustalonym w oparciu o zatwierdzone do płatności powierzchnie do których przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskową, z wyłączeniem sytuacji określonej w § 6 ust. 1 rozporządzenia.
Zgodnie z § 10 pkt 2 lit a rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową w ramach pakietu 2 jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami Rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego Rozporządzenie (EWG) Nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, z późn. zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin.
Ponadto wskazać należy, że stosownie do § 12 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego pakietu 2 jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w ust. la załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli jest utrzymana, z tolerancją do 10%, minimalna obsada drzew i krzewów określona w załączniku nr 4a do rozporządzenia, z tym że w przypadku sadów mających nie mniej niż 15 lat minimalna obsada drzew wynosi 125 drzew na hektar, a co najmniej 90% tych drzew jest uprawianych nie krócej niż 15 lat.
Załącznik nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego prezentuje wymogi
poszczególnych wariantów. Zgodnie z nim wymogami dla wszystkich wariantów pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne z wyłączeniem wariantu 2.3. Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) i 2.4. Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) jest: prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby; w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego: jest tyle drzew w okresie owocowania lub na podkładkach karłowych lub półkarłowych, ile jest wymagane do spełnienia warunku określonego w § 12 ust. 2 pkt 3, a uprawa tych drzew jest prowadzona nie krócej niż rok, jest tyle krzewów owocujących, ukorzenionych i spełniających wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału siewnego roślin sadowniczych, określone dla krzewów jagodowych i borówki w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, ile jest wymagane do spełnienia warunku określonego w § 12 ust. 2 pkt 3.
Wymogi dodatkowe dla wariantu 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), wariantu 2.10. Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), wariantu 2.11. Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), oraz wariantu 2.12. Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania): wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa, utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w poniższej tabeli, a w przypadku równoczesnej realizacji na tych samych użytkach rolnych wariantu 6.4 - utrzymywanie obsady drzew, której poziom mieści się w ramach poziomu obsady drzew obliczonej na podstawie rozstawy drzew, jaką należy stosować w ramach tego wariantu, zgodnie z częścią V Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie ust. 4 pkt 1.
Zgodnie z § 10 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, warunkiem przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 4 oraz 5 jest posiadanie przez rolnika dokumentacji przyrodniczej, sporządzonej w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia lub w roku rozpoczęcia realizacji zobowiązania w ramach określonych wariantów tych pakietów oraz (w przypadku wariantów 4.1/5.1-4.9-5.9) użytkowanie działek rolnych jako trwałe użytki zielone, natomiast w przypadku wariantu 4.10/5.10 jest występowanie na działkach rolnych typów siedlisk przyrodniczych wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego § 12 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Wymogami dla pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000:
zakaz przeorywania, wałowania i podsiewu;
zakaz włókowania w okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 1 września;
zakaz stosowania ścieków i osadów ściekowych;
zakaz budowy i rozbudowy urządzeń melioracji wodnych szczegółowych tworzących system melioracji wodnych, z wyłączeniem urządzeń mających na celu utrzymanie lub poprawę wartości przyrodniczej (nie dotyczy bieżącej konserwacji);
niestosowanie środków ochrony roślin, z wyjątkiem selektywnego i miejscowego niszczenia uciążliwych chwastów z zastosowaniem odpowiedniego sprzętu (np. mazaczy herbicydowych), po uzgodnieniu z podmiotem, o którym mowa w § 2 ust. 2.
Wymogi dodatkowe dla wariantu 5.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków:
zakaz wapnowania, chyba że wapnowanie nie wpłynie negatywnie na realizację celu pakietu;
zakaz nawożenia, przy czym na obszarach innych niż obszary nawożone przez namuły rzeczne dopuszcza się nawożenie azotem i nieprzekraczanie maksymalnej dawki azotu wynoszącej 60 kg/ha w danym roku;
niestosowanie jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych w terminie od dnia 1 kwietnia do dnia 31 lipca;
w przypadku użytkowania:
a) kośnego trwałych użytków zielonych:
- koszenie w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września; wysokość koszenia 5-15 cm,
- pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola - 30-50%, przy czym w dwóch kolejnych latach należy pozostawić inne części tej działki nieskoszone,
- usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany,
- zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do środka koszonej powierzchni trwałych użytków zielonych.
