I SA/Ka 879/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2004-06-14
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowydochody z nieujawnionych źródełwznowienie postępowaniaprzedawnieniekoszty utrzymania rodzinyweryfikacja dochodówdowodypostępowanie podatkowedecyzja wymiarowauchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Izby Skarbowej odmawiającą uchylenia decyzji ustalającej podatek dochodowy z nieujawnionych źródeł, uznając, że organy podatkowe nieprawidłowo ustaliły wysokość wydatków na utrzymanie rodziny.

Sprawa dotyczyła podatnika J.T., któremu Urząd Skarbowy ustalił podatek dochodowy za 1995 rok od dochodów z nieujawnionych źródeł. Po wznowieniu postępowania, organy podatkowe odmówiły uchylenia pierwotnej decyzji z powodu upływu terminu przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Izby Skarbowej, stwierdzając, że organy podatkowe nieprawidłowo ustaliły wysokość wydatków na utrzymanie rodziny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, mimo że uchylenie pierwotnej decyzji było niemożliwe z powodu przedawnienia.

Sprawa wywodzi się z decyzji Urzędu Skarbowego w B. z 1998 r., która ustaliła J.T. podatek dochodowy za 1995 rok od dochodów z nieujawnionych źródeł w wysokości 75% kwoty [...] zł, uznając ją za pochodzącą ze sprzedaży samochodu Audi 80. Po odwołaniu i postanowieniu o pozostawieniu go bez rozpatrzenia, J.T. wniósł o wznowienie postępowania, powołując się na nowe dowody dotyczące sprzedaży samochodu Hyundai Pony. Po wznowieniu postępowania, Urząd Skarbowy w B. decyzją z 2001 r. odmówił uchylenia pierwotnej decyzji, a następnie decyzją z 2002 r. ponownie odmówił uchylenia, wskazując na upływ terminu przedawnienia. Izba Skarbowa w K. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 122 i art. 245 § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd wskazał, że organy nieprawidłowo ustaliły wysokość wydatków na utrzymanie rodziny, opierając się na jednym z dwóch sprzecznych oświadczeń podatnika i nie weryfikując ich w sposób należyty. Mimo że uchylenie pierwotnej decyzji było niemożliwe z powodu upływu terminu przedawnienia, Sąd uznał, że w uzasadnieniu decyzji odmawiającej uchylenia powinno być przedstawione rzeczywiste stan faktyczny, w tym rzeczywisty rozmiar obowiązku podatkowego. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe nieprawidłowo ustaliły wysokość wydatków na utrzymanie rodziny, opierając się na jednym z dwóch sprzecznych oświadczeń podatnika bez należytej weryfikacji. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, mimo że uchylenie pierwotnej decyzji było niemożliwe z powodu przedawnienia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe nie zweryfikowały należycie wysokości kosztów utrzymania rodziny, opierając się na jednym z oświadczeń podatnika i nie uwzględniając możliwości uzyskania danych z Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Brak prawidłowego ustalenia tego wydatku stanowi naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej i miało istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w kontekście możliwości ustalenia wyższego podatku od dochodów nieujawnionych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

o.p. art. 68 § § 4

Ordynacja podatkowa

Bieg terminu przedawnienia w przypadku opodatkowania dochodu z nieujawnionych źródeł.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 30 § 1 pkt 7

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dochód pochodzący z nieustalonych źródeł opodatkowany stawką 75%.

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

o.p. art. 240 § § 1 pkt 5

Ordynacja podatkowa

Podstawa do wznowienia postępowania.

o.p. art. 243 § § 1 i 2

Ordynacja podatkowa

Postępowanie w sprawie wznowienia.

o.p. art. 244 § § 1 i 2

Ordynacja podatkowa

Decyzja organu w sprawie wznowienia postępowania.

o.p. art. 245 § § 1 pkt 3 lit. b

Ordynacja podatkowa

Przeszkoda w uchyleniu decyzji z powodu upływu terminu.

o.p. art. 245 § § 2

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu odmawiającego uchylenia decyzji.

o.p. art. 70

Ordynacja podatkowa

Terminy przedawnienia.

u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Termin do złożenia zeznania rocznego.

ustawa o NSA z 1995 r.

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Przepisy proceduralne obowiązujące w momencie wniesienia skargi.

p.p.s.a. art. 97 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przejście spraw do właściwych wojewódzkich sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wskazanie, że uchylona decyzja nie może być wykonywana.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

o.p. art. 260 § § 1 i § 2 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Prawo strony do odszkodowania w przypadku wadliwej decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nieprawidłowo ustaliły wysokość wydatków na utrzymanie rodziny podatnika, co stanowi naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej i miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe prawidłowo odmówiły uchylenia decyzji z powodu upływu terminu przedawnienia. Kredyt bankowy z 1992 r. nie mógł stanowić źródła finansowania wydatków w 1995 r. Brak dowodu na otrzymanie kredytu z firmy "B". Dochód ze sprzedaży samochodu Hyundai Pony został uwzględniony w odrębnej decyzji. Postawa podatnika nie sprzyjała koncentracji czynności i przyczyniła się do długotrwałości postępowania.

Godne uwagi sformułowania

nie wszystkie istotne okoliczności faktyczne zostały ustalone i wzięte pod uwagę w sposób niewystarczający organy podatkowe odniosły się do kwestii wysokości wydatków poniesionych w 1995 r. na utrzymanie rodziny podatnika nie jest zrozumiałe, dlaczego organy podatkowe przyjęły w zaskarżonej decyzji pierwotną wielkość podanych kosztów utrzymania, tym bardziej iż w toku prowadzonego postępowania i w treści decyzji wydanej w dniu [...] 2001 r. organ pierwszej instancji wyraźnie wskazał, że koszty utrzymania w tej wysokości odbiegają w tak rażący sposób od ówczesnych realiów przyjęcie wielkości kosztów utrzymania na poziomie wskazanym przez podatnika lub przyjętym na poziomie średniego wynagrodzenia w sposób znaczący zmniejsza kwotę wydatków, co do których podatnik nie wykazał źródła przychodów.

Skład orzekający

Ewa Madej

przewodniczący sprawozdawca

Marek Kołaczek

członek

Stanisław Bogucki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kosztów utrzymania rodziny w postępowaniu podatkowym, obowiązek organów podatkowych weryfikacji dowodów, zasady przedawnienia w sprawach o dochody z nieujawnionych źródeł, obowiązek przedstawienia rzeczywistego stanu faktycznego w decyzji odmawiającej uchylenia z powodu przedawnienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania i upływu terminu przedawnienia. Interpretacja kosztów utrzymania rodziny może być zależna od konkretnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe ustalenie wydatków w postępowaniu podatkowym i jak błędy organów mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli pierwotna decyzja jest już prawomocna. Pokazuje też złożoność przepisów o przedawnieniu.

Błąd w kosztach utrzymania rodziny doprowadził do uchylenia decyzji podatkowej mimo upływu lat.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ka 879/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-06-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Ewa Madej /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Kołaczek
Stanisław Bogucki
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Madej (sprawozdawca), Sędziowie NSA Stanisław Bogucki, Marek Kołaczek, Protokolant Maciej Ćwiertniak, po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ustalającej wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz J. T. kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonywana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Urząd Skarbowy w B., w związku z powzięciem informacji, iż J. T. w 1995 roku nabył dwa samochody: "a" za cenę [...] zł oraz "b" za cenę [...] zł, która to wartość przekraczała wysokość dochodów osiągniętych w tym roku przez podatnika łącznie ze współmałżonką, wezwał J. T. pismem z dnia [...] 1996 r. do złożenia zeznania o wysokości przychodu i posiadanych zasobach majątkowych. W dniu [...] 1996 r. skarżący złożył takie oświadczenie, wskazując w nim, iż koszty utrzymania rodziny wyniosły w całym 1995 r. [...] zł, w roku tym nabył dwa samochody: w [...] za cenę [...] zł oraz drugi we [...] 1995 r. za cenę [...] zł, jednakże nabycie drugiego pojazdu nastąpiło dopiero po sprzedaży pierwszego z nich. Jako źródła pokrycia powyższych wydatków wskazał pensje (swoją i żony) z zakładów pracy i oszczędności z lat 1986-1991.
Urząd Skarbowy w B. wezwał skarżącego do przedłożenia dowodów potwierdzających fakt zbycia samochodu hyundai pony w 1995 r. oraz wysokość oszczędności za lata 1986-1991 jak również źródeł ich pochodzenia. Do skarżącego skierowano sześć wezwań, z których dwa odebrane zostały osobiście przez J. T., jednakże żadne dowody nie zostały przedłożone przez podatnika organowi I instancji.
W dniu [...] 1998 r. wydana została przez Urząd Skarbowy w B. decyzja nr [...] , ustalająca wysokość należnego podatku dochodowego za rok 1995 w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż - zdaniem organu I instancji -zgromadzony w sprawie materiał dowody pozwala na uznanie, iż zgromadzone przez skarżącego i jego żonę dochody pozwalały na sfinansowanie zakupu samochodu hyundai pony, natomiast nie mogły stanowić źródła sfinansowania zakupu samochodu audi 80, którego wartość wraz z opłatą skarbową ustalona została na kwotę [...] złotych. Kwotę tę uznano za wielkość dochodu z nieujawnionych źródeł i zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. nr 90, poz. 416 z późn. zmianami) dochód ten, jako pochodzący z nieustalonych źródeł, opodatkowany został stawką 75%.
Decyzja powyższa doręczona została skarżącemu w dniu [...] 1998 r. W dniu [...] 1998 r. J. T. złożył odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia oraz wstrzymania jej wykonania. W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż środki na zakup samochodu audi posiadał ze sprzedaży samochodu polonez caro, a ponadto, iż wszystkie trzy posiadane przez siebie samochody sprzedał w 1995 r. innym mieszkańcom B., zatem organ I Instancji winien mieć informacje o powyższych transakcjach. Ponadto skarżący zarzucił, iż postępowanie organu, poprzedzające wydanie decyzji, ograniczyło się wyłącznie do wezwania go do udokumentowania środków na zakup samochodu audi, co stanowi naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Izba Skarbowa w K. stwierdziła, iż środek odwoławczy w postaci odwołania został wniesiony po terminie i w związku z powyższym pozostawiła go bez rozpatrzenia. Skarga na to postanowienie została odrzucona przez Naczelny Sąd Administracyjny z powodu nieuiszczenia w terminie wpisu sądowego i nie usunięciem braków skargi.
W dniu [...] 1999 r. J. T. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną numer [...] . W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż ustalając wysokość zobowiązania podatkowego organ I Instancji pominął okoliczności związane ze sprzedażą samochodu hyundai pony, która to transakcja została potwierdzona zaświadczeniem Urzędu Skarbowego numer [...] z dnia [...] 1999 r., załączonym do wniosku o wznowienie.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] , wydanym na postawie art. 216, art.240 § 1 pkt 5, art. 243 § 1 i 2 oraz art. 244 Ordynacji podatkowej Urząd Skarbowy w B. wznowił postępowanie w sprawie. W toku postępowania doręczono skarżącemu wezwanie do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału. Wezwanie powyższe zostało odebrane w dniu [...] 1999 r. przez żonę skarżącego U. T., która poinformowała organ podatkowy o niemożliwości zapoznania się przez męża z materiałem dowodowym z uwagi na pobyt w areszcie śledczym. Wobec przedłużającego się okresu nieobecności skarżącego, który odbywał karę pozbawienia wolności, organ I Instancji wezwał go do pisemnego złożenia wyjaśnień w sprawie wydatków i źródeł przychodów za 1995 r. W odpowiedzi J.T. w piśmie z dnia [...] 2001 r. wskazał, iż pojazdów samochodowych nie posiadał równocześnie, lecz nabywał je kolejno - każdy po sprzedaży poprzedniego, a ponadto wskazał jako źródła środków na nabycie samochodów: sprzedaż samochodu polonez caro w 1994 r za kwotę [...] zł (po denominacji), kredyt w wysokości [...] zł (po denominacji) uzyskany w "A" O/S. w 1994 r. oraz kredyt w wysokości [...] zł (po denominacji) z firmy "B" z siedzibą w W., uzyskany w 1995 r.
W toku dalszych czynności organ I instancji ustalił, iż skarżący posiadał zarejestrowany na siebie samochód "c" nr rej. [...] , który został w dniu [...] 1993 r. wyrejestrowany w związku ze zbyciem na rzecz J. D.. Skarżący przedłożył ponadto:
- kontrakt zawarty z firmą "B" zawarty [...] 1994 r. na zakup samochodu "d", z wpłatą początkową [...] zł oraz potwierdzenia wpłat na rzecz tej firmy 14 rat po [...] zł (na łączną kwotę [...] zł),
- wezwanie do zapłaty z firmy "B" tytułem brakującej kwoty [...] zł,
- umowę kredytową z "A" nr [...] z dnia [...] 1992 r.,
- oświadczenie S. i L. S. o darowiźnie na rzecz Skarżącego kwoty [...] zł (po denominacji) wraz z odcinkami renty,
- oświadczenia U. T. oraz K. T., świadków zbycia samochodu "c" za kwotę [...] zł (po denominacji),
- pisemne wyjaśnienia dotyczące wysokości kosztów utrzymania rodziny skarżącego, które zdaniem J. T. wyniosły łącznie [...] zł.
W dniu [...] 2001 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] , w której odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] roku. W uzasadnieniu organ wskazał iż po przeprowadzonym postępowaniu nie uwzględniono następujących źródeł dochodu, spośród tych, które podał skarżący:
- wspólnych oszczędności małżonków za lata 1986-1991 r.,
- kredytu w "A",
- kredytu z firmy "B",
-sprzedaży samochodu "c".
Ponadto organ podatkowy nie uwzględnił wyjaśnień skarżącego co do wysokości kosztów utrzymania rodziny. Zdaniem organu I instancji dochody rodziny skarżącego wyniosły w 1995 r. [...] zł, natomiast wydatki zamknęły się łączną kwotą [...] zł.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. T., podtrzymując dotychczasowe twierdzenia i argumentację.
Decyzją z dnia [...] r. organ II Instancji – Izba Skarbowa w K. -uchyliła zaskarżoną decyzję, przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, iż wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 244 § 1 i 2 oraz art. 245 § 3 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy wskazał, że w zaskarżonej decyzji nie podano, czy pierwotna decyzja podatkowa została wydana z naruszeniem prawa, a także nie wskazano powodu odmowy jej uchylenia. Ponadto zdaniem organu odwoławczego uzasadnienie decyzji organu I instancji zawiera szereg sprzeczności i niejasności wskazujących, iż nie została dokonana prawidłowa ocena i analiza dowodów zgromadzonych w sprawie.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Skarbowy w B. decyzją z dnia [...] r. odmówił - z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 Ordynacji podatkowej - uchylenia swej ostatecznej decyzji z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazał, że uznano za udowodnione dochody podatnika i jego małżonki za rok 1995 r. w wysokości [...] zł, na które składają się: dochody małżonków określone ostateczną decyzją podatkową – [...] zł, środki ze sprzedaży samochodu "c" – [...] zł i darowizny od dziadków – [...] zł. Na wydatki poniesione w tym roku składają się natomiast: koszt zakupu samochodu "b" – [...] zł i [...] zł opłaty skarbowej, koszty utrzymania rodziny – [...] zł oraz wpłata do formy "B" – [...] zł, co daje łącznie [...] zł. Organ podatkowy wskazał w tej sytuacji, że wymiar podatku z tytułu dochodów z nieujawnionych źródeł byłby wyższy niż w pierwotnej decyzji, ale na przeszkodzie wydania nowej decyzji wymiarowej stoi upływ terminu.
Również od tej decyzji skarżący J.T. złożył odwołanie, twierdząc, że Urząd Skarbowy manipulował liczbami i faktami oraz wydał decyzję sprzeczną z poprzednimi decyzjami, a zawarte w uzasadnieniu wywody pozostają sprzeczności ze sobą. W uzasadnieniu odwołania J. T. zarzucił organom podatkowym, że błędnie określiły wysokość ponoszonych przez niego w 1995r. wydatków na utrzymanie rodziny, bowiem nie wzięły pod uwagę, że nieścisłości zawarte w jego zeznaniu podatkowym wynikały z denominacji złotego. Zdaniem skarżącego, błędnie nie uznano dochodu w postaci kredytu z firmy "B", oraz udzielonego przez "A", jak również dochodu za sprzedaż dwóch samochodów.
Izba Skarbowa w K., decyzją z dnia [...] r. [...] utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa podniosła, iż zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 Ordynacji podatkowej – w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji przez organ podatkowy pierwszej instancji tj. [...] 2002r. – organ podatkowy odmówi uchylenia decyzji w całości lub części również wówczas, gdy nie mógł wydać nowej decyzji z uwagi na upływ terminów, przewidzianych w art. 68 lub art. 70 tej ustawy.
Z art. 68 § 4 Ordynacji podatkowej wynika, iż bieg terminu przedawnienia w przypadku opodatkowania dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzącego ze źródeł nie ujawnionych rozpoczyna się od końca roku, w którym upłynął termin do złożenia zeznania rocznego dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, co następuje do dnia 30 kwietnia następnego roku (art. 45 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w stanie prawnym obowiązującym w 1995r.) Biorąc pod uwagę powyższe Izba Skarbowa stwierdziła, iż w dniu 31 grudnia 2001r. upłynął pięcioletni termin przedawnienia do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w zakresie źródeł nieujawnionych, co oznacza, że Urząd Skarbowy w B. nie miał prawa w dacie wydania decyzji orzekać o wysokości dochodu i podatku w przedmiotowej sprawie i wyeliminować z obrotu prawnego decyzji, będącej przedmiotem postępowania wznowionego, nawet jeśli powziął przekonanie, że decyzja ta – jak w badanej sprawie - jest nieprawidłowa w świetle nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów organ odwoławczy wskazał, iż prawidłowo w toku postępowania podatkowego uwzględniono takie okoliczności faktyczne jak otrzymaną przez J. T. darowiznę w kwocie [...] zł oraz sprzedaż samochodu marki polonez caro. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że w decyzji z dnia [...] r., określającej należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1995 został uwzględniony dochód uzyskany ze sprzedaży samochodu hyundai pony, zatem zarzut podniesiony w odwołaniu jest bezzasadny. Organ odniósł się również do zarzutu nieuwzględnienia kredytu z "A", wskazując, że skoro był to kredyt postawiony do dyspozycji w roku 1992 i służył na pokrycie konkretnego wydatku (zakup samochodu "c" – rok produkcji 1992), to nie mógł stanowić źródła finansowania wydatków w roku 1995. Odnośnie zarzutu, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił w zaskarżonej decyzji kredytu z firmy "B" jako źródła finansowania, Izba zwróciła uwagę, że w aktach brak dowodu na otrzymanie kredytu z tej firmy, mimo, że podatnik zobowiązał się do dołączenia dowodu potwierdzającego wypłatę kwoty kredytu z firmy "B".
We wniesionej na decyzję Izby Skarbowej skardze do Naczelnego Sadu Administracyjnego J.T. zakwestionował zarówno prawidłowość decyzji Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. [...] , jak i utrzymującej ją w mocy decyzji Izby Skarbowej w K.. Skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a nadto zarzucił Urzędowi Skarbowemu zbyt późne, bo dopiero w dniu [...] 2002r. zrewidowanie stanowiska co do wielkości wydatku poniesionego przez podatnika na zakup swoich dwóch samochodów, przyjmowanego pierwotnie na kwotę [...] zł. Skarżący zarzuca również organom zbyt późne uwzględnienie przychodu uzyskanego ze sprzedaży samochodu "c" oraz z tytułu darowizny od dziadków. W oparciu o powyższe skarżący stwierdził, że zaskarżone decyzje organów podatkowych są dla niego niesprawiedliwe, bowiem egzekucja należności z tytułu zaległości podatkowych nie pozwala jemu i jego rodzinie na godne życie.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Izba Skarbowa zauważyła, iż są one tożsame z podniesionymi w odwołaniu. Zatem organ podtrzymał swoje stanowisko, stwierdzając, że w świetle zebranych dowodów bez wpływu na prawidłowość podjętych przez organy podatkowe rozstrzygnięć pozostaje zarzut, że zbyt późno uznano za udowodniony przychód uzyskany z tytułu darowizn i ze sprzedaży samochodu marki polonez caro. Podsumowując odpowiedź na skargę Izba Skarbowa stwierdziła, że pomimo ciążącego na skarżącym obowiązku przedstawienia nowych okoliczności i dowodów, uczynił on to dopiero w końcowym stadium postępowania, co w efekcie spowodowało, że Urząd Skarbowy nie mógł już w wyniku wznowienia postępowania uchylić prawomocnej decyzji wymiarowej za 1995 i ustalić należnego zryczałtowanego podatku dochodowego za 1995r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w nieujawnionych źródłach przychodu. W związku z powyższym Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.
Na rozprawie skarżący oraz pełnomocnik organu odwoławczego podtrzymali swe wywody i stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga J. T., wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z siedzibą w Gliwicach pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), gdyż art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) przewiduje iż "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej w K. i utrzymanej nią w mocy decyzji Urzędu Skarbowego w B., Sąd uznał, że – mimo bardzo długotrwałego postępowania, poprzedzającego ich wydanie – nie wszystkie istotne okoliczności faktyczne zostały ustalone i wzięte pod uwagę. W szczególności, w sposób niewystarczający organy podatkowe odniosły się do kwestii wysokości wydatków poniesionych w 1995 r. na utrzymanie rodziny podatnika. Faktem jest, że w pierwotnym oświadczeniu o osiągniętych dochodach i poniesionych wydatkach (karta 6 akt administracyjnych) podał on kwotę [...] zł jako wydatkowaną na utrzymanie rodziny, ale w kolejnym wyjaśnieniu, złożonym w piśmie z dnia [...] 2001 r. (karta 188 akt administracyjnych) skorygował tę wielkość podając, że koszty utrzymania wyniosły [...] zł. Wyjaśnił przy tym, że pomyłka była spowodowana wprowadzoną wówczas denominacją złotego, co utrudniło mu prawidłowe obliczenie poniesionych faktycznie wydatków. Organ pierwszej instancji podjął wprawdzie próbę zweryfikowania danych podanych przez podatnika w piśmie z dnia [...] 2001 r. poprzez zwrócenie się do administratora mieszkania wynajmowanego przez skarżącego, ale po otrzymaniu informacji iż brak jest dokumentacji dotyczącej wysokości czynszu za 1995 r., zaniechał dalszych ustaleń, mimo iż w notatce z tej czynności (karta 245 akt administracyjnych) zawarto stwierdzenie, że Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w G. posiada taką dokumentację od 1996 r. Dane za kolejny rok powinny być ustalone i uwzględnione jako pośredni dowód weryfikujący wysokość wydatków poniesionych za wynajem mieszkania. Zaniechanie tego ustalenia spowodowało, że ani oświadczenie pierwotne, ani późniejsze w zakresie wysokości kosztów utrzymania nie jest wsparte jakimkolwiek obiektywnym dowodem. Nie jest więc zrozumiałe, dlaczego organy podatkowe przyjęły w zaskarżonej decyzji pierwotną wielkość podanych kosztów utrzymania, tym bardziej iż w toku prowadzonego postępowania i w treści decyzji wydanej w dniu [...] 2001 r. organ pierwszej instancji wyraźnie wskazał, że koszty utrzymania w tej wysokości odbiegają w tak rażący sposób od ówczesnych realiów (stanowią około 570% przeciętnego rocznego wynagrodzenia w 1995 r.) iż należało je przyjąć na poziomie przeciętnego wynagrodzenia dwóch dorosłych osób ([...] zł x 2 = [...] zł). Ponowne przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że rodzina J. T. wydała na utrzymanie w 1995 r. [...] zł, nie znajduje żadnego dowodowego oparcia w materiale zgromadzonym w postępowaniu podatkowym, pozostaje ponadto w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Skoro zatem we wznowionym postępowaniu administracyjnym organy podatkowe dopuściły i przeprowadziły cały szereg dowodów, zarówno po stronie dochodów jak i wydatków podatnika, to także ten istotny element wydatków powinien być ustalony w sposób możliwie najbardziej zbliżony do rzeczywistości. Jest to nieodzowne, aby w sposób prawidłowy został ustalony stan faktyczny sprawy i to mimo tego, że treść art. 245 § 1 pkt 3 lit. b Ordynacji podatkowej stanowi przeszkodę w uchyleniu dotychczasowej decyzji podatkowej.
Należy w tym miejscu wyraźnie wskazać, że odmowa uchylenia decyzji z dnia 22 maja 1998 r. w oparciu o powołany wyżej przepis, z powodu upływu terminu określonego w art. 68 § 4 Ordynacji podatkowej, jest w pełni uzasadniona i zgodna z prawem. Nie mniej art. 245 § 2 nakazuje, aby odmawiając uchylenia decyzji organ podatkowy w swym rozstrzygnięciu stwierdził istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 i wskazał okoliczności uniemożliwiające uchylenie decyzji. O ile druga część dyspozycji tego przepisu została zrealizowana, gdyż organy obu instancji prawidłowo i szczegółowo wyjaśniły powody odmowy, o tyle za niewystarczające Sąd uznał rozstrzygnięcie w kwestii, jakie nowe fakty i dowody stały się podstawą uznania, że zachodziły przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie. Ten zaś wymóg należy, zdaniem Sądu rozmienić w ten sposób, że – mimo odmowy uchylenia decyzji – w uzasadnieniu powinien być wskazany nowy stan rzeczywisty, ustalony w oparciu o wszystkie nowe fakty i dowody. Powyższy pogląd znajduje dodatkowe oparcie w treści przepisów art. 260 § 1 i § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, przewidujących prawo strony, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji uchylonej w wyniku wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności, także w sytuacji gdy uchylenie takiej decyzji nie może nastąpić z przyczyn wymienionych m. in. w art. 245 § 1 pkt 3 lit. b, do odszkodowania. Realizacja powyższego prawa, w sytuacji gdy niemożliwe jest uchylenie wadliwej decyzji i wydanie nowej, prawidłowej decyzji podatkowej, wydaje się być możliwie tylko wówczas, gdy w decyzji odmawiającej uchylenia z powodów podanych w powołanym przepisie, zostanie przedstawiony rzeczywisty stan faktyczny, w tym rzeczywisty rozmiar obowiązku podatkowego.
W tym kontekście raz jeszcze należy wskazać, że organy podatkowe nieprawidłowo, a co najmniej przedwcześnie, ustaliły wielkość wydatków podatnika, poniesionych w zakresie kosztów utrzymania jego rodziny. Oparły się bowiem na jednym z dwóch, równorzędnych w aspekcie mocy dowodowej, oświadczeń podatnika bez ich zweryfikowania i prawidłowego zinterpretowania ich treści. Tym samym uchybiły obowiązkowi wynikającemu z art. 122 Ordynacji podatkowej, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wpływ ten jawi się w szczególności wobec argumentu zawartego w uzasadnieniach decyzji obu instancji, że wymiar podatku od dochodów z nieujawnionych źródeł byłby jeszcze wyższy niż w pierwotnej decyzji. Należy zatem wskazać, że przyjęcie wielkości kosztów utrzymania na poziomie wskazanym przez podatnika lub przyjętym na poziomie średniego wynagrodzenia w sposób znaczący zmniejsza kwotę wydatków, co do których podatnik nie wykazał źródła przychodów.
Pozostałe ustalenia, poczynione w toku postępowania, a przedstawione w zaskarżonej decyzji, Sąd uznał za prawidłowe i – wbrew twierdzeniu strony skarżącej – mające umocowanie w stanie dowodowym. Odnosząc się do wywodów skargi należy w szczególności podkreślić, że zasadnie organy nie uznały za wykazane dochody w postaci kredytów, albowiem kredyt bankowy, otrzymany w 1992 r. był przeznaczony na zakup samochodu polonez caro, zaś kwotę szukaną ze sprzedaży tego pojazdu uwzględniono jako dochód, zaś otrzymania kredytu z formy "B" podatnik nie wykazał. Z kolei prawidłowo organy rozliczyły zarówno wydatek jak i dochód z tytułu zakupu i sprzedaży samochodu hyundai, co uczyniły w rozliczeniu zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych małżonków T. za rok 1995 odrębną decyzją. Odnośnie zaś zarzutu przewlekłości postępowania, to z jednej strony trzeba stwierdzić iż postawa podatnika w toku postępowania nie sprzyjała koncentracji podejmowanych czynności i w znacznym stopniu zrzutowała na długotrwałość tegoż postępowania. Z drugiej zaś strony organ pierwszej instancji nie podejmował wystarczających starań, aby prowadzić postępowanie w sposób możliwie szybki. Ta jednak okoliczność, nie może stanowić wystarczającej postawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Trzeba ponadto wskazać, że podatnik nie skorzystał ze środków prawnych, przewidzianych w Ordynacji podatkowej dla reagowania przez stronę na przewlekłość postępowania (art. 141). Nie wniósł także skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego.
Mając powyższe ustalenia na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania (art. 122 i art. 245 § 2 Ordynacji podatkowej) i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł o jej uchyleniu. Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd wskazał, że do czasu uprawomocnienia się wyroku uchylona decyzja nie może być wykonywana w całości. Z kolei na podstawie art. 200 Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, na które składa się zwrot uiszczonego wpisu sądowego w kwocie [...] zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI