I SA/Ke 132/12

I SA/Ke 132/12 - Postanowienie WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2012-05-31
Data wpływu
2012-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Ewa Rojek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I FSK 1737/12 - Wyrok NSA z 2013-12-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono wniosek
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 , art. 199,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku A. M. o zwolnienie od kosztów sądowych na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług postanawia: oddalić wniosek.
Uzasadnienie
A. M. w dniu 17 kwietnia 2012r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, wykonuje przeglądy techniczne obiektów budowlanych w ZPW T. S.A. i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie 5.700 zł plus VAT. Miesięczne wydatki wynoszą: składki ZUS – prawie 1.000 zł, podatek dochodowy – 1.300 zł, koszty dojazdów między innymi do pracy i utrzymanie samochodu – około 1.000 zł, koszty lekarzy i leków około 400 zł, koszty prowadzenia działalności gospodarczej – tusze, papier, narzędzia, oprzyrządowanie techniczne itp. 300-400 zł, opłaty za rachunki (gaz, prąd, telefon) około 650 zł, wyżywienie i ubranie (w tym robocze) – 700 zł. Łączna kwota wydatków to ok. 5700 zł. Nie posiada żadnych nieruchomości ani oszczędności. Jest właścicielem samochodu osobowego o wartości od 8.000 do 9.000 zł.
Skarżący nie posiada nikogo na utrzymaniu. Choruje na nadciśnienie tętnicze, schorzenia kręgosłupa, depresję, guzy na wątrobie i nerkach, ma problemy z poruszaniem się. Do wniosku załączył kserokopie: kart informacyjnych leczeń szpitalnych trwających w dniach od 27 stycznia do 5 lutego 2010r., od 19 października 2008r. do 24 października 2008r., od 17 sierpnia 2008r. do 21 sierpnia 2008r., od 25 marca 2010r. do 28 marca 2010r., od 28 listopada 2010r. do 6 grudnia 2010r., od 4 kwietnia 2011r. do 6 kwietnia 2011r., od 13 lipca 2010r. do 16 lipca 2010r., z dnia 29 maja 2011r., wyniki badań USG z dnia 9 stycznia 2012r. i RTG z dnia 2 sierpnia 2011r. i 15 lutego 2012r., zaświadczenie lekarskie z dnia 28 listopada 2011r. o leczeniu skręcenia stopy lewej.
Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2012r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.
W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Podniósł, że jego sytuacja finansowa jest zła od 2004r. Leczy się psychiatrycznie od 8 lat. W związku z niesprawnością nogi w 2011r. utracił zlecenie. Jego miesięczne dochody maleją za każdym razem gdy przebywa na zwolnieniu lekarskim. Nie posiada zgromadzonych środków pieniężnych, jest zadłużony w banku na 4.000 zł. Uzyskiwany dochód nie starcza na bieżące utrzymanie. Przychody za 2011r. były niższe niż w ostatnich trzech miesiącach, wynosiły średnio 2.900 zł brutto, co potwierdza dołączone do sprzeciwu zeznanie podatkowe. Rachunek bankowy został zajęty przez komornika sądowego, co pozbawiło skarżącego środków do życia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz.270), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy zostanie wykazane
w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych.
Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W przedmiotowej sprawie, jak wynika z wniosku, skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych, nie wnosząc o ustanowienie pełnomocnika. W ocenie Sądu, skarżący nie spełnił jednak przesłanki warunkującej przyznanie mu tej pomocy, ponieważ nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy podkreślić, że instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznana na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Uzyskiwanie stałego dochodu w kwocie 5.700 zł miesięcznie wyklucza możliwość uznania A. M. za osobę ubogą, nie mogącą ponieść pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, strona która posiada stały miesięczny dochód, powinna partycypować w kosztach postępowania przed sądem administracyjnym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2005r. FZ 711/04, z dnia 21 grudnia 2007r. I OZ 970/07; treść tych wyroków jak i poniżej powołanego dostępna jest na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powołana w sprzeciwie okoliczność, że w 2011r. dochody te były niższe niż aktualne, ma o tyle znaczenie w sprawie, że wskazuje, iż sytuacja materialna skarżącego w ostatnich trzech miesiącach uległa poprawie. Co zaś istotne, Sąd przy dokonywaniu oceny czy strona jest zdolna do poniesienia kosztów sądowych bierze pod uwagę jej aktualną sytuację materialną. Innymi słowy, Sąd analizuje przede wszystkim dochody uzyskiwane aktualnie, czyli takie jakie wykazano we wniosku, a nie te, które skarżący uzyskiwał w ubiegłych latach.
Analizując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd nie pominął okoliczności ponoszenia przez skarżącego miesięcznych kosztów utrzymania. Należy jednakże podkreślić, że realizacja wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (opłata za samochód, paliwo, koszty zakupu materiałów biurowych, narzędzi, ubrań roboczych) nie ma pierwszeństwa przed uiszczeniem należności związanych ze wszczęciem i prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Co więcej, nie jest również skuteczne powoływanie się na obciążenie strony płatnościami z tytułu powszechnych ubezpieczeń i podatku dochodowego jako na okoliczność uzasadniającą przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż wszystkie wymienione tu formy płatności stanowią dochód budżetu państwa i przez to są równoważne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008r. II GZ 80/08).
Sąd uwzględnił również podnoszone przez A.M. problemy zdrowotne. Należy jednak podkreślić, że stan zdrowia skarżącego nie stanął na przeszkodzie prowadzeniu przez niego działalności zawodowej i nie pozbawił go możliwości zarobkowania. Nawet więc jeśli choroby zmuszają skarżącego do czasowego przebywania na zwolnieniach lekarskich, to w istocie skarżący i tak uzyskuje dochód, o czym podniósł we wniosku. Natomiast koszty leczenia stanowią tylko ułamek uzyskiwanych miesięcznie dochodów.
Odnosząc się do podniesionej w sprzeciwie okoliczności zajęcia przez komornika sądowego rachunku bankowego należy zauważyć, że w tym samym piśmie skarżący podniósł, że na rachunku bankowym posiada tylko debet w kwocie 4.000 zł. Z okoliczności tych trudno wywieść wniosek, by zajęcie to miało dla skarżącego ekonomiczne znaczenie.
W związku z tym Sąd uznał, że skarżący nie zasługuje na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych w części.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.