W myśl § 10 pkt 4 lit b rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w ramach wariantu czwartego pakietu szóstego, płatność rolnośrodowiskową jest przyznawana, jeżeli rolnik posiada sad, w którym znajduje się co najmniej 12 drzew owocowych mających nie mniej niż 15 lat co najmniej z 4 gatunków lub odmian, przy czym korony tych drzew znajdują się na wysokości co najmniej 120 cm, a obwód ich pni na wysokości około 1 m jest nie mniejszy niż 47 cm, a jednocześnie liczba tych drzew w przeliczeniu na 1 ha powierzchni sadu jest nie mniejsza niż 90.
Natomiast zgodnie z § 38 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów Pakietu 2, 4, 5, 6 lub 8 płatność rolnośrodowiskowa w części dotyczącej wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiąca iloczyn:
współczynnika procentowego określonego w załączniku nr 7 do rozporządzenia oraz
kwoty stanowiącej iloczyn:
wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego wariantu, gdyby rolnik przestrzegał tych wymogów, oraz
procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego wariantu.
Narzędziem służącym weryfikacji informacji podanych przez producenta są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, o których mowa w art. 74 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE ) Nr 1306/2013, art. 24 ust. 1 oraz art. 28 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014. Zgodnie z tymi przepisami kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie płatności, pozwalają na wykrycie niezgodności, w szczególności zaś na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola jest możliwa i stosowna i gwarantują, że spełnione są kryteria kwalifikowalności zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia, że występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych, wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi.
Zgodnie z art. 70 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Państwa członkowskie mają obowiązek wytyczać działki referencyjne w sposób identyfikowalny, mierzalny, umożliwiający niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację oraz określają w odniesieniu do każdej działki maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia. Działka referencyjna oznacza wyznaczony obszar geograficzny, któremu przypisany jest niepowtarzalny numer identyfikacyjny i który jest zarejestrowany w systemie identyfikacji działek rolnych państwa członkowskiego. Obowiązkiem państw członkowskich jest coroczna ocena jakości systemu identyfikacji działek rolnych (art. 6 Rozporządzenia Komisji Nr 640/2014).
W oparciu o wskazany system identyfikacji oraz przepisy określające warunki dla poszczególnych wariantów zobowiązania rolnośrodowiskowego prowadzone są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu dotyczące prawidłowości zadeklarowanej powierzchni łącznie z oceną i kontrolą spełniania warunków do wnioskowanych dopłat.
Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów na wysokość przyznanych płatności wpływa również spełnienie wymogów określonych dla poszczególnych wariantów podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Wniosek B. W. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 jest, co wynika z akt sprawy, wnioskiem kontynuacyjnym w związku z realizacją zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w 2014 r. w wariantach 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), 5.1 - Ochrona siedlisk ptaków Natura 2000, w wariancie 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) i 6.4 - Sady tradycyjne.
Istotą sporu jest przyznanie płatności w niższej niż deklarowana wysokości w ramach: pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, w wariantach 2.1 Uprawy rolnicze oraz 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe; pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 oraz odmowa przyznania płatności w ramach pakietu zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, w wariancie sady tradycyjne (wariant 6.4).
Zasadnie zdaniem Sądu, rozstrzygając w zakresie płatności rolnośrodowiskowej za 2016 rok w ramach wariantu 6.4. Sady tradycyjne, organy odmówiły przyznania tej płatności.
We wniosku na rok 2016 rolnik ubiegał się o płatność w tym wariancie do dwóch działek rolnych o łącznej powierzchni 0,40 ha. W trakcie kontroli na miejscu dla działki rolnej D1 o powierzchni deklarowanej 0,11 ha stwierdzono powierzchnię 0,02 ha, co doprowadziło do słusznego wniosku, że działka ta nie spełnia definicji działki rolnej (brak minimalnej powierzchni 0,10 ha), wobec tego została w całości wykluczona z płatności. Zatem w wariancie 6.4 powierzchnia stwierdzona wynosi 0,29 ha, a różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi 37,93 % powierzchni stwierdzonej (0,11 ha/0,29 ha).
W takim przypadku zastosowanie znajduje art. 19 ust. 1 akapit drugi Rozporządzenia Nr 640/2014, w myśl którego gdy powierzchnia zadeklarowana we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną oraz gdy różnica ta przekracza 20 % obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaję się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Wobec powyższego zasadnie organ odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 6.4.
Zauważenia nadto wymaga, że we wniosku o przyznanie płatności strona zobowiązana była wskazać na działkach rolnych deklarowanych w wariancie 6.4 odmiany drzew wraz ze wskazaniem ich ilości. W przypadku działki rolnej D1 rolnik podał tylko 10 szt. odmian jabłoni. Powyższą informację powielił 8 lipca 2016 r., kiedy złożył materiał graficzny, na którym wskazał położenie jabłoni.
Tym samym rolnik nie spełnił dodatkowo jednego z podstawowych warunków otrzymania płatności w tym wariancie, którą jest minimalna liczba 12 drzew w sadzie (§ 10 pkt 4 lit b rozporządzenia rolnośrodowiskowego). W myśl tego przepisu warunkiem przyznania płatności jest posiadanie przez rolnika sadu, w którym znajduje się co najmniej 12 drzew owocowych mających nie mniej niż 15 lat, składających się z co najmniej 4 gatunków lub odmian (...).
Podniesienia wymaga, że zadeklarowanie 10 drzew nie było wynikiem oczywistego błędu który mógł być skorygowany. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że błąd jest oczywisty, jeżeli ujawnia się go bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wyłącznie na podstawie weryfikacji samego wniosku i załączników do wniosku. Błąd oczywisty to błąd, który można dostrzec "na pierwszy rzut oka", inaczej niebudzący wątpliwości, którego wykrycie nie wymaga przeprowadzenia działań kontrolnych. W rozpoznawanej sprawie sam skarżący zadeklarował we wniosku na działce D1 10 drzew i ilości tej nie skorygował. Skoro pomoc jest przyznawana na wniosek którego zakresem organ jest związany to rozstrzygnięcie jest wydawane na podstawie danych przedstawionych we wniosku. Za rzetelność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności odpowiada rolnik. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności i potwierdzając prawidłowość wpisanych w nim danych rolnik składa oświadczenie.
Nie jest zatem zasadny zarzut skarżącego naruszenia art. 8, art. 9, art. 11 i art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. jak też art. 64 § 2 k.p.a. W sprawie nie zachodziły bowiem okoliczności skutkujące obowiązkiem organu wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku.
Sąd stwierdza, że prawidłowe było także przyznanie stronie płatności rolnośrodowiskowej za 2016 rok w ramach pakietu 2 w wariancie 2.1. Uprawy rolnicze w wysokości 2.109,30 zł.
W wariancie tym B. W. zgłosił do płatności powierzchnię 2,68 ha. Jednakże w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku prawidłowo stwierdzono, że powierzchnia zgłoszona do płatności na działce ewidencyjnej nr 412 przekracza wyznaczoną powierzchnię PEG ORNE o 0,01 ha. Powierzchnia PEG dla tej działki wynosi 0,11 ha, natomiast powierzchnię wykluczoną stanowi grunt nieużytkowany rolniczo przyległy do rowu melioracyjnego — ziemia pochodząca z oczyszczenia rowu. Dowodem dokonanych ustaleń jest zdjęcie nr 97 wykonane w trakcie kontroli na miejscu. Zatem z płatności w wariancie 2.1 zasadnie wykluczono powierzchnię 0,01 ha, przez co powierzchnia stwierdzona w tym wariancie wynosi 2,67 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych w tym wariancie, a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej wynosi 0,37 % powierzchni stwierdzonej (0,01 ha/2,67 ha). Mając na uwadze art. 18 ust. 6 akapit pierwszy Rozporządzenia Nr 640/2014 oraz uwzględniając, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną nie przekraczała 3% lub 2 ha, przyznano płatność do powierzchni stwierdzonej, tj. do powierzchni 2,67 ha w kwocie 2109,30 zł (2,67 ha pomnożono przez stawkę płatności dla wariantu 2.1, tj. 790 zł.).
Jako właściwe należy również ocenić rozstrzygnięcie organu o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w części dotyczącej wariantu 5.1 do działki rolnej Z1, albowiem było ono konsekwencją cofnięcia wniosku przez stronę w tym zakresie.
We wniosku na rok 2016 w ramach wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe powierzchnia deklarowana kwalifikowana wynosiła 4,15 ha., natomiast w toku prowadzonego postępowania stwierdzono powierzchnię kwalifikującą się do płatności 3,72 ha.
Organ zasadnie zakwestionował w tym wariancie powierzchnie działek nr 90, 91, 94 albowiem ich powierzchnia stwierdzona była większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania. Zatwierdzenie tych działek możliwe było bowiem tylko w zakresie takiej powierzchni, jakie zostały zawnioskowane w pierwszym roku. Istotny jest bowiem zakres podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2014 roku. Dla organu przyznającego płatność za 2016 r. punktem odniesienia co do powierzchni wskazanych działek była ich powierzchnia zatwierdzona. Powierzchnia 0,03 ha stwierdzona na działce ewidencyjnej o nr 90, powierzchnia 0,01 ha stwierdzona na działce ewidencyjnej o nr 91 oraz powierzchnia 0,04 ha stwierdzona na działce ewidencyjnej nr 94, nie mogła zostać zatwierdzona, skoro beneficjent nie podjął na nich zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jak wskazano wyżej dla przyznania płatności w kolejnych latach kluczowe znaczenie ma okoliczność, że kolejne decyzje wydawane są w odniesieniu do powierzchni gruntu zadeklarowanej przez rolnika i przyjętej do płatności pierwszą decyzją. W kolejnych latach realizacji przedsięwzięcia płatność może być przyznana, co do zasady, jedynie w odniesieniu do tych działek, co do których rolnik - skutecznie, a więc w sposób usankcjonowany stosowną decyzją właściwego organu - przyjął na siebie zobowiązanie rolnośrodowiskowe.
Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności w oparciu o powierzchnię uprawnioną do płatności wynosi 0,08 ha.
Wyniki przeprowadzonej kontroli, której potwierdzeniem jest raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, ujawniły dalsze rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w złożonym wniosku, a stanem stwierdzonym w wyniku kontroli. I tak dla działki A1 zadeklarowanej na działce ewidencyjnej o nr 1416, 1418/2 na powierzchni 0,74 ha stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,39 ha, natomiast dla działki E1 (działki nr 77, 90, 91,92, 94 i 96) na powierzchni 1,60 ha stwierdzono powierzchnię użytkowana rolniczo 1,54 ha.
Powierzchnię stwierdzoną działki rolnej A1 (0,39 ha) stanowi uprawa jabłoni kwalifikującej się do płatności, natomiast powierzchnia wyłączona to uprawa leszczyny i orzecha włoskiego.
Ustalenia dokonane przez organ w zakresie powierzchni działek kwalifikujących się do płatności rolnośrodowiskowej w omawianym wariancie Sąd ocenia jako prawidłowe i znajdujące pokrycie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności raporcie z kontroli i załączonej do niego dokumentacji w tym zdjęciowej oraz szkiców.
Zatem łączna powierzchnia wykluczona z płatności w wariancie 2.9 wynosi 0,43 ha i stanowi 11,56 % powierzchni stwierdzonej. W takim przypadku zastosowanie ma art. 19 ust. 1 Rozporządzenia Nr 640/2014, zgodnie z którym gdy powierzchnia zadeklarowana we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi więcej niż 3 % lub 2 hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy.
Zgodnie z powyższym płatność przysługiwałaby do powierzchni 2,86 ha (3,72 ha – 2x(4,15 ha - 3,72 ha).
Jednakże w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono wiele nieprawidłowości w wypełnianiu przez stronę wymogów określonych dla wariantu 2.9., a ustalenia te Sąd ocenia jako prawidłowe.
Mianowicie na działkach B1, E1 i I1 organ stwierdził, że uprawiane drzewa i krzewy nie znajdują się w okresie owocowania, liczba drzew i krzewów jest mniejsza niż wymagana o więcej niż 50 %, natomiast w stosunku do działki E1 dodatkowo przyjęto, prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochrony gleby.
Poczynione ustalenia znajdują odzwierciedlenie w protokole z czynności kontrolnych, w którego treści zawarto szczegółowe wyliczenia obsady policzonych uprzednio drzew i krzewów dla każdej działki, zawarto informacje o ilości drzew owocujących, stwierdzono brak miejsc uszlachetnienia, brak podkładek karłowych lub półkarłowych. Określono także, że wiek drzew to w większości poniżej 15 lat. Działka E1 była zachwaszczona, z dużą ilością uschniętych sadzonek, samosiewów leśnych krzewów i drzew.
Należy w tym miejscu podkreślić zawarte w raporcie uwagi kontrolerów, którzy podczas powtórnej wizytacji w czasie trwającej kontroli zastali nowe nasadzenia drzew na działkach. Nowonasadzonych drzew nie policzono, natomiast wykonano zdjęcia je obrazujące.
Zawarte w raporcie informacje zostały udokumentowane zdjęciami, wykonanymi na każdej z kontrolowanych działek i stanowią potwierdzenie wniosków płynących z kontroli.
Zdaniem Sądu organ uwzględnił prawidłowe współczynniki procentowe pomniejszeń zawarte w załączniku 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w kontekście ujawnionych nieprawidłowości.
Następnie organ odwoławczy dokonał prawidłowego wyliczenia należnej stronie płatności w ramach wariantu 2.9. w kwocie 870,26 zł. (strona 16 zaskarżonej decyzji).
We wniosku na rok 2016 w ramach wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 powierzchnia deklarowana kwalifikowana wynosiła 3,56 ha., natomiast w toku prowadzonego postępowania stwierdzono powierzchnię kwalifikującą się do płatności 3,37 ha.
B. W. w 2014 roku podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w wariancie 5.1. na powierzchni 2,38 ha, a w kolejnym 2015 roku zwiększył je do powierzchni 3,37 ha.
Zasadnie organ uznał, że skarżący w sposób nieuprawniony zgłosił do płatności w ramach wariantu 5.1 powierzchnię większą (0,06 ha) niż powierzchnia kwalifikowana. Przeprowadzona kontrola kwalifikowalności powierzchni w oparciu o system identyfikacji działek rolnych wykazała, że powierzchnia zgłoszona do płatności (działki nr 492, 750, 505, 747) jest większa niż powierzchnia ewidencyjno gospodarcza PEG TUZ, a część działki nr 750 deklarowanej do płatności położona jest poza obszarem Natura 2000.
Dodatkowo w trakcie kontroli administracyjnej dokonano kontroli zobowiązania podjętego w ramach wariantu 5.1, w wyniku którego słusznie stwierdzono, że na działkach ewidencyjnych nr 243, 154, 125 i 62 wnioskodawca zgłosił do płatności powierzchnie nie objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. W związku z powyższym powierzchnie zgłoszone do płatności na ww. działkach ewidencyjnych poprawnie zredukowano do powierzchni podjętego zobowiązania: na działce ewidencyjnej nr 243 do powierzchni 0,68 ha; na działce ewidencyjnej nr 154 do powierzchni 0,20 ha; na działce ewidencyjnej nr 125 do powierzchni 0,43 ha oraz na działce ewidencyjnej nr 62 do powierzchni 0,25 ha. Łączna powierzchnia wyłączona z płatności ze względu na nieobjęcie ich zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wynosi 0,13 ha.
Ustalenia dokonane przez organ w zakresie powierzchni działek kwalifikujących się do płatności rolnośrodowiskowej w omawianym wariancie Sąd ocenia jako prawidłowe i znajdujące pokrycie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności raporcie z kontroli i załączonej do niego dokumentacji w tym zdjęciowej oraz szkiców.
Zatem łączna powierzchnia wykluczona z płatności w wariancie 5.1 wynosi 0,19 ha i stanowi 5,64 % (0,19 ha/3,37 ha) powierzchni stwierdzonej. W takim przypadku zastosowanie ma art. 19 ust. 1 Rozporządzenia Nr 640/2014, zgodnie z którym gdy powierzchnia zadeklarowana we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi więcej niż 3 % lub 2 hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy.
Zgodnie z powyższym płatność przysługiwałaby do powierzchni 2,99 ha (3,37 ha – 2x(3,56 ha - 3,37 ha).
Jednakże w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono na wszystkich deklarowanych przez stronę działkach w ramach omawianego wariantu nieprawidłowości w wypełnianiu przez stronę wymogów określonych dla wariantu 5.1., a ustalenia te Sąd uznaje za prawidłowe.
Mianowicie na działkach F1, G1, H1, N1, P1, R1, S1, T1, U1, V1 i W1 organ stwierdził następujące uchybienia: niewykoszenie całej powierzchni działki rolnej, zastosowanie niewłaściwej wysokości koszenia, wykoszenie w nieodpowiednim terminie, pozostawienie większej niż 10%, lecz mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolne, a w przypadku występowania wodniczki większej niż 50%, a mniejszej niż 80% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona w materiale graficznym, niezłożenie w stogi lub nieusunięcie ściętej biomasy na łące w odpowiednim terminie, wykoszenie całej powierzchni.
Poczynione ustalenia znajdują odzwierciedlenie w raporcie z czynności kontrolnych, w którego treści zawarto szczegółową charakterystykę dla każdej działki, zawierającą informację o stwierdzonych naruszeniach, właściwych dla wariantu 5.1, warunków.
Należy w tym miejscu uwypuklić zawarte w raporcie uwagi kontrolerów, którzy stwierdzili wykonanie koszenia w listopadzie lub grudniu 2016r., po powiadomieniu o kontroli (dotyczy działek H1, N1, S1, T1, W1). Zasadność tych uwag została odpowiednio zobrazowana zdjęciami wykonanymi podczas ponownej weryfikacji z tych samych miejsc na danych działkach, co poprzednio wykonane zdjęcia, dokumentujące zaniechanie wskazanym czynnościom.
Zawarte w raporcie informacje zostały udokumentowane zdjęciami, wykonanymi na każdej z kontrolowanych działek i stanowią potwierdzenie wniosków płynących z kontroli.
Zdaniem Sądu organ uwzględnił prawidłowe współczynniki procentowe pomniejszeń zawarte w załączniku 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w kontekście ujawnionych nieprawidłowości.
Następnie organ odwoławczy dokonał prawidłowego wyliczenia należnej stronie płatności w ramach wariantu 5.1. w kwocie 1.323,09 zł. (strony 19-21 zaskarżonej decyzji). Organ przyporządkował przy tym ustalone uchybienia konkretnym działkom, szczegółowo je przywołał i wyliczył (mając na względzie przypisany im procent zmniejszenia płatności) jaki jest ich wpływ na kwotę należnej stronie płatności w przypadku każdej z działek.
Wyliczenie powyższe Sąd uznaje jako prawidłowe.
Odnosząc się do zawartych w skardze oraz pismach procesowych skarżącego argumentów, należy podnieść co następuje.
Sąd nie stwierdził nieprawidłowości w ustaleniu przez organ powierzchni działek rolnych kwalifikujących do przyznania wnioskowanych płatności.
W celu określenia powierzchni działek rolnych kwalifikujących do płatności organ w sposób uprawniony dokonywał identyfikacji działek w oparciu o system identyfikacji działek rolnych oraz na podstawie wyznaczonej powierzchni ewidencyjno–gospodarczej. Ustalenia poczynione w oparciu o system GIS umożliwiają nałożenie obrazu działki rolnej na mapy ewidencyjne – co wynika z samej technologii pomiaru i stosowanej metody. Pozwala to na ustalenie, czy faktyczne powierzchnie upraw wykraczają poza granice działki referencyjnej, zadeklarowanej we wniosku.
Zdaniem Sadu nie ma podstaw do zakwestionowania tych urzędowych ustaleń w sytuacji, gdy wnioskujący o płatności nie przeciwstawił im żadnych miarodajnych dowodów, które mogłyby wskazywać, że powierzchnia działek kwalifikujących się do płatności rzeczywiście odpowiada powierzchni działek określonej we wniosku o płatności.
Podkreślenia wymaga nadto, że zasadnicze znaczenie dla ustalenia przez organy wielkości powierzchni kwalifikowanej do przyznania płatności rolnośrodowiskowej było ustalenie, czy rolnik zawnioskował do płatności w roku 2016 grunty objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Organ uczynił to porównując pierwszy wniosek o przyznanie płatności i pierwszą decyzję - z wnioskiem kontynuacyjnym. Co do zasady z płatności zostały wykluczone powierzchnie zakwestionowane ze względu na zgłoszenie do płatności za rok 2016 obszarów nie objętych zobowiązaniem. Odnośnie pozostałej wykluczonej powierzchni przyczyną wyłączenia z płatności było ustalenie, że powierzchnia zadeklarowanych działek jest większa niż powierzchnia ewidencyjno gospodarcza (PEG TUZ).
Należy zwrócić uwagę, że definicja gruntów rolnych kwalifikowanych do płatności rolnośrodowiskowych wynikająca z przepisów wspólnotowych art. 67 ust 4 lit a Rozporządzenia 1306/2013 nie jest tożsama z powierzchnią użytków rolnych, które są definiowane w Ewidencji Gruntów i Budynków Z powyższego względu powierzchnie użytków rolnych określone w systemie ewidencji gruntów nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla płatności rolnośrodowiskowej. Nie są zatem zasadne zarzuty zawarte w piśmie uzupełniającym skargę, w których skarżący podnosi nieuwzględnienie powierzchni katastralnych działek ewidencyjnych.
Dalej zauważenia wymaga, że zgodnie z art. 21 ustawy z 2007 r. postępowanie przed organami ARiMR zostało w istotny sposób zmodyfikowane, w stosunku do postępowania uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zachodzi odstępstwo od wynikającego z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku dążenia przez organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przy jednoczesnym obowiązku gromadzenia dowodów z urzędu. Dlatego zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, niepodjęcia kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy nie jest uzasadniony.
Ustalenia przyczyn wyłączenia z płatności wskazanych działek oraz przyczyn zmniejszenia płatności, bądź odmowy przyznania płatności oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w tym uzyskanym w toku kontroli administracyjnej, który został rozpatrzony zgodnie z zasadami określonymi w art. 80 k.p.a., nie zostały podważone przez skarżącego żadnym przekonywającym dowodem, uzasadniającym postawienie tym ustaleniom zarzutu dowolności.
Skarżący nie podważył ustaleń organów, które dokonały szczegółowej analizy działek zgłoszonych do wsparcia, a wykluczonych z płatności jak również drobiazgowo omówiły stwierdzone nieprawidłowości przy realizowaniu warunków przypisanym poszczególnym wariantom oraz ich wpływ na wysokość przyznanych płatności.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że prawidłowości dokonanych na gruncie ustaleń kontrolerów (w szczególności w zakresie liczby drzew, ilości drzew owocujących, miejsc uszlechetniania czy podkładek karłowych i półkarłowych) nie mógł zmienić złożony przez stronę 5 grudnia 2017r. protokół wraz z płytą zawierającą filmy nagrywane podczas procesu liczenia drzew. Słusznie bowiem zauważa organ odwoławczy, że przedłożony protokół nie jest poparty żadnymi innymi dowodami, nie ma możliwości zweryfikowania terminu wykonania zdjęć i filmów, brak również wskazania sposobu identyfikacji działek rolnych w terenie.
Nie mogły zostać również uwzględnione z tych samych powodów załączone przez stronę do pisma z dnia 15 marca 2017r. zdjęcia, wskazujące na wysokość koszenia. Nie można bowiem realnie zweryfikować ani czasu ani miejsca wykonywanych zdjęć.
Dodatkowo podniesienia wymaga, że weryfikacja zgłoszonych w grudniu 2017 roku dowodów nie byłaby celowa, ze względu na znaczny upływ czasu uniemożliwiający odtworzenie na gruncie stanu z 2016 roku.
Podkreślić jednocześnie trzeba, że jak wynika z treści uwag kontrolujących, zawartych w raporcie w trakcie kontroli skarżący dokonywał ingerencji na gruncie w ten sposób, że dokonywał nowych nasadzeń drzewek, czy wykoszenia działek. Powyższe zostało udokumentowane przez kontrolujących stosownymi zdjęciami, wykonanymi z tych samych miejsc działek, co umożliwiało dokładne porównanie stanu danego gruntu.
Takie, udokumentowane przez kontrolujących, czynności wnioskodawcy dodatkowo czyniły zbędnymi dalsze weryfikacje poczynionych na gruncie ustaleń.
Nie ma przy tym znaczenia dla oceny kontrolowanej sprawy okoliczność przebiegu kontroli w latach wcześniejszych tj. w 2014 roku, na co powołuje się skarżący. To, że w 2014 roku stwierdzono realizację wymogów dla wariantu 2.9. nie oznacza automatycznie, że były one zrealizowane w kontrolowanym 2016 roku. Stan zagospodarowania działek może bowiem corocznie ulegać zmianie.
Organy słusznie przyjęły zatem na podstawie dokonanych i miarodajnych dla 2016 roku ustaleń, że skarżący nie spełnił warunków przyznania mu płatności we wnioskowanej wysokości. Tym samym nie doszło do naruszenia przez organy również § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 19 rozporządzenia 640/2014 poprzez niezasadne wymierzenie rażąco wysokich kodów przewinienia, niezgodnych ze stanem rzeczywistym.
Stan sprawy nie dawał także podstaw organowi odwoławczemu do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Dokonane w sprawie ustalenia były bowiem pełne i nie wymagały uzupełnienia. Nie doszło więc do naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a.
Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Organ przywołał w nim znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa, szczegółowo omówił dostrzeżone uchybienia (co do powierzchni działek kwalifikującej do płatności oraz warunków zastrzeżonych dla poszczególnych wariantów), ich zakres i wpływ na wysokość przyznanej płatności, bądź uzasadniające odmowę jej przyznania. Wbrew zarzutom skarżącego, organ wyjaśnił przyczyny nieuwzględnienia dowodów przedstawionych przez stronę. Motywy działania organu zostały zatem wyczerpująco ujęte w treści uzasadnienia decyzji i były stronie znane. Okoliczność, że organ nie podzielił zastrzeżeń wnioskodawcy, jak również nie zinterpretował przedstawionych dowodów w sposób jakiego oczekiwała strona, nie świadczy w żadnej mierze o wadliwości decyzji.
Organ wszechstronnie i kompleksowo ocenił cały zebrany materiał dowodowy wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia.
Z powyższych względów zarzut wadliwego uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie jest zasadny.
Nie podlegają również uwzględnieniu zarzuty skarżącego, w których wskazuje na naruszenie przez organy art. 24, 25 i 26 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) z dnia 17 lipca 2014 r., Nr 809/2014 w kontekście braku odpowiedniego zawiadomienia strony o zamiarze kontroli, co skutkowało wadliwością przeprowadzonej kontroli.
W myśl art. 25 powyższego rozporządzenia kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni.
Wbrew zarzutowi skarżącego z przepisu tego nie wynika obowiązek, a możliwość zapowiedzenia kontroli. Ubocznie należy podnieść, że treść notatki w raporcie z kontroli w zakresie programu rolnośrodowiskowego wskazuje na podejmowanie przez inspektorów terenowych prób skontaktowania się z rolnikiem, telefonicznie i mailowo.
Organy każdorazowo odpowiadały również na zastrzeżenia strony do raportu z czynności kontrolnych, wyjaśniając podstawy stwierdzonych naruszeń i uzasadniając brak podstaw do zmiany wniosków kontroli. Odnoszono się także do uwag strony w zakresie prawidłowości upoważnienia kontrolerów jak i sprawności urządzeń, którymi posłużono się przeprowadzając czynności.
Wyjaśnienia te Sąd ocenia jako wyczerpujące i prawidłowe.
Końcowo zauważenia wymaga, że sprawy w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 oraz na rok 2017 były już przedmiotem orzekania zarówno przez tutejszy Sąd jak i Naczelny Sąd Administracyjny. Wyniki kontroli w przywołanych sprawach nie doprowadziły sądów do stwierdzenia naruszeń przez organy Agencji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów postępowania (wyroki WSA w Kielcach z dnia 1 października 2020r., I SA/Ke 173/19 oraz z dnia 23 lipca 2020r., I SA/Ke 174/19, wyroki NSA z dnia 25 lutego 2021r., I GSK 1843/20 oraz z dnia 14 stycznia 2021r., I GSK 1590/20, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając to na uwadze, działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach pomocy prawnej Sąd przyznał na podstawie art. 250 § 1 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tj. Dz.U 2019.18).