I SA/Ka 723/03

I SA/Ka 723/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-04-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Ewa Madej /przewodniczący/
Przemysław Dumana
Stanisław Bogucki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Przemysław Dumana, Protokolant Katarzyna Orzoł, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. L. i M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego w sprawie należności z tytułu podatku od nieruchomości oddala skargę;
Uzasadnienie
W piśmie z dnia [...] 2002 r. P. L. i M. S. zawarli wniosek do Prezydenta Miasta S. o restrukturyzację ich należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1996 - 2002 oraz opłaty z tytułu użytkowania wieczystego za lata 1996 - 2002 na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287). W piśmie z dnia 28 października 2002 r. podatnicy ograniczyli swoje żądanie do restrukturyzacji należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od dnia [...] 1997 do dnia [...] 2002 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając w na podstawie art. 4, art. 207 i art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 1 ust. 2 oraz art. 2 ust. 1 w.w. ustawy o restrukturyzacji, Prezydent Miasta S. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie restrukturyzacyjne dotyczące należności w.w. podatników wobec Gminy S. z tytułu podatku od nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] , wskazując w jej uzasadnieniu, że w dniu [...] 2002 r. podatnicy nie posiadali statusu przedsiębiorcy, a ich należności z tytułu podatku od nieruchomości nie podlegają restrukturyzacji, bowiem nie były związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W odwołaniu podatnicy wystąpili o pozytywne rozpatrzenie wniosku o restrukturyzację i uchylenie zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta S., podnosząc, że należności wobec Gminy S. za lata 1996 - 2002 powstały w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie podatników nigdzie nie jest napisane w ustawie o restrukturyzacji, że wnioskodawca musi mieć status przedsiębiorcy w dniu [...] 2002 r. Zdaniem odwołujących się podatników, z art. 2 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji wynika, że wnioskodawcy mają status przedsiębiorców.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] , podjętą m.in. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 208 § 1 w.w. ustawy Ordynacja podatkowa oraz w związku z art. 2 pkt 1, art. 7 ust. 1 i art. 9 pkt 1 w.w. ustawy o restrukturyzacji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., nr [...].
W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium wskazało, że należności w.w. podatników wobec Gminy S. z tytułu zaległości za okres od dnia [...] 1997 r. do dnia [...] 2002 r. w podatku od nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] są zobowiązaniami osób fizycznych, skoro składali oni imienne wykazy nieruchomości, a wysokość ich była ustalana decyzją, a nie w wyniku samoobliczenia. Kolegium uznało za nie mające znaczenia, że w latach 1997 - 2000 nieruchomość ta była kwalifikowana w w.w. dokumentach jako związana z działalnością gospodarczą, gdyż odpowiadało to rzeczywistemu wykorzystaniu tej nieruchomości przez istniejącą wówczas spółkę cywilną tworzoną przez podatników, lecz nie zmieniało to podmiotów obowiązku podatkowego, którymi byli współwłaściciele nieruchomości - osoby fizyczne. W związku z tym, jako osoby fizyczne, byli zobowiązani wówczas do uiszczania podatku od tej nieruchomości i aktualnie jako osoby fizyczne są zobowiązani do uiszczenia zaległości z tytułu tego podatku.
Jednocześnie Kolegium wskazało, że w.w. podatnicy w dniu [...] 2002 r. ponownie zawarli umowę spółki cywilnej, lecz nie wnieśli do niej w.w. zaległości w podatku od nieruchomości, a tym samym jako przedsiębiorcy (wspólnicy spółki cywilnej "A" - art. 2 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji w związku z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 lipca 1991 r. Prawo o działalności gospodarczej) nie posiadają zaległości w podatku od nieruchomości.
W konsekwencji, zdaniem Kolegium, zaległości w podatku od nieruchomości podatników jako osób fizycznych nie mogą być objęte stosowaniem ustawy o restrukturyzacji, bo ta ma tylko zastosowanie do przedsiębiorców (art. 2 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji). Stąd wszczęte z ich wniosku postępowanie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe.
Kolegium zauważyło przy tym, że chybione jest powoływanie się przez odwołujących się na złożone przez nich do akt decyzje o warunkach restrukturyzacji wydane przez Urząd Skarbowy w B. oraz przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.. Decyzje tych organów dotyczą bowiem innych należności, niż zaległości osób fizycznych tytułu podatku od nieruchomości.
W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] , skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z siedzibą w Gliwicach, skarżący P. L. i M. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyjęcie wniosku restrukturyzację i wydanie decyzji o restrukturyzacji należności skarżących.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli m.in., że decyzja Prezydenta Miasta S. jest chybiona, ponieważ takie same wnioski o restrukturyzację zostały złożone do Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i wnioski te zostały uwzględnione. Za chybione skarżący uznali również twierdzenie Kolegium, jak i Urzędu Miejskiego w S., że nie posiadali oni statusu przedsiębiorcy w dniu [...] 2002 r., wskazując, że zgodnie z ustawą o restrukturyzacji istotne są zaległości znane na dzień [...] 2002 r., zaś w Urzędzie Miejskim w S. jest zarejestrowana firma "B" (ul. [...] w S.) i wszystkie podatki od nieruchomości związane były z prowadzeniem działalności gospodarczej, a ponadto chybione jest twierdzenie, że decyzje o restrukturyzacji Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczą innych należności, ponieważ tak samo dotyczą zaległości osób fizycznych.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] , została złożona przez P. L. i M. S. do Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 7 kwietnia 2003 r. i winna była zostać rozpatrzona na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Należy jednak zauważyć, że wyżej cytowana ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz.U. z 2002 r. Nr 240 , poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sadu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sadu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 §1 w.w. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Wypada zauważyć, że stosownie do treści przepisu art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie dotknięte jest wadami skutkującymi jego nieważność lub niezgodność z prawem albo gdy narusza ono prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania bądź w sposób, który ma wpływ (w przypadku naruszenia prawa procesowego wpływ istotny) na wynik sprawy. Regulacja taka oznacza zatem, że nie każde naruszenie prawa daje podstawę do uwzględnienia skargi. Skarga uwzględniona może być bowiem tylko wtedy, gdy stwierdzone uchybienia będą rażące lub co najmniej istotne.
W rozpatrywanej sprawie sytuacja tak nie zachodzi, albowiem wbrew podniesionym w skardze zarzutom zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zdaniem skarżących, art. 2 pkt 1 ustawy restrukturyzacyjnej, dokonujący wyjaśnienia terminu "przedsiębiorca", rozwija zakres podmiotów objętych restrukturyzacją, w stosunku do określonego w art. 1 ust. 2 tejże ustawy. Pogląd taki jest nie do przyjęcia, zważywszy cel ustawy.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zasadnicze znaczenie ma treść art. 1 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej. To ten przepis wyznacza co do zasady krąg adresatów ustawy i w żadnym wypadku nie można uznać, że w art. 2 pkt 1 zakres ten został rozszerzony, a w szczególności w sposób podważający logikę unormowania zawartego w art. 1 ust. 2. Treść art. 2 pkt 1 winna być interpretowana w taki sposób, aby przepis ten służył realizacji zasady wynikającej z art. 1 ust. 2, a nie prowadził do rozszerzenia stosowania ustawy na wszystkie kategorie podatników i zobowiązanych, w tym podmioty nie prowadzące działalności gospodarczej, a w efekcie kreował oddzielną podstawę stosowania ulgi. Przyjęcie odmiennej tezy oznaczałoby bowiem, że praktycznie każdy zobowiązany do uiszczenia należności wymienionych w art. 6, byłby objęty wynikającymi z ustawy restrukturyzacyjnej przywilejami (w tym również podatnicy nie prowadzący działalności gospodarczej, a także płatnicy i inkasenci). Jaki zatem sens miałoby ograniczenie w art. 1 ust. 2 zakresu jej stosowania do przedsiębiorców, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców? Gdyby ustawodawca zakładał wprowadzenie generalnej "abolicji" podatkowej, odnoszącej się do wszystkich zobowiązanych, na których ciążyły zaległości podatkowe, nie byłaby wprowadzana do ustawy kategoria przedsiębiorcy, jako jej adresata.
Celem wprowadzenia ustawy restrukturyzacyjnej było doprowadzenie do radykalnego oddłużenia przedsiębiorstw w zakresie należności publicznoprawnych znanych oraz należności samodzielnie ujawnionych przez przedsiębiorców. Ustawę adresowano tylko do tych przedsiębiorców, którzy mimo trudnej sytuacji ekonomicznej mają perspektywy rozwoju i są w stanie określić działania, jakie powinny być zrealizowane w celu ustabilizowania kondycji finansowej oraz dalszego rozwoju, a także stwarzają warunki na wzrost zatrudnienia (por. Uzasadnienie projektu ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, Druk sejmowy nr 758 z 2002 r.). Powyższy zamiar ustawodawcy wynika również z treści art. 1 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej, w którym podnosi się, że restrukturyzacją objęci są przedsiębiorcy, w szczególności którzy tracą zdolność do konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu: zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów i in.
Prowadzi to do wniosku, że Państwo udzielając określonej w ustawie restrukturyzacyjnej pomocy publicznej, zakładało iż spowoduje to odzyskanie przez beneficjenta stabilizacji gospodarczej, a także stworzy warunki do jego ekonomicznego rozwoju, w tym spowoduje wzrost zatrudnienia. Wszystko to prowadzi do wniosku, że z tej formy pomocy publicznej mogły korzystać jedynie podmioty prowadzące działalność gospodarczą oraz jednocześnie rokujące pozytywnie na przyszłość. Potwierdzeniem tego jest chociażby przepis art. 3 ust. 1 ustawy restrukturyzacyjnej, w świetle którego ustawy nie stosuje się do przedsiębiorców znajdujących się w upadłości lub likwidacji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA/Ka 605/03).
W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że o ile skarżący mogli uruchomić postępowanie w sprawie restrukturyzacji, gdyż przysługiwał im w dacie składania wniosku status przedsiębiorców w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji w związku z art. 2 ust. 3 ustawy Prawo działalności gospodarczej, jako wspólników nowopowstałej w 2002 r. spółki cywilnej "A", o tyle brak zobowiązań w podatku od nieruchomości przez aktualnych przedsiębiorców czynił to postępowanie bezprzedmiotowym. Brak było bowiem przedmiotu tego postępowania, tj. należności kwalifikujących się do restrukturyzacji, zwłaszcza, że skarżący nie wnieśli swoich zobowiązań (zobowiązań osób fizycznych z tytułu podatku od nieruchomości) do zawartej dnia [...] 2002 r. spółki cywilnej "A". W istocie bowiem skarżący zgłosili do restrukturyzacji zobowiązania osób fizycznych, a nie zobowiązania przedsiębiorców. Stąd umorzenie postępowania przez organ I instancji było zasadne, skoro do takich należności ustawa o restrukturyzacji nie ma zastosowania (art. 1 ust. 1 pkt 1 a contrario w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji). Postępowanie to było zatem bezprzedmiotowe - brak było bowiem przedmiotu postępowania, tj. należności kwalifikujących się do restrukturyzacji.
Warto przy tym zwrócić uwagę, że w umowie spółki cywilnej zawartej między skarżącymi dnia 1 lutego 1991 r. o prowadzeniu działalności gospodarczej w formie Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "C", w aneksie do tej umowy, jak również później w okresie od dnia [...] 1997 r. do dnia [...] 2000 r., nie wniesiono użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oraz prawa własności budynku do wspomnianej spółki cywilnej. Ponadto w okresie od [...] 1997 do [...] 2000 r. skarżący składali wykazy nieruchomości organowi podatkowemu, który wydawał decyzje ustalające wysokość podatku od nieruchomości, jako osobom fizycznym, a nie jako spółce cywilnej, czyli jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, która była zobowiązana do samoobliczenia tego podatku.
W odniesieniu zaś do okresu od dnia [...] 2001 r. do dnia [...] 2002 r. nie sposób w ogóle mówić o należnościach związanych z działalnością gospodarczą, skoro w piśmie z dnia [...] 2000 r., złożonym w siedzibie Urzędu Skarbowego w S. dnia [...] 2000 r., P. L. stwierdził, że "w związku z zaprzestaniem działalności na obiektach w S. przy ul. [...] i w S. – N., przy ul. [...], proszę z dniem [...] 2001 r. zaniechać wymierzania i pobierania podatku od nieruchomości na okres 1 roku oraz proszę o wstrzymanie naliczania odsetek za lata 1996 – 2000", a następnie potwierdził w odwołaniu sporządzonym dnia 07 marca 2001 r., które wpłynęło do Kolegium dnia [...] 2001 r. W następstwie tego w wykazach nieruchomości złożonych organowi podatkowemu w dniu [...] 2001 r. oraz w dniu [...] 2002 r., jak i w decyzjach ustalających wydanych dnia [...] 2001 r. oraz dnia [...] 2002 r., w.w. grunty i budynki nie zostały zakwalifikowane jako związane z działalnością gospodarczą. W konsekwencji w odniesieniu do tego etapu nie można w ogóle traktować należności jako związanych z działalnością gospodarczą. Stąd nie ma do nich zastosowania ustawa o restrukturyzacji, gdyż w myśl jej art. 7 ust. 1 "ustawę stosuje się odpowiednio do należności od przedsiębiorców z tytułu zobowiązań podatkowych stanowiących dochody budżetów jednostek terytorialnego, jeżeli organ stanowiący właściwej jednostki samorządu terytorialnego podejmie uchwałę o restrukturyzacji tych należności, z wyjątkiem podatków, które nie są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W sumie zatem, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz.U. z 2002 r. Nr 240 , poz. 2052).