I SA/Ke 157/24

I SA/Ke 157/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 1840/24 - Wyrok NSA z 2025-05-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2,
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 29 stycznia 2024 r. nr SKO.RD/52/8745/823/2023 w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz H. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (kolegium, organ odwoławczy) decyzją z 29 stycznia 2024 r. nr SKO.RD/52/8745/823/2023 utrzymało w mocy decyzję Starosty Kieleckiego (starosta, organ I instancji) z 18 października 2023 r. nr KT - II.5410.17.658.2022.MA nakładającą na H. Z. (strona, skarżący) karę pieniężną w wysokości 200 zł, z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki I. , nr rej. [...], nr VIN: [...]
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U.2022.988; ze zm.) dalej "P.r.d.", właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Bieg tego terminu został zawieszony od 14 marca 2020 r. na podstawie art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 568), a następnie wznowiony od 24 maja 2020 r., zgodnie z art. 68 pkt 6 i 7 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku
z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U.2020.875). H. Z. przedmiotowy samochód zbył 2 marca 2020 r., a tym samym obowiązek zgłoszenia upłynął 9 listopada 2020 r. Fakt zbycia pojazdu zgłosił dopiero 30 marca 2022 r., czym uchybił terminowi określonemu w ww. przepisie.
W myśl art. 140mb pkt 2 P.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi
art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Ustalając natomiast wysokość kary pieniężnej za niezgłoszenie w terminie zbycia lub nabycia pojazdu organ winien uwzględnić zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 P.r.d.).
Uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia kolegium w decyzji z 24 lipca 2023 r. znak: SKO.RD-52/4491/234/2023 wskazało m.in. na konieczność zawiadomienia strony o uchybieniu terminowi zawitemu na złożenie zawiadomienia o zbyciu pojazdu i wyznaczeniu stronie 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu na złożenie ww. zawiadomienia oraz rozważeniu przesłanek z art. 189f K.p.a.
Organ w zaskarżonej decyzji uznał, że nie wystąpiły przesłanki pozwalające zastosować art. 189f § 2 i 3 K.p.a., wywodząc że celem dla którego nakładana jest kara, jest skuteczność wypełniania obowiązku ustawowego, który ma na celu poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami. Jednocześnie dokonując szczegółowej analizy poszczególnych okoliczności wskazanych przez stronę, które przesądziły o niewykonaniu obowiązku, organ wskazał, że nie znajduje racjonalnego uzasadnienia dla możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary
i poprzestaniu na pouczeniu w myśl art. 189f § 3 K.p.a.
Nadto organ I instancji, zgodnie z zaleceniami kolegium, uzasadnił sposób ustalenia wysokości kary, wskazując, że naruszenia dopuścił się podmiot profesjonalny, działający w branży motoryzacyjnej od ponad 10 lat. Zawiadomienie o zbyciu pojazdu nie wymagało osobistej wizyty w urzędzie. Akty prawne są publikowane i ogłaszane w Dzienniku Ustaw i Monitorze Polskim, co oznacza, że są powszechnie dostępne dla każdego obywatela. Organ ten wskazał, że skarżący dokonywał licznych czynności związanych z nabywaniem i zbywaniem pojazdów (w okresie od 29 marca 2022 r. do 15 maja 2022 r. zgłosił ponad 200 zbyć i nabyć pojazdów). Podniósł jednocześnie, że przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. winien być skarżącemu znany, gdyż obowiązuje od 1 stycznia 1998 r. Ponadto decydujący był też długi okres zwłoki w wykonaniu obowiązku (od listopada 2020 r. do marca 2022 r.), pomimo faktu wydłużenia terminu na dokonanie zgłoszenia zbycia pojazdu. Z uwagi na powyższe wymierzono karę 200 zł, tj. w najniższej możliwej wysokości z zakresu wymienionego w art. 140mb P.r.d.
W ocenie kolegium starosta zasadnie uznał, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 189 § 2 i § 3 K.p.a. i odstąpienia od wymierzenia kary, gdyż nie pozwoli to na spełnienie celów, dla których nakładana jest kara pieniężna,
a mianowicie nie wpłynie na skuteczność wypełnienia obowiązku terminowego informowania organu o nabyciu/zbyciu pojazdu. Podkreśliło, że terminowe wypełnienie tegoż obowiązku ma istotne znaczenie dla zapewnienia właściwych warunków legalnego obrotu pojazdami i wpływa na referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów. Zdaniem organu odwoławczego starosta należycie ocenił wskazane przez skarżącego okoliczności, które przesądziły o niewykonaniu obowiązku, jak również uzasadnił sposób określenia wysokości kary.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu kolegium wskazało, że podniesione argumenty, związane z epidemią covid, stanem zdrowia skarżącego, jak również zmianami przepisów prawa nie zasługują na uwzględnienie. Wypełnienie obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu nie wymagało osobistej wizyty skarżącego
w siedzibie organu, gdyż obowiązek ten skarżący mógł również wypełnić przesyłając zawiadomienie Pocztą Polską, za pośrednictwem platformy ePUAP czy przez ustanowionego pełnomocnika. W ocenie organu odwoławczego skarżący jako przedsiębiorca winien znać przepisy związane z prowadzoną przez niego działalnością. Fakt, że sankcja za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu została wprowadzona ustawą o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, którą skarżący się nie interesował, nie uzasadnia braku jego winy. Sam obowiązek zgłaszania zbycia/nabycia pojazdu przez właściciela istnieje od 1 stycznia 1998 r., a więc skarżący dysponował znacznym okresem czasu, aby z przepisem tym się zapoznać i go stosować. Z kolei sam fakt wywiązania się z tego obowiązku, po upływie znacznego okresu czasu, nie uzasadnia zastosowania odstąpienia od nałożenia kary, gdyż nie przesądza o spełnieniu przesłanek wykazanych w art. 189f K.p.a.
Na powyższą decyzję H. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:
1. art. 6 i 7 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie (organ II instancji nie przeanalizował tej możliwości) i nieodstąpieniu przez organ II instancji od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, podczas gdy w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki obligujące organ II instancji do rozstrzygnięcia zgodnie z treścią art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., tj. skarżący zaprzestał naruszenia prawa, wykonał ciążący na nim obowiązek przed wydaniem decyzji
i jednocześnie waga naruszonego prawa jest znikoma, a zaniechanie zgłoszenia zbycia pojazdu rozumieć należy jako czyn ciągły w postaci zaniechania;
2. art. 6 i 7 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez pominięcie podczas wydawania zaskarżonej decyzji przez organ II instancji części zarzutów skarżącego
i nieustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu decyzji oraz ograniczenie uzasadnienia do lakonicznego powtórzenia twierdzeń organu I instancji, w szczególności nierozważenie przez organ II instancji możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., a jedynie ograniczenie się do opisania niespełnienia przesłanek z art. 189f § 2 i 3 K.p.a.;
3. art. 6 i 7 w zw. z art. 189f § 2 i 3 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej nie pozwoli na spełnienie celów na jaki została ona nałożona, mimo że z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący wykonał wszystkie ciążące na nim obowiązki przed wydaniem decyzji
w sprawie, zapewnił organ o wykonywaniu obowiązków informacyjnych w przyszłości i nigdy wcześniej nie miał problemów z realizacją prawnych obowiązków;
4. art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 1 K.p.a. poprzez naruszenie zasady proporcjonalności, a także błędne przyjęcie wniosków niewynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że organ II instancji nie rozpoznał sprawy w sposób wnikliwy, wszechstronny i wyczerpujący, i ograniczył się jedynie do bezrefleksyjnego powtórzenia argumentacji organu I instancji;
5. art. 7 w zw. z art. 189d pkt 1, 2, 5, 6 i 7 K.p.a przez niewłaściwe przeprowadzenie procesu miarkowania kary wynikające z pominięcia następujących okoliczności: naruszenie prawa nie stanowiło w żaden sposób zagrożenia dla bezpieczeństwa życia lub zdrowia, mienia w znacznych rozmiarach, ważnego interesu publicznego; przepis wprowadzający sankcję za niezgłoszenie pojazdu został wprowadzony ustawą z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw i był wielokrotnie nowelizowany, przez co był nieczytelny dla obywateli; obowiązków skarżący nie dopełnił w okresie pandemii wirusa COVID-19, kiedy to funkcjonowanie urzędów było ograniczone, a sam skarżący przebywał w szpitalu;
6. art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie przez organ II instancji dokonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
w szczególności odniesienia się do nadzwyczajnej sytuacji spowodowanej wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego na obszarze Polski, która stała się przyczyną opóźnienia w wykonaniu obowiązku, a także nieczytelnością
i niejednoznacznością przepisów nakładających kary za niedopełnienie obowiązku;
7. art. 8 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do władzy publicznej i z naruszeniem zasady proporcjonalności,
w szczególności poprzez sporządzenie przez organ II instancji wybiórczego uzasadnienia decyzji ograniczającego się do dwóch akapitów, w których organ II instancji nie przeanalizował wszystkich zgłaszanych przez skarżącego zarzutów oraz nie zbadał, czy w sprawie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 K.p.a.;
8. art. 15 K.p.a, poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy przez organ
II instancji oraz ograniczenie się do powtórzenia twierdzeń sformułowanych w zaskarżonej decyzji starosty, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego w ten sposób, że organ odwoławczy nie zajął własnego stanowiska w rozpoznawanej sprawie, ograniczając się do opisu przebiegu postępowania, przytoczenia treści przepisów i powtórzenia argumentacji organu I instancji, w konsekwencji czego zostały naruszone podstawowe prawa i gwarancje procesowe skarżącego;
9. art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji starosty, podczas gdy z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że brak było podstaw prawnych
i faktycznych do jej utrzymania.
W uzasadnieniu skargi na potwierdzenie ww. zarzutów skarżący przywołał fragmenty wyroków sądów administracyjnych. Dodatkowo wskazał, że sprawa ma dla skarżącego niezwykle istotne znaczenie z punktu widzenia prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. Mimo, że kwota 200 zł nie jest szczególnie wysoka, to biorąc pod uwagę fakt, że organ wszczął w stosunku do skarżącego około 200 takich postępowań, w przypadku naliczenia kary za każde z tych postępowań, skutki finansowe będą druzgocące i prawdopodobnie doprowadzą do bankructwa. Skarżący podkreślił, że po wszczęciu pierwszych postępowań zapłacił naliczone mu kary, ale dalszych nie jest w stanie uiszczać bez narażenia siebie i rodziny na znaczący uszczerbek. W ocenie skarżącego odstąpienie od wymierzenia kary
i pouczenie wystarczyłoby do realizowania celów ustawy i wykonywania przez niego ustawowych obowiązków. Naliczenie kar doprowadzi tylko do jego bankructwa i w żaden sposób nie przyczyni się do zwiększenia zaufania do władzy publicznej, a nawet je osłabi.
W odpowiedzi na skargę kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492; ze zm.)
i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady- związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądu są rozstrzygnięcia starosty i kolegium
w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za niewypełnienie obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu w terminie.
Kontrola przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, że w sprawie zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do treści art. 78 ust. 2 pkt 1 tej ustawy właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Przy czym w stanie faktycznym sprawy bieg tego terminu został zawieszony na okres od 14 marca 2020 r. do 14 maja 2020 r. Niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. lub wykonanie go z opóźnieniem powoduje odpowiedzialność administracyjną, zagrożoną karą administracyjną. W świetle
art. 140mb pkt 2 P.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej
w wysokości od 200 do 1000 zł. Cytowany powyżej art. 140mb pkt 2 wprowadzony został do ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawą z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (art. 4 pkt 2) i wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.
W sprawie poza sporem jest, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu zostało złożone po terminie. Skarżący zbył bowiem samochód 2 marca 2020 r., natomiast zgłoszenie zbycia miało miejsce 30 marca 2022 r.
Spór sprowadza się do zasadności odmowy przez organy orzekające
w sprawie zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
W tym zakresie należy wskazać, że w związku z tym, że ani przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, ani też przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (do której odsyła art. 140n ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym), nie zawierają uregulowań dotyczących instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, zatem zastosowanie znajdują przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 189a § 1 i 2 K.p.a.), w tym art. 189f § 1,
§ 2 i § 3 K.p.a.
Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny, czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. Przyjmuje się jednak, że oceniając, czy
w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze, można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego (por. S. Dudzik, Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorząd Terytorialny 2018, nr 6, s. 23-32; podobnie W. Radecki, Komentarz do art. 29, w: Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Komentarz, red. W. Radecki, P. Bojarski, J. Rotko, Warszawa 2011, s. 123). Zatem zgodnie z art. 115 § 1 K.k., przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu, sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. W piśmiennictwie wskazuje się również, że oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" należy odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 K.p.a. (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX, 2019, komentarz do art. 189f). Wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia (art. 189d pkt 1 K.p.a.).
Jeszcze inny pogląd (A. Cebera i J.G. Firlus. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019, komentarz do art. 189f) nakazuje przy ocenie wagi naruszenia prawa kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną, wskazując że jeżeli konkretne naruszenie prawa:
- wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna;
- wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna;
- wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma.
