I SA/Ke 160/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, uznając, że nie doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania przez jego syna.
Rolnik zaskarżył decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, argumentując m.in. przedawnieniem i siłą wyższą. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że rolnik nie spełnił warunków do przyznania pomocy, a jego syn nie przejął skutecznie zobowiązania zalesieniowego. Sąd uznał, że nie doszło do przedawnienia ani naruszenia przepisów proceduralnych, a podnoszone okoliczności nie stanowiły siły wyższej.
Sprawa dotyczyła skargi rolnika S. S. na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości 39.311,40 zł. Rolnik przeniósł własność zalesionych działek na swojego syna, jednak syn nie spełnił warunków do przejęcia zobowiązania zalesieniowego. Sąd administracyjny w Kielcach oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły nienależnie pobrane płatności. Sąd odrzucił argumenty o przedawnieniu, wskazując, że bieg terminu przedawnienia nie upłynął, a czynności organów przerwały jego bieg. Argumenty dotyczące siły wyższej również zostały odrzucone, gdyż podnoszone okoliczności nie spełniały definicji siły wyższej. Sąd podkreślił, że kwestia przejęcia zobowiązania przez syna została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, a sąd był związany tym rozstrzygnięciem. Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych, w tym braku zawieszenia postępowania, gdyż zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte. W konsekwencji, skarga została oddalona, a rolnikowi przyznano koszty zastępstwa procesowego z urzędu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Tak, przeniesienie własności gruntów bez skutecznego przejęcia zobowiązania przez nowego właściciela skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Uzasadnienie
Przepisy rozporządzenia zalesieniowego (§ 18 ust. 2 pkt 3) przewidują obowiązek zwrotu pomocy w przypadku przeniesienia własności gruntów, gdy nowy właściciel nie spełni warunków przejęcia zobowiązania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (31)
Główne
rozporządzenie zalesieniowe § § 18 ust. 2 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
Rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości, jeżeli przeniósł własność gruntów, a nowy właściciel nie spełnił warunków przejęcia zobowiązania.
rozporządzenie nr 2988/95 art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Określa czteroletni okres przedawnienia, liczony od dnia dopuszczenia się nieprawidłowości, z uwzględnieniem przerwania biegu terminu i ostatecznego zakończenia programu wieloletniego.
ustawa p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie sądu w przypadku nieuwzględnienia skargi.
Pomocnicze
rozporządzenie zalesieniowe § § 4 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
Pomoc na zalesianie jest przyznawana rolnikowi, który zobowiązał się do prowadzenia uprawy leśnej przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności.
rozporządzenie zalesieniowe § § 15 ust. 1 i ust. 3
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
Następstwo w zakresie uprawnienia do płatności na zalesianie wymaga złożenia wniosku przez następcę prawnego i spełnienia konkretnych przesłanek.
ustawa o Agencji art. 29 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym.
ustawa o Agencji art. 28a
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Określa przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu płatności, w tym kwotę poniżej 100 euro.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i przekonywania.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób dokładny i wszechstronny.
k.p.a. art. 77 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwukrotnego rozpatrzenia sprawy.
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
k.p.a. art. 7a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzyganie wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
rozporządzenie nr 2988/95 art. 3 § ust. 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Określa zasady przerwania biegu terminu przedawnienia.
Rozporządzenie Nr 1974/2006 art. 47 § ust. 1
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 6 października 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej oraz ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Określa sytuacje, w których występuje 'siła wyższa' i 'nadzwyczajne okoliczności'.
Rozporządzenie Nr 1974/2006 art. 47 § ust. 2
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 6 października 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej oraz ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Określa termin na zgłoszenie wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zasady kontroli sądów administracyjnych.
ustawa p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny.
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w określonych sytuacjach.
ustawa z 2007 r. art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
Dotyczy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
ustawa z 2007 r. art. 21 § ust. 1-3
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
Dotyczy ustaleń stanu faktycznego i dowodów.
rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011 art. 5 § ust. 2
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.
Wyłączenie obowiązku zwrotu płatności w przypadku pomyłki organu.
rozporządzenie Komisji (WE) nr 809/2014 art. 7 § ust. 3
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie pomocy rozwoju obszarów wiejskich oraz (UE) nr 1307/2013 w sprawie płatności bezpośrednich dla rolników
Wyłączenie obowiązku zwrotu płatności w przypadku pomyłki organu.
rozporządzenie Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 art. 5a
Rozporządzenie Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r.
Określa kwotę graniczną (100 euro) dla obowiązku zwrotu płatności.
rozporządzenie Komisji (WE) nr 883/2006 art. 7 § ust. 2
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r.
Określa sposób ustalania kursu euro dla przeliczeń.
k.p.a. art. 16
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości decyzji ostatecznych.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne uzasadnienia decyzji.
ustawa p.p.s.a. art. 250 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości § § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 8 pkt 5 oraz § 4 ust. 1 i 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu
Określa wysokość wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeniesienie własności gruntów bez skutecznego przejęcia zobowiązania przez nowego właściciela skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności. Nie doszło do przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie pobranych płatności. Podnoszone okoliczności zdrowotne syna beneficjenta nie stanowią siły wyższej ani nadzwyczajnych okoliczności. Organ był związany ostateczną decyzją odmawiającą przyznania płatności synowi. Nie było obowiązku zawieszenia postępowania.
Odrzucone argumenty
Przedawnienie roszczenia o zwrot nienależnie pobranych płatności. Zaistnienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak zawieszenia postępowania. Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i materiału dowodowego. Decyzja wydana przedwcześnie, w związku z toczącym się postępowaniem dotyczącym syna.
Godne uwagi sformułowania
Następca prawny, aby nabyć i kontynuować uprawnienie do płatności na zalesianie, musi bowiem w wyznaczonym terminie złożyć wniosek o pomoc... Rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, jeżeli przeniósł własność lub współwłasność wszystkich gruntów objętych wnioskiem o pomoc albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a rolnik, który przejął własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, nie spełnił warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3. Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej jest bowiem samodzielną przesłanką ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności. W ocenie Sądu organy trafnie przyjęły, że w przedmiotowej sprawie doszło do spełnienia przesłanek opisanych w § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego do wydania decyzji nakładającej obowiązek zwrotu przyznanych uprzednio S. S. płatności, bowiem nie nastąpiło przejęcie zobowiązania strony skarżącej przez nowego właściciela. Zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych (art.16 k.p.a.) decyzje ostateczne korzystają z domniemania mocy obowiązującej.
Skład orzekający
Danuta Kuchta
przewodniczący
Magdalena Chraniuk-Stępniak
członek
Maria Grabowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu płatności zalesieniowych w przypadku przeniesienia własności gruntów bez skutecznego przejęcia zobowiązania, kwestie przedawnienia i siły wyższej w kontekście dotacji unijnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 i konkretnych regulacji ARiMR.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznych aspektów związanych z dotacjami unijnymi i konsekwencji prawnych przeniesienia własności gruntów. Jest interesująca dla rolników i prawników zajmujących się prawem rolnym i administracyjnym.
“Rolnik musi zwrócić 40 tys. zł dotacji za zalesianie. Sąd wyjaśnia dlaczego.”
Dane finansowe
WPS: 39 311,4 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ke 160/20 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2020-10-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-04-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Danuta Kuchta /przewodniczący/ Magdalena Chraniuk-Stępniak Maria Grabowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane I GSK 180/21 - Wyrok NSA z 2024-12-05 I GSK 189/21 - Postanowienie NSA z 2024-01-12 I SA/Bk 677/20 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2020-12-09 Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2016 poz 153 par. 4 pkt 3, par. 15 ust. 1 i ust. 3, par. 18 ust. 2 pkt 3; Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Dz.U. 2020 poz 256 art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2020 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego T. J. kwotę 2952 (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa) złote, w tym 552 (pięćset pięćdziesiąt dwa) złote podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadnienie Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Agencja, ARiMR) decyzją z (...) nr (...) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z (...) nr (...) o ustaleniu S. S. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne w wysokości 39.311,40 zł. Dyrektor wskazał, że materialnoprawną podstawę przyznania pomocy na zalesienia stanowi ustawa z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2018.1936 t. j.), dalej "ustawa z 2007 r."; Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2016.153, ze zm.) dalej "rozporządzenie zalesieniowe" oraz przepisy unijne. Regulacje zawarte w § 15 Rozporządzenia wskazują, że uprawnienie do płatności na zalesianie ma charakter publicznoprawny. Jest ono związane nie tylko z osobą wnioskodawcy, ale przede wszystkim z prawem własności gruntów objętych zalesieniem, służy bowiem realizacji celów związanych z zalesianiem, a nie tylko zaspokojeniu interesów uprawnionego właściciela gruntów. Dlatego też przepisy prawa przewidują przeniesienie takiego uprawnienia na inny podmiot w związku z przejęciem przez ten inny podmiot prawa własności gruntów objętych zalesieniem, uzależniając jednakże następstwo w zakresie uprawnienia do płatności na zalesianie od spełnienia konkretnych przesłanek. Następca prawny, aby nabyć i kontynuować uprawnienie do płatności na