I SA/Ka 989/03

I SA/Ka 989/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Eugeniusz Christ /przewodniczący/
Krzysztof Winiarski
Stanisław Bogucki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu w dniu 9 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.K. (K.) na decyzję Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego w sprawie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę;
Uzasadnienie
Izba Skarbowa w K. Ośrodek Zamiejscowy w C., decyzją z dnia [...] r., nr [...], skierowaną do A. K., utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r., nr [...] , [...], umarzającą postępowanie w sprawie wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego należności z tytułu podatku od towarów i usług, jak również z tytułu podatku dochodowego w łącznej kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) i art. 1 ust. 2, art. 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287).
Pismem z dnia [...] 2002 r. A. K., reprezentowany przez doradcę podatkowego M. D., wniósł do Urzędu Skarbowego w B. wniosek o restrukturyzację zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym w łącznej kwocie [...] zł.
Urząd Skarbowy B., decyzją z dnia [...] r., nr [...],[...], umorzył postępowanie w sprawie wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego ze względu na jego bezprzedmiotowość. Uzasadniając rozstrzygnięcie Urząd Skarbowy w Z. stwierdził, że zgodnie z założeniami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. restrukturyzacji podlegają przedsiębiorcy, którzy m.in. tracą zdolność do konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza zmniejszeniem obrotów. Nie można zatem zakwalifikować do nich A. K., który w złożonym wniosku nie dowiódł powyższych zależności, zaś z decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2001 r. wynika, że spółka cywilna "A", której był wspólnikiem, została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej, z mocą od dnia 31 marca 2001 r.
Od powyższej decyzji A. K. (reprezentowany przez w.w. pełnomocnika) złożył odwołanie, w którym zarzucił organowi podatkowemu naruszenie przepisów prawa i naruszenie zasad postępowania, jak również nieznajomość przepisów prawa i tendencyjne traktowanie sprawy. W dalszej części odwołania pełnomocnik strony nie zgodził się z twierdzeniem przytoczonym w decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, że wykreślenie z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej jest likwidacją działalności. Ponadto pełnomocnik podniósł, że nie został zapoznany z materiałem dowodowym.
Rozpatrując zarzuty odwołania Izba Skarbowa podniosła, że głównym założeniem ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji (...), zgodnie z art. 1 ust. 2, jest pomoc przedsiębiorcom, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, w szczególności tym, którzy tracą zdolność do konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu: zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniem strat, jak również wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji.
Mając na względzie wymienioną wyżej regulację prawną Izba Skarbowa stwierdziła, że działalność gospodarcza prowadzona przez A.K. zlikwidowana została z dniem [...] 2001 r., zaś ponowna jej rejestracja nastąpiła dnia [...] 2002 r., natomiast wniosek o objęcie restrukturyzacją zaległości podatkowych pełnomocnik podatnika złożył do Urzędu Skarbowego w B. dnia [...] r. Zdaniem Izby Skarbowej, ponowne rozpoczęcie działalności gospodarczej miało na celu przede wszystkim skorzystanie z restrukturyzacji zaległości podatkowych ciążących na A. K., a dowodzi tego data zarejestrowania działalności gospodarczej, mocno spóźniona, bo dokonana już po terminie uprawniającym do złożenia wniosku o oddłużenie.
Izba Skarbowa nie zgodziła się z twierdzeniem strony, że ustawą objęci zostali przedsiębiorcy w szerokim tego sformułowania znaczeniu, albowiem art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji (...) zawiera zawężenie pojęcia przedsiębiorcy do funkcjonujących podmiotów gospodarczych, którzy z przyczyn obiektywnych nie radzą sobie z regulowaniem zobowiązań podatkowych nałożonymi konkretnymi ustawami podatkowymi. Ustawa o restrukturyzacji generalnie jest adresowana do tych przedsiębiorców, którzy mimo trudnej sytuacji ekonomicznej, przez cały czas podejmowali różne działania, pozwalające na funkcjonowanie firmy, chociaż kosztem olbrzymiego wysiłku. Według Izby Skarbowej, rozpoczęcie przez A. K. działalności gospodarczej dopiero dnia [...] 2002 r., czyli aż 19 dni od dnia złożenia wniosku o restrukturyzację, z powyższych względów pozbawia go możliwości skorzystania z dobrodziejstwa ustawy restrukturyzacyjnej, gdyż na dzień złożenia prośby w tym przedmiocie nie był ani czynnym przedsiębiorcą, ani w ogóle nie posiadał statusu przedsiębiorcy.
Odpowiadając na zarzut pełnomocnika, że nie został on zaznajomiony z materiałem dowodowym organ II instancji stwierdził, iż pełnomocnik podatnika zapoznał się zebranym materiałem, co potwierdził własnoręcznym podpisem w protokole z dnia [...] 2002 r., do którego nie wnosił żadnych uwag. Mimo prawidłowego pouczenia o prawie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w ciągu 3 dni, pismo zawierające uwagi do prowadzonego postępowania wpłynęło do Urzędu Skarbowego w B. dopiero dnia [...] 2002 r., czyli po wydaniu decyzji przez ten organ.
W skardze na powyższą decyzję Izby Skarbowej, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z siedzibą w Gliwicach, skarżący A. K. (reprezentowany przez w.w. pełnomocnika) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wskazując na rażące naruszenie przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 120 – 123, 130 – 132 Ordynacji podatkowej.
Uzasadniając skargę, pełnomocnik stwierdził, że nie został zapoznany z materiałem dowodowym w sprawie, co podnosił już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Wyjaśnił również, że równocześnie zostały złożone trzy wnioski restrukturyzacyjne rodzeństwa K., tj. A., K. i M.. Dwie decyzje, tj. K. i M., zostały uchylone, natomiast decyzja A. K. została utrzymana w mocy. Wg pełnomocnika, zarzut naruszenia zasady praworządności (art. 2 Konstytucji RP) oraz równości wszystkich wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) jest w tym przypadku uzasadniony. W korespondencji dotyczącej tych trzech spraw określany był stan sprawy i kwestie przekształcenia w ewidencji działalności gospodarczej. Zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami podmioty wykreślane z ewidencji gospodarczej podlegały jednoczesnemu wpisowi w ramach aktualizacji przepisów prawa. Pełnomocnik zauważył, że po zapoznaniu się z dokumentacją ewidencji działalności gospodarczej w Urzędzie Miasta B. ustalił, że likwidacja taka nie była zgłaszana przez stronę ani Prezydent Miasta B. nie wydał decyzji potwierdzającej fakt likwidacji podmiotu gospodarczego, w którym uczestniczył A. K. (był wspólnikiem w spółce) lub prowadził takową samodzielnie.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Skarga na decyzję Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w C. z dnia [...] r., nr [...], została złożona przez skarżącego A. K. do Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 2 maja 2003 r. i winna była zostać rozpatrzona na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Należy jednak zauważyć, że wyżej cytowana ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz.U. z 2002 r. Nr 240 , poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sadu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sadu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 §1 w.w. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Wypada zauważyć, że stosownie do art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie dotknięte jest wadami skutkującymi jego nieważność lub niezgodność z prawem albo gdy narusza ono prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania bądź w sposób, który ma wpływ (w przypadku naruszenia prawa procesowego wpływ istotny) na wynik sprawy. Regulacja taka oznacza zatem, że nie każde naruszenie prawa daje podstawę do uwzględnienia skargi. Skarga uwzględniona może być bowiem tylko wtedy, gdy stwierdzone uchybienia będą rażące lub co najmniej istotne.
W rozpatrywanej sprawie sytuacja tak nie zachodzi, albowiem wbrew podniesionym w skardze zarzutom zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zasadnicze znaczenie ma treść art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287). To ten przepis wyznacza co do zasady krąg adresatów ustawy i w żadnym wypadku nie można uznać, że w art. 2 pkt 1 zakres ten został rozszerzony, a w szczególności w sposób podważający logikę unormowania zawartego w art. 1 ust. 2. Treść art. 2 pkt 1 winna być interpretowana w taki sposób, aby przepis ten służył realizacji zasady wynikającej z art. 1 ust. 2, a nie prowadził do rozszerzenia stosowania ustawy na wszystkie kategorie podatników i zobowiązanych, w tym podmioty nie prowadzące działalności gospodarczej, a w efekcie kreował oddzielną podstawę stosowania ulgi. Przyjęcie odmiennej tezy oznaczałoby bowiem, że praktycznie każdy zobowiązany do uiszczenia należności wymienionych w art. 6, byłby objęty wynikającymi z ustawy restrukturyzacyjnej przywilejami (w tym również podatnicy nie prowadzący działalności gospodarczej, a także płatnicy i inkasenci). Nie miałoby zatem sensu ograniczenie w art. 1 ust. 2 zakresu jej stosowania do przedsiębiorców, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Gdyby ustawodawca zakładał wprowadzenie generalnej "abolicji" podatkowej, odnoszącej się do wszystkich zobowiązanych, na których ciążyły zaległości podatkowe, nie byłaby wprowadzana do ustawy kategoria przedsiębiorcy, jako jej adresata. Celem wprowadzenia ustawy restrukturyzacyjnej było doprowadzenie do radykalnego oddłużenia przedsiębiorstw w zakresie należności publicznoprawnych znanych oraz należności samodzielnie ujawnionych przez przedsiębiorców. Ustawę adresowano tylko do tych przedsiębiorców, którzy mimo trudnej sytuacji ekonomicznej mają perspektywy rozwoju i są w stanie określić działania, jakie powinny być zrealizowane w celu ustabilizowania kondycji finansowej oraz dalszego rozwoju, a także stwarzają warunki na wzrost zatrudnienia (por. Uzasadnienie projektu ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, Druk sejmowy nr 758 z 2002 r.). Powyższy zamiar ustawodawcy wynika również z treści art. 1 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej, w którym podnosi się, że restrukturyzacją objęci są przedsiębiorcy, w szczególności którzy tracą zdolność do konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu: zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów i in. Prowadzi to do wniosku, że Państwo udzielając określonej w ustawie restrukturyzacyjnej pomocy publicznej, zakładało iż spowoduje to odzyskanie przez beneficjenta stabilizacji gospodarczej, a także stworzy warunki do jego ekonomicznego rozwoju, w tym spowoduje wzrost zatrudnienia. Wszystko to prowadzi do wniosku, że z tej formy pomocy publicznej mogły korzystać jedynie podmioty prowadzące działalność gospodarczą oraz jednocześnie rokujące pozytywnie na przyszłość. Potwierdzeniem tego jest chociażby przepis art. 3 ust. 1 ustawy restrukturyzacyjnej, w świetle którego ustawy nie stosuje się do przedsiębiorców znajdujących się w upadłości lub likwidacji.
W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd, że skarżący A. K. nie mógł nawet uruchomić postępowania w sprawie restrukturyzacji, gdyż nie przysługiwał mu w dacie składania wniosku status przedsiębiorcy w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji w związku z art. 2 ust. 3 ustawy Prawo działalności gospodarczej, co czyniło to postępowanie bezprzedmiotowym. Brak było bowiem podmiotu tego postępowania. Stąd umorzenie postępowania przez organ I instancji było zasadne.
W dacie składania wniosku o restrukturyzację, tj. w dniu [...] 2002 r., A.K. nie był bowiem przedsiębiorcą, gdyż uzyskał ten status dopiero od dnia [...] 2002 r., co wynika z zaświadczenia Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2002 r. nr [...] o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje przyjęcie przez ten organ bez podstawy prawnej, że wpis ten jest kontynuacją wpisu nr [...] od dnia [...]1992 r., gdyż wyraźnie wymieniono datę [...] 2002 r., jako datę rozpoczęcia działalności gospodarczej.
Nie można ponadto tracić z pola widzenia faktu, że ostateczną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta B. wykreślił z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] 2001 r. wpis dokonany w dniu [...] 1992 r. pod numerem [...], dotyczący działalności gospodarczej zgłoszonej przez wspólników spółki cywilnej "A" K. K. i A. K.. Uzasadniając decyzję organ podał, że wpis dotyczący spółki cywilnej "A" K. K. i A. K. (którzy wykonywali działalność gospodarczą w tej formie do dnia [...] 2000 r.) został wykreślony z dniem [...] 2001 r., gdyż do tego dnia wyżej wymienieni nie dostosowali formy wykonywanej działalności do wymogów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.), do czego byli zobowiązani art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121, poz. 770 z późn. zm.).
Nie sposób też zgodzić się z zarzutem pełnomocnika skarżącego, że nie miał on możliwości wglądu w akta sprawy i zaznajomienia się z zebraną w sprawie dokumentacją, gdyż zapoznał się osobiście z zebranym materiałem w dniu [...] 2002 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem w protokole sporządzonym na tę okoliczność (w oparciu o art. 123 Ordynacji podatkowej), do którego nie wniósł żadnych uwag. Dodatkowo warto zauważyć, że w piśmie z dnia [...] 2002 r. (które nadane zostało w Urzędzie Pocztowym dnia [...] 2002 r., a wpłynęło do Urzędu Skarbowego w B. dopiero w dniu [...] 2002 r., czyli po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji) pełnomocnik skarżącego M. D. podał, że formułuje je "w związku z zapoznaniem się z materiałem dowodowym w postępowaniu z wniosku restrukturyzacyjnego...", czym przyznał, iż miało miejsce zapoznanie z materiałem dowodowym.
Jeżeli chodzi o wynik postępowania restrukturyzacyjnego dotyczący K. K., to należy podzielić spostrzeżenie pełnomocnika skarżącego, że w tym samym stanie faktycznym i prawnym zapadło wobec tej osoby korzystne rozstrzygnięcie organów podatkowych. Nie było ono jednak przedmiotem kontroli sądowej. Nie mogło ono mieć też wpływu na przebieg niniejszego postępowania, dotyczącego decyzji skierowanych do A. K..
W sumie zatem, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz.U. z 2002 r. Nr 240, poz. 2052).