Zdaniem sądu przyjmując, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma organy nie dokonały pełnej analizy wszystkich okoliczności, w jakich doszło do naruszenia,
a także oceny, czy wywołało ono znaczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawem chronionych. W uzasadnieniach wydanych decyzji brak jest w ogóle rozważań odnoszących się do treści powołanego art. 189d pkt 1 K.p.a. Powyższe zasadnym czyni zarzut naruszenia art. 7, art.77 § 1 i art. 80 K.p.a.
W ocenie organu I instancji, zaakceptowanej bezkrytycznie przez kolegium poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez ten organ, przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary w stanie faktycznym sprawy nie występują. Według organów bowiem naruszenie obowiązku terminowego zawiadomienia o zbyciu, gdy opóźnienie trwało od 10 listopada 2020 r. do 30 marca 2022 r., trudno uznać za znikome. Organ I instancji stwierdził nawet, że interpretacja przepisu art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w ten sposób, że organ z urzędu lub na wniosek strony może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisu art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., w przypadku gdy waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa, prowadziłoby do sytuacji, że art. 140mb tej ustawy byłby "martwy", gdyż większość podmiotów przed lub po wszczęciu postępowania przez organ, zaprzestaje naruszenia prawa poprzez zgłaszanie zbyć/nabyć. Zdaniem tego organu każde uchybienie terminowi wynikającemu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. rodzi odpowiedzialność administracyjnoprawną. Organy podkreśliły przy tym profesjonalny charakter działalności prowadzonej przez skarżącego, a organ I instancji okoliczność, że analizowany przypadek nieterminowego złożenia przez skarżącego zawiadomienia o zbyciu był kolejnym uchybieniem terminu wynikającym z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
Organy wskazują, że strona z własnej woli uzupełniła w 2022 r. zawiadomienia o zbyciu i nabyciu ponad stu pojazdów, ale nie wzięły pod uwagę, że strona dokonała zgłoszenia zbycia pojazdu natychmiast po uzyskaniu informacji o ciążącym na niej obowiązku i przed wymierzeniem kary. Dla oceny stopnia naruszenia prawa, zdaniem sądu istotny jest również fakt, że ta eksponowana przez organy skala naruszeń nie obejmowała sytuacji, w których skarżący celowo, pomimo wiedzy o ciążącym na nim obowiązku lekceważył obowiązki prawne i nagminnie powtarzał zachowania naruszające obowiązek, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Naruszenia dotyczyły natomiast okresu od wprowadzenia przepisu o karze do pierwszego zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie kary, z którego to zawiadomienia skarżący dowiedział się o ciążącym na nim obowiązku. Wprawdzie nieznajomość przepisu przez przedsiębiorcę, profesjonalistę, działającego w branży motoryzacyjnej od ponad 10 lat nie usprawiedliwia naruszenia prawa, to jednak zdaniem sądu może mieć znaczenie przy ustalaniu zakresu naruszenia.
Z kolei w kwestii ustaleń, czy naruszenie prawa przez skarżącego spowodowało znaczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawem chronionych należy wskazać, że niewątpliwie kara wynikająca z art. 140mb pkt 2 P.r.d. ma na celu ochronę legalnego obrotu pojazdami. Omawiana kara ma jednak przede wszystkim istotne znaczenie z punku widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia. Zgodnie z pkt 1 preambuły ww. Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, omawiane przepisy mają zminimalizować szkodliwy wpływ pojazdów wycofanych z eksploatacji na środowisko naturalne, przyczyniając się tym samym do zachowania, ochrony i poprawy stanu środowiska naturalnego oraz oszczędzenia energii oraz po drugie, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego oraz unikać zakłóceń konkurencji na obszarze Wspólnoty. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że wprowadzone zmiany, w tym także określenie sankcji w przypadku niezarejestrowania lub wyrejestrowania pojazdu w wysokości do 1000 zł są wynikiem zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji ww. dyrektywy dotyczących m.in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Komisja uznała, że Rzeczpospolita Polska nie zapewniła skutecznego stosowania art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, a tym samym uchybiła obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przez brak kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni.
Dlatego też znaczenie przy ocenie zakresu naruszenia dobra chronionego prawem może mieć ustalenie, czy obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. dotyczył samochodu importowanego, wycofanego z eksploatacji oraz czy obowiązek zgłoszenia został wypełniony przez nabywcę pojazdu. Jak zauważa się bowiem
w orzecznictwie przy ocenie wagi naruszenia powinno się wziąć pod uwagę to, czy chronione przepisami prawa interesy publiczne zostały faktycznie naruszone, jeśli wobec dokonania zgłoszenia przez nabywcę samochodu, pozwalało to już samo
w sobie na odnotowanie w stosownych rejestrach zmiany właściciela pojazdu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2022 r. sygn. II GSK 376/22; dostępny w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec stwierdzenia, że w sprawie nie mogła mieć zastosowania przesłanka odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej określona w art. 189f § 1 K.p.a., organy podjęły się ustalenia, czy w sprawie wystąpiły warunki odstąpienia wymienione w art. 189f § 2 i 3 K.p.a.
Zgodnie z art. 189f § 2 k.p.a., w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa lub powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Wówczas organ odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia (art. 189f § 3 K.p.a.).
Przywołane przepisy dają możliwość odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Dokonując ustaleń w powyższym zakresie organ I instancji wskazał, że "celem, dla którego nakładana jest kara, jest skuteczność wypełnienia obowiązku poinformowania właściwego organu o zbyciu pojazdu w terminie 30 dni, zaś samo zgłoszenie zbycia pojazdu ma na celu poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów". W ocenie organów tak późne zgłoszenie zbycia pojazdu mogło mieć negatywny wpływ na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami.
Zdaniem sądu ocena ta narusza art. 80 K.p.a. Aby prawidłowo ustalić, czy cele wymierzenia kary administracyjnej zostały w danym przypadku spełnione, należy poza oczywistym zidentyfikowaniem celu, jaki spełniać ma konkretna administracyjna kara pieniężna, zidentyfikować także cele, jakie zostałyby zrealizowane w przypadku poprzestania na pouczeniu, przy jednoczesnym usunięciu naruszenia prawa lub powiadomieniu właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa oraz dokonać porównania, czy cele, dla których kara administracyjna ma być nałożona, pokrywają się z celami jakie osiągnięte zostaną w razie poprzestania na pouczeniu. Jeżeli cele te się pokrywają, to przyjąć należy, że odstąpienie od ukarania i poprzestanie na pouczeniu pozwoli na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. (por. przywoływany już wyżej: Cebera Agata i Firlus Jakub Grzegorz. Art. 189(f). W: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019.).
Wskazanych wyżej ocen organy jednak nie przeprowadziły. Uznały jedynie, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. i odstąpienia od wymierzenia kary, gdyż nie pozwoli to na spełnienie celów, dla których nakładana jest kara pieniężna, a mianowicie nie wpłynie na skuteczność wypełnienia obowiązku terminowego informowania organu o nabyciu/zbyciu pojazdu.
Organy nie rozważyły, że w rozpoznanej sprawie strona nie uchylała się od dokonania zgłoszenia, a jedynie inne okoliczności przesądziły o niewykonaniu tego obowiązku. Organy nie rozważyły również, że strona dokonała już zgłoszenia i to jeszcze przed wszczęciem postępowania, natychmiast po uzyskaniu jednoznacznej informacji co do spoczywających na niej obowiązkach w tym zakresie.
Nadto, nie sposób opóźnienia w zgłoszeniu zbycia pojazdu i ewentualnych negatywnych skutków nie zestawić z czasem reakcji organu na powyższe naruszenie. Zgłoszenia nabycia przedmiotowego samochodu skarżący dokonał 30 marca 2022 r. natomiast pierwsza i kolejna decyzja starosty nakładająca na niego karę pieniężną wydane zostały po roku od tego zgłoszenia (odpowiednio 30 marca 2023 r. i 18 października 2023 r.). Zdaniem sądu, organy w ramach oceny omawianych przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary, powinny rozważyć, czy nałożenie na skarżącego kary po roku od wypełnienia obowiązku przez samą stronę mogło wpłynąć na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów. Organy winny zatem rozważyć, jaki jest sens zaniechania odstąpienia od nałożenia kary i jej nakładania po tak długim czasie od samodzielnego dokonania zgłoszenia.
Ponownie rozpoznając sprawę, organy zobowiązane będą uwzględnić przedstawioną przez sąd argumentację i dokonają szczegółowej oceny przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. według wskazanych przez sąd kryteriów, w tym odwołają się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 K.p.a. Gdy wynik tak dokonanej oceny doprowadzi organ do wniosku o braku przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary
z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., organy dokonają oceny warunków odstąpienia od wymierzenia kary, o których mowa w art. 189f § 2 i § 3 K.p.a., w tym spełnienia celów nałożenia kary w wyżej wyjaśnionym zakresie.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 zł (wpis od skargi) orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy w pkt 2 sentencji wyroku.