I SA/Ke 155/23

I SA/Ke 155/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Magdalena Stępniak
Mirosław Surma /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 240 par. 1 pkt 3, art. 130 par. 1 pkt 6,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 plit. b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2022 r. nr SKO [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata E. Ś. - W. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Ke [...]
Uzasadnienie
Decyzją z 31 października 2022 r., nr SKO [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję tego organu z 22 sierpnia 2022 r. nr SKO [...] odmawiającą H. K. uchylenia decyzji wydanej przez ten organ w dniu 10 czerwca 2011 r. nr [...]
Organ odwoławczy wyjaśnił, że ww. decyzją z 10 czerwca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy S. (dalej: "wójt") z 4 lutego 2011 r. nr [...] wydaną dla H. K. w sprawie wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości na rok 2011, pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. Wydając decyzję organy podatkowe uznały, że podstawę wymiaru podatku stanowią zapisy w rejestrze gruntów, istniejące w dacie decyzji o wymiarze. Decyzja organu odwoławczego stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji.
Wnioskiem z 20 stycznia 2022 r. H. K. wystąpił do organu podatkowego o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją burmistrza. Wskazał, że dane zawarte w ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w [...] zostały zmienione i zredukowano powierzchnię gruntów będących własnością lub we władaniu H. K.. Tym samym podatek naliczany był od nieprawidłowej powierzchni. Zmiany w ewidencji gruntów stanowią nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi w czasie wydawania decyzji podatkowych.
Organ odwoławczy, powołując treść art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wyjaśnił, że przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów jest spełniona wtedy, gdy ujawnią się w sprawie po wydaniu decyzji, ale istniejąc w momencie wydawania decyzji będą miały charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wymiarowego, a ponadto okoliczności te lub dowody muszą być istotne dla sprawy, tj. muszą mieć wpływ na odmienne jej rozstrzygnięcie, co wywoła konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części.
Decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji burmistrza w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2011 r. opierała się na załączonym do akt sprawy wypisie z ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostę [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięć organów podatkowych obu instancji podkreślono, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja jest urzędowym zbiorem informacji wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika, są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania mają dane wynikające z ewidencji. W aktach sprawy znajdował się sporządzony przez administratora systemu i potwierdzony za zgodność przez pracownika urzędu gminy wypis z rejestru gruntów, który ujawniał H. K. jako właściciela i władającego gruntem rolnym w obrębie K. G. oraz [...].
Organ powołał się na decyzję Starosty [...] z 30 kwietnia 2019 r. znak: [...], którą orzeczono o wykreśleniu w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków H. K. jako władającego lub właściciela co do poszczególnych działek. Podniósł, że z zapisów ewidencji gruntów i budynków (po wprowadzeniu zmian w 2019 r.) wynika, że działki pierwotnie wykazane na H. K., na mocy ww. decyzji Starosty [...], mają nieustalonego władającego w obrębie K. G. i [...]. Wyraził stanowisko, że zmiana zapisów ewidencyjnych w roku 2019, polegająca na wykreśleniu H. K. z ewidencji, nie jest nową okolicznością faktyczną, która istniała w dniu wydania decyzji w 2011 r. i nie była znana w czasie postępowania zwyczajnego i jednocześnie jest istotna dla wymiaru podatku, w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Doprowadzenie przez H. K. w odrębnej, przewidzianej prawem procedurze, do zmiany danych ewidencyjnych przez Starostę [...], spowodowało związanie organów podatkowych danymi zaktualizowanymi, ale ze skutkiem na przyszłość, a nie wstecz. Okoliczność zmiany zapisów ewidencyjnych w roku 2019 i wykreślenie przez organ ewidencyjny właściciela gruntów, nie stanowi zatem przesłanki do zmiany ostatecznej decyzji wymiarowej za 2011 rok.
Skargę na decyzję złożył H. K.. Z jej treści wynika, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Zarzucił, że niesłusznie obciążano go podatkiem od nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 14 maja 2023 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika podniósł, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazał, że decyzja Wójta Gminy S. z 4 lutego 2011 r. została wydana na podstawie błędnych danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków prowadzonych przez właściwego starostę. Skarżący nie był posiadaczem samoistnym ani właścicielem 24 ha gruntów, od których został naliczony podatek rolny i od nieruchomości. Podatnik nie może ponosić odpowiedzialności z tytułu nieprawdziwych danych zawartych w ewidencji. Tym samym w postępowaniu administracyjnym powinno zostać ustalone, jaką ilością gruntów w rzeczywistości władał skarżący i na tej podstawie powinien być ustalony podatek za rok 2011.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn podanych przez stronę skarżącą.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), określanej dalej jako p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie sądu, w analizowanym przypadku wystąpiła jedna z podstaw wznowienia postępowania, tj. podstawa wymieniona w art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu, stosownie do art. 130-132 tej ustawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 października 2022 r. nr SKO [...], która została wydana przez I. C., A. G.-S. oraz G. H.. Decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 22 sierpnia 2022 r. nr SKO [...], którą odmówiono uchylenia decyzji z 10 czerwca 2011 r. nr [...], wydanej przez T. N., M. G.-Ś. i I. C..
Powyższe wskazuje, że w wydaniu decyzji z 31 października 2022 r. i z 10 czerwca 2011 r. brała udział ta sama osoba - I. C.. Należało zatem rozważyć, czy zachodzi tu sytuacja, o której mowa w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.
W ocenie sądu obawa braku obiektywizmu i zaistnienie tym samym opisanej w tym przepisie sytuacji zachodzi też w sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu decyzji w trybie zwykłym bierze taki sam udział w postępowaniu nadzwyczajnym, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Istotą instytucji wznowienia postępowania jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która została zakończona decyzją ostateczną, w sytuacji gdy zaistniały określone w Ordynacji podatkowej podstawy wznowienia postępowania. Udział w wydaniu decyzji ostatecznej w postępowaniu zwykłym uniemożliwia zatem udział członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wznowieniowym. Za takim traktowaniem wniosku o wznowienie postępowania na potrzeby art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej przemawia konieczność zapewnienia stronie obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy oraz sprawiedliwość proceduralna związana z bezstronnością w rozpatrywaniu sprawy. To właśnie wyeliminowaniu wszelkich zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpatrywaniu danej sprawy służy możliwość wyłączenia pracownika od udziału w tej sprawie. Zawarte w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej określenie "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" dotyczy bowiem nie tylko orzekania w postępowaniu instancyjnym, a zatem w relacji organ pierwszej instancji - organ odwoławczy, ale także w relacji: postępowanie zwykłe - postępowania nadzwyczajne, zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji). Celem regulacji przewidzianej w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej było uniknięcie sytuacji, gdy treść rozstrzygnięcia decyzji, wydanej przez członka organu kolegialnego, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby, wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Omawiany przepis należy interpretować w ten sposób, by usunąć wszelkie obawy, że ocena nie będzie obiektywna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3501/21 i powołane tam orzecznictwo - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W warunkach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że udział w składzie orzekającym kolegium, wydającego decyzję po wznowieniu postępowania, członka – I. C., która była w składzie orzekającym wydającym 10 czerwca 2011 r. decyzję ostateczną w trybie zwykłym, stanowił naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, dające podstawę do wznowienia postępowania. Osoba ta powinna zostać wyłączona od udziału w postępowaniu po złożeniu przez podatnika wniosku o wznowienie postępowania.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy wyeliminuje dostrzeżone przez sąd uchybienia proceduralne.
W konsekwencji z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, skutkujące naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, przedwczesne jest wypowiadanie się w zakresie sformułowanych w skardze i piśmie procesowym zarzutów.
Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O przyznaniu adwokatowi kwoty 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, sąd orzekł na postawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (j. t. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.).