I SA/Ke 160/18Uchylenie kosztów postępowania egzekucyjnego WSA 16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał sprawę ze skargi T.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. w przedmiocie określenia kosztów postępowania egzekucyjnego na kwotę 15197,65 zł. Skarżący zarzucił naruszenie zasady praworządności, przedwczesne wydanie tytułu wykonawczego, błędne wyliczenie kosztów egzekucyjnych oraz naruszenie zasady zaufania do organów administracji. Sąd, odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (SK 31/14), uznał, że przepisy dotyczące opłat egzekucyjnych (art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a.) mogą być niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości tych opłat, co może prowadzić do nadmiernej ingerencji w interesy jednostki. Sąd podkreślił, że organy stosujące prawo powinny uwzględniać orzecznictwo Trybunału i oceniać adekwatność kosztów egzekucyjnych do nakładu pracy organu i skuteczności działań. Sąd nie podzielił zarzutów dotyczących przedwczesnego wszczęcia egzekucji i naruszenia zasady zaufania, uznając, że złożenie wniosku o raty nie wstrzymuje obligatoryjnie postępowania egzekucyjnego. Niemniej jednak, z uwagi na wątpliwości co do konstytucyjności naliczonych opłat, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i konieczność oceny proporcjonalności tych kosztów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z naliczaniem kosztów egzekucyjnych w administracji i może wymagać uwzględnienia ewentualnych zmian legislacyjnych po wyroku TK.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wysokość opłat egzekucyjnych (manipulacyjnej i za zajęcie ruchomości) naliczonych na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które nie określają maksymalnej wysokości, jest zgodna z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą proporcjonalności i zakazem nadmiernej ingerencji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do konstytucyjności przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłat, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Wskazał, że organy stosujące prawo powinny oceniać adekwatność kosztów egzekucyjnych do nakładu pracy organu i skuteczności działań.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wyroku TK SK 31/14, który stwierdził niezgodność przepisów u.p.e.a. z Konstytucją w zakresie braku górnej granicy opłat egzekucyjnych, co może prowadzić do nadmiernego fiskalizmu i zerwania związku między opłatą a nakładem pracy organu. Sąd podkreślił konieczność wykładni prokonstytucyjnej i oceny adekwatności kosztów.
Czy złożenie wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej na raty stanowi przesłankę do wstrzymania wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, złożenie wniosku o rozłożenie zaległości na raty nie stanowi obligatoryjnej przesłanki do odstąpienia od wszczęcia lub kontynuowania postępowania egzekucyjnego, ani nie niweczy stanu niewykonania obowiązku.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że przepis art. 6 § 1 u.p.e.a. nakłada obowiązek podjęcia czynności egzekucyjnych w przypadku uchylania się od wykonania obowiązku. Samo złożenie wniosku o ulgę nie jest równoznaczne z wykonaniem obowiązku i może być wykorzystane przez zobowiązanego do wyzbycia się majątku. Dopiero pozytywna decyzja o przyznaniu ulgi może skutecznie wpłynąć na postępowanie.
Czy doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nastąpiło prawidłowo w dniu 12 grudnia 2016 r., pomimo braku daty w części H tytułu wykonawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, doręczenie tytułu wykonawczego nastąpiło prawidłowo w dniu 12 grudnia 2016 r., co potwierdza uczestnictwo strony w czynności sporządzenia protokołu o stanie majątkowym i własnoręczny podpis na odpisie tytułu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że fakt doręczenia tytułu wykonawczego w dniu 12 grudnia 2016 r. wynika z dokumentacji sprawy, w tym z protokołu o stanie majątkowym sporządzonego w obecności zobowiązanego, który potwierdził odbiór tytułu własnoręcznym podpisem. Brak daty w tytule wykonawczym nie dyskwalifikuje tego faktu, zwłaszcza że skarżący nie kwestionował doręczenia przy kolejnych czynnościach egzekucyjnych.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (23)
Główne
u.p.e.a. art. 64 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa opłaty za czynności egzekucyjne, w tym za zajęcie ruchomości (pkt 5) i opłatę manipulacyjną (pkt 6). Wysokość opłat jest stosunkowa, obliczana od kwoty egzekwowanej należności, z uwzględnieniem odsetek.
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa opłatę manipulacyjną jako zwrot wydatków za czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych, w wysokości 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych.
u.p.e.a. art. 6 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Nakłada obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku.
u.p.e.a. art. 26 § 5
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa moment wszczęcia egzekucji.
P.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zasady kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego aktu.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ponoszenia ciężarów publicznych.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 64 § 7
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wysokość opłat jest określona stosunkowo, przy czym do egzekwowanej lub pobranej należności pieniężnej w podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki.
u.p.e.a. art. 64c § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Opłaty i wydatki poniesione przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne.
u.p.e.a. art. 64c § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Reguluje zwrot kosztów egzekucyjnych, jeśli wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem.
u.p.e.a. art. 64c § 7
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa formę postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.
u.p.e.a. art. 1a § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja egzekucji administracyjnej.
u.p.e.a. art. 32
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy pierwszej czynności egzekucyjnej.
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Odwołuje się do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 110 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy związania organu postanowieniem.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady orzekania o kosztach postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego... art. 3 § 1
Określa wysokość wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Potencjalna niezgodność przepisów dotyczących opłat egzekucyjnych z Konstytucją RP z uwagi na brak określenia ich maksymalnej wysokości, co może prowadzić do nadmiernej ingerencji i nieproporcjonalności kosztów w stosunku do nakładu pracy organu. • Konieczność oceny adekwatności ustalonych kosztów egzekucyjnych do poziomu skomplikowania czynności, nakładu pracy organu i skuteczności egzekucji, zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia zasady praworządności przez nieprawidłowe zastosowanie art. 6 u.p.e.a. i naruszenie zasady zaufania (art. 8 k.p.a.) z uwagi na wszczęcie egzekucji pomimo złożenia wniosku o raty. • Zarzut naruszenia art. 26 § 5 u.p.e.a. przez niespełnienie przesłanek doręczenia tytułu wykonawczego.
Godne uwagi sformułowania
brak określenia maksymalnej wysokości opłaty [...] jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. • brak określenia górnej granicy opłaty [...] powoduje, że w pewnych warunkach [...] następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. • organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. • Złożenie wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej na raty [...] nie niweczy stanu, w którym zobowiązanie pozostaje niewykonane.
Skład orzekający
Artur Adamiec
przewodniczący
Magdalena Chraniuk-Stępniak
sędzia
Maria Grabowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i konieczność oceny proporcjonalności tych kosztów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z naliczaniem kosztów egzekucyjnych w administracji i może wymagać uwzględnienia ewentualnych zmian legislacyjnych po wyroku TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proporcjonalności opłat egzekucyjnych i ich zgodności z Konstytucją, co jest istotne dla wielu podatników i przedsiębiorców. Odwołanie do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego podnosi jej znaczenie.
“Czy koszty egzekucji administracyjnej mogą być niekonstytucyjnie wysokie? Sąd analizuje orzecznictwo TK.”
Dane finansowe
WPS: 15 197,65 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.