I SA/KE 119/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że zapłata zaległych składek przez pracodawcę za pracowników nie stanowi przychodu tych pracowników.
Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Centrum medyczne zapłaciło zaległe składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za swoich obecnych i byłych pracowników, które powinny były zostać potrącone z ich wynagrodzeń. Dyrektor KIS uznał, że zapłata tych składek przez centrum stanowi przychód pracowników. WSA w Kielcach uchylił tę interpretację, stwierdzając, że zapłata zaległych składek przez płatnika (pracodawcę) nie stanowi przysporzenia majątkowego po stronie pracowników i tym samym nie generuje przychodu podlegającego opodatkowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę Centrum medycznego na indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Spór dotyczył kwestii, czy zapłata przez Centrum zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za obecnych i byłych pracowników, które powinny były zostać potrącone z ich wynagrodzeń, stanowi przychód tych pracowników podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Centrum argumentowało, że jako płatnik było zobowiązane do zapłaty tych składek i że taka zapłata nie stanowi przysporzenia majątkowego po stronie pracowników. Dyrektor KIS uznał jednak stanowisko Centrum za nieprawidłowe, twierdząc, że sfinansowanie przez pracodawcę składek, które powinny były być pokryte z dochodów pracowników, jest dla nich przychodem. Sąd administracyjny, analizując przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uznał stanowisko Centrum za zasadne. Sąd podkreślił, że obowiązek obliczania, potrącania i opłacania składek spoczywa na płatniku (pracodawcy), a wykonanie tego obowiązku, nawet z opóźnieniem, nie stanowi przysporzenia majątkowego po stronie pracownika. Zapłata zaległych składek przez pracodawcę nie generuje przychodu u pracowników, a tym samym nie powstaje obowiązek pobrania zaliczki na podatek dochodowy ani wystawienia informacji PIT. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, zapłata przez płatnika zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za obecnych i byłych pracowników nie stanowi przychodu tych pracowników.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zapłata zaległych składek przez pracodawcę (płatnika) nie jest przysporzeniem majątkowym po stronie pracownika, ponieważ obowiązek zapłaty składek spoczywa na płatniku, a pracownik nie jest zobowiązany do ich zapłaty. Wykonanie tego obowiązku przez płatnika, nawet z opóźnieniem, nie generuje przychodu u pracownika.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
p.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę na indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego, uchyla interpretację.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stosuje się odpowiednio w przypadku uchylenia interpretacji.
u.p.d.o.f. art. 11 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Definicja przychodów, w tym otrzymanych lub postawionych do dyspozycji podatnika pieniędzy i wartości pieniężnych oraz wartości otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
u.p.d.o.f. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Źródła przychodów, w tym stosunek pracy (pkt 1) i inne źródła (pkt 9).
u.p.d.o.f. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przychody ze stosunku pracy.
u.p.d.o.f. art. 20 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przychody z innych źródeł.
u.p.d.o.f. art. 31
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Obowiązek poboru zaliczek na podatek dochodowy przez płatników.
u.p.d.o.f. art. 42a § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Obowiązek wystawienia informacji o przychodach przez płatnika.
u.s.u.s. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek płatnika składek obliczania, rozliczania i przekazywania składek.
u.s.u.s. art. 46 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek płatnika obliczania, potrącania, rozliczania i opłacania składek.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych art. 83
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych art. 85
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
u.s.u.s. art. 17 § 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek płatnika potrącania części składek finansowanych przez ubezpieczonych.
u.s.u.s. art. 4 § 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Definicja płatnika składek w stosunku do pracowników.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego.
p.p.s.a. art. 57a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zapłata zaległych składek przez płatnika (pracodawcę) nie stanowi przysporzenia majątkowego po stronie pracownika. Obowiązek zapłaty składek spoczywa na płatniku, a pracownik nie jest zobowiązany do ich zapłaty. Wykonanie obowiązku prawnego przez płatnika, nawet z opóźnieniem, nie generuje przychodu u pracownika. Przyjęcie stanowiska organu prowadziłoby do zakłócenia zasad opodatkowania i potencjalnego podwójnego opodatkowania.
Odrzucone argumenty
Sfinansowanie przez pracodawcę zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w części, w której powinny być sfinansowane przez pracowników, stanowi dla nich przychód.
Godne uwagi sformułowania
Przychód podatkowy jest w istocie określonym przyrostem majątkowym i jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Wykonania zaległego zobowiązania przez płatnika, w zakresie obliczenia, potrącenia z dochodu ubezpieczonego oraz odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, nie można utożsamiać z wykonaniem obowiązku za kogoś innego, to jest za obecnego czy też byłego pracownika.
Skład orzekający
Ewa Rojek
przewodniczący sprawozdawca
Maria Grabowska
sędzia
Danuta Kuchta
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że zapłata zaległych składek przez pracodawcę za pracowników nie stanowi przychodu pracownika i nie rodzi obowiązku poboru zaliczek na podatek dochodowy."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pracodawca jako płatnik zapłacił zaległe składki, które powinien był potrącić z wynagrodzeń pracowników.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego dla pracodawców i pracowników, wyjaśniając kluczową kwestię przychodu podatkowego w kontekście zaległych składek.
“Czy zapłata zaległych składek przez szefa to Twój przychód? WSA wyjaśnia!”
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ke 119/20 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2020-07-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-03-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Danuta Kuchta Ewa Rojek /przewodniczący sprawozdawca/ Maria Grabowska Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania 6560 Hasła tematyczne Interpretacje podatkowe Sygn. powiązane II FSK 2026/20 - Postanowienie NSA z 2023-01-27 Skarżony organ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony akt Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ art. 200 art. 205 § 2, art. 57a, arty. 134 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2019 poz 1387 art. 11 ust. 1, art. 42a ust. 1 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j. Dz.U. 2019 poz 1373 art. 83 art. 85 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Centrum [...] w M. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz Centrum w M. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie 1.1 W indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego z [..] nr [...]Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: dyrektor, organ) stwierdził, że stanowisko Ś. Centrum Psychiatrii w M. (dalej: centrum), przedstawione we wniosku z 5 listopada 2019 r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, jest nieprawidłowe. 1.2 Centrum, przedstawiając stan faktyczny podało, że jest płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych w stosunku do zatrudnianych pracowników. Pracownicy centrum w okresie od maja 2003 r. do września 2006 r. otrzymywali świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w równej wysokości, tj. bez zachowania kryterium socjalnego. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w kwietniu 2012 r. zakwestionowano wypłatę ww. świadczeń i naliczono od przekazanych kwot składki ubezpieczenia społecznego. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 18 listopada 2015 r., sygn. akt III AUa 1470/14 oddalono apelację centrum od wyroku Sądu Okręgowego w K. z 27 lipca 2012 r. ustalającego składki centrum na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2003 r. do września 2006 r. w kwocie 297.759,68 zł. W wyniku powyższego wyroku centrum zawarło z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w K. ugodę obejmującą warunki spłaty powyższego zobowiązania w sześćdziesięciu ratach do stycznia 2022 r. Składki te opłacane są za byłych i obecnych pracowników i osoby te nie zwracają zapłaconych przez wnioskodawcę składek. 1.3 W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie: czy w związku z zapłatą zaległych składek za byłych i obecnych pracowników, którzy nie zwracają tych składek, powstaje u nich przychód i obowiązek naliczenia przez wnioskodawcę zaliczek na podatek dochodowy, a w konsekwencji obowiązek wystawienia PIT-ów? 1.4 Zdaniem wnioskodawcy, centrum, uiszczając zaległe składki w części należnej od wynagrodzenia wypłacanego pracownikowi, nie dokonało żadnego przysporzenia majątkowego zwiększającego majątek pracowników. Pracownicy nie otrzymali od płatnika jakichkolwiek świadczeń. Tym samym u pracowników, za których płatnik składek uiścił zaległe składki, nie powstał przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1387 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.), a w konsekwencji także dochód w rozumieniu art. 9 tej ustawy. Skoro zaś kwoty zaległych składek w części należnej od wynagrodzenia wypłacanego pracownikowi nie można uznać za dochód, to nie powstaje wynikający z art. 31 u.p.d.o.f. obowiązek płatnika odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy, a także obowiązek wystawienia pracownikom informacji o przychodzie. 1.5 Organ uznał stanowisko centrum za nieprawidłowe. Podniósł, że sfinansowanie przez wnioskodawcę zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne w części, w której powinny być sfinansowane przez pracowników, stanowi dla obecnych i byłych pracowników przychód, o którym mowa w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Osoby te uzyskały bowiem wymierną korzyść majątkową, gdyż inny podmiot, tj. wnioskodawca, poniósł kosztem swojego majątku wydatek, który winien być sfinansowany majątkiem (dochodami) tychże osób. W sytuacji, gdy zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wnioskodawca - jako pracodawca - był obowiązany do odprowadzenia zaległych składek za ówczesnych pracowników, to w części, w której składki te powinny zostać sfinansowane z dochodów tych osób fizycznych, a zostały zapłacone przez pracodawcę, stanowią (w momencie dokonania przedmiotowego świadczenia) przychód, który należy zakwalifikować do: - przychodów, o których mowa w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f., jeżeli w dniu zapłaty ww. składek osoba pozostawała z wnioskodawcą w stosunku pracy, oraz - przychodów, o których mowa w art. 20 ust. 1 ww. ustawy, jeżeli w dniu opłacenia ww. składek osoba nie jest pracownikiem wnioskodawcy. Zatem w przypadku zapłaty przez wnioskodawcę składek na ubezpieczenie społeczne i składek na ubezpieczenie zdrowotne na rzecz osób, z którymi w momencie dokonywania świadczenia łączy wnioskodawcę stosunek pracy, zastosowanie znajdzie art. 31 u.p.d.o.f. Oznacza to, że wnioskodawca - jako płatnik - jest zobowiązany doliczyć przychody z tytułu zapłaconych zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne do pozostałych przychodów uzyskanych przez pracownika w danym miesiącu oraz obliczyć, pobrać i odprowadzić do właściwego urzędu skarbowego zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Natomiast gdy zapłata składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne następuje na rzecz byłych pracowników, obowiązek poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych nie spoczywa na wnioskodawcy. W takiej sytuacji na wnioskodawcy ciąży obowiązek wystawienia dla tych osób informacji, o której mowa w treści art. 42a ust. 1 ww. ustawy. 2.1 Centrum złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wnosząc o uchylenie interpretacji zarzuciło naruszenie: - art. 11 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zapłata kwoty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne przez skarżącego za osoby, z którymi w momencie dokonywania zapłaty tych składek łączy skarżącego stosunek pracy, skutkuje powstaniem przychodu podatkowego po stronie tych osób fizycznych, o którym mowa w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. (jeżeli w dniu zapłaty ww. składek osoby te pozostawały ze skarżącym w stosunku pracy), - art. 11 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zapłata kwoty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne przez skarżącego za osoby, z którymi w momencie dokonywania zapłaty tych składek nie łączy skarżącego stosunek pracy, skutkuje powstaniem przychodu podatkowego po stronie tych osób fizycznych, o którym mowa w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. (jeżeli w dniu zapłaty ww. składek osoby te nie pozostawały ze skarżącym w stosunku pracy), - art. 31 u.p.d.o.f. poprzez niewłaściwą ocenę co do zastosowania w konsekwencji przyjętej wykładni przepisu art. 11 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f., że skarżący jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych zobowiązany jest pobrać zaliczkę na podatek dochodowy za osoby, które na moment zapłaty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne przez skarżącego, są z nim związane stosunkiem pracy, podczas gdy w zaistniałym stanie faktycznym osoba ta nie uzyskuje przychodu, stąd brak jest podstaw dla uznania skarżącego za płatnika z tego tytułu, - art. 42a ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez niewłaściwą ocenę co do zastosowania w konsekwencji przyjętej wykładni przepisu art. 11 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., że skarżący jako dokonujący zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne na rzecz byłych pracowników, ma obowiązek wystawienia dla tych osób informacji, o której mowa w art. 42a ust. 1 u.p.d.o.f. 2.2 W uzasadnieniu skargi centrum wyjaśniło, że istniejący pomiędzy płatnikiem składek (pracodawcą) a ubezpieczonym (zatrudnionym) stosunek prawny powoduje wprawdzie, że ubezpieczony podlega z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym, jednakże stan ten nie rodzi po jego stronie jakichkolwiek obowiązków, zwłaszcza zaś w zakresie obliczania, rozliczania oraz opłacania należnych składek na te ubezpieczenia. Wszystkie obowiązki w tym przedmiocie obciążają płatnika składek (pracodawcę) i to niezależnie od źródła finansowania owych składek. Dotyczy to również sytuacji, w której, jak w stanie faktycznym objętym interpretacją, dochodzi do wypłaty ubezpieczonemu wynagrodzenia niepomniejszonego o składki podlegające sfinansowaniu z jego dochodu, późniejszej zapłaty zaległych składek przez płatnika i niewystąpienia przez płatnika do ubezpieczonego o zwrot składek, które nienależnie zostały wypłacone w wynagrodzeniu. Skarżący regulując zaległe składki zrealizował jedynie ciążący na nim obowiązek. Wykonanie zaległego zobowiązania przez płatnika, w zakresie obliczenia, potrącenia z dochodu ubezpieczonego oraz odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne nie można utożsamiać z wykonaniem obowiązku za kogoś innego, tj. za pracownika lub byłego pracownika. Tym samym skarżący, działając w zwłoce, uiszczając zaległe składki w ramach swoich publicznoprawnych obowiązków jako płatnik, nie dokonuje żadnego przysporzenia majątkowego z tego tytułu ubezpieczonym tj. pracownikom i byłym pracownikom. Konsekwencją niepobrania przez płatnika we właściwym czasie składek na ubezpieczenie społeczne ze świadczeń wypłacanych ubezpieczonym pracownikom i składek zdrowotnych, było wypłacenie tych świadczeń w wyższej wysokości i pobranie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych od całości wypłaconych dochodów, czyli zaliczki w wyższej wysokości niż zaliczka, która byłaby należna, gdyby płatnik wcześniej prawidłowo uwzględnił składki. Przyjęcie za prawidłowe stanowiska organu interpretacyjnego prowadziłoby do zakłócenia podstawowych zasad opodatkowania w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. 3.1 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 4.1 Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. 4.2 W myśl art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczenia się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany w tym przypadku zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z brzmienia art. 134 § 1 tej ustawy, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do obecnego brzmienia art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego (art. 3 § 2 pkt 4a), uchyla interpretację, a art. 145 § 1 pkt 1 ustawy stosuje się odpowiednio. Z kolei granica, w której organ jest uprawniony do wydania interpretacji wyznaczona jest przez przepisy art. 14b § 1, art. 14b § 3 oraz art. 14c § 1 i art. 14c § 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej interpretacje wydawane są na pisemny wniosek zainteresowanego w jego indywidualnej sprawie. Stosownie do art. 14b § 3 tej ustawy składający wniosek o wydanie interpretacji obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej). 4.3 Zarzuty skargi dotyczą naruszenia prawa materialnego. Spór sprowadza się do kwestii wystąpienia przychodu u pracowników w przypadku zapłaty przez płatnika zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Zdaniem Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, zasadne jest stanowisko skarżącego. Płatnik uiszczając zaległe składki w części należnej od świadczenia wypłacanego pracownikom, nie dokonuje żadnego przysporzenia majątkowego zwiększającego ich majątek. 4.4 Punkt wyjścia w przedmiotowej sprawie stanowi art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1387 ze zm.), dalej: u.p.d.o.f., przychodami (co do zasady) są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Przychód podatkowy jest w istocie określonym przyrostem majątkowym i jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. O zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów danej osoby decyduje definitywny charakter tego przysporzenia w tym sensie, że w sposób ostateczny faktycznie powiększa ono aktywa podatnika, którymi może on rozporządzać. Świadczenia uzyskiwane od pracodawcy, niezależnie od tego czy są dokonywane w formie pieniężnej czy w formie świadczenia rzeczowego lub usługi, aby podlegały opodatkowaniu muszą prowadzić do pojawienia się po stronie pracownika dochodu, czyli korzyści majątkowej, która może wystąpić w dwóch postaciach: prowadzi do powiększenia aktywów, co jest zwykłym skutkiem wypłaty pieniędzy, albo do zaoszczędzenia wydatków, co może być następstwem świadczenia rzeczowego lub w formie usługi (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2019 r., II FSK 3659/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. 4.5 Jak wynika z treści wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji, centrum - jako płatnik - zobowiązane zostało do naliczenia i zapłacenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne byłych i obecnych pracowników, w części należnej od wynagrodzenia. Regulacje ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.), dalej: u.s.u.s. wskazują, że obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne jest konsekwencją podlegania tym ubezpieczeniom przez zatrudnionego z mocy prawa, przy czym powstanie stosunku ubezpieczenia społecznego nie zależy od opłacenia składek ani nawet od zgłoszenia tego pracownika do ubezpieczeń społecznych w organie rentowym. Skutek w postaci podlegania ubezpieczeniom społecznym powstaje z mocy ustawy i trwa przez cały okres spełniania warunków objętych dyspozycją normy prawnej wyprowadzonej z art. 6 u.s.u.s. (por. też art. 13 u.s.u.s.). Podleganie przez pracownika ubezpieczeniom społecznym rodzi z kolei określone obowiązki po stronie płatnika składek (pracodawcy lub zleceniodawcy). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.s.u.s. składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych, obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w całości płatnicy składek. W myśl art. 17 ust. 2 u.s.u.s. płatnicy składek, o których mowa w ust. 1, obliczają części składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe finansowane przez ubezpieczonych i po potrąceniu ich ze środków ubezpieczonych przekazują do Zakładu. Stosownie do art. 4 pkt 2 lit. a/ u.s.u.s. płatnikiem składek w stosunku do pracowników jest pracodawca. Zgodnie zaś z art. 46 ust. 1 u.s.u.s. płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Analogiczne rozwiązania przewidują przepisy art. 83 i art. 85 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. 1373 ze zm.). Z przepisów tych wynikają relacje, które zachodzą wyłącznie pomiędzy płatnikami składek a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Polegają one na tym, że wszelkie obowiązki dotyczące obliczania, rozliczania oraz opłacania należnych składek, a także potrącania z dochodów ubezpieczonych tych ich części, które są przez nich finansowane, spoczywają jedynie na płatnikach składek. W tym zakresie ubezpieczeni będący osobami zatrudnionymi przez płatnika nie są bowiem adresatami norm, które nakładałyby na nich jakiekolwiek obowiązki. To sprawia, że zasady określające sposób finansowania składek pozostają bez wpływu na obowiązek ich opłacania, który w przypadku, między innymi, składek za ubezpieczonych będących pracownikami obciąża tylko płatników składek, a więc pracodawców (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2019 r. II FSK 972/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Istniejący pomiędzy płatnikiem składek (pracodawcą) a ubezpieczonym (zatrudnionym) stosunek prawny powoduje wprawdzie, że ubezpieczony podlega z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym, jednakże stan ten nie rodzi po jego stronie jakichkolwiek obowiązków względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwłaszcza zaś w zakresie obliczania, rozliczania oraz opłacania należnych składek na te ubezpieczenia. Wszystkie obowiązki w tym przedmiocie obciążają płatnika składek (pracodawcę) i to niezależnie od źródła finansowania owych składek. 4.6 W przedmiotowej sprawie centrum nie wywiązywało się właściwie z obowiązków płatnika nałożonych przez te ustawy, a dokonana wpłata miała na celu zadośćuczynienie tym obowiązkom. Jednakże, wykonania zaległego zobowiązania przez płatnika, w zakresie obliczenia, potrącenia z dochodu ubezpieczonego oraz odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, nie można utożsamiać z wykonaniem obowiązku za kogoś innego, to jest za obecnego czy też byłego pracownika. W żadnym bowiem momencie obowiązek ten nie ciążył na uprawnionym z ubezpieczenia. Fakt późniejszego wpłacenia składek (wywiązania się z obowiązku prawnego) nie zmienia ich charakteru prawnego, także w przypadku, gdy w dacie wypłaty nie wiąże już pracodawcy i ubezpieczonego umowa pracy. Pozostają one nadal składkami na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 6 sierpnia 2019 r. II FSK 2971/17, z 21 marca 2019 r. II FSK 972/17, z 19 marca 2019 r. II FSK 864/17, z 27 października 2015 r. II FSK 1891/13). 4.7 Powyższe tezy prowadzą do wniosku, że płatnik składek ubezpieczeniowych, uiszczając obecnie zaległe składki w części należnej od pracowników, nie dokonuje żadnego przysporzenia majątkowego zwiększającego ich majątek, a pracownicy nie otrzymują od płatnika nieodpłatnych świadczeń. Skoro w wyniku weryfikacji wypłacanych świadczeń płatnik został zobowiązany do zapłaty zaległych składek, czyli do wykonania własnego obowiązku, nie ma podstaw do stwierdzenia przychodu u obecnych i byłych pracowników. Zapłata zaległych składek przez płatnika nie generuje przychodu u pracowników, a zatem płatnik, wbrew poglądowi zawartemu w zaskarżonej interpretacji, nie jest również zobowiązany do pobrania zaliczki na podatek dochodowy lub sporządzenia informacji, o której mowa w art. 42a ust. 1 u.p.d.o.f. 4.8 W powołanych wyżej orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywany jest jeszcze jeden aspekt sprawy, mianowicie, że konsekwencją niepobrania przez płatnika we właściwym czasie składek ze świadczeń wypłacanych pracownikom było wypłacenie tych świadczeń w wyższej wysokości i pobranie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych od całości wypłaconych dochodów, czyli zaliczki w wyższej wysokości niż należna, gdyby płatnik wcześniej prawidłowo uwzględnił składki. Przyjęcie za prawidłowe stanowiska organu interpretacyjnego prowadziłoby do zakłócenia podstawowych zasad opodatkowania w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, a mianowicie zakazu podwójnego opodatkowywania (por. np. wyrok II FSK 2971/17). 4.9 Tytułem podsumowania należy wskazać, że centrum wykonało nałożony na niego obowiązek zapłaty należności publicznoprawnej. Przy czym przepisy regulujące zasady uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne nie przewidują możliwości przeniesienia odpowiedzialności płatnika składek za nienależyte wywiązywanie się z nałożonych na niego obowiązków, na osoby ubezpieczone. Skoro tak, to późniejsza wpłata składek przez płatnika nie może być uznana za świadczenie dokonane "za ubezpieczonych". Ci ostatni nie są bowiem zobowiązani do zapłaty zaległej składki. Dlatego trafnie w skardze zarzucono naruszenie przez organ art. 11 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 1 i pkt 9, art. 12 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 31 i art. 42a ust. 1 u.p.d.o.f. 4.10 Ponownie rozpoznając sprawę organ interpretujący zastosuje wykładnię prawa materialnego przedstawioną w uzasadnieniu wyroku. 4.11 W tym stanie sprawy zaskarżona interpretacja indywidualna podlegała uchyleniu na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1687).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI