I SA/Ke 141/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2015-03-31
NSAAdministracyjneŚredniawsa
uchwałaprawo miejscoweopłata za gospodarowanie odpadamideklaracjaochrona danych osobowychodpowiedzialność karnasamorząd gminnykontrola sądowastwierdzenie nieważności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w S. dotyczącej wzoru deklaracji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której zawarto pouczenie o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych, uznając brak podstawy prawnej do takiego zapisu.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej w S. określającą wzór deklaracji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Prokurator zarzucił, że uchwała zawierała pouczenie o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych oraz wymagała podania numeru telefonu i adresu e-mail bez wskazania ich fakultatywności, co nie miało podstawy ustawowej. Sąd uznał, że pouczenie o odpowiedzialności karnej było niezgodne z prawem i stwierdził nieważność uchwały w tym zakresie. Natomiast wymóg podania numeru telefonu i adresu e-mail, a także zgody na przetwarzanie danych, uznał za dopuszczalny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia 30 listopada 2012 r. w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Prokurator kwestionował dwa aspekty uchwały: po pierwsze, zawarcie w załączniku do deklaracji pouczenia o odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego, oraz po drugie, wymóg podania numeru telefonu i adresu e-mail bez zaznaczenia, że są to dane fakultatywne. Sąd, analizując przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz ustawy o ochronie danych osobowych, stwierdził, że brak było podstaw prawnych do zamieszczenia w deklaracji pouczenia o odpowiedzialności karnej. Uznał, że rada gminy nie miała upoważnienia ustawowego do wprowadzania takiego rygoru. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność uchwały w tej części. Natomiast w odniesieniu do wymogu podania numeru telefonu i adresu e-mail oraz zgody na przetwarzanie danych osobowych, sąd uznał te elementy za dopuszczalne. Wskazał, że dane te mogą ułatwić kontakt i usprawnić prawidłowe wypełnienie deklaracji, a przetwarzanie danych osobowych jest niezbędne do realizacji obowiązku ustawowego. Sąd oddalił skargę w tej części, jednocześnie stwierdzając nieważność uchwały w zakresie dotyczącym pouczenia o odpowiedzialności karnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie ma podstawy prawnej do zamieszczenia takiego pouczenia, gdyż przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewidują takiego rozwiązania.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie zawierają delegacji ustawowej do wprowadzania przez radę gminy pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń w deklaracji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a upoważnienia ustawowego nie można domniemywać.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność aktu prawa miejscowego w całości lub części z powodu istotnego naruszenia prawa.

s.g. art. 91 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Nieważna jest uchwała rady gminy sprzeczna z prawem.

u.cz.p.g. art. 6n § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Rada gminy określa, w drodze uchwały, wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, obejmujący objaśnienia dotyczące sposobu jej wypełnienia oraz pouczenie, że deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

u.o.d.o. art. 23 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych

Przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne m.in. gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.

p.p.s.a. art. 161 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza wygaśnięcie aktu lub czynności, jeżeli nastąpił inny niż określony w art. 159-160 przypadek, w którym stwierdzenie wygaśnięcia aktu lub czynności jest uzasadnione.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W orzeczeniu uwzględniającym skargę na uchwałę lub akt, sąd stwierdza nieważność uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że uchwała lub akt w części lub całości nie narusza prawa.

s.g. art. 91 § 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

W przypadku nieistotnego naruszenia prawa uchwała rady gminy lub zarządzenie wójta może zostać uznana za ważną w całości albo w części.

s.g. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Zadania gminy obejmują wszystkie sprawy publiczne o zasięgu lokalnym, niezastrzeżone ustawowo dla innych organów.

s.g. art. 18 § 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Do wyłącznej właściwości rady gminy należą m.in. uchwalanie statutu gminy, ustalanie zasad zarządu mieniem gminy, uchwalanie budżetu gminy, ustalanie wynagrodzenia wójta, rozpatrywanie sprawozdań z działalności wójta.

s.g. art. 40 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Gmina ma prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy.

s.g. art. 41 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Akty prawa miejscowego ustanawia rada gminy w formie uchwały.

s.g. art. 42

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Akty prawa miejscowego podlegają ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

u.cz.p.g. art. 6n § 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Rada gminy może określić wykaz dokumentów potwierdzających dane zawarte w deklaracji.

u.cz.p.g. art. 6m § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Określając wzór deklaracji rada gminy może żądać danych takich jak numer telefonu czy adres poczty elektronicznej właściciela nieruchomości.

u.o.d.o. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych

Ustawa stosuje się do organów samorządu terytorialnego.

k.k. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny

Kto składając zeznanie mające służyć jako dowód w postępowaniu sądowym lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

k.k. art. 233 § 6

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny

Przestępstwo fałszywego oświadczenia jest popełnione, jeżeli przyjmujący oświadczenie, działając w zakresie swoich uprawnień, nadanych przez tę ustawę, uprzedził oświadczającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie.

Konstytucja RP art. 168

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Jednostki samorządu terytorialnego mają prawo uchwalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym w ustawie.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstawy prawnej do zamieszczenia w uchwale pouczenia o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych w deklaracji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Odrzucone argumenty

Wymóg podania numeru telefonu i adresu e-mail w deklaracji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wymóg wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych w deklaracji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Godne uwagi sformułowania

Organy władzy publicznej, do których zalicza się organy samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 7 Konstytucji RP działają na podstawie i w granicach prawa. Ustawowego upoważnienia dla rady nie można domniemywać, szczególnie stosując dla ustalenia zakresu upoważnienia wykładni celowościowej. Przetworzenie danych na cele wskazane w upoważnieniu ustawowym wynikającym z art. 6n ustawy u.cz.p.g. dopuszczalne było ustawowo.

Skład orzekający

Artur Adamiec

sprawozdawca

Ewa Rojek

przewodniczący

Maria Grabowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zakresu kompetencji rady gminy przy ustalaniu wzoru deklaracji opłat lokalnych oraz dopuszczalności żądania określonych danych osobowych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i specyfiki uchwały rady gminy w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z zakresem kompetencji organów samorządu terytorialnego i interpretacją przepisów o ochronie danych osobowych w kontekście obowiązkowych formularzy. Jest interesująca dla prawników administracyjnych i specjalistów od ochrony danych.

Czy rada gminy może straszyć karami więzienia w deklaracji opłat? Sąd wyjaśnia granice prawa.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ke 141/15 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2015-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Ewa Rojek /przewodniczący/
Maria Grabowska
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 161 par. 1 pkt 3, art. 147  par. 1, art. 151, art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
art. 233 par. 1, 6,
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. art. 7 ust. 1 pkt 3, art. 18 ust. 2 pkt15, art. 40 ust. 1 art. 41 ust. 1, art. 42, art.91 ust. 1, 4,
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Dz.U. 2012 poz 391
art. 6n
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 168, art. 7,
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2014 poz 1182
art. 23 ust. 1 pkt 2,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 marca 2015 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w S. na uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] r. w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy 1. stwierdza nieważność uchwały nr XI/17/2012 Rady Miejskiej w S.z dnia 30 listopada 2012 r. w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy w zakresie obejmującym: - postanowienie załącznika nr 1 w części G w zakresie stwierdzenia "Zgodnie z art.. 233 § 1 kodeksu karnego (Dz. U. 2012 r. poz. 611.), składający zeznanie mające służyć jako dowód w postępowaniu sądowym lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznając nieprawdę lub zatajając prawdę podlega karze pozbawienia wolności do lat 3, oświadczam, że dane podane przeze mnie są zgodne z prawdą"; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. określa, że zaskarżona uchwała w zakresie wskazanym w pkt 1 nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
1.1 Rada Miejska w S. w uchwale nr XI/17/2012 z dnia 30 listopada 2012 r. w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w § 1 określiła wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, zgodnie z załącznikiem do uchwały. We wzorze deklaracji stanowiącej załącznik w rubryce D. "dane identyfikacyjne" zawarto pole nr 17 "numer telefonu" i pole nr 18 "adres e-mail/skrytka EPUAP", natomiast w rubryce G. "Oświadczenie i podpis osoby składającej deklaracje" zawarto zapis: "Zgodnie ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.) wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych dla potrzeb naliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z art. 233 § 1 Kodeksu karnego (Dz.U. z 2012 r. poz. 611), składający zeznanie mające służyć jako dowód w postępowaniu sądowym, lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznając nieprawdę lub zatajając prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3, oświadczam, że dane podane przeze mnie są zgodne z prawdą."
W podstawie prawnej uchwały powołano art. 7 ust. 1 pkt 3, art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), dalej: s.g., art. 6n ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ( t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 391 ze zm.), dalej: ustawy u.cz.p.g. oraz art. 12 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152 poz. 897 z późn. zm.), dalej: ustawy zmieniającej.
2.1 Prokurator Prokuratury Rejonowej w S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na uchwałę Rady Miejskiej w S. nr XI/17/2012 z dnia 30 listopada 2012 r. Zaskarżył uchwałę w części zawartej w załączniku nr 1, w zakresie obejmującym treść: "Zgodnie ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.) wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych dla potrzeb naliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z art. 233 § 1 Kodeksu karnego (Dz.U. z 2012 r. poz. 611), składający zeznanie mające służyć jako dowód w postępowaniu sądowym, lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznając nieprawdę lub zatajając prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3, oświadczam, że dane podane przeze mnie są zgodne z prawdą." oraz w zakresie obejmującym obowiązek podania numeru telefonu oraz adresu e-mail, bez wskazania, że jest to część fakultatywna, którą składający może wypełnić dobrowolnie.
Prokurator zarzucił uchwale:
- rażące naruszenie przepisów prawa materialnego –art. 6n ust. 1 pkt 1 ustawy u.cz.p.g. polegające na nałożeniu na osobę składającą deklarację obowiązku składania oświadczenia o świadomości o odpowiedzialności karnej za podanie danych niezgodnych z prawdą – bez umocowania prawnego i podstawy ustawowej,
- rażące naruszenie przepisów prawa materialnego –art. 6n ustawy u.cz.p.g. w zw. z art. 2 ust. 2 i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1182), dalej: ustawy o.d.o., polegające na nałożeniu na osobę składającą deklarację obowiązku wyrażenia zgody na przetwarzanie jej danych osobowych dla potrzeb naliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - bez umocowania prawnego i podstawy ustawowej,
- rażące naruszenie przepisów prawa materialnego –art. 6n ustawy u.cz.p.g. polegające na nałożeniu na podmiot składający deklarację obowiązku podania numeru telefonu oraz adresu e-mail bez wskazania, że jest to część fakultatywna, którą składający może wypełnić dobrowolnie - bez umocowania prawnego i podstawy ustawowej.
Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonym zakresie.
2.2 W uzasadnieniu prokurator podniósł, że ustalony w załączniku uchwały Rady Miejskiej w S. obowiązek składania oświadczenia zawierającego pouczenie o odpowiedzialności określonej w art. 233 § 1 Kodeksu karnego nie ma podstawy w przepisach obowiązującego prawa, a szczególności w art. 6n ustawy u.cz.p.g. W zakresie treści formularzy opracowanych na podstawie tego przepisu nie mieści się zatem nałożenie na właściciela nieruchomości obowiązku składania oświadczenia o świadomości odpowiedzialności karnej za podanie danych niezgodnych z prawdą.
2.3 Prokurator wskazał, że ustawowe wyliczenie w art. 6n ustawy u.cz.p.g. zagadnień przekazanych radzie gminy do uregulowania w drodze uchwały jest wyczerpujące, nie jest zatem możliwa wykładnia rozszerzająca zastosowania tego przepisu w odniesieniu do innych kwestii, które nie zostały nim wymienione. Deklaracja powinna zawierać jedynie takie dane, które konieczne są do prawidłowego obliczenia wysokości opłaty. Oświadczenie o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych wykracza poza zakres opisany w art. 6n ust. 1 pkt 1 ustawy u.cz.p.g. Wymóg takiego oświadczenia nie znajduje oparcia w podstawie prawnej badanej uchwały. Zgodnie z treścią art. 23 ust.1 ustawy o.d.o. zgoda jest jednym z możliwych ale nie jedynym warunkiem legalizującym przetwarzanie danych. Nie jest zatem konieczne jej pozyskiwanie, gdy spełniony jest jeden z pozostałych warunków z art. 23 ust. 1 ustawy, zwłaszcza gdy przetwarzanie danych osobowych znajduje podstawę w stosownych przepisach prawa. We wzorze deklaracji wymaganie wyrażenia zgody na przetwarzanie przez Urząd Miasta w S. danych dotyczących osoby składającej deklarację dla potrzeb naliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie zostało sformułowane jako alternatywa do ewentualnego zaakceptowania przez deklarującego, lecz jako jego obowiązek. Tym samym ustalenie we wzorze deklaracji obowiązku oświadczenia o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych na potrzeby wykonywania zadań wynikających z realizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jest zbędne i wykracza poza zakres kompetencji organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do kształtowania zawartości uchwały ustalającej wzór deklaracji.
2.4 Także nałożenie na podmiot składający deklarację obowiązku podania numeru telefonu oraz adresu e-mail bez wskazania, że jest to część fakultatywna, którą składający może wypełnić dobrowolnie wykracza poza dane niezbędne do prawidłowego obliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami.
2.5 Końcowo prokurator podniósł, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Wskazał, że nie czyni zbędnym wniesienia skargi fakt wydania przez Radę Miejską w S. uchwały nr XI/6/2013 z dnia 24 maja 2013 r., gdzie w § 1 określono nowy wzór deklaracji, a w § 4 ustalono utratę mocy obowiązującej uchwały nr XI/17/2012. Prokurator wyjaśnił, że zaskarżona uchwała może mieć zastosowanie do stanów faktycznych z okresu poprzedzającego jej uchylenie.
3.1 W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że skarga jest zasadna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:
Skarga jest częściowo zasadna.
4.1 Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, stosownie zaś do treści art. 3 § 2 pkt 5 kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.
4.2 W oparciu o art. 53 § 3 p.p.s.a. prokurator jest uprawniony do wniesienia skargi, przy czym w przypadku skargi na akty prawa miejscowego nie jest ograniczony jakimkolwiek terminem. Uchwała w przedmiocie określenia wzoru formularza deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jako skierowana do wszystkich właścicieli nieruchomości, na których ciąży obowiązek jej zapłaty, jest niewątpliwie aktem prawa miejscowego.
4.3 Na wstępie należy rozważyć czy podjęcie w dniu 24 maja 2013 r. przez Radę Miejską w S. uchwały nr XI/6/2013 czyni postępowanie sądowe bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu, nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania sądowego, bowiem zaskarżona uchwała utraciła moc od daty wejścia w życie uchwały nr XI/6/2013 (ex nunc). Natomiast stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc). W tej sytuacji uchwałę należy potraktować tak, jakby nigdy nie została podjęta. Ma to znaczenie dla czynności prawnych podjętych na podstawie takiej uchwały. Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 14 września 1994 r. (W 5/94, OTK 1994, cz. II, poz. 44), zawierającej wykładnię art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym przyjął, a pogląd ten podziela skład orzekający, że zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej podjęcie. Jakkolwiek, w związku z wejściem w życie Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., uchwały Trybunału Konstytucyjnego zawierające wykładnię przepisów prawnych utraciły moc powszechnie obowiązującą, to ich treść stanowi wskazówkę interpretacyjną, którą należy uwzględniać przy stosowaniu prawa. Dotyczy to także sądowej kontroli administracji publicznej, dokonywanej przez sądy administracyjne.
W ocenie Sądu, podjęcie przez organ nowej uchwały w dniu 24 maja 2013 r. nr XI/6/2013, która weszła w życie 18 czerwca 2013 r., nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi na uchwałę nr XI/17/2012 z dnia 30 listopada 2012 r., która weszła w życie w dniu 28 grudnia 2012 r. W okresie jej obowiązywania, czyli od 28 grudnia 2012 r. do 17 czerwca 2013 r., składający deklarację mogli złożyć oświadczenia po uprzedzeniu o treści art. 233 §1 Kodeksu karnego, których skutki mogły wystąpić po utracie mocy zaskarżonej uchwały.
4.4 Dokonując kontroli uchwały objętej skargą stwierdzić należy, że brak było podstaw prawnych (delegacji ustawowej) do zamieszczenia w załączniku nr 1 zakwestionowanego sformułowania "Zgodnie z art. 233 § 1 Kodeksu karnego (Dz.U. z 2012 r. poz. 611), składający zeznanie mające służyć jako dowód w postępowaniu sądowym, lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznając nieprawdę lub zatajając prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3, oświadczam, że dane podane przeze mnie są zgodne z prawdą.", co przesądziło o konieczności stwierdzenia jej nieważności w tym zakresie (art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 1 i 4 ustawy s.g.). Jako podstawę prawną uchwały z 30 listopada 2012 r. wskazano art. 7 ust. 1 pkt 3, art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy s.g., art. 6n ustawy u.cz.p.g. oraz art. 12 ustawy zmieniającej.
4.5 Z art. 168 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483) wynika prawo jednostek samorządu terytorialnego do uchwalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym w ustawie. Konkretyzację tego prawa – poza uregulowaniami szczególnymi – zawiera, w odniesieniu do gminy, art. 40 ust. 1 ustawy s.g., zgodnie z którym gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy, przy czym w myśl art. 18 ust. 1 tej ustawy wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy należą do właściwości rady gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Artykuł 7 ust. 1 pkt 3 ustawy s.g. wymienia zadania gminy, art. 41 ust. 1 tej ustawy określa, że akty prawa miejscowego ustanawia rada gminy w formie uchwały, a art. 42 stanowi odesłanie do ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172 i Nr 232, poz. 1378).
Przepis art. 6n ust. 1 ustawy u.cz.p.g. w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały stanowił, że rada gminy, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, obejmujący objaśnienia dotyczące sposobu jej wypełnienia oraz pouczenie, że deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Uchwała zawiera także informację o terminach i miejscu składania deklaracji. Ustęp 2 tego przepisu stanowił, że rada gminy w uchwale, o której mowa w ust. 1, może określić wykaz dokumentów potwierdzających dane zawarte w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Z kolei art. 12 ustawy zmieniającej nakładał na radę gminy obowiązek określenia w uchwale terminu składania pierwszej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
4.6 W myśl art. 233 § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r., Nr 88, poz. 553 ze zm.) sprawca odpowiada za podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w oświadczeniu, które ma służyć za dowód w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, jeżeli przyjmujący oświadczenie, działając w zakresie swoich uprawnień, nadanych przez tę ustawę, uprzedził oświadczającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie. Z unormowania tego wynika, że przestępstwem jest złożenie fałszywego oświadczenia, na przykład w kwestionariuszach lub formularzach. Jednak warunkiem odpowiedzialności za złożenie fałszywego oświadczenia jest, by przepis ustawy, na podstawie której oświadczenie jest składane, przewidywał możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Jeżeli ustawodawca zamierza nadać wymaganym oświadczeniom składanym przez zainteresowane podmioty rygor odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (zeznań), to rygor ten wprowadza wprost do ustawy i dopiero wówczas, w razie przeniesienia kompetencji do określenia przez organ samorządu wzoru informacji i deklaracji, winien przewidzieć w treści upoważnienia wymóg pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (zeznań).
Tymczasem przepisy ustawy u.cz.p.g. nie przewidują takiego rozwiązania. Nawet, gdyby przyjąć, że sformułowanie "przepisy ustawy" w rozumieniu art. 233 Kodeksu karnego należy rozumieć zarówno przepis samej ustawy, jak również przepis uchwały wydanej na podstawie upoważnienia ustawowego, to ze wskazanego jako podstawa prawna uchwały, upoważnienia do ustalenia obowiązującego wzoru informacji i deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości, nie można wyprowadzić podstawy prawnej do określenia aktem prawa miejscowego obowiązku składania oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej. Ustawowego upoważnienia dla rady nie można domniemywać, szczególnie stosując dla ustalenia zakresu upoważnienia wykładni celowościowej.
4.7 Mając na uwadze powyższe należy podzielić stanowisko prokuratora, że żaden z przepisów przywołanych jako podstawa prawna zaskarżonej uchwały, jak też obowiązujących w dacie jej podjęcia, nie zawierał upoważnienia do zamieszczenia we wzorach informacji i deklaracji obowiązku składania oświadczenia pod rygorem z art. 233 Kodeksu karnego. Organy władzy publicznej, do których zalicza się organy samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 7 Konstytucji RP działają na podstawie i w granicach prawa. Mogą działać w granicach wyznaczonych przez normy prawne określające ich kompetencje, zadania i tryb postępowania, zatem tylko tam i o tyle o ile upoważnia prawo.
W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził nieważność uchwały na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
4.8 Nie można natomiast podzielić poglądu prokuratora, że nieważnością dotknięta jest badana uchwała w części w jakiej załącznik - deklaracja po pierwsze zawiera zapis o wyrażeniu zgody składającego deklarację na przetwarzanie danych osobowych dla potrzeb naliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a pod drugie, w jakiej wymaga od osoby składającej deklarację podania numeru telefonu i adresu e-mail.
4.9 Na wstępie wskazać należy, że ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1182), dalej: ustawę o.d.o., stosuje się do organów samorządu terytorialnego ( art. 3 ust. 1). Z punktu widzenia badanej sprawy istotnym jest, że z jej art. 23 ust. 1 pkt 2 wynika, że przetwarzanie danych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Jednocześnie w artykule 7 zamieszczono legalne definicje pojęć jakimi ustawa ta się posługuje. I tak przez zbiór danych – rozumie się każdy posiadający strukturę zestaw danych o charakterze osobowym, dostępnych według określonych kryteriów, niezależnie od tego, czy zestaw ten jest rozproszony czy podzielony funkcjonalnie (pkt 1). Z kolei przetwarzanie danych ( pkt 2) to jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych. Z powyższych zapisów wynika jednoznacznie, że ustawodawca zobowiązując w art. 6n ustawy u.cz.p.g., określenie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nakazał (choć bez bezpośredniego odwołania do ustawy o.d.o.) stworzenie przez rady gmin zbiorów danych jakim są deklaracje. Skoro zatem deklaracje te są niezbędne do zrealizowania obowiązku ustawowego, to niewątpliwie mieszczą się w zakresie upoważnienia wynikającego z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o.d.o. Doktryna wypracowała bowiem pogląd, że można przetwarzać dane w wypadku, gdy ustawodawca nakładając określone uprawnienia czy obowiązki, nie wskazał wprost na potrzebę przetwarzania danych, ale przetworzenie to jest niezbędne do zrealizowania obowiązku czy przyznanego ustawowo uprawnienia ( patrz komentarz Janusza Barta, Pawła Fajgielskiego i Ryszarda Markiewicza do art. 23 ustawy o.d.o., dostępny w bazie LEX). Zakres przetwarzania (zbierania) danych istotnych dla zrealizowania celu wprowadzenia deklaracji wyznacza treść upoważnienia ustawowego wynikającego z cytowanego już art. 6n ustawy u.cz.p.g. wskazanego przez ustawodawcę jako "zapewnienie prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi". Powyższe oznacza, że nie było konieczności umieszczenia w deklaracji zapisu o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych, skoro możliwość taka wynikała wprost z ustawy o.d.o.
4.10 W świetle powyższego należało zbadać, czy umieszczenie zapisu o przetwarzaniu danych we wzorze deklaracji skutkowało jej nieważnością w tym zakresie. Z art. 91 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że uchwała sprzeczna z prawem jest nieważna, przy czym nieważność powoduje jedynie istotne naruszenie prawa. Orzecznictwo sądowe wypracowało pogląd, że za prowadzące do stwierdzenia nieważności istotne naruszenie prawa należy uznać uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawa (np. dostępny w bazie LEX wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I OSK 1287/06). Dodatkowo w wyroku z dnia 9 grudnia 2003 r. P 9/02 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przez sprzeczność taką należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, tj. z Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (OTK-A 2003/9/100).
4.11 W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zapis badanej deklaracji o wyrażeniu zgody na przetworzenie danych choć wadliwy, to jednak nie w stopniu prowadzącym do stwierdzenia nieważności. Jak wskazano wyżej przetworzenie danych na cele wskazane w upoważnieniu ustawowym wynikającym z art. 6n ustawy u.cz.p.g. dopuszczalne było ustawowo. Stąd zamieszczenie zapisu powtarzającego to co wynika z ustawy nie może być uznane za ją naruszające w stopniu skutkującym stwierdzenie nieważności.
4.12 Z kolei aby stwierdzić, czy badana deklaracja nie narusza zapisów ustawy o ochronie danych osobowych w zakresie w jakim wymaga podania przez składającego deklarację numeru telefonu i adresu e-mail, należało zbadać, czy żądanie takich danych jest niezbędne do zapewnienia konieczności prawidłowego obliczenia tej opłaty, lub innymi słowy czy Rada Miejska w S. ustalając wzór deklaracji nie przekroczyła delegacji ustawowej wynikającej z przywołanego wyżej art. 6n ust. 1 i 2.
4.13 W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, deklaracja w omawianym tu zakresie nie narusza prawa. Dane identyfikacyjne są niezbędne do zapewnienia prawidłowego obliczania wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi co oznacza, że nie została przekroczona delegacja ustawowa ani naruszony zapis ustawy o ochronie danych osobowych. Ustawodawca, formułując zapis delegacji ustawowej w sposób szeroki (zapewnienie prawidłowości obliczeń opłaty), radzie gminy pozostawił kompetencje, jakie dane niezbędne będą w realizacji celu jakim jest prawidłowe określenie wysokości tej opłaty. Niewątpliwie numer telefonu czy adres e-mail ułatwi kontakt z podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji, a w konsekwencji usprawni prawidłowe jej wypełnienie.
4.14 W tym kontekście nie może ujść uwagi, że z dniem 1 lutego 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 87) nastąpiła nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W art. 6m pkt 1b znowelizowanej ustawy wskazano, że określając wzór deklaracji rada gminy może żądać danych takich jak numer telefonu czy adres poczty elektronicznej właściciela nieruchomości. Z poselskiego uzasadnienia tej zmiany wynika, że miała ona charakter doprecyzowujący a celem projektodawcy było wyeliminowanie rozbieżności interpretacyjnych (Sejm RP VII Kadencji, nr druku 2377, www.sejm.gov.pl). Potwierdza to poprawność tezy, że dane takie w zgodzie tak z delegacją ustawową jak i art. 23 ust.1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, można było gromadzić również w poprzednio obowiązującym stanie prawnym.
4.15 W związku z powyższym, w zakresie opisanym w punkcie 4.8 niniejszego uzasadnienia należało skargę oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
4.16 Orzeczenie zawarte w pkt 3 wyroku znajduje oparcie w art. 152 ustawy p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI