I SA/KE 14/23

I SA/Ke 14/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Magdalena Chraniuk-Stępniak /sprawozdawca/
Magdalena Stępniak
Mirosław Surma /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 par 1, art. 134 par 1, art. 145 par 1 pkt 1 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 28 i 30
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2023 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] M. Ł. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Z. U. S. z dnia 7 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek oddala skargę.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Zakład) decyzją z 7 listopada 2022 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej "k.p.a."), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm., dalej "u.s.u.s.") utrzymał w mocy decyzję własną z 18 sierpnia 2022 r., nr [...] o odmowie M. K. umorzenia odsetek od nieopłaconych składek w łącznej kwocie [...]zł.
Organ podał, że strona 25 maja 2022 r. zwróciła się z wnioskiem o umorzenie całości odsetek za zwłokę wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności z 21 sierpnia 2017 r. nr [...] W jego treści wskazała na trudną sytuację zdrowotną i materialno-bytową.
Zakład ustalił, że M. K. pobiera rentę rodzinną w wysokości [...] zł brutto tj. [...] zł netto oraz otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i ponosi z tego tytułu stałe, miesięczne wydatki w wysokości [...] zł tj. z tytułu miesięcznych opłat (czynsz) - [...] zł, opłat eksploatacyjnych – [...] zł, kosztów leczenia - [...] zł oraz innych wydatków – [...] zł. Nadto posiada zobowiązania pieniężne z tytułu: podatków w kwocie [...]zł, zaciągniętych kredytów w wysokości [...] zł oraz w bankach w wysokości [...] zł., które nie są spłacane. Strona posiada nieruchomość - lokal mieszkalny o pow. 63,29m2.. Z protokołu spisu inwentarza z 22 sierpnia 2016 r. wynika, że spadkodawca posiadał udział [...] w nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości K.-P. o pow. 540 m2.
Następnie organ wskazał, że zastosowanie w sprawie znajdzie tylko art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., albowiem strona jest spadkobiercą zmarłego płatnika i ponosi odpowiedzialność za zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek.
Dalej omówił każdą z przesłanek zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności, odnosząc je do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
Stwierdził brak przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. Ponieważ zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, nie występuje również przesłanka objęta art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s.
Organ powołując się na treść art. 24 ust. 2 u.s.u.s. stwierdził, że zaległości figurujące na koncie nie zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym i nie został wyczerpany okres dochodzenia należności. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Podał, że w trybie art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor ZUS jako organ egzekucyjny może wdrożyć postępowanie egzekucyjne obejmujące nieopłacone należności.
Organ podkreślił, że pobierana renta rodzinna wolna jest od zajęć, zaś do wypłaty pozostaje kwota [...]zł. Istnieje zatem możliwość zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia. Kwota zajęcia wynosiłaby około [...] zł. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie zagrozi egzystencji strony ze względu na ustawowe ograniczenia w egzekucji, które są wyrazem zasady ochrony dłużnika w procesie dochodzenia należności pieniężnych. W tym kontekście wskazał na treść art. 140 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W konsekwencji stwierdził, że nie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 u.s.u.s.
W zakresie racjonalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w kontekście art. 28 ust 3 pkt 6 u.s.u.s. organ powołał wyrok NSA z 15 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 1146/18. Wyjaśnił, że ocena czy ponoszenie wydatków egzekucyjnych jest zbędne, czy też może przynieść korzyść, należy wyłącznie do wierzyciela. Nadto podkreślił, że wydatki egzekucyjne to koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji. Nie są one tożsame z kosztami egzekucyjnymi, które co do zasady obciążają zobowiązanego.
Jednocześnie stwierdził, że przepis art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. wymaga, aby nieuzyskanie w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne było "oczywiste". Zdaniem organu zważywszy na okoliczności sprawy i ustalone fakty, w tym mając na uwadze wysokość zadłużenia, możliwość skutecznej egzekucji ze świadczenia, nie sposób uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Końcowo organ podał, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą śmierci spadkodawcy na jedną lub kilka osób. Natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku tj. z chwilą śmierci spadkodawcy.
Na podstawie oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, sporządzonego 17 grudnia 2015 r. w formie aktu notarialnego spadek po S. K. zmarłym 13 lipca 2015 r. nabyła wnioskodawczyni jako żona.
Przyjęcie spadku po mężu oznacza, że strona odpowiada za jego długi spadkowe tj. wyraża zgodę na nabycie wszystkich praw i obowiązków związanych ze spadkiem. W momencie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku.
W konsekwencji zdaniem organu w sprawie nie zaszły przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.
Natomiast w sprawie nie znalazł zastosowania art. 28 ust 3a u.s.u.s., gdyż brak jest należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności z tytułu składek, do opłacenia których strona została zobowiązana dotyczą wyłącznie zatrudnionych pracowników.
W postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Zakład, wskazując na przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wyjaśnił, że w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie.
Ponownie podkreślił, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydane na jego podstawie Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 155) nie znajdują zastosowania w sprawie, ponieważ dotyczą wyłącznie należności z tytułu składek za osoby prowadzące działalność gospodarczą, które są jednocześnie ich płatnikami.
Podał, że umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji Zakładu z możliwości ich wyegzekwowania. Zważywszy na publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele na jakie składki są pobierane, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania.
Końcowo podniósł, że Zakład zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał subsumpcji, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia w zgodzie z treścią art. 7, 77, 80 oraz 107 k.p.a.
Na powyższą decyzję M. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zarzuciła naruszenie:
- art. 28 u.s.u.s. poprzez przyjęcie, że skarżąca jest w stanie uregulować należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek, na podstawie decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zmarłego S. K., kiedy to ze względu na stan zdrowia oraz ciężką sytuację materialną nie ma takiej możliwości;
- art. 7, 77 § 1, 80, 84 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jak również niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a przez to błędne uznanie, że skarżąca jest w stanie uregulować należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek, na podstawie decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zmarłego S. K., kiedy to ze względu na stan zdrowia oraz ciężką sytuację materialną nie ma takiej możliwości,
- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji;
- art. 107 § 1 pkt. 6 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając zarzuty wskazała, że jest osobą przewlekle chorą, bez możliwości podjęcia pracy zarobkowej, a jej trudna sytuacja materialno-bytowa ma charakter stały.
Pobierane świadczenie emerytalno - rentowe nie przewyższa faktycznie minimum socjalnego - biorąc pod uwagę koszty leków, rehabilitacji, masaży, a także dojazdów na wizyty pozwalające na zachowanie minimalnej sprawności ruchowej.
Podniosła, że miesięcznie na leczenie przeznacza kwotę minimum kwotę [...]złotych. Nadto dodatkowo kwotę [...]złotych przeznacza na specjalną dietę. Ze względu na stan zdrowia często korzysta z wizyt u okulisty, co również znacznie obciąża ją finansowo. Nadto ponosi koszty opłacania czynszu. Z tych względów liczy na pomoc finansową synów, dzięki której jest w stanie egzystować.
Podkreśliła, że nie ma żadnych możliwości, aby spłacić zaległą należność, w tym w zakresie odsetek, co przyznał organ, stwierdzając w toku postępowania, że nie dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi spłatę zadłużenia i umarzając jego część.
Spłata odsetek na rzecz Zakładu nie jest i nie będzie możliwa. Obecna sytuacja materialna skarżącej zmusza ją do korzystania z pomocy finansowej rodziny, natomiast organ przyjął, że nie występuje żadna przesłanka uzasadniająca uznanie, że odsetki są całkowicie nieściągalne. W ocenie strony stanowisko organu jest sprzeczne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2023 r. uczestnik – Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] M. Ł. wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2022, poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(t.j. Dz.U.2023, poz. 259, dalej "p.p.s.a."), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Sąd w tak zakreślonych granicach, po dokonaniu kontroli decyzji Zakładu utrzymującej w mocy decyzję tego organu którą odmówiono umorzenia odsetek od nieopłaconych składek, stwierdził że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca umorzenia odsetek od należności składkowych zmarłego męża wnioskodawczyni, za które jako spadkobierczyni jest ona odpowiedzialna. Pozostałe do zapłaty odsetki za zwłokę dotyczą należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz w części finansowanej przez ubezpieczonych.
Rozważania prawne należy rozpocząć od nakreślenia prawnych podstaw w zakresie możliwości organu umarzania należności z tytułu składek.
Zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu określają przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które w sposób ścisły regulują sytuacje pozwalające ubiegać się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Przepis art. 28 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 1). Zgodnie z tym przepisem, należności z tytułu składek, co do zasady, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 2), która ma miejsce w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w punktach od 1 do 6, z zastrzeżeniem ust. 3a.
Przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Te uzasadnione przypadki określa § 3 Rozporządzenia. Zgodnie ze wskazanym unormowaniem w przypadku należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach.
Z kolei w art. 30 u.s.u.s. wskazano, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s.
Z powołanych regulacji wynika, że dotyczą one:
1. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, których podstawą do umorzenia jest art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 Rozporządzenia (całkowita nieściągalność i uzasadnione przypadki);
2. należności z tytułu składek (inne niż składki) za zatrudnionych pracowników
w części finansowanej przez płatnika, których podstawą do umorzenia jest
art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (całkowita nieściągalność);
3. składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek, których ze względu na treść art. 30 u.s.u.s. organ nie może umorzyć.
Wymaga wyjaśnienia, że należności z tytułu składek to pojęcie zbiorcze, które obejmuje składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Wszędzie tam, gdzie w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek" regulacja ustawowa dotyczy więc nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Z kolei przepis art. 30 u.s.u.s. wyraźnie odnosi się tylko do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami (tj. do pracowników).
Oceniając postępowanie organu w sprawie należy wskazać, że w pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie należności składkowych organ bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia należności. W celu ustalenia istnienia ww. przesłanek konieczne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości. Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi.
W przypadku ustalenia zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek umorzenia należności, postępowanie wchodzi w drugi etap – uznania administracyjnego, tj. możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia.
Z treści wyżej zacytowanych przepisów wynika bowiem, że dopiero na tym etapie postępowania organ korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Dążąc do załatwienia sprawy organ zobowiązany jest też mieć na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Konsekwencją takiego modelu postępowania organu jest kontrola sądu sprawowana zasadniczo na trzech poziomach: 1. kontrola prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w tym postępowania dowodowego (zwłaszcza kompletności materiału dowodowego); 2. kontrola prawidłowości oceny przesłanek umorzenia oraz w przypadku ich zaistnienia; 3. kontrola granic przyznanego organowi uznania administracyjnego.
Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca wnioskiem z 25 maja 2022 r. domagała się umorzenia odsetek od należności określonych decyzją o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania zmarłego w dniu 13 lipca 2015 r. męża S. K.. Wskazaną decyzją zostały przeniesione należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości [...] zł.
Organ ustalił, że odsetki, których umorzenia domaga się strona – spadkobierczyni S. K., dotyczą należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz w części finansowanej przez ubezpieczonych.
Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że do należności z tytułu składek – w tym odsetek – nie stanowiących należności składkowych ubezpieczonego S. K., czyli nie będących jego własnymi obciążeniami, nie może mieć zastosowania przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Z literalnego brzmienia przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wynika bowiem, że możliwie jest umorzenie na jego podstawie jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia.
Przepis ten nie daje podstaw do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników i finansowanych przez płatnika tych składek oraz odsetek za zwłokę finansowanych przez płatnika składek należnych od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników. Taka interpretacja art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, które przyjęły, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r., III UK 84/06, OSNP 2007, Nr 19-20, poz. 287; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 451/07; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na tle kontrolowanej sprawy organ nie miał więc obowiązku rozważać, czy pomimo braku całkowitej nieściągalności zaszły uzasadnione przypadki określone przepisami rozporządzenia umożliwiające umorzenie wnioskowanych zaległości.
Rodzaj objętych wnioskiem zaległości spowodował, że podstawę prawną jego załatwienia stanowił jedynie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. Przepis ten daje możliwość umorzenia należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Jednakże, co należy podkreślić, organ nie ma swobodnej możliwości interpretowania pojęcia "całkowitej nieściągalności". Bowiem przypadki określające jej zaistnienie określa ust 3 omawianego przepisu.
W myśl art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, z późn. zm.);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ prawidłowo stwierdził brak określonych powyżej przesłanek całkowitej nieściągalności, dokonując ich szczegółowej oceny i analizy w kontekście ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Zebrane w sprawie informacje pozwoliły na jednoznaczny wniosek o braku ziszczenia się okoliczności określonych w punktach: 2, 3, 4, 4b oraz 4c. Wysokość zaległości niewątpliwie przekracza kwotę kosztów upomnienia, co wyklucza zastosowanie art. 28 ust 3 pkt 4a u.s.u.s.
W kontrolowanej sprawie nie zaistniała także okoliczność stwierdzenia przez naczelnika lub komornika braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.
Nie zaistniała również przesłanka określona w art. 28 ust 3 pkt 6 u.s.u.s. Stosownie do powołanej regulacji całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z przepisu tego wynika, że organ ma obowiązek samodzielnie ocenić przesłankę całkowitej nieściągalności w nim opisaną, porównując spodziewane koszty egzekucji (obliczane w proporcji do egzekwowanych kwot) z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku.
Zdaniem Sądu organ prawidłowo wypełnił opisany obowiązek. Porównał spodziewane koszty egzekucji z informacjami o majątku nadającym się do egzekucji. Ustalił, że skarżąca pobiera rentę rodzinną w wysokości [...] zł brutto tj. [...] zł netto oraz otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Istnieje zatem możliwość zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia. Jak wyliczył organ kwota zajęcia wynosiłaby [...] zł. Wyjaśnienia wymaga, że z art. 140 w zw. z art. 139 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że z emerytury mogą być dokonywane potrącenia w wysokości 25% świadczenia, zaś wysokość świadczenia odpowiadająca 50% kwoty najniższej emerytury pozostaje wolna od egzekucji i potrąceń. Oznacza to, że świadczenie nie będzie mogło być przedmiotem zajęcia w całości, lecz jedynie do kwoty pozwalającej na zapewnienie skarżącej minimum socjalnego, które nie jest progiem ubóstwa, lecz kategorią socjalną, mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych, uwzględniającą podstawowe potrzeby bytowo-konsumpcyjne.
Jednocześnie organ prawidłowo podkreślił, że przepis art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. wymaga, aby nieuzyskanie w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne było "oczywiste".
Tym samym zważywszy na okoliczności sprawy i ustalone wyżej fakty oraz mając na uwadze wysokość zadłużenia – kwotę ponad 25 tysięcy złotych, w tym istnienie możliwości skutecznej egzekucji z pobieranego świadczenia, nie sposób uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Tym samym prawidłowa jest konstatacja organu, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne, co oznacza brak przesłanki całkowitej nieściągalności określonej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.
Odnosząc się do zarzutów skargi zdaniem Sądu organ nie naruszył przepisu art. 28 u.s.u.s. oraz wskazanych przepisów postępowania administracyjnego.
Zakład przeprowadził postępowanie administracyjne zgodnie z przepisami prawa, w szczególności art. 7 i 77 § 1 k.p.a., tj. dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i wyczerpująco go rozpatrzył. Następnie dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod wskazane wyżej przepisy prawa. Zajęte stanowisko Zakład przedstawił w uzasadnieniach decyzji spełniających wymogi z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Skarżącej wyjaśniono również, dlaczego w realiach sprawy organ nie może uwzględnić eksponowanych przez nią okoliczności złego stanu zdrowia, braku perspektyw jego poprawy oraz wysokich kosztów leczenia.
Mając na względzie treść art. 28 ust 1-3 u.s.u.s. organ wyczerpująco omówił i rozważył okoliczności zaistnienia przypadków całkowitej nieściągalności, prawidłowo przyjmując, że w realiach sprawy nie ziściła się żadna z nich. Odmienna zaś ocena dowodów i zanegowanie przez skarżącą treści wydanego rozstrzygnięcia nie mogą oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.