I SA/Ke 150/24

I SA/Ke 150/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Magdalena Stępniak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 4 ust. 1, 2, art. 14 ust. 1, 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 24 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymiany prawa jazdy oraz odmowy przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Ke [...]
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 24 stycznia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej "Kolegium"), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z 23 października 2023 r. nr [...] odmawiającą J. P. wymiany prawa jazdy kategorii AM, A, B1, B, C1, C, B+E, C1+E, C+E, f, k, p, q numer [...] wydanego 7 grudnia 2018 r. przez DVLA oraz przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B+E, C+E w związku z nieprzedstawieniem dokumentu potwierdzającego uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje w zakresie kategorii B+E, C+E prawa jazdy.
Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji, Kolegium powołało się na treść art. 103 ust. 3, art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm., dalej "ustawą") oraz § 9 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm., dalej "rozporządzenia").
Kolegium wskazało, że skarżący uzyskał po raz pierwszy uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. B+E, C+E na terenie Polski 2 lutego 2005 r. W dniu 24 czerwca 2007 r. postanowieniem Prokuratury Rejonowej w B. sygn. akt 1 Ds [...] z dnia 27 czerwca 2007 r. zostało zatrzymane kierowcy prawo jazdy kat. B, C, B+E, C+E nr [...]/0201 wydane 12 października 2006 r. przez Starostę Bolesławieckiego (dalej "Starostę"). Wyrokiem Sądu Rejonowego Sądu Grodzkiego w B. z 26 września 2007 r. sygn. akt VI K [...] orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kategorii B na okres 3 lat, z zaliczeniem okresu zatrzymania prawa jazdy od 24 czerwca 2007 r. W dniu 11 października 2007 r. zostało wydane skarżącemu prawo jazdy kat. B nr [...]/0201 druk 10993312. Skarżący 5 sierpnia 2010 r. uzyskał pozytywny wynik egzaminu państwowego w zakresie kat. C prawa jazdy, więc 13 października 2010 r. zostało wydane mu przez Starostę prawo jazdy kat. B, C nr [...]/0201 druk [...] Dnia 25 sierpnia 2010 r. skarżący uzyskał negatywny wynik egzaminu państwowego w zakresie kat. C+E prawa jazdy, zatem decyzją Starosty z 13 października 2010 r. cofnięto kierowcy uprawnienia kategorii B+E, C+E.
Skarżący po otrzymaniu decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nie przystępował na terenie Rzeczypospolitej Polskiej do egzaminu na prawo jazdy kat. B+E i C+E, ponieważ pracował i mieszkał w Niemczech. Dnia 30 stycznia 2015 r. na terenie Niemiec, na zasadzie wymiany polskiego prawa jazdy, został wydany skarżącemu przez Hochsauerlandkreis, Der Landrat, Fachdienst 47, Fahrerlaubnisse dokument prawa jazdy kat. AM, B, B+E, C, C+E, C1, C1+E nr [...] Z kolei 7 grudnia 2018 r. skarżący wymienił w Wielkiej Brytanii niemieckie prawo jazdy (kod 70D) na prawo jazdy ww. kategorii nr [...].
Następnie 8 lutego 2021 r. skarżący wniósł do Prezydenta Miasta Kielce o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie cofniętego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat C+E. Wnioskiem z 12 maja 2021 r. skarżący wniósł zaś o wymianę prawa jazdy wydanego za granicą kategorii AM, A, B1, B, C1, C, B+E, C1+E, C+E, f, k, p, q nr [...] 02 na polskie prawo jazdy z tożsamymi kategoriami, bez sprawdzenia kwalifikacji.
Starosta decyzją z 29 września 2022 r. odmówił przywrócenia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B+E,C+E prawa jazdy oraz wymiany prawa jazdy kategorii wydanego 7 grudnia 2018 r., do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje w zakresie kategorii B+E, C+E prawa jazdy. Kolegium decyzją z 5 stycznia 2023 r. uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, stwierdzając, że zakres zleconych organowi pierwszej instancji czynności wyjaśniających, które organ odwoławczy określił, wykracza poza dyspozycję art. 136 k.p.a. Prawomocnym wyrokiem z 20 kwietnia 2023 r. I SA/Ke 35/23 WSA w Kielcach oddalił sprzeciw od decyzji Kolegium z 5 stycznia 2023 r. Z przeprowadzonego zgodnie z zaleceniami zawartymi w decyzji Kolegium postępowania wyjaśniającego wynikło, że J. P. rozszerzył swoje uprawnienia na terenie [...], po zdaniu egzaminu teoretycznego i praktycznego na kat. CE i w dniu 30.01.2015r. otrzymał prawo jazdy o numerze [...] Wyjaśnił, że organ niemiecki nie zlecił badań lekarskich i psychologicznych z powodu braku wiedzy na temat negatywnej decyzji w sprawie Pana J. P. wydanej w [...]. Finalnie ww. decyzją z dnia 23 października 2023 r. Prezydent Miasta Kielce odmówił stronie wymiany prawa jazdy kategorii oraz przywrócenia Panu J. P. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B+E,C+E prawa jazdy, w związku z nieprzedstawieniem dokumentu potwierdzającego uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje w zakresie kategorii B+E, C+E prawa jazdy.
Kolegium rozpoznając odwołanie powołało się na treść art. 14 ust. 1 u.k.p. oraz art. 41 ust. 1 Konwencji o ruchu drogowym, sporządzonej w Wiedniu 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r. poz. 40 i 44, dalej "Konwencja") i wyjaśniło, że w myśl tych przepisów generalnie możliwa jest wymiana prawa jazdy uzyskanego za granicą na polskie prawo jazdy, lecz ogólna ta zasada nie jest bezwzględna i posiada ograniczenia. Stosownie bowiem do art. 11 ust. 1 Dyrektywy Nr 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie), posiadacz ważnego krajowego prawa jazdy wydanego przez jedno państwo członkowskie, który ma miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim, może złożyć wniosek z prośbą o wymianę jego prawa jazdy na prawo jazdy równoważne. Obowiązkiem państwa członkowskiego wydającego prawo jazdy równoważne jest sprawdzenie, jakiej kategorii uprawnienia faktycznie zachowują ważność na mocy przedstawionego prawa jazdy. Przy zachowaniu zasady terytorialności prawa karnego i przepisów prawnych dotyczących policji, państwa członkowskie miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie mogą stosować wobec niego własne przepisy krajowe w zakresie ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnień do kierowania pojazdami i ewentualnie dokonać w tym celu wymiany jego prawa jazdy (ust. 2).
Kolegium podkreśliło, że istotny dla rozpatrywanej sprawy jest art. 11 ust. 4 ww. Dyrektywy, który stanowi, że państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że państwo członkowskie odmawia uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu na terytorium wydającego państwa członkowskiego. Państwo członkowskie może także odmówić wydania prawa jazdy osobie ubiegającej się o prawo jazdy, której prawo jazdy zostało w innym państwie członkowskim unieważnione.
Wobec powyższego Kolegium podkreśliło, że ww. wyrokiem z 26 września 2007 r. orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kategorii B na okres 3 lat w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości. Nadto prawomocną decyzją z 13 października 2010r. Starosta orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnień kategorii B+E, C+E. Skarżący nie przystępował na terenie Rzeczypospolitej Polskiej do egzaminu na prawo jazdy kat. B+E i C+E. Natomiast 30 stycznia 2015 r. na terenie [...], na zasadzie wymiany polskiego prawa jazdy, został wydany mu dokument prawa jazdy kat. AM, B, B+E, C, C+E, C1, C1+E nr [...]
Kwestia zgodności z prawem wymiany polskiego dokumentu prawa jazdy na niemiecki budziła zastrzeżenia organów obu instancji orzekających w tej sprawie.
Organ pierwszej instancji wielokrotnie występował do niemieckiego odpowiednika z prośbą o wyjaśnienie okoliczności poszerzenia na terenie [...] posiadanych przez stronę uprawnień, wobec obowiązującej na terenie RP decyzji o cofnięciu uprawnień kat. B+E, C+E. W dniu 14 sierpnia 2023 r. wpłynęła do organu pierwszej instancji drogą e-mail informacja od organu niemieckiego, z której wynika, że skarżący wymienił w Urzędzie Hochsauerlandkreis w Meschede, z datą 8 lipca 2013r. polskie prawo jazdy kategorii C, C1, B, AM, L na niemieckie prawo jazdy o numerze [...] Dnia 2 września 2014 r. w aktach skarżącego wpisano kod 95 i wydano mu prawo jazdy z numerem [...] Następnie skarżący zawnioskował o rozszerzenie prawa jazdy o kategorie C+E, C1E, B+E i T, a po zdaniu egzaminu (teoretycznego i praktycznego dla kategorii C+E), a 30 stycznia 2015 r. otrzymał prawo jazdy o numerze [...] Nie zostało przeprowadzone badanie lekarsko-psychologiczne, ponieważ nie posiadano wiedzy na temat negatywnej decyzji w sprawie strony wydanej w Polsce. Jednocześnie poinformowano, że 2 grudnia 2019 r. skarżący wymienił swoje niemieckie prawo jazdy w Anglii. Pierwszym krokiem powinno być zatem unieważnienie prawa jazdy przez brytyjskie organy, a ponieważ niemieckie prawo jazdy zostało wymienione w Anglii dawno temu, nie ma możliwości unieważnienia niemieckiego prawa jazdy.
Kolegium zaznaczyło, że powyższe wyjaśnienia w zakresie uzyskania kat. C+E zostały potwierdzone przez skarżącego w piśmie z 14 czerwca 2023 r. jak również zeznaniem złożonym do protokołu 23 lipca 2021 r.
Sumując Kolegium wskazało, że organ niemiecki nie wiadomo z jakiej przyczyny nie wiedział o cofnięciu skarżącemu uprawnień kat. B+E i C+E oraz o obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym. Z tych też powodów skarżący po zdaniu egzaminu na kategorię C+E prawa jazdy, uzyskał dokument prawa jazdy poświadczający posiadanie tych uprawnień. Jednak, wobec nie zdawania przez skarżącego na terenie [...] egzaminu prawa jazdy kat. B+E, bezprawnie wpisano tę kategorię w otrzymanym 30 stycznia 2015 r. dokumencie prawa jazdy o numerze [...] [...] organ ds. praw jazdy nie wziął także pod uwagę ograniczeń wynikających z przepisów polskich, a dotyczących obowiązku wskazanego w art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b) i art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu na czas wydawania wyroku Sądu Rejonowego w B., tj. poddania się badaniu lekarskiemu i psychologicznemu. Na terenie [...] strona zdała egzamin na kategorię C+E, natomiast nie zdała na kategorię B+E, jak również nie poddała się badaniom lekarskim i psychologicznym.
Skarżący 2 grudnia 2019 r. wymienił niemiecki dokument prawa jazdy J49000R3233 na brytyjski, uzyskując 7 grudnia 2018 r. wydane przez DVLA prawo jazdy ww. kategorii nr [...] 02. Z informacji zawartych systemie EUCARIS wynika, że wydany skarżącemu w [...] dokument prawa jazdy nr [...] posiada status - nieważny. Skarżący żąda wymiany dokumentu prawa jazdy ww. kategorii nr [...] na polskie prawo jazdy.
Dalej Kolegium wskazało, że z wyjaśnień odebranych 20 lipca 2023 r. przez Prezydenta Miasta Kielce od brytyjskiego urzędu wynika, że skarżący posiada pełną brytyjską licencję na kategorie A (79,3), AM, B, BE, B1, C, CE, C1, C1E, wydaną w zakresie kat. B, BE, C, CE w drodze wymiany z niemieckiego prawa jazdy kod 70D. Z uzyskanej od organu brytyjskiego informacji wynika ponadto, że skarżącemu wydano licencję numer [...] A (data wydania karty 08.06.2023 r., data wygaśnięcia karty [...] r.). Jednocześnie poinformowano, że żaden egzamin na prawo jazdy nie został zdany w [...], a 1 lutego 2023 r. otrzymano potwierdzenie od niemieckiego organu wydającego licencje Federalnej Agencji Transportu Samochodowego, że skarżący 30 stycznia 2015 r. otrzymał klasę CE i licencję [...] (wymiana w GB) po zdaniu egzaminu teoretycznego i praktycznego w [...], w związku z czym przywrócono mu uprawnienia do powyższych kategorii. Przedłożone przez skarżącego prawo jazdy ww. kategorii nr [...] wydane 7 grudnia 2018 r. przez DVLA nie jest więc ostatnim dokumentem i jak wynika z informacji uzyskanej od organu brytyjskiego 8 czerwca 2023 r. została wydana licencja 04A.
Wobec tego Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 4 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie posiadającej inny dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym.
W ocenie Kolegium skarżący, aby wymienić angielskie prawo jazdy na polski dokument musi spełnić wymogi określone w polskich - a nie zagranicznych - przepisach prawa. Dlatego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest podnoszona przez skarżącego okoliczność, że legalnie otrzymał angielskie prawo jazdy, spełniając wymogi niezbędne do jego uzyskania na terenie [...]. W realiach tej sprawy uwzględnienie żądania skarżącego powodowałoby obejście prawa polskiego i w istocie polegałoby na zwrocie zatrzymanego polskiego prawa jazdy, pomimo niespełnienia przez skarżącego warunku z art. 49 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy.
Zdaniem Kolegium, ponieważ przedłożone przez skarżącego prawo jazdy ww. kategorii nr [...] 02 wydane 7 grudnia 2018 r. przez DVLA nie jest jego ostatnim dokumentem i jak wynika z informacji uzyskanej od organu brytyjskiego 8 czerwca 2023 r. została wydana licencja 04A oraz fakt, iż w obiegu prawnym znajduje się decyzja Starosty z 13 października 2010 r., orzekająca o cofnięciu skarżącemu uprawnienia kategorii B+E, C+E, zasadnie Prezydent Miasta Kielce odmówił wymiany brytyjskiego prawa jazdy na dokument polski.
Odnosząc się do wniosku strony w zakresie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z jego udziałem Kolegium uznało, że jest on niecelowy.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. P. zaskarżył powyższą decyzję Kolegium w całości, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie:
1) art. 41 ust. 6 Konwencji o ruchu drogowym, która stanowi i opiera się na zasadzie wzajemnego uznawania dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami przez państwa- sygnatariuszy Konwencji (w których jest Polska, Niemcy i Wielka Brytania) poprzez jej niezastosowanie;
2) art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy, który stanowi, że prawo jazdy nie może być wydane osobie posiadającej inny dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym w przypadku skarżącego, co stoi w sprzeczności z art. 41 ust. 6 Konwencji;
3) nieuprawnione przyjęcie przez Kolegium, że uczynienie zadość żądaniom skarżącego naruszyłoby prawo polskie, gdyż w obiegu prawnym znajduje się decyzja Starosty Bolesławickiego z 13 października 2010 r., co w świetle wyroku NSA z 20 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 411/15 oraz wyroku WSA w Opolu z 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Op 605/14, jest stanowiskiem organu błędnym;
4) bezzasadne przyjęcie, że skoro prawo jazdy z 7 grudnia 2018 r. wydane przez DVLA nie jest ostatnim dokumentem i w związku z informacją uzyskaną od organu brytyjskiego 8 czerwca 2023 r. została wydana licencja 04A zasadnie organ pierwszej instancji odmówił wymiany brytyjskiego prawa jazdy na dokument polski, podczas gdy organy obu instancji powołują się na ten fakt, który istnieje od 8 czerwca 2023 r., gdy wcześniej powoływanie się na ten fakt nie było możliwe i organy wykorzystują go do wydania decyzji odmownych dla skarżącego, pomijając, że to prawo jazdy jest prawem jazdy wynikającym z wymiany prawa jazdy DVLA z 7 grudnia 2018 r., co ma zasadnicze znaczenie, a czego organy nie zauważają w swych rozstrzygnięciach.
W uzasadnieniu skargi jej autor przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów, w oparciu o które wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe wyjaśnienia w sprawie.
Na rozprawie 20 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) i art. 134
§ 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowany fakt, że w wyniku naruszeń przepisów ruchu drogowego zostało zatrzymane skarżącemu postanowieniem Prokuratury Rejonowej w B. z dnia 27 czerwca 2007r. prawo jazdy kat. B, C, B+E, C+E. Wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z 26 września 2007 r. orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kategorii B na okres 3 lat.
W sierpniu 2010 r. J. P. uzyskał pozytywny wynik egzaminu państwowego w zakresie kat. C prawa jazdy, niemniej w zakresie kat. C+E prawa jazdy uzyskał wynik negatywny z egzaminu państwowego. Decyzją z 13 października 2010r. starosta orzekł o cofnięciu mu uprawnienia kategorii B+E i C+E. Po otrzymaniu decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami skarżący nie przystąpił na terenie RP do egzaminu na prawo jazdy kat. B+E i C+E, ponieważ pracował i mieszkał w [...], gdzie w 2015 r. na zasadzie wymiany polskiego prawa jazdy został mu wydany dokument prawa jazdy kat. AM, B, B+E, C, C+E, C1, C1+E. Z kolei 7 grudnia 2018 r. skarżący wymienił w [...] niemieckie prawo jazdy (kod 70D) na prawo jazdy o kategoriach wymienionych w niemieckim dokumencie prawa jazdy. W dniu 12 maja 2021 r. skarżący wniósł o wymianę prawa jazdy wydanego za granicą kategorii AM, A, B1, B, C1, C, B+E, C1+E, C+E, f, k, p, q na polskie prawo jazdy z tożsamymi kategoriami, bez sprawdzenia kwalifikacji.
Organy odmówiły jednak takiej wymiany i przywrócenia mu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B+E i C+E prawa jazdy. Kolegium wskazało, że istnieje możliwość wymiany zagranicznego prawa jazdy na polskie, o czym stanowi art. 14 ust. 1 u.k.p. Kolegium powołało się na jednak art. 11 ust. 1 i 4 dyrektywy Nr 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) i podniosło, że państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim. W ocenie Kolegium, skarżący, aby wymienić angielskie prawo jazdy na polski dokument musi spełnić wymogi określone w polskich - a nie zagranicznych - przepisach prawa. Dlatego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest podnoszona przez skarżącego okoliczność, że legalnie otrzymał angielskie prawo jazdy, spełniając wymogi niezbędne do jego uzyskania na terenie Wielkiej Brytanii. Ponadto zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 4 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie posiadającej inny dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym, albowiem jak wynika z informacji uzyskanej od organu brytyjskiego 8 czerwca 2023 r. została skarżącemu wydana licencja 04A.
Zatem istota sporu w rozpoznawanej sprawie koncentruje się na zagadnieniu prawnym, czy w przedstawionych wyżej okolicznościach przepisy prawa, w tym ustawy o kierujących pojazdami, dawały organom administracji możliwość dokonania wymiany prawa jazdy uzyskanego przez J. P. na terytorium [...] w sytuacji, gdy wobec wnioskodawcy wydana została decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B+E i C+E.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie z art. 4 ust. 1 z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm., zwanej dalej "ustawa", "u.k.p."), dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest:
1) wydane w kraju:
a) prawo jazdy,
b) pozwolenie wojskowe,
c) międzynarodowe prawo jazdy;
2) wydane za granicą:
a) międzynarodowe prawo jazdy, określone w Konwencji o ruchu drogowym, podpisanej w Genewie dnia 19 września 1949 r. (Dz. U. z 1959 r. poz. 321, 322 i 324),
b) krajowe lub międzynarodowe prawo jazdy, określone w Konwencji o ruchu drogowym, sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r. poz. 40, 41 i 44),
c) krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym,
d) krajowe prawo jazdy określone w umowie międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska;
3) zagraniczny dokument wojskowy, określony w umowach międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
Niemniej w myśl art. 4 ust. 2 u.k.p., kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy. Przepis ten nie dotyczy międzynarodowego prawa jazdy, krajowego prawa jazdy osoby, o której mowa w art. 10 ust. 3, oraz tymczasowego elektronicznego prawa jazdy.
Kwestię wymiany prawa jazdy normuje z kolei art. 14 ust. 1 ustawy, który stanowi, że osoba posiadająca ważne krajowe prawo jazdy wydane za granicą może, na swój wniosek, otrzymać prawo jazdy odpowiedniej kategorii, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1, po zwrocie zagranicznego dokumentu organowi wydającemu prawo jazdy. Jeżeli prawo jazdy wydane za granicą nie jest określone w konwencjach o ruchu drogowym, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b, dodatkowym warunkiem otrzymania polskiego prawa jazdy jest złożenie z wynikiem pozytywnym części teoretycznej egzaminu państwowego i przedstawienie uwierzytelnionego tłumaczenia zagranicznego dokumentu. Warunek ten nie dotyczy krajowego prawa jazdy wydanego w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
W świetle przywołanych przepisów prawa, zdaniem Sądu, skarżący nie mógł w okolicznościach tej sprawy skutecznie - na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy - ubiegać się o wymianę brytyjskiego prawa jazdy, ponieważ posiada już polskie prawo jazdy, które nie utraciło swej ważności. Zgodnie bowiem z przywołanym wyżej z art. 4 ust. 2 ustawy, kierujący może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem. Konsekwencją zasady wynikającej z powołanego przepisu jest to, że kierowca posiadający ważne polskie prawo jazdy, które zostało mu zatrzymane w związku z określonym naruszeniem prawa i który w tym czasie uzyskał zagraniczne prawo jazdy nie może skorzystać z uprawnienia określonego w art. 14 ust. 1 ustawy. Przyjęcie odmiennego stanowiska w tej kwestii doprowadziłoby do naruszenia art. 4 ust. 2 ustawy. Nadto umożliwiałoby odzyskanie uprawnień do prowadzenia pojazdów wbrew dyspozycji art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy, tj. bez sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami, czym stwarzałoby zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Zastosowanie art. 14 ust. 1 ustawy do kierowcy, który posiada ważne polskie prawo jazdy skutkowałoby obejściem wymogów, które musi spełniać kierowca, aby odzyskać zatrzymane prawo jazdy (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 411/15, dost. na cbois). Przepis art. 14 ust. 1 ustawy ma zastosowanie do obywatela polskiego lub cudzoziemca zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który nie posiada ważnego polskiego prawa jazdy, legitymuje się natomiast jego zagranicznym odpowiednikiem.
Ponadto – jak także słusznie podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Warszawie z 14 sierpnia 2019r., VII SA/Wa 164/19, dost. na cbois) - zastosowanie art. 14 ust. 1 u.k.p. prowadzi do "wydania krajowego prawa jazdy" w zamian za prawo jazdy wydane za granicą. Przepis ten wyraźnie traktuje bowiem o otrzymaniu krajowego prawa jazdy po zwrocie zagranicznego dokumentu organowi wydającemu prawo jazdy. Wskutek rzeczonej "wymiany" dochodzi zatem do sytuacji "wydania" przez właściwy (polski) organ administracji krajowego prawa jazdy. Stanowisko to potwierdza treść art. 14 ust. 2 ustawy, zgodnie którym, jeżeli prawo jazdy wydane za granicą zawiera ograniczenie, o którym mowa w art. 13 ust. 5, ograniczenie to uwzględnia się w wydawanym prawie jazdy.
Wobec powyższego, skoro w efekcie wymiany prawa jazdy dochodzi do wydania prawa jazdy, to przy analizie przepisów ustawy o kierujących pojazdami dokonywanej na potrzeby spornego zagadnienia, nie można pominąć także dyspozycji art. 12 ust. 1 i 3 ustawy, wskazującego na negatywne przesłanki "wydania" prawa jazdy. Przepis art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy stanowi, że prawo jazdy nie może być wydane osobie: w stosunku do której wydano decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 3 pkt 2 ustawy, przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy obejmujących uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.
Z tych względów, ponownemu "wydaniu" skarżącemu krajowego prawa jazdy wskutek wymiany dokonanej w trybie art. 14 ust. 1 ustawy, sprzeciwia się cel i znaczenie uregulowań - art. 12 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy, ale także art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a oraz art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby zaś do możliwości niedopuszczalnego obejścia ustawowego wymogu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 41 ust. 6 Konwencji o ruchu drogowym należy ocenić, że jest on chybiony. Instytucja uregulowana w art. 41 ust. 6 Konwencji, tj. uznawanie przez strony konwencji krajowych lub międzynarodowych praw jazdy, miałaby znaczenie tylko w przypadku, gdyby skarżący posiadał wyłącznie prawo jazdy wydane za granicą. W sytuacji, gdy skarżący posiada krajowe ważne prawo jazdy (kategorie B i C) kwestia uznawania, czy też nieuznawania ważności zagranicznego prawa jazdy nie miała żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (por. ww. wyrok NSA sygn. akt I OSK 411/15 i wyrok z 15 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 753/09, wyrok z 20 grudnia 2016r., sygn. akt I OSK 1317/15).
Bez znaczenia dla wyniku sprawy było posiadanie przez skarżącego licencji 04A w Wielkiej Brytanii, skoro rozstrzygające okazało się to, że posiada on już w Polsce krajowe prawo jazdy i przepisy prawa obowiązujące w Polsce wymagają, aby po cofnięciu uprawnień przystąpił on do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji celem odzyskania kat. B+E i C+E prawa jazdy - przy spełnieniu wszystkich wymogów prawnych dla osoby przystępującej do takiego sprawdzenia po uprzednim zatrzymaniu, a następnie cofnięciu prawa jazdy. Skarżący bezspornie na terenie RP nie spełnił wszystkich wymogów określonych prawem celem odzyskania utraconych kategorii prawa jazdy. Należy wskazać, że – jak ustaliły organy - w Niemczech nie zostało przeprowadzone badanie lekarsko-psychologiczne.
Podsumowując, podmiot, który uzyskał prawo jazdy i nie może z niego korzystać z uwagi np. na cofnięcie uprawnień, nie może skutecznie domagać się wydania kolejnego polskiego prawa jazdy w zamian za oddanie zagranicznego ważnego prawa jazdy (por. też wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 28 lipca 2011r., sygn. akt II SA/Bk 254/11 LEX nr 1085754, NSA z dnia 28 września 2010 r. I OSK 1607/09 LEX nr 745099). Oceny tej nie zmienia przywołany w skardze wyrok ETS, albowiem należy jeszcze raz podkreślić, że na terenie RP skarżący posiada już prawo jazdy. W wyroku tym Trybunał zwrócił zresztą uwagę na treść art. 7 ust. 5 dyrektywy Rady z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy (91/439/EWG), zgodnie z którym żadna osoba nie może posiadać praw jazdy wydanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie. Aktualnie także ww. dyrektywa Nr 2006/126/WE stanowi w art. 7 ust. 5 lit. a i b, że jedna osoba nie może posiadać więcej niż jedno prawo jazdy; państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy, jeśli stwierdzi, że osoba ubiegające się o nie posiada już prawo jazdy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.