zalesianie, musi bowiem w wyznaczonym terminie złożyć wniosek o pomoc do Kierownika Biura Powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc, o którym mowa w § 9 ust. 4, dołączając do tego wniosku dokumenty wskazane § 5 ust. 3, tj. umowę sprzedaży lub inną umowę, w wyniku której została przeniesiona własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, lub kopię takiej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza lub potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji; dokumenty określone w § 9 ust. 5 pkt 3-5: oświadczenie rolnika, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie wymienione w ust. 1 pkt 2 lit. B. Zgodnie z § 18 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, jeżeli przeniósł własność lub współwłasność wszystkich gruntów objętych wnioskiem o pomoc albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a rolnik, który przejął własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, nie spełnił warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (j.t. Dz.U.2019.1505) dalej "ustawa o Agencji". Zatem organ nie musi najpierw wznawiać postępowania administracyjnego i ustalać kwoty należnej płatności, a następnie ustalać kwoty nienależnie pobranych płatności jako różnicy pomiędzy kwotą przyznaną pierwotną decyzją a kwotą wynikającą z decyzji wydanej w postępowaniu wznowionym. Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej jest bowiem samodzielną przesłanką ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności. W postępowaniu organ był zobowiązany do ustalenia, czy S. S. pobrał nienależne płatności w ramach działania Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne objętego PROW 2007-2013. Organ ustalił, że 28 grudnia 2016 r. beneficjent Aktem Notarialnym Rep. A Nr 6095/2016 przekazał zalesione działki ewidencyjne nr 1278, 1331, 1362 położone w obrębie K., gminie S. na rzecz P. S. - syna strony. Przejmujący grunty syn, nie wstąpił skutecznie do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy, zgodnie z § 15 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia, tj. nie spełnił warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3. Mając na względzie powyższe Kierownik ARiMR w B. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych oraz zalesienia gruntów innych niż rolne zakończone decyzją z 15 marca 2018 r. Organ I instancji uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że przyznał beneficjentowi: decyzją Nr (...) z (...) pomoc na zalesianie w łącznej kwocie 22.355,40 zł, środki przyznane niniejszą decyzją zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów 9 lipca 2012 r.; kwotę 4590 zł, na podstawie złożonego 15 maja 2013 r. wniosku o wypłatę pomocy na zalesienie (PROW 2007-2013), przekazane na rachunek bankowy producenta 24 stycznia 2014 r.; kwotę 4590 zł, na podstawie złożonego w dniu 15 maja 2014 r. wniosku o wypłatę pomocy na zalesienie (PROW 2007-2013), przekazane na rachunek bankowy producenta 25 listopada 2014 r.; kwotę 3888 zł, na podstawie złożonego 15 czerwca 2015 r. wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, przekazane na rachunek bankowy producenta 15 kwietnia 2016 r. kwotę 3888 zł decyzją nr (...) z (...), na podstawie złożonego 13 czerwca 2016 r. wniosku o przyznanie płatności na rok 2016, przekazane na rachunek bankowy producenta 31 maja 2017 r. Łączna kwota przyznanych płatności z tytułu realizacji działania Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż orne w ramach PROW 2007-2013 wyniosła 39.311,40 zł i taka też kwota została uznana za kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne objętego PROW na lata 2007-2013. W sprawie stwierdzono, że S. S.zaprzestał 28 grudnia 2016 r. realizacji zobowiązania zalesieniowego i nie doszło do skutecznego przejęcia tego zobowiązania przez P. S. Ustalono również, że decyzja o przyznaniu stronie płatności zalesieniowej za 2016 r. została skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją ostateczną Dyrektora Nr (...) z (...), co oznacza, że w toku postępowania odwoławczego zmienił się stan faktyczny w rozpatrywanej niniejszą decyzją sprawie, jednak zmiana ta nie wpłynęła na wysokość ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności za rok 2016, bowiem wydanie ww. decyzji ostatecznej w 2019 r. wywołało ten sam skutek prawny w postaci wycofania z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu pomocy na zalesianie na rok 2016 co uchylona w toku wznowionego postępowania decyzja o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o odmowie przyznania płatności zalesieniowej za rok 2016. Jednocześnie Dyrektor stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu płatności. Każda z kwot nienależnie pobranych płatności przekracza kwotę stanowiąca równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro ustalonego (art. 28a ustawy o Agencji). Ponadto płatność nie została dokonana w wyniku pomyłki organu lecz w skutek niedochowania przez S. S. zobowiązania zalesieniowego (art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Nr 65/2011 oraz art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Nr 809/2014). W ocenie organu w sprawie nie nastąpiło również przedawnienie (art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r.). Zdaniem Dyrektora zarzuty strony dotyczące daty zakończenia programu 30 czerwca 2016 r. i twierdzenia, że po tej dacie upłynął okres przedawnienia nie zasługują na uwzględnienie. Wynikający z ww. przepisów okres przedawnienia nie upłynął, ponieważ płatność zalesieniowa jest objęta PROW na lata 2007-2013, co oznacza, że w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. W niniejszej sprawie datą dopuszczenia się nieprawidłowości jest data 28 grudnia 2016 r., czyli dzień, w którym nastąpiło przeniesienie własności działek ewidencyjnych, do których S. S. otrzymał płatności w postaci wsparcia na zalesianie, premii pielęgnacyjnych i zalesieniowych. Zaskarżoną decyzję Kierownika ARiMR w B. Nr (...) z (...) doręczono stronie 3 kwietnia 2018 r. – przed upływem 4-letniego okresu przedawnienia. Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor nadto wskazał na art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Nr 1974/2006 określający w jakich sytuacjach występuje "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności. W ocenie Dyrektora w przedmiotowej sprawie powyższe nie znajduje zastosowania, ponieważ niniejsze postępowanie prowadzone jest w sprawie S. S. natomiast skarżący żąda uznania siły wyższej w sprawie P. S. powołując się na to, że jego syn w prawidłowym okresie, w którym winien złożyć oświadczenie o przejęciu zobowiązania odczuwał dolegliwości związane z przebytym urazem głowy. Przytoczona przez stronę okoliczności nie mieści się w katalogu siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, bowiem była to okoliczność, na którą strona mogła mieć wpływ i w momencie podejmowania zobowiązania mogła przewidzieć, że przekaże zalesione grunty synowi, który nie przejmie od niej zobowiązania. Dodatkowo S. S. nie dochował terminu na zgłoszenie wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności określonego w art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1974/2006. Odnosząc się do zarzutu wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności, mimo, ze nie zostało zakończone postępowania w przedmiocie przejęcia zobowiązania zalesieniowego przez P. S. organ wskazał, że skarga na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 4 stycznia 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania P. S. pomocy na zalesienie został wyrokiem WSA w Kielcach z 18 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Ke 127/19 oddalona. Z kolei na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji w obrocie prawnym było ostateczne postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania P.S. pomocy na zalesienie. Na powyższą decyzję S. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zarzucił naruszenie: - art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, a w konsekwencji niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy; - art. 15 k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości dwukrotnego rozpatrzenia tej samej sprawy w oparciu o ten sam materiał dowodowy; - art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy przed NSA prowadzone jest postępowanie w sprawie odmowy przyznania płatności zalesieniowej dla syna; - art. 7a k.p.a. poprzez rozstrzyganie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść strony; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy zasadnym było wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a.; Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz.UE L 312 z 23.12.1995 r.) w zw. z art. 3 ust. 3 tego rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia; - art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2016 r. poprzez błąd wykładni niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie nie wystąpił przypadek siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności; - art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2016 r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że to przekazujący gospodarstwo powinien zgłosić i udowodnić przypadek siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności a nie przejmujący zobowiązanie, na którym ciążył obowiązek złożenia oświadczenia o przejęciu i kontynuacji zobowiązania. Skarżący zakwestionował ustalenia organów stanowiące podstawę wydania decyzji odmawiającej synowi przyznania płatności. Wskazał, że WSA w Kielcach rozpoznając skargę na wskazaną decyzję stwierdził, że nie neguje że pismo złożone przez syna należy uznać w świetle art. 66 § 2 k.p.a. za złożone w terminie we właściwym organie, tj. Agencji, z tym, że uznał, że było ono niewystarczające z uwagi na brak zobowiązania do zapłaty oraz brak złożenia oświadczenia na wymaganym formularzu. Zauważył, że rolnik jest osobą mniej doświadczoną i dopuszczalnym jest, że dokumenty składane przez niego mogą zawierać braki formalne. Brak zobowiązania do zapłaty, czy brak wymaganego formularza powinien stanowić brak formalny, który podlega uzupełnieniu w oparciu o przepisy kpa. Syn złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA. Dlatego w ocenie skarżącego wydana decyzja jest decyzją przedwczesną. Skarżący zarzucił, że Kierownik Biura Powiatowego ARIMR, nie uwzględnił złożonego wniosku o zawieszenie postępowania do momentu zakończenia postępowania w stosunku do syna skarżącego, mimo, ż okoliczność przejęcia zobowiązania zalesieniowego ma bezpośredni wpływ na wydaną decyzję. Zdaniem strony zachodziły przesłanki, które uzasadniają zawieszenie postępowania przez organ z urzędu. Bez ustalenia w toczącym się przed organem pierwszej instancji postępowaniu czy doszło do skutecznego złożenia oświadczenia o przejęciu i kontynuacji zobowiązania zalesieniowego wydanie decyzji było przedwczesne. Okolicznością potwierdzającą fakt, że wniosek o zawieszenie postępowania był uzasadniony było zawieszenie przez Dyrektora z urzędu postępowania w sprawie odwołania od decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia wniosku syna skarżącego. Jako podstawę zawieszenia postępowania organ wskazał art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W ocenie skarżącego organ pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie po pierwsze na niedokładnie ustalonym stanie faktycznym, a także na dokumentach, które następnie zostały uchylone. Organ drugiej instancji wprost przyznał, że w sprawie zmienił się stan faktyczny (str.12 decyzji), poprzez uchylenie decyzji o przyznaniu płatności za 2016 r. Oznacza to, że organ drugiej instancji wydał decyzję w oparciu o inne ustalenia faktyczne, a tym samym organ pierwszej instancji się z nimi nie zapoznał, a skarżący został pozbawiony jednej instancji, czym została naruszona zasada dwukrotnego rozpoznania tej samej sprawy administracyjnej. W przedmiotowej sprawie miała miejsce okoliczność, która uzasadniała uznanie, że zachodziła okoliczność siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. W okresie, w którym syn miał złożyć oświadczenie o przejęciu i kontynuowaniu zobowiązania zalesieniowego odczuwał dolegliwości spowodowane przebytym urazem głowy. Skutki urazu jakiego doznał syn mieszczą się w pojęciu innej okoliczności, która organ powinien wziąć pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy. Zgodnie z wymogami ARIMR została w przewidzianym terminie 10 dni od ustania przyczyny powiadomiona o powyższym, przedstawiono też dowód w postaci zaświadczenia lekarskiego. Ewentualne wątpliwości co do rozumienia treści art. 47 rozporządzenia Komisji powinny być zgodnie z art. 7a k.p.a. rozstrzygane na korzyść strony. W kwestii przedawnienia skarżący wskazał na wyroki sądów administracyjnych i podniósł, że w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Oznacza to, że każdorazowo data ostatecznego zakończenia programu jest datą przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie w ramach programów wieloletnich. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie dotyczącej płatności PROW za lata 2007-2013, upływ terminu przedawnienia nastąpić mógł więc najwcześniej 31 grudnia 2015 r. a najpóźniej 30 czerwca 2016 r. Przy czym do dnia ostatecznego zakończenia programu, nie wystąpiły żadne zdarzenia prawne powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia, ponieważ zawiadomienie z 26 lipca 2017 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, zostało stronie doręczone po ostatecznym zakończeniu programu tj. po 30 czerwca 2016 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z 7 sierpnia 2020 r. skarżący dodatkowo zarzucił naruszenie: a) przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE,Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji wadliwe orzeczenie o ustaleniu kwoty nienależnej płatności i o jej zwrocie w sytuacji zaistnienia negatywnej przesłanki w postaci upływu terminu przedawnienia; - art. 28 ust. 1 ustawy z 2007 r. poprzez jego zastosowanie i ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, pomimo że syn skarżącego w terminie złożył oświadczenie o przejęciu zobowiązania zalesieniowego, a jedynie Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie wezwała go do złożenia tego oświadczenia we właściwej formie; - § 18 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 15 ust. 1 i 4 Rozporządzenia poprzez ich zastosowanie i ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, pomimo że syn skarżącego w terminie złożył oświadczenie o przejęciu zobowiązania zalesieniowego, a jedynie Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie wezwała go do złożenia tego oświadczenia we właściwej formie; b) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 21 ust. 1 - 2 ustawy z 7 marca 2007 r. w brzmieniu obowiązującym do 21 lutego 2018 r. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. ustalenia czy 2 stycznia 2017 r. skarżący i jego syn faktycznie stawili się w biurze powiatowym Agencji i czy pracownica Agencji, której okazano akt notarialny przekazania gospodarstwa, udzieliła im stosownych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy; - art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania, pomimo że rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. czy syn skarżącego spełnił warunki wynikające z § 15 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, które jest obecnie przedmiotem rozstrzygania w odrębnym postępowaniu; - art. 97 § 2 k.p.a. poprzez podjęcie przez Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach zawieszonego postępowania (postanowienie nr 9013-00000021808/19 z 13 sierpnia 2019 r.) pomimo nie ustąpienia przyczyn zawieszenia postępowania, tj. ostatecznego rozstrzygnięcia wniosku syna skarżącego z 2 czerwca 2017 r. o przyznanie pomocy na zalesienie, która to sprawa została skierowana na drogę sądowo - administracyjną (postanowienie nr 9013-00000012239/18 z dnia 30 maja 2018 r.). W uzasadnieniu pisma podtrzymał argumentację zawartą w skardze. Dodatkowo odnośnie zarzutu przedawnienia podniósł, że do dnia ostatecznego zakończenia ww. programu, tj. do 30 czerwca 2016 r., nie wystąpiły żadne zdarzenia prawne powodujące przerwanie w stosunku do skarżącego biegu terminu przedawnienia, ponieważ zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, zostało doręczone skarżącemu po ostatecznym zakończeniu programu tj. po 30 czerwca 2016 r. Wskazał, że 2 stycznia 2017 r., a więc w terminie do złożenia oświadczenia o przejęciu zobowiązania zalesieniowego, skarżący wraz z synem poinformowali Agencję o zmianie właściciela gospodarstwa, okazując akt notarialny przekazania przez skarżącego gospodarstwa synowi. Pracownica biura powiatowego ARiMR nie poinformowała jednak skarżącego i jego syna, że powinni także złożyć oświadczenie o przejęciu przez syna zobowiązania zalesieniowego. Podtrzymał twierdzenie, że w terminie do złożenia oświadczenia o przejęciu zobowiązania zalesieniowego, syn skarżącego złożył w Urzędzie Gminy Solec-Zdrój oświadczenie informując, że w związku z otrzymaniem gospodarstwa przechodzą na niego wszelkie zobowiązania, w tym wobec ARiMR, z tym, że urząd gminy nie uznał, że pismo to, w zakresie informacji o przejęciu zobowiązań wobec ARiMR, zostało wniesione z naruszeniem właściwości, a konsekwencji nie przekazał tego pisma do ARiMR. Informację o przejęciu przeoczył także Urząd Gminy Nowy Korczyn, gdzie również zostało złożone oświadczenie o przejęciu. W ocenie skarżącego w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. W związku z tym, zdaniem strony w żadnej mierze nie można twierdzić, że to po stronie skarżącego i jego syna doszło do nieprawidłowości w zakresie złożenia oświadczenia o przejęciu zobowiązania zalesieniowego. Fakt ten był jedynie konsekwencją zaniechań ze strony organów administracyjnych i brakiem zastosowania się przez te organy do obowiązujących przepisów prawa. Okoliczności bytności skarżący i syna w Agencji z aktem notarialnym kilka dni po jego sporządzeniu oraz udzielenia im koniecznych pouczeń winny być przedmiotem ustaleń stosownie do art. 21 ut. 1-3 ustawy z 2007 r. Skarżący podkreślił, ze toczy się odrębne postępowanie, którego przedmiotem jest m. in. zagadnienie, czy syn skarżącego spełnił warunki wynikające z § 15 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia. Wynik postępowania będzie miało wpływ na niniejszą sprawę (została złożona skarga kasacyjna od wyroku WSA w Kielcach z 18 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Ke 127/19). Wydanie decyzji o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych było zatem przedwczesne. Nie można bowiem wykluczyć, że w postępowaniu dotyczącym syna skarżącego zostanie ostatecznie prawomocnie ustalone, że w terminie złożył on oświadczenie o przejęciu zobowiązania zalesieniowego. W konsekwencji organy obu instancji dopuściły się także naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a poprzez brak zawieszenia postępowania, pomimo że wynik niniejszej sprawy uzależniony jest od prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania dotyczącego syna skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. 2019.2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2019 poz. 2325.), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 19 października 2020 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875). Zgodnie ze wskazanym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do oceny, czy organy w sposób uprawniony uznały, że kwoty wypłacone S. S. z tytułu zalesiania gruntów rolnych na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego w B. z 20 czerwca 2012 r. z (..), oraz kwoty wypłacone na jego wniosek z 15 maja 2013 r., z 15 maja 2014 r. i 15 czerwca 2015 r. są płatnościami nienależnymi i czy istniały podstawy do orzeczenia o ich zwrocie. Zasady i tryb przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie zalesieniowe z dnia 19 marca 2009 r. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z .§ 4 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego pomoc na zalesiane gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi, w rozumieniu przepisów art. 2 lit.a rozporządzenia nr 73/2009, z wyłączeniem jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, zarządzających mieniem Skarbu Państwa na podstawie przepisów o lasach, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. "b" przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowiły przepisy § 18 ust. 2 pkt 3 powołanego wyżej rozporządzenia zalesieniowego w brzmieniu obowiązującym przed zmianą tego przepisu, wprowadzonego rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 października 2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zgodnie z § 2 rozporządzenia zmieniającego do zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z tytułu zdarzeń, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w brzmieniu dotychczasowym. Stosownie do § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności wszystkich gruntów objętych wnioskiem o pomoc albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a rolnik, który przejął własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, nie spełnił warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3. W niniejszej sprawie bezspornym był fakt, że S. S. zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Podobnie nie jest kwestionowana okoliczność, że w dniu 28 grudnia 2016 r. doszło do przeniesienia, w wyniku zawartej umowy darowizny, prawa własności zalesionych działek nr (...), (...), (...) na rzecz syna P. S., na zalesienie których przyznano S. S. płatność. W ocenie Sądu organy trafnie przyjęły, że w przedmiotowej sprawie doszło do spełnienia przesłanek opisanych w § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego do wydania decyzji nakładającej obowiązek zwrotu przyznanych uprzednio S. S. płatności, bowiem nie nastąpiło przejęcie zobowiązania strony skarżącej przez nowego właściciela. Ostateczną decyzją z (...) Nr (...) Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału ARiMR w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przyznania P. S. pomocy na zalesienie. WSA w Kielcach wyrokiem z dnia 18 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Ke 127/19 oddalił skargę na wskazaną decyzję. Sąd zaakceptował stanowisko organów, że P. S. nie spełnił wymogów określonych w § 15 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. b rozporządzenia zalesieniowego. Uwzględniając zatem bezsporny fakt, że umową darowizny S. S. przeniósł prawo własności zalesionych działek nr 1278, 1331, 1362 na rzecz syna P.S., któremu ostateczną decyzją odmówiono przyznania płatności, w sposób uprawniony organ uznał, że przesłanka z § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego do wydania decyzji nakładającej na S. S. obowiązek zwrotu pobranej przez niego płatności została spełniona. Podkreślić należy, że podstawą odmowy przyznania płatności P.S.było ustalenie, że nie nastąpiło przyjęcie zobowiązania podjętego przez S. S. Istotnym też jest, że ostateczną decyzją z (...), Nr (...), Dyrektor ARiMR w prowadzonym postępowaniu wznowieniowym uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...) Nr (...) przyznającą S. S. płatność na zalesianie na rok 2016 i odmówił przyznania mu płatności na ten rok, potwierdzając tym samym zaprzestanie przez S. S. realizacji przyjętego zobowiązania. \Wbrew zarzutom skarżącego wniosek P.S. o przyznanie pomocy zalesieniowej na datę wydania zaskarżonej decyzji, był rozpatrzony ostateczną decyzją Dyrektora ARiMR. Organy w sprawie o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności są związane wskazanym rozstrzygnięciem. Skarżący kwestionując ustalenia, że P. S. nie przejął zobowiązania zalesieniowego, mimo złożenia przez niego w terminie oświadczenia o jego przejęciu, formułując zarzuty naruszenia art. 28 ust. 1 art., 21 ust. 1-2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., § 18 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 15 ust. 1 i 4 rozporządzenia zalesieniowego, zdaje się nie zauważać, iż organy nie mogły ponownie prowadzić postępowania i dokonywać ustaleń w tym przedmiocie. Wobec pozostawania w obrocie ostatecznej decyzji odmawiającej P. S. przyznania płatności procedowanie w tym zakresie wykraczałoby poza przedmiot postępowania w niniejszej sprawie. Z powyższych względów zarzuty naruszenia wskazanych przepisów postępowania nie mogły być uwzględnione. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA w sprawie sygn. akt I GSK 840/18, przywołanym w piśmie z 7 sierpnia 2020 r. Należy jednak zauważyć, że pogląd ten został wyrażony w innym stanie faktycznym - materiał dowodowy w rozpoznawanej przez NSA sprawie nie pozwalał na ustalenie, czy złożony przez nabywcę działek wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych został rozpoznany i w jaki sposób. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji (...) w obrocie była decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...) odmawiająca P. S. przyznania płatności, oraz decyzja Dyrektora ARiMR z (...) utrzymująca wskazaną decyzję w mocy. Oznacza powyższe, że kwestia przejęcia zobowiązania przez P. S. została rozstrzygnięta ostateczną decyzją, którą organ był związany. Zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych (art.16 k.p.a.) decyzje ostateczne korzystają z domniemania mocy obowiązującej. Domniemanie to powstaje - co do zasady- z chwilą doręczenia stronie decyzji organu drugiej instancji. W ocenie Sądu fakt wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu (...) decyzji ustalającej S. S.u kwotę nienależnie pobranych płatności, przed wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie wniosku P. S. z 31 maja 2017 r. o przyznanie płatności, nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. Z akt sprawy wynika, że na datę wydania przez organ I instancji wskazanej decyzji, w obrocie prawnym było postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku P. S., o przyznanie pomocy na zalesienie, które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora ARiMR z (...) Jakkolwiek WSA w Kielcach wyrokiem z 24 maja 2018 r. w sprawie I SA/Ke 117/18 uchylił wskazane postanowienia, to rozstrzygnięcie organu odwoławczego, jak wskazano wyżej, miało miejsce po rozstrzygnięciu ostateczną decyzją wniosku P. S. o przyznanie płatności. Należy wskazać, że organ dostrzegając, że rozpoznanie wniosku P. S. o przyznanie płatności ma charakter rozstrzygnięcia prejudycjalnego, postanowieniem z (...) Nr (...) zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze do czasu ostatecznego rozpoznania jego wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie w przypadku przeniesienia własności. Wskazane postanowienie zostało wydanie z uwagi na uchylenie przez WSA w Kielcach wyrokiem z 24 maja 2018 r. w sprawie I SA/Ke 117/18 postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku P. S. o przyznanie pomocy na zalesienie. Wydanie w dniu 4 stycznia 2019 r. przez Dyrektora ARiMR ostatecznej decyzji odmawiającej P.S. przyznania płatności oznacza, że zagadnienie wstępne, warunkujące wydanie decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zostało rozstrzygnięte. Tym samym zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 oraz 97 § 2 k.p.a. nie jest uzasadniony. Nie znajduje uzasadnienia stanowisko skarżącego, że kwestia spełnienia przez P.S. warunków do przyznania płatności nie została ostatecznie rozstrzygnięta, wobec zaskarżenia przez niego skargą kasacyjną wyroku WSA w sprawie I SA/Ke 127/19. Jak wskazano wyżej organ rozstrzygając sprawę był związany decyzją ostateczną Dyrektora ARiMR z 4 stycznia 2019 r. Kontrola sądowa wskazanej decyzji nie stanowi zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania. Postępowanie przed sądami administracyjnymi nie stanowi kontynuacji postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie rozstrzyga bowiem sprawy administracyjnej in merito. Dokonuje wyłącznie kontroli zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem mając na uwadze stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jego wydania. Należy stwierdzić, że organ zasadnie analizował zaistniały przypadek także na tle rozwiązań prawnych wprowadzonych w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. dla wniosków składnych w latach 2011-2014 oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 809/2014 mającego zastosowanie do płatności w latach 2015 i 2016. Zgodnie ze wskazanymi przepisami obowiązek zwrotu jest wyłączony, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W okolicznościach przedmiotowej sprawy należy podnieść, że nie wystąpiła okoliczność zaistnienia pomyłki organu (co jest oczywiste) ani też takiego błędu, który nie mógłby zostać wykryty przez skarżącego. Podkreślić bowiem jeszcze raz należy, że postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności prowadzone było na skutek niedotrzymania warunków w trakcie realizacji, zobowiązania wieloletniego, doszło bowiem do przeniesienia posiadania gruntów objętych zobowiązaniem, lecz z przejęciem posiadania nie nastąpiło przejęcia zobowiązania. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał na brak możliwości odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. (Dz.Urz.UE.L 171 z 23 czerwca 2006, str. 90, z późn. zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 39311,40 składały się kwoty pomocy na zalesianie w wysokości 22.355,40 zł za rok 2011, dwukrotnie kwoty 4.590 zł za lata 2013 i 2014 oraz dwukrotnie kwoty 3888 zł za lata 2015 i 2016. Stwierdzić należy, iż ww. kwoty przekraczają kwoty stanowiące równowartości 100 euro, przeliczone na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 w zw. z art. 3 ust. 3 tego rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Zdaniem skarżącego, skoro świadczenia z tytułu zalesienia gruntów rolnych były realizowane w ramach programu wieloletniego PROW 2007-2013, który zakończył się z dniem 30 czerwca 2016 r. zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranych płatności wygasło na skutek przedawnienia. Przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE), EURATOM Nr 2988/95 przewiduje jako zasadę czteroletni okres przedawnienia liczony od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1 z tym, że w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia w którym nieprawidłowość ustała. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Wskazany przepis wyznacza też ostateczny moment okresu przedawnienia, którym jest w przypadku programów wieloletnich, moment ostatecznego zakończenia programu. Zauważyć należy, że ostateczne zakończenie programu nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed ostatecznym zakończeniem programu, przy czym, wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu. (por. wyrok TSUE z 15 czerwca 2017 r. C-436/15 pkt 68, 69). TSUE podkreślił, że termin przedawnienia mający zastosowanie do programów wieloletnich przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia a nie jego skrócenie. Z prawidłowych ustaleń organu wynika, że nieprawidłowością skutkującą zaprzestaniem realizacji programu jest przekazanie przez skarżącego w dniu 28 grudnia 2016 r., w toku jego realizacji, działek objętych zobowiązaniem, w sytuacji nie przejęcia tego zobowiązania przez P. S. Organ podjął czynności skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia. W dniu 7 lipca 2017 r. zostało doręczone skarżącemu zawiadomienie z 26 lipca 2017 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, zaś decyzja organu pierwszej instancji z 15 marca 2018 r. została doręczona stronie 3 kwietnia 2018 r. Oznacza powyższe, że organ wydając decyzję (3 luty 2020 r.) był uprawniony do orzekania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Nie doszło do naruszenia art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Nr 1974/2006. Sąd podziela argumentację organu, że podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z dolegliwościami syna skarżącego – P. S. nie mogą być oceniane w kategoriach siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności zdefiniowanych w tym przepisie. Wymienione przykładowo kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, które pozwalają na odstąpienie w całości lub w części od żądania częściowego lub pełnego zwrotu otrzymanej pomocy (śmierć beneficjenta, długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania, katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza) dotyczą samego beneficjenta. W rozumieniu wskazanego przepisu chodzi niewątpliwie o zindywidualizowane sytuacje poparte odpowiednimi dowodami, których wystąpienie uniemożliwiało dotrzymanie podjętego zobowiązania zalesieniowego. Zasadnie organ ocenił, że wskazywane przez skarżącego dolegliwości syna nie są zdarzeniami uzasadniającymi odstąpienie przez organ od ustalenia obowiązku zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta. W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, organy dokonały właściwych i rzetelnych ustaleń. Stan faktyczny i prawny został przez organy ustalony w sposób prawidłowy i zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. są nieuzasadnione. Organ odwoławczy wskazał podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia, odniósł się do argumentów podnoszonych w odwołaniu i dokładnie wyjaśnił swoje stanowisko. Tym samym, zaskarżona decyzja spełnia warunki, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Mając to na uwadze, działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach pomocy prawnej Sąd przyznał na podstawie art. 250 § 1 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 8 pkt 5 oraz § 4 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tj. Dz.U 2019.68).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI