I SA/KA 64/03

I SA/Ka 64/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-05-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Henryk Wach
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Małgorzata Walentek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie NSA Henryk Wach, Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant Beata Jacek, po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi A. G. - Przedsiębiorstwo "A" w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenie kwoty wynikającej z długu celnego. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. nr [...]-od [...] do [...].
Uzasadnienie
W okresie od [...] marca 2000 r. do [...] kwietnia 2000 r. Przedsiębiorstwo "A" A. G. w K. zgłosiło do procedury dopuszczenia do obrotu koncentrat pomidorowy, kod PCN 2002.90.91.9, wg następujących zgłoszeń celnych:
nr [...] z dnia [...].03.2000
nr [...] z dnia [...].03.2000
nr [...] z dnia [...].03.2000
nr [...] z dnia [...].03.2000
nr [...] z dnia [...].03.2000
nr [...] z dnia [...].03.2000
nr [...] z dnia [...].03.2000
nr [...] z dnia [...].03.2000
nr [...] z dnia [...].04.2000
nr [...] z dnia [...].04.2000
nr [...] z dnia [...].04.2000
nr [...] z dnia [...].04.2000
w których na wniosek strony zastosowano stawkę celną obniżoną na podstawie załączonych w oryginale, świadectw przewozowych EUR.1 potwierdzających słoweńskie preferencyjne pochodzenie przedmiotowego towaru. Jednocześnie zgodnie z art. 32 ust.1 Protokołu 7 do Porozumienia CEFTA oraz art. 83 § 1 Kodeksu celnego – zostało przeprowadzone dodatkowe sprawdzenie dokumentów potwierdzających preferencyjne pochodzenie towaru, przez słoweńskie władze celne.
Pismem nr [...] z dnia [...] 2001 r. słoweńskie władze celne poinformowały, że przekazane do weryfikacji świadectwa EUR 1 nie zostały wydane przez Urząd Celny w K. – figurujący w rubryce 11 świadectw jako urząd dokonujący ich legalizacji; zarówno formularze świadectw jak i użyte do legalizacji świadectw pieczęcie są fałszywe; wymieniona jako eksporter firma słoweńska "B" nie istnieje.
Biorąc powyższe pod uwagę, w dniu [...] 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego w C. wydał postanowienia nr [...] do [...], w którychh wszczął z urzędu postępowanie w sprawach wyżej wymienionych zgłoszeń celnych oraz dokonał połączenia tych spraw w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Po otrzymaniu w dniu [...] 2002 r. z Regionalnego Inspektoratu Celnego w P., sporządzonego przez Ambasadę RP w L., wykazu firm słoweńskich, który zdaniem strony miał być dowodem na istnienie firmy "B" oraz po ustaleniu, że wyznaczony przez stronę pełnomocnik nie jest pracownikiem Firmy "A" (pismo strony z dnia [...] 2002r. ) z związku z czym nie może występować w jej imieniu przez Dyrektorem Urzędu Celnego w C., zakończono postępowanie w niniejszej sprawie .Postanowieniem z dnia [...] Strona została powiadomiona o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
W dniu [...] r. Dyrektor Urzędu Celnego w C. wydał decyzję nr [...] do [...], w której uznał wyżej wymienione zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części dotyczącej pochodzenia, preferencji celnych, stawki celnej i wyliczonego długu celnego oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej dla koncentratu dla którego przedłożono niepreferencyjne dowody pochodzenia w postaci świadectw fitosanitarnych oraz stawki celnej konwencyjnej podwyższonej o 100% dla koncentratu, dla którego nie można było ustalić żadnego pochodzenia. Kwota długu celnego została określona na 991.213,50 zł. Jednocześnie przedmiotową decyzja wezwano stronę do uiszczenia należnej kwoty długu celnego wraz z odsetkami wyrównawczymi.
W uzasadnieniu organ podkreślił, że obniżone stawki celne wobec towarów pochodzących z kraju członkowskiego umowy o wolnym handlu stosuje się po łącznym spełnieniu następujących warunków:
-określeniu takich stawek w tym konkretnym przypadku w kolumnie 12 taryfy celnej stanowiącej załącznik do ww. rozporządzenia RM z 21 grudnia 1999 r.
-bezpośredniego przywozu towaru do Polski zgodnie z art. 13 Protokołu nr 7 Umowy CEFTA
-udokumentowaniu pochodzenia towarów z kraju członkowskiego CEFTA prawidłowym dokumentem pochodzenia określonym w Protokole nr 7 Umowy CEFTA (świadectwo przewozowe EUR.1 "deklaracja na fakturze"
Nadmieniono, iż na podstawie postanowień art. 32 w/w Protokołu 7, w myśl którego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów lub statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub też wypełnienia innych wymogów tego Protokołu, w przedmiotowej sprawie przeprowadzona została weryfikacja świadectw przewozowych EUR 1 nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...]. Weryfikację przeprowadziła słoweńska administracja celna, jedyny zgodnie z Protokołem 7 organ upoważniony do weryfikacji przedmiotowego dowodu pochodzenia, zatem jej wynik ma charakter wiążący.
Podkreślił, że pismem nr [...] z dnia [...] 2001 słoweńska administracja celna poinformowała, że w/wym. świadectwa EUR 1 nie zostały wystawione przez Urząd Celny K.; formularze, na których wystawiono przedmiotowe świadectwa i stemple użyte do ich potwierdzenia są fałszywe.
Poinformowano również, że wskazana na fakturach oraz w polu nr 1 formularze EUR firma "B" nie istnieje, a związku z powyższym, określone na świadectwach EUR 1 słoweńskie pochodzenie towaru nie jest prawdziwe. Z tego powodu importowany przez stronę ze Słowenii koncentrat pomidorowy nie może korzystać w obrocie handlowym z Polską z postanowień cytowanych wyżej przepisów umowy CEFTA oraz z obniżonej stawki celnej określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. dla towarów pochodzenia słoweńskiego.
Organ zaznaczył, iż w załącznikach do zgłoszeń celnych o numerach:
[...] z dnia [...].04.2000, [...] z dnia [...].04.2000 i [...] z dnia [...].03.2000, [...] z dnia [...].04.2000 r. oraz [...] z dnia [...].03.2000 nie figuruje zapis o pochodzeniu towaru, w związku z tym, zgodnie z ust. 7 powołanej wyżej części A załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 w sprawie ustanowienia taryfy celnej, zastosowano stawki autonomiczne podwyższoną o 100% lub stawki celne konwencyjne podwyższone o 100% jeżeli są wyższe od stawek celnych autonomicznych. W pozostałych zgłoszeniach celnych wymienionych w decyzji, na podstawie §11 ust.2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towaru, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. nr 130 poz 851 ze zm.) należy zastosować stawkę autonomiczną: 50% min. 0,6 EUR/kg ponieważ kraj pochodzenia towaru został ustalony na podstawie załączonych słoweńskich świadectw fitosanitarnych wydanych przez Słoweńską Inspekcje Sanitarną w K..
Podkreślił, iż zgodnie z powołanym wyżej przepisem słoweńskiej administracji celnej dowody pochodzenia przedkładane przez zgłaszającego zostały wydane niezgodnie z prawem zatem kwota wynikająca z długu celnego został zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych danych podanych przez zgłaszającego. W takim przypadku, na podstawie § 222 art. 5 ustawy Kodeks celny i § 1 ust. 3 rozporządzenia w sprawie określania wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. nr 86, poz. 544 z 1998 r. ) organ celny zobowiązany był naliczyć odsetki wyrównawczych.
Ponadto organ wskazał, że mając na uwadze fakt, że w wyniku przeprowadzonej weryfikacji dowodów pochodzenia stwierdzono, że słoweński eksporter nie istnieje, co podważa wiarygodność przedłożonych do odprawy celnej faktur, należy kwestionować również podaną w nich wartość celna i dokonać ustalenia prawidłowej wartości importowanego towaru. Jednakże ze względu na brak materiałów porównawczych (system TWC) uznano cenę koncentratu pomidorowego wykazaną na fakturach przedstawionych do odprawy za cenę transakcyjną zdefiniowaną jako wartość celna w art. 23 § 1 ustawy Kodeks celny.
Od powyższych decyzji A. G. przedsiębiorstwo "A" w K. złożył w terminie odwania do Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. wnosząc o jej uchylenie w całości, wstrzymanie jej wykonania oraz uznanie zgłoszeń celnych objętych dokumentami JDA SAD za prawidłowe.
W uzasadnieniu zarzucił, iż zastosowanie stawki celnej 0,8 EUR/kg+100% oraz dokumenty przewidziane prawem pozwalające na zastosowanie stawiki celnej zgodnej z przepisami Umowy CEFTA. Wskazał, niepreferencyjne dowody pochodzenia w postaci brakujących słoweńskich świadectw fitosanitarnych znajdują się w RIC P.. Podniósł, że polski importer tj. odwołujący się obarczony został niesłusznie odpowiedzialnością za działania słoweńskiego eksportera, które zgodnie z porozumieniem CEFTA jest odpowiedzialny za eksport. Ponadto wskazał, że pismo słoweńskich władz celnych odnosi się do stanu prawnego i faktyczne istniejącego w dniu jego wydania , a nie do stanu z okresu trwania kontraktu tj. z drugiej połowy 1999 r. i pierwszej połowy 2000 r. W ocenie skarżącego opinia słoweńskich władz celnych jest niedokładna i traktowanie jej jako wiążącej jest dla niego krzywdzące.
Po przeprowadzeniu postępowania przez Dział Finansowy Urzędu, postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Celnego w C. odmówił wstrzymania wykonania decyzji.
Na polecenie Prezesa GUC Dyrektor UC w C. przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu sprawdzenie, czy wskazane przez stronę słoweńskie świadectwa fitosanitarne, mogące służyć jako dowód pochodzenia niepreferencyjnego, zalegają w Centralnym Inspektoracie Standaryzacji – Placówka w C. lub Wojewódzkim Inspektoracie Sanitarno –Epidemiologicznym - Placówka w C.. Świadectw tych nie uzyskano. W związku z powyższym zgodnie ze wskazaniem Strony, pismem nr [...] – [...]-[...],[...],[...]/[...]/[...],[...],[...]/[...] z dnia [...] 2002 r. Prezes GUC zwrócił się do Regionalnego Inspektoratu Celnego w P. o odszukanie przedmiotowych świadectw fitosanitarnych, a akta sprawy w związku z reorganizacją administracji celnej, przekazał wg właściwości, do załatwienia Dyrektorowi Izby Celnej w C.. Po licznych ponagleniach RIC w P. nadesłał żądane świadectwa fitosanitarne mogące służyć jako dowody pochodzenia niepreferencyjnego, w związku z czym powstała możliwość zmiany zastosowanej stawki celnej konwencyjne podwyższonej o 100% na stawkę celną autonomiczną.
Pismem nr [...]z dnia [...] 2002 r. strona została poinformowana o zakończeniu postępowania w sprawie.
Decyzja z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 962 z późniejszymi zmianami), art. 30 ustawy z dnia 20 marca 2002 o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41 poz. 365) art. 13 § 1, §3 i § 4 art. 20 § 1 i §2 art. 83 § 1, 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. U. Nr 75 poz. 802 z 2001 r. z późniejszymi zmianami), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ust. 6 i 12 części pierwszej "A" Postanowień wstępnych stanowiących załącznik do tego rozporządzenia (Dz. U. Nr 107, poz. 1217 z 1999 r.) oraz art. 13, 16, i 17 Protokołu nr 7 do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu sporządzonej W Krakowie dnia 21 grudnia 1992 dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące " i metod współpracy administracyjnej (załącznik Dz. U. Nr 158, poz. 809 z 1996 r. z późniejszymi zmianami) oraz § 11 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130 poz. 851 z 1997 r. z późniejszymi zmianami) Dyrektor Izby celnej w C. zmienił powyższą decyzję organu I instancji w części dotyczącej zgłoszeń celnych: [...] z dnia [...].04.2000 r., [...] z dnia [...].04.2000r. [...] z dnia [...].04.2000 r., [...] z dnia [...].04.2000 r, [...] z dnia [...].03.2000 r. w pozostałej części utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy i określając łączny niedobór cła na kwotę 537.198,30 zł +odsetki wyrównawcze.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem art. 13 § 1 ustawy z dnia 09 stycznia 1997 r. Kodeks celny, cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. W myśl art. 13 § 3 pkt 4 Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary do których się odnoszą spełniają warunki do ich zastosowania. Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz postanowienia art. 2, 13, 16 i 17 Protokołu 7 do Porozumienia CEFTA, wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:
-towar pochodzi z kraju członkowskiego CEFTA w rozumieniu postanowień Protokołu 7 do Porozumienia CEFTA,
-pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR.1 lub deklaracją na fakturze;
-został spełniony warunek bezpośredniego przywozu do Polski
Wskazał, że przyjęcie przez organ celny w chwili dokonania zgłoszenia celnego, iż przedłożony do odprawy celnej dowód pochodzenia jest prawidłowy nie wyklucza późniejszej weryfikacji danych wynikających ze zgłoszenia i dołączonych do niego dokumentów. Organy celne nie tylko są uprawnione ale również są zobowiązane do podejmowania działań, zmierzających do prawidłowego zastosowania przepisów prawa celnego. Działania te mogą być podejmowane również po dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym Uprawnienia kontrolne i weryfikacyjne wynikają jednoznacznie z art. 83 § 1 § 2 ustawy –Kodeks celny oraz art. 32 powołanego wyżej Protokołu 7 do Porozumienia CEFTA. Podniósł, że w oparciu o postanowienia art. 32 Protokołu 7 do Porozumienia CEFTA, w myśl którego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzonych produktów lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Prezes GUC wystąpił do władz celnych Słowenii z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji świadectw przewozowych wystawionych na wniosek słoweńskiego eksportera "B" d.o.o w K., dla polskiego odbiorcy Przedsiębiorstwa "A" z siedzibą w W. [...] -[...] K. Tylko bowiem władze celne państwa eksportującego mogą jednoznacznie rozstrzygnąć, czy przedmiotowy towar jest pochodzący i czy może być objęty obniżoną stawką celną. Weryfikacja przeprowadzona przez władze celne zgodnie z art. 32 ust. 3 Protokołu 7, jest jedyną przewidzianą przez ten Protokół formą kontroli dowodów pochodzenia towaru, a wynik jej jest rozstrzygający.
Organ wskazał, iż w toku postępowania weryfikacyjnego przeprowadzonego przez słoweńskie władze celne ustalono, że załączone do ww. zgłoszeń celnych świadectwa przewozowe EUR 1 nie zostały zalegalizowane przez Urząd Celny w K., zarówno druki świadectw jak i użyte do ich legalizacji pieczęcie są fałszywe, Firma "B" nie istnieje w K..
Organ odwoławczy zaakcentował, że negatywny wynik weryfikacji uniemożliwia zastosowanie stawki celnej obniżonej, która została uprzednio zastosowana w oparciu o niewiarygodny dokument pochodzenia (tu świadectwa przewozowe EUR.1). Tak więc niespełnienie przewidzianych przepisami prawa wymogów skutkuje odmową stosowania preferencji celnych. Wskazał, że w związku z powyższym, przedmiotowe świadectwa nie mogły być uznane, za dowody uprawniające do zastosowania stawki celnej obniżonej przewidzianej ze Słowenii.
Zaznaczył, iż wiążący charakter weryfikacji przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportu potwierdzają liczne wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym min. Wyrok z dnia 2000.05.26 (sygn. akt. I S.A./Lu 1298/98), w którym NSA stwierdził, iż "nie jest rzeczą polskich organów celnych dociekać przyczyn wadliwości dołączonego do sprawy świadectwa EUR.1, jak również ustalenie wysokości szkody jakie ewentualnie poniósł podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą w wyniku niewłaściwego postępowania eksportera, bowiem nie mieści się to w stosunku celno – prawnym jaki łączy polski organ z podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą"
Wszystkie odstępstwa od zasady powszechności cła, w tym stosowanie obniżonych stawek celnych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21.12.1999, w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy skonstruowane są w ten sposób, że na stronę dokonującą obrotu towarowego z zagranicą przeniesiony jest ciężar udowodnienia w sposób nie budzący wątpliwości, że zachodzą przesłanki stosowania zwolnień lub preferencji.
Stosowanie wyjątku, jakim jest obniżona stawka celna, od obowiązującej zasad powszechności cła możliwe jest tylko w ściśle określonych przepisami prawa okolicznościach. Przepisy dotyczące stosowania obniżonej stawki celnej nakładają na podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą i domagający się preferencyjnego potraktowania towaru, obowiązek udowodnienia, że spełnione zostały przesłanki określone w tych przepisach, warunkujące udzielenie tych preferencji.
Dalej Dyrektor Izby Celnej, że nie ma znaczenia w postępowaniu celnym fakt, czy importer miał świadomość, że dowody wydane na importowany koncentrat pomidorowy są fałszywe, ponieważ ryzyko spełnia warunków, które uniemożliwiają skorzystanie z preferencji celnych (obniżonej stawki celnej ) spoczywa na importerze i podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 2002.02.05 (sygn. akt I S.A./Ka 1838/01). Zaznaczył, że nawet jeżeli zgodnie z argumentacją strony, od czasu dokonania transakcji do czasu przeprowadzenia weryfikacji upłyną znaczy okres czasu i firma "B" K. mogła przekształcić się w inna firmą lub zmienić siedzibę, to faktem udowodnionym pozostaje, że przedmiotowe świadectwa nie zostały wydane przez Urząd Celny w K. i że użyta do legalizacji tych świadectw pieczęć urzędowa nie jest prawdziwa.
Wskazał, że istota dalszego postępowania organu celnego, który uzyskał negatywny wynik weryfikacji sprowadza się do ustalenia kraju pochodzenia i związanej z nim prawidłowej stawki na towar, który został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem obniżonej stawki celnej określonej dla towarów pochodzących ze Słowenii podczas gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa status ten mu nie przysługuje.
Ponadto organ II instancji podniósł, iż jednocześnie zgodnie z § 11 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, organ celny uznał zapis o słoweńskim pochodzeniu towaru zamieszczony na słoweńskich świadectwach fitosanitarnych, za wystarczający dowód pochodzenia dla zastosowania stawki celnej autonomicznej na podstawie ust, 1 b i ust 3 części "A" Postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999 (załącznik do Dz. U. Nr 107, poz. 1217 z 1999 r.).
Wobec zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 121 § 1 art. 122, 124, 191 oraz 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, Dyrektor Izby Celnej w C. stwierdził, że zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została na podstawie przepisów prawa, o czym świadczą powołane w sentencji przepisy prawa materialnego i proceduralnego.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej organ celny zgromadził w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i dopiero po dokonaniu jego oceny, wydał decyzje w sprawie. Zarówno w postanowieniu o wszczęciu jak i w postanowieniu o zakończeniu postępowania, strona została szczegółowo poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami prawy i złożenia wyjaśnień, obszerna korespondencja prowadzona ze stroną, jest dowodem że strona była informowana o wynikach posterowania na bieżąco.
Nadto organ II instancji wskazał, iż naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 w postaci nie odwołania w sentencji decyzji art. 165 nie ma miejsca, gdyż postępowanie w sprawie zostało wszczęte postanowieniem z dnia [...] na podstawie art., 165 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, w sentencji zaś powołano to postanowienie.
Nadmieniono nadto, iż nie zostały też naruszone art. 65 § 4 pkt 2, gdyż organ celny miał prawo uznać zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określić kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego, ani art. 85 § 1 ustawy –Kodeks celny, ponieważ w skarżonej decyzji, należności celne zostały wyliczone wg stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Przedsiębiorstwo "A" A. G. w K. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Organowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisów Porozumienie o wolnych handlu CEFTA argumentując, że:
a) odmówiono zastosowania stawek celnych obniżonych mimo że zostały spełnione wszystkie warunki konieczne do ich zastosowania,
b) towar pochodzi ze Słowenii, co uznaje Dyrektor Izby Celnej stosując w zaskarżonej decyzji stawkę celną autonomiczną;
c) polski importer – skarżący, obarczony został niesłusznie odpowiedzialnością za działania słoweńskiego eksportera, który w myśl Porozumienia CEFTA jest
odpowiedzialny za eksport;
d) nie przeprowadzono weryfikacji dokumentów adekwatnie do czasu ich wystawienia przez eksportera i nie sprawdzono, czy firma "B" rzeczywiście istniała w okresie dokonywania eksportu dla polskiego odbiorcy.
Nadto organowi zarzucono naruszenie przepisów proceduralnych zawartych w Ordynacji podatkowej i Kodeksie celnym przez:
a) rozpatrywanie odwołania bez informowania Strony o prowadzonym postępowaniu
b) termin rozpatrzenia odwołania nie został dotrzymany;
c) wydane przez Naczelnika Urzędu Celnego w C. postanowień o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w terminie, kiedy wstrzymanie wykonania nastąpiło z mocy prawa,
d) numery zgłoszeń celnych w decyzjach zostały pomylone.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w C. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumenty i wywody zaprezentowane w treści zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy ustosunkował się także do zarzutów skargi, nie podzielając żadnego z nich.
Na rozprawie w dniu 27 maja 2004 r. pełnomocnik organu J. J. oświadczyła, że w przypadku zgłoszeń celnych ze świadectwami pochodzenia organy celne nie wystąpiły do organów celnych w Słowenii o zweryfikowanie pochodzenia towarów , ponieważ uznały że skoro we wszystkich przypadkach, w których z pytaniem wystąpiły ustalono, że towar jest innego pochodzenia niż deklarował skarżący, to można ustalenie to odnieść do wszystkich partii sprowadzanego przez niego towaru.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył co następuje.
Na wstępie należy stwierdzić, iż z dniem 01 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269) ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271) W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r i postępowanie w nich nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z §1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 24 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzemienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi , bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego że, zaskarżona decyzja lub postanowienie mogło ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związanym z zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotowa skarga musiała odnieść skutek, bowiem zaskarżona decyzja, jak i orzeczenie ją poprzedzające zapadły z naruszeniem prawa.
Zgodnie z przepisem art. 13 § 1 ustawy z dnia 09 stycznia 1997 r. Kodeks celny, cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. W myśl przepisu art. 13 § 3 pkt 4 Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polska z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary do których się odnoszą spełniają warunki do ich zastosowania. Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz postanowienia art. 2, 13, 16, 17 Protokołu 7 do Porozumienia CEFTA, wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków, a mianowicie:
-towar pochodzi z kraju członkowskiego CEFTA w rozumieniu postanowień Protokołu 7 do Porozumienia CEFTA,
-pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR.1 lub deklaracją na fakturze;
-został spełniony warunek bezpośredniego przywozu do Polski
Przyjęcie przez organ celny w chwili dokonania zgłoszenia celnego, iż przedłożony do odprawy celnej dowód pochodzenia jest prawidłowy nie wyklucza późniejszej weryfikacji danych wynikających ze zgłoszenia i dołączonych do niego dokumentów.
Zatem organy celne nie tylko są uprawnione ale również są zobowiązane do podejmowania działań zmierzających do prawidłowego zastosowania przepisów prawa celnego, a działania te mogą być podejmowane również po dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Te uprawnienia kontrolne i weryfikacyjne wynikają jednoznacznie z art. 83 § 1 i § 2 ustawy –Kodeks celny oraz art. 32 powołanego wyżej Protokołu nr 7 do Porozumienia CEFTA.
Wyżej przywołany art. 32 Protokołu nr 7 do Porozumienia CEFTA stanowi w ust. 1-3 co następuje:
ust.1 Dodatkowe weryfikacje dowodów pochodzenia są przeprowadzane wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów lub statusu pochodzenia odnośnych produktów lub spełnienia innych wymogów niniejszego protokołu.
ust.2 Dla celów wykonywania postanowień ust.1 władze celne państwa importu zwracają świadectwo przewozowe EUR.1, fakturę jeżeli była przedłożona, deklaracją na fakturze lub ich kopiach władzom celnym państwa eksportu, podając, w stosownych przypadkach przyczyny wystąpienia z wnioskiem o weryfikację.
Wszelkie uzyskane dokumenty i informacje wskazujące, że dane podane w dowodzie pochodzenia są nieprawidłowe, są przekazywane na poparcie uzasadnienia wniosku o weryfikację.
ust.3 Weryfikacji dokonują władze celne państwa eksportu. W tym celu mają one prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić wszelkie kontrole ksiąg rachunkowych eksportera oraz wszelkie inne kontrole, które uznają za odpowiednie.
Z powyższego wynika więