I SA/KE 148/24

I SA/Ke 148/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Artur Adamiec /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Magdalena Stępniak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106 par 1, art. 134 par 1 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zarząd Województwa Świętokrzyskiego (Instytucja Zarządzająca, IZ) decyzją z 17 stycznia 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję tego organu z 20 września 2023 r. nr 283/23 w przedmiocie określenia M. K. przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania w łącznej wysokości [...] zł ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, udzielonego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014-2020 na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...]
W uzasadnieniu wskazano, że Instytucja Zarządzająca ogłosiła 13 sierpnia 2020 r. nabór nr [...] wniosków o dofinansowanie
w trybie nadzwyczajnym dla przedsiębiorców na finansowanie kapitału obrotowego
w ramach Działania 2.5 pn. "Wsparcie inwestycyjne sektora MSP" Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014-2020.
W treści ogłoszenia o ww. naborze zawarto informację, że szczegółowe informacje
o tym naborze zostały zawarte w dokumencie pn. "Wezwanie w trybie nadzwyczajnym do złożenia wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej 2 - Konkurencyjna gospodarka Działanie 2.5 Wsparcie inwestycyjne sektora MŚP Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014-2020 Wsparcie na kapitał obrotowy dla mikro i małych przedsiębiorstw", zwanym dalej "Wezwaniem". Celem naboru była pomoc przedsiębiorcom, którzy
w związku z zakłóceniami w funkcjonowaniu gospodarki na skutek wystąpienia pandemii COVID-19, znaleźli się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Wsparcie było przeznaczone na finansowanie kapitału obrotowego w celu zaspokojenia pilnych potrzeb przedsiębiorcy w zakresie płynności i przezwyciężenia trudności finansowych, które zaistniały wskutek pandemii COVID-19 w ramach następujących schematów: a) Schemat A: przedsiębiorstwa, które prowadzą jako przeważającą (kod PKD zgodnie z odpowiednimi rejestrami) działalność gospodarczą wymienioną w Rozdziale 4 § 5 ust. 1 pkt 1) Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 13 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego oraz Rozdziale 4 § 8. ust. 1 pkt 1) Rozporządzenia Rady Ministrów
z 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów
i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, tj. m.in. Dział 56 Podklasa 56.10.A Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne.
Do przedmiotowego naboru przystąpił M. K. (dalej też jako "Beneficjent"), prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: [...] M. K. z siedzibą: P. W. 11, [...]. Wniosek pn.: "[...] M. K. złożył 19 sierpnia 2020 r. na wnioskowaną kwotę dofinansowania w wysokości [...] zł. Wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w ramach przeważającego kodu działalności gospodarczej PKD - Dział:
56, Podklasa: 56.10.A Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne. Wyjaśnił, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza to sklepik szkolny oraz działalność cateringowa.
Instytucja Zarządzająca poinformowała Beneficjenta o pozytywnym wyniku naboru i 18 listopada 2020 r. zawarła z nim umowę o dofinansowanie na kwotę dofinansowania ze środków EFRR w łącznej wysokości [...] zł.
W okresie od listopada 2021 r. do stycznia 2022 r. został przeprowadzony przez Komisję Europejską audyt tematyczny w zakresie udzielonego przez Instytucję Zarządzającą wsparcia na kapitał obrotowy. Komisja Europejska we wstępnym raporcie z przeprowadzonego audytu w zakresie naboru wydała zalecenie nr 10.02, w którym IZ powinna zidentyfikować wszystkie operacje w ww. naborze, w przypadku których beneficjent zmienił swoją główną działalność po zatwierdzeniu kryteriów wyboru przez komitet monitorujący. W przypadku zidentyfikowanych operacji IZ powinna zweryfikować dokumenty potwierdzające i sprawdzić, czy utrata dochodów rzeczywiście była związana z główną działalnością gospodarczą wskazaną we wniosku o dofinansowanie. Jeżeli beneficjent nie udowodni tego, IZ powinna uznać wydatki za niekwalifikowalne, poinformować Komisję o wynikach weryfikacji i w razie potrzeby zastosować niezbędne korekty.
Organ przedstawił historię korespondencji z Beneficjentem. Na tej podstawie oraz w związku z dokonaną ponowną analizą wniosku o dofinansowanie i załączonej do niego dokumentacji oraz mając na uwadze fakt, że dostarczona przez Beneficjenta dokumentacja nie pozwoliła uznać, że przychody uzyskiwane przez Beneficjenta w roku 2019 i roku 2020 nie były związane z prowadzeniem działalności zgodnie z kodem 56.10.A, Instytucja Zarządzająca uznała wszystkie wydatki za wydatki niekwalifikowalne. Zwróciła się do Beneficjenta o zwrot wypłaconego dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Beneficjent nie dokonał zwrotu środków.
Instytucja Zarządzająca wskazała, że w dniu 8 kwietnia 2015 r. Beneficjent dokonał zmiany we wpisie dotyczącej wykonywanej działalności gospodarczej oraz wprowadzenia dodatkowego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na kod PKD: 56.29.Z Pozostała usługowa działalność gastronomiczna. Następnie Beneficjent dokonał zmiany kodu głównej działalności na kod: PKD 56.10.A Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne w dniu 17 sierpnia 2020 r., co spowodowało w rezultacie zakwalifikowanie złożonego wniosku o dofinansowanie do schematu A naboru nr [...] i w rezultacie zwiększenie szans na uzyskanie wsparcia unijnego w ramach tego naboru.
Beneficjent wskazał, jako kod PKD przeważającej działalności gospodarczej Dział 56 Podklasa 56.10.A Restauracje i inne placówki gastronomiczne, a zatem to właśnie działalność gospodarcza w branży gastronomicznej była przeważającą działalnością gospodarczą, która wskutek zaistnienia epidemii COVID-19 utraciła płynność finansową i wymagała wsparcia bieżącej działalności z uwagi na trudności finansowe, powstałe wskutek tej epidemii. W związku z powyższym, to właśnie w tej branży gastronomicznej o dofinansowanie działalności, której Beneficjent zawnioskował w ramach tego naboru, Beneficjent powinien wykazać spadek przychodów o co najmniej 30% w okresie wybranych dwóch kolejnych miesięcy w 2020 r. począwszy od 1 marca 2020 r. do czerwca 2020 r. w porównaniu do miesiąca poprzedzającego spadek lub w porównaniu do analogicznych dwóch kolejnych miesięcy ubiegłego roku, w związku z zakłóceniami gospodarki na skutek COVID-19. Jako miesiące do porównania Beneficjent wskazał marzec, kwiecień i maj 2020 roku wskazując 100 % spadek obrotów. Dokumentami źródłowymi zgodnie z informacją zawartą we wniosku o dofinansowanie, mającymi uwiarygodnić ww. spadek obrotów była, jak wskazał Beneficjent książka przychodów i rozchodów.
Z przeprowadzonego przez Instytucję Zarządzającą postępowania wyjaśniającego wynika, że przychody wskazane we wniosku o dofinansowanie dotyczyły działalności związanej z prowadzeniem sklepiku w szkole i nie były związane z prowadzeniem działalności zgodnie z kodem 56.10.A. W związku z czym organ uznał, że Beneficjent nie wykazał, że utrata dochodów w okresie wskazanym we wniosku o dofinansowanie była związana z działalnością prowadzoną jako główna tj. kod PKD 56.10. A (branża gastronomiczna).
Instytucja ustaliła, że beneficjent przygotowuje na miejscu i sprzedaje również na wynos dania z półproduktów mrożonych oraz na bazie gotowych półproduktów jak hot-dogi, zapiekanki, kanapki. Dodatkowo prowadzi sprzedaż gotowych przekąsek: batoniki, wafelki, chrupki, rogaliki, ciasteczka, dropsy, krakersy, drażetki, pączki, oponki, orzeszki, paluszki itp., pieczywa, napojów, czego nie obejmuje podklasa nr 56.10.A -Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne, ale obejmuje podklasa 56.29.Z - Pozostała usługowa działalność gastronomiczna, która obejmuje przygotowanie i dostarczanie żywności na podstawie umowy np. dla zakładów pracy, szpitali lub szkół i z tej działalności osiągał 100 % przychodów. W związku z powyższym nieuzasadniona była zmiana kodu PKD w 2020 r. po opublikowaniu kryteriów wyboru projektów. Działalność handlową Beneficjent prowadzi w wynajętym od szkoły pomieszczeniu budynku o powierzchni 9 m2, przeznaczonym na sklepik szkolny, co m.in. potwierdza Zaświadczenie [...] w S.-K. z 17 kwietnia 2023r. Prowadzenie działalności w formie sklepiku szkolnego obejmują zazwyczaj kody 47.11.Z - Sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, 47.19.Z - Pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach.
Organ podniósł, że w ramach schematu A naboru wniosek o dofinansowanie Beneficjenta nie kwalifikował się do objęcia wsparciem unijnym, a Beneficjent, gdyby nie zmienił kodu przeważającej działalności gospodarczej, to mógł się ubiegać o przedmiotowe wsparcie w ramach innego schematu B naboru — odpowiadającego spadkowi przychodów zaprezentowanego w przekazanej do wniosku dokumentacji finansowej. Tym samym naruszył postanowienia § 4 Wezwania do naboru nr [...]
Beneficjent w roku 2020 osiągnął przychód w wysokości [...] zł, który dotyczył w 100 % pozostałej usługowej działalności gastronomicznej świadczonej w szkole. Z danych dostępnych w CEIDG wynika, że od początku prowadzenia działalności gospodarczej jako działalność przeważającą Beneficjent prowadził działalność określoną kodem PKD 56.29.Z, tj. Pozostała usługowa działalność gastronomiczna. W 2015 r. Beneficjent rozszerzył swoją działalność m.in. o następujące kody PKD: 47.11.Z tj. Sprzedaż detaliczna prowadzona w
niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, 47.19.Z tj. Pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach oraz 56.10.A tj. Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne.
Dane zawarte w CEIDG jednoznacznie wskazują, że prowadzona przez Beneficjenta działalność gospodarcza oznaczona kodem PKD 56.10.A. nie była wpisana w CEIDG jako przeważająca działalność gospodarcza, aż do dnia 17 sierpnia 2020 r., kiedy to Beneficjent dokonał stosownej zmiany.
Beneficjent w przekazanej korespondencji wskazał, że dokonana zmiana miała charakter jedynie porządkowy z uwagi na fakt, iż taka działalność w ramach kodu PKD [...] była prowadzona od początku prowadzenia działalności. Odnosząc się do tego Instytucja Zarządzająca wskazała, że nowy rodzaj działalności gospodarczej powinien być działalnością główną przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca. W analizowanej sprawie taka sytuacja nie zaszła, ponieważ do 17 sierpnia 2020 r. przeważającą działalnością gospodarczą Beneficjenta, zgodnie z kodem PKD wpisanym w CEIDG była Pozostała usługowa działalność gastronomiczna określona według kodu PKD 56.29.Z.
We wniosku o dofinansowanie Beneficjent wskazał, że prowadzona przez niego działalność to sklepik szkolny oraz działalność cateringowa. To z kolei stoi w sprzeczności ze stwierdzeniem Beneficjenta wyrażonym w piśmie z 25 kwietnia 2023 r., w którym wskazał, że kod PKD 56.29.Z nie odpowiada prowadzonej przez niego działalności, gdyż nie świadczy on w żaden sposób usług cateringowych, nie dostarcza posiłków ani firmom ani klientom zewnętrznym. Organ wskazał, że działalność cateringowa wpisuje się w działalność gospodarczą objętą kodem PKD 56.29.Z, którym to kodem Beneficjent określił charakter prowadzonej działalności gospodarczej. Dodatkowo, w ramach przekazanej przez Beneficjenta dokumentacji finansowej znalazły się faktury za posiłki w formie obiadów wystawione przez [...] M. K. ul. [...] [...] [...], gdzie nabywcą była Gmina C. dla [...] oraz Gmina J. dla [...], a także na posiłki w formie kanapek sandwich dla spółki [...] S.A. w L.. Powyższe dokumenty księgowe potwierdzają, że Beneficjent prowadził działalność cateringową, zgodnie z deklaracją zawartą we wniosku aplikacyjnym.
Ponadto, Beneficjent działalność gospodarczą prowadzi również w [...] w [...]. Zgodnie z udostępnioną przez Beneficjenta dokumentacją, działalność ta polega na prowadzeniu sklepiku szkolnego w przedmiotowej placówce. Sklepiki szkolne występują zazwyczaj pod numerem PKD 47.11.Z, tj. sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, 47.19.Z Pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach.
Kupowany przez Beneficjenta asortyment w większości stanowił produkty gotowe, tj. napoje, soki, wody mineralne, batoniki, ciastka, słodkie bułki, różnego rodzaju przekąski itp., z przeznaczeniem na sprzedaż w sklepiku szkolnym. W ramach kupowanych produktów znalazły się również półprodukty takie jak np. bułki hamburgerowe, hamburgery, bułki do hot dogów, parówki, warzywa czy sosy wskazujące na to, że Beneficjent faktycznie przyrządzał i sporządzał dania typu fast food oraz przygotowywał kanapki, co potwierdzają również przekazane protokoły z kontroli sanitarnych. Z przedmiotowych protokołów wynika jednak, że zakładem kontrolowanym był Sklepik szkolny przy [...] w S. K. ul. [...] U, [...] i w ramach tejże działalności Beneficjent przyrządzał posiłki. Sklepik szkolny nie wpisuje się w katalog placówek objętych kodem PKP 56.10.A.
O ile zatem Beneficjent świadczył usługi polegające na przygotowywaniu i podawaniu posiłków, to z przekazanych dokumentów nie wynika, czy robił to w ramach usług cateringowych, czy w ramach prowadzenia sklepiku szkolnego i w jakiej proporcji. Przedstawione przez Beneficjenta paragony jedynie potwierdzają sprzedaż zakupionego towaru. Beneficjent wskazał, że dysponuje rolkami kasowymi, które potwierdzają sprzedaż przygotowanych posiłków, jednakże przedmiotowe dowody nie zostały okazane Instytucji Zarządzającej, która wielokrotnie prosiła Beneficjenta o przedłożenie wszystkich dokumentów na potwierdzenie spadku przychodów objętych kodem PKD 56.10.A. To w interesie Beneficjenta jest przedstawienie wszystkich dowodów, które znajdują się w jego posiadaniu, i które tylko on może przedstawić w celu potwierdzenia swoich twierdzeń.
W związku z czym, Instytucja Zarządzająca stwierdzając naruszenie przez Beneficjenta ww. zasad naboru wniosków o dofinansowanie czy ww. zapisów umowy o dofinansowanie, zobowiązana była do określenia kwoty nienależnie pobranego i wykorzystanego dofinansowania zgodnie z treścią art. 9 ust. 2 ustawy wdrożeniowej.
Szkoda dla budżetu Unii Europejskiej polegała na sfinansowaniu wydatku, który nie doprowadził w ogóle do realizacji założonego celu projektu, tj. zaliczka wypłacona ze środków EFRR w kwocie 23 535,33 zł została pobrana w sposób nienależny przez podmiot, którego wniosek o dofinansowanie nie kwalifikował się do wsparcia w ramach schematu A przedmiotowego naboru i tym samym nie został również osiągnięty cel tego projektu, jakim było niwelowanie negatywnych skutków epidemii COVID-19 w ramach działalności przedsiębiorstw w branżach gospodarczych szczególnie dotkniętych skutkami epidemii COVID-19, tj. branży gastronomicznej. Beneficjent zmienił na dwa dni przez zakończeniem naboru kod głównej działalności gospodarczej, a następnie wskazał go we wniosku o dofinansowanie jako kod odpowiednio dotyczący działalności w branży gastronomicznej, nie mając jednocześnie pokrycia w przekazanych dokumentach finansowych (tj. w osiągniętych przychodach) faktu prowadzenia przeważającej działalności gospodarczej właśnie w tej branży gastronomicznej, tj. w kodzie PKP 56.10.A. Taki stan faktyczny potwierdza więc zaistnienie rzeczywistej szkody w budżecie UE, ponieważ środki w kwocie [...]zł mogły być wykorzystane na inny z ponad 12 000 projektów, który przyniósłby faktyczny rezultat w postaci zniwelowania negatywnych skutków epidemii COVID-19 na funkcjonowanie przedsiębiorstw w branżach gospodarczych objętych schematem A przedmiotowego naboru.
Niezależnie od chwili, w której ujawniony został fakt dofinansowania wydatku, który nie był wydatkiem kwalifikowalnym, powstaje konieczność zwrotu dofinansowania, gdyż nastąpiło naruszenie procedury przyjętej w systemie realizacji programu operacyjnego.
Na powyższą decyzję M. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z kopii rolki kasowej z marca 2020 roku - na fakt wykazania rodzaju prowadzonej działalności. Zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
a) art. 184, art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych (dalej: u.f.p.), poprzez ich bezpodstawne zastosowanie, wskutek nieuzasadnionego przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji określającej skarżącemu kwotę podlegającą zwrotowi, na podstawie umowy o umowy o dofinansowanie nr [...], w sytuacji gdy skarżący był uprawniony do otrzymania dotacji;
b) art. 184, art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p., poprzez ich bezpodstawne zastosowanie, wskutek nieuzasadnionego przyjęcia, że skarżący wykorzystał dofinansowanie z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu, w sytuacji gdy skarżący wykorzystał dofinansowanie zgodnie z przeznaczeniem;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych, poprzez błędne przyjęcie, że skarżący prowadził działalność gospodarczą, która nie uprawniała go do uzyskania dofinansowania, co skutkowało naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 184, art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p., wydaniem decyzji o zwrocie środków nienależnie pobranych wobec błędnego przyjęcia, że skarżący naruszył procedury naboru wniosków, a w konsekwencji pobrał środki nienależne, a tym samym zachodzą przesłanki do zastosowania art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3;
b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę dowodów, pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności, wynikających z załączonych do akt sprawy dokumentów, w tym treści Protokołu Kontroli Sanitarnej, błędne przyjęcie, że skarżący nie prowadził działalności objętej kodem PKD 56.10.A, nie był uprawniony do złożenia wniosku o dofinansowanie w ramach schematu A;
c) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę dowodów sprzeczną z zasadami doświadczenie życiowego, poprzez jednostronne przyjęcie przez organ, że skarżący prowadził działalność inną, niż przygotowywanie i podawania posiłków, podczas gdy zarówno dokumenty księgowe złożone do akt sprawy, jak i Protokół Kontroli Sanitarnej wprost wskazują, że działalność skarżącego polega na przygotowywaniu dań z półproduktów, a klienci mogą wybrać oferowane im dania, a tym samym jest to działalność wpisująca się w zakres działalności, do której przypisany jest kod PKD 56.10.A;
d) art. 8 § 1 w zw. z art. art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, oparcie decyzji na dowolnie wybranych przez organ twierdzeniach odpowiadających koncepcji przyjętej przez organ, wybiórczej ocenie dowodów wpisujących się w "koncepcję" organu, z pominięciem twierdzeń i dowodów przeciwnych, w tym przyjęcie, że pobrane dofinansowanie zostało wykorzystane z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że osiągane przychody były i są przychodami wynikającymi z prowadzenia działalności w zakresie przygotowywania i podawania posiłków, tj. zakresu działalności objętej kodem PKD 56.10.A. Skarżący odnotował spadek obrotów w okresie marzec, kwiecień, maj 2020 r. bezpośrednio w skutek wprowadzonych ograniczeń, nakazów i zakazów, w związku z wystąpieniem stanu epidemii, o których mowa w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii.
W załączniku oraz dokumentacji udostępnionej przed naborem wniosków, w żaden sposób nie określono, że spadek obrotów miał nastąpić konkretnie w ramach kodu działalność objętej schematem A. Dostępne na stronach internetowych organu odpowiedzi na pytania nie wskazywały, że spadek obrotów ma konkretnie obejmować jeden z kodów PKD, o których mowa w § 4 ust. 3 lit. a. Przesłanki ubiegania się o dofinansowanie zostały określone w § 5 załącznika, a składanie wniosku w ramach schematu A uzależnione było od prowadzenia działalności gospodarczej w obszarze jednego z kodów PKD, o których mowa w § 4 ust. 3 lit. a załącznika. Złożony przez skarżącego wniosek o dofinansowanie w pełni wpisywał się do naboru w ramach schematu A, bowiem prowadził on działalność gospodarczą uprawniającą do składania wniosków w ramach schematu A, a także spełniona została przesłana spadku obrotów.
Organ wybiórczo ocenił materiał dowodowy, skupiając się wyłącznie na nazewnictwie pozycji na fakturach zakupowych, nomenklaturze skarżącego m.in. w Protokole Kontroli Sanitarnej, czy też opisie pozycji na rachunkach wystawionych przez sprzedającego. Organ pominął twierdzenia skarżącego zawartych w złożonych przez niego wyjaśnieniach oraz przedstawionych dowodach - faktury, raporty kasowe, Protokół Kontroli Sanitarnej z 24 kwietnia 2019 roku, zaświadczenie z 17 kwietnia 2023 r., które jasno wskazują, że prowadzi działalności polegającą na przygotowaniu i podawaniu posiłków. W protokole jednostka kontrolująca - Sanepid jasno wskazuje, że skarżący przygotowuje dania z półproduktów, takie jako hot-dogi, kanapki, a także serwuje napoje.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia. Organ był informowany o dysponowaniu przez skarżącego rolkami kasowymi, pomimo tego nie zwrócił się do skarżącego o ich okazania, w sytuacji gdy dane w nich zawarte pozwolą ustalić istotne dla sprawy okoliczności.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2024 r. sąd postanowił nie uwzględnić wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających wskazanych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak
i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji sąd doszedł do przekonania, że odpowiada ona prawu, zatem wniesiona skarga nie mogła odnieść spodziewanego skutku w postaci wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja w przedmiocie zwrotu środków dofinansowania, które skarżący otrzymał na podstawie umowy o dofinansowanie
z 18 listopada 2020 r. Umowa została podpisana w wyniku zaakceptowania przez organ wniosku skarżącego zgłoszonego w trybie nadzwyczajnym do naboru ogłoszonego 13 sierpnia 2020 r. w ramach Działania 2.5 pn. "Wsparcie inwestycyjne sektora MŚP". Celem, któremu służyć miało przyznanie wsparcia w ramach ww. naboru, było zapewnienie pomocy przedsiębiorcom dotkniętym negatywnymi skutkami wprowadzonego na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii
i miało służyć zaspokojeniu pilnych potrzeb przedsiębiorcy w zakresie płynności
i przezwyciężenia trudności finansowych, które zaistniały wskutek pandemii.
Zaskarżona decyzja stanowi konsekwencję stanowiska organu, zgodnie
z którym środki zostały przez skarżącego pobrane nienależnie z naruszeniem procedur (postanowień § 4 Wezwania do naboru), ponieważ wniosek skarżącego o dofinansowanie nie kwalifikował się do objęcia wsparciem unijnym
w ramach schematu A naboru, skierowanego do ściśle określonych
i wyselekcjonowanych branż gospodarczych W ocenie organu bowiem, Beneficjent nie osiągnął przychodów z działalności prowadzonej zgodnie z kodem 56.10.A. Z przedstawionych faktur wynika, że sprzedaje on gotowe przekąski, pieczywo, napoje w sklepiku szkolnym, czego nie obejmuje podklasa 56.10.A. Przyrządzał wprawdzie posiłki, ale czynił to w ramach sklepiku szkolnego, który nie wpisuje się w katalog placówek objętych kodem PKD 56.10.A.
W sprawie poza sporem jest, że skarżący zmienił w dokumencie rejestrowym (Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej) kod PKD przeważającej działalności gospodarczej w dniu 17 sierpnia 2020 r., po ogłoszeniu kryteriów wyboru projektów, na kod 56.10.A – restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne, który to kod umożliwiał mu aplikowaniu do naboru w ramach schematu A. Sąd nie ma przy tym wątpliwości, że ze względu na cel pomocy przewidzianej omawianym naborem, warunkiem wsparcia finansowego było faktyczne prowadzenie działalności w tym zakresie. Należy podkreślić, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wpis w stosownych rejestrach (REGON, CEiDG) co do PKD, nie jest wiążący na potrzeby ustalania rzeczywistej działalności gospodarczej. Wpis danego przedsiębiorcy w rejestrze CEiDG bowiem nie ma charakteru pewnego, korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to jest jednak wzruszalne, a zatem nie można takiego wpisu traktować jako gwarancji, że podmiot wnioskujący o dofinansowanie na pewno spełnia wymóg. Ponadto, wpis w rejestrze jest oświadczeniem wiedzy przedsiębiorcy, podobnie jak oświadczenie we wniosku. Stosownie zaś do § 12 pkt 7 Wezwania prawdziwość oświadczeń i danych zawartych we wniosku o dofinansowanie będzie zweryfikowana przed i po zawarciu umowy o dofinansowanie.
Zasadniczy spór w sprawie, mający bezpośredni wpływ na ocenę stanowiska organu o nienależnie pobranym przez skarżącego dofinansowaniu i naruszeniu przez niego procedur, dotyczy zatem tego, czy działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego kwalifikowała się do przyznania pomocy.
Sąd podziela ustalenia organu, że mimo zmiany kodu na kod 56.10.A, w istocie skarżący prowadził działalność polegającą na prowadzeniu sklepiku szkolnego oraz działalność cateringową. Świadczy o tym szereg okoliczności, przede wszystkim fakt, że wynajmował lokal w budynku szkoły, na prowadzenie właśnie takiego sklepiku. W 2019 r. osiągnął z tego tytułu przychód w wysokości [...] zł, w 2020 r. w wysokości [...] zł. Z przedstawionych faktur wynika, że dokonywał zakupów asortymentu typowego dla sklepików szkolnych, jak np. słodycze, słodkie bułki, słone przekąski, napoje. Co istotne, były to produkty gotowe do sprzedaży. Prowadził też działalność cateringową, o czym świadczą faktury za posiłki w formie obiadów czy kanapek. Wobec powyższego nie mogą zostać uznane za skuteczne twierdzenia skargi, że działalność skarżącego polegała na przygotowywaniu dań z półproduktów i była objęta prawidłowym kodem – 56.10.A. Organ nie zaprzeczył twierdzeniu, że skarżący przygotowywał na miejscu i sprzedawał na wynos dania z półproduktów mrożonych oraz na bazie gotowych półproduktów jak hot-dogi, zapiekanki, kanapki. Świadczą bowiem o tym bezsprzecznie faktury zakupowe, protokół kontroli sanitarnej czy pismo z 17 kwietnia 2024 r. Dyrektora [...] w S.-K.. Jednakże to produkty gotowe stanowiły większość zakupów. Co więcej, skarżący prowadził też działalność cateringową, do której produkty te musiały być zużyte. Jak słusznie zauważył organ, na podstawie przedłożonej dokumentacji nie można było ustalić, jaki zakres produktów został użyty do działalności cateringowej, a jaki do przygotowania posiłków w ramach prowadzonego sklepiku szkolnego. Skarżący na etapie postępowania przed organami nie wykazał aktywności w ramach tych ustaleń. Nie przedłożył w organie załączonych do skargi rolek kasowych, które w jego ocenie potwierdzają rodzaj prowadzonej działalności. Tymczasem organ wzywał skarżącego do złożenia dokumentów – np. w wezwaniu z 7 listopada 2022 r. (k. 79 akt adm.), w którym poprosił o dostarczenie dokumentacji potwierdzającej, że główny przedmiot działalności przedsiębiorstwa odnosi się do zmienionego kodu PKD. Mimo reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika, skarżący nie przedłożył dokumentów na potwierdzenie swoich argumentów. Podnoszenie zatem zarzutów w skardze, że organ nie rozpatrzył materiału dowodowego jest niezasadne, skoro to skarżący tym materiałem dysponował. Choć leżało to w jego interesie prawnym, materiału tego nie przedstawił organowi.
Przedkładanie zaś rolek kasowych na etapie skargi nie może odnieść oczekiwanego skutku. Należy mieć bowiem na uwadze, że zasadniczo w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy. Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., stanowiący, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w tym przepisie nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Innymi słowy, przeprowadzenie uzupełniającego dowodu nie może prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych.
Powyższe oznacza, że sąd nie mógł przeprowadzić dowodu z załączonych do skargi dokumentów, gdyż takiej dyspozycji nie dają przepisy prawa. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw ku temu, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wykazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji. Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji i ocenia jej zgodność z prawem na dzień, w którym została wydana. Bierze zatem pod uwagę stan faktyczny, który istniał w dacie wydawania decyzji. To również oznacza, że złożona przez skarżącego na etapie postępowania sądowoadministracyjnego dokumentacja nie może być podstawą do podważania wydanej uprzednio decyzji.
Przechodząc do dalszych zarzutów skargi należy wskazać, że strona była świadoma, jaki rodzaj działalności objęty jest dofinansowaniem. Ogłoszony przez Zarząd Województwa Świętokrzyskiego nabór wniosków o dofinansowanie zawierał w treści ogłoszenia, że szczegółowe informacje o tym naborze zostały zawarte w dokumencie pn. "Wezwanie w trybie nadzwyczajnym do złożenia wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej 2 — Konkurencyjna gospodarka Działanie 2.5 Wsparcie inwestycyjne sektora MŚP Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na łata 2014-2020 Wsparcie na kapitał obrotowy dla mikro i małych przedsiębiorstw" oraz na portalu Funduszy Europejskich. Wezwanie było załącznikiem do uchwały nr [...] Zarządu Województwa z dnia 12 sierpnia 2020 r. w sprawie przyjęcia Wezwania w trybie nadzwyczajnym do złożenia wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej 2 - Konkurencyjna gospodarka Działania 2.5 Wsparcie inwestycyjne sektora MŚP Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014-2020 - Wsparcie na kapitał obrotowy dla mikro i małych przedsiębiorstw nr [...] wraz z załącznikami. Stanowiło jednocześnie uszczegółowienie informacji o zasadach ww. naboru wniosków o dofinansowanie. Z jego treści wprost wynika, do kogo wsparcie było adresowane, w tym w ramach schematu A, do przedsiębiorstw, które prowadziły jako przeważającą działalność gospodarczą wymienioną w rozdziale 4 § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego oraz rozdziale 4 § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii. W związku z tym do wsparcia uprawnione były podmioty, które prowadziły jako przeważającą działalność m.in. rodzaju: Dział 56 Podklasa 56.10.A Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne. Z załącznika uchwały wynika również, że podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o dofinansowanie w ramach naboru [...] dla Działania 2.5 Wsparcie inwestycyjne sektora MŚP są mikro i małe przedsiębiorstwa (...), które odnotowały spadek obrotów (przychodów ze sprzedaży) o co najmniej 30% w okresie wybranych dwóch kolejnych miesięcy w 2020r. począwszy od 1 marca 2020 r. do czerwca 2020 r. w porównaniu do miesiąca poprzedzającego spadek lub w porównaniu do analogicznych dwóch kolejnych miesięcy ubiegłego roku, w związku z zakłóceniami gospodarki na skutek COVID-19; spadek obrotów o 30% musi być wykazany w każdym z obu wybranych miesięcy, nie ma możliwości wyciągania średniej. Oczywistym też jest, wbrew twierdzeniom skargi, że kryterium spadku przychodów o 30% określone w naborze dotyczyło spadku przychodów w zakresie działalności przeważającej. Taki logiczny wniosek płynie z kryteriów naboru.
Organ w sposób obszerny i wyczerpujący wyjaśnił kwestię szkody dla budżetu Unii Europejskiej, która w jego ocenie polegała na sfinansowaniu wydatku, który nie doprowadził do realizacji założonego celu projektu, tj. zaliczka wypłacona ze środków EFRR została pobrana w sposób nienależny przez podmiot, którego wniosek o dofinansowanie nie kwalifikował się do wsparcia w ramach schematu A przedmiotowego naboru. Tym samym nie został również osiągnięty cel tego projektu, jakim było niwelowanie negatywnych skutków epidemii COVID-19 w ramach działalności przedsiębiorstw w branżach gospodarczych szczególnie dotkniętych skutkami epidemii COVID-19, tj. w tym branży gastronomicznej. Innymi słowy, doszło do szkody finansowej poprzez rzeczywiste obciążenie budżetu Unii Europejskiej nieuzasadnionym wydatkiem.
Podsumowując zarzuty naruszenia przepisów postępowania sąd stwierdza, że kontrolowana decyzja została wydana w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że organ dokonał prawidłowej oceny istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone zarzuty skarżącego, że organ nie poddał ocenie rolek kasowych nie mogą zostać uwzględnione, skoro dowody te nie zostały przedłożone w organie, mimo wezwań.
Mając na względzie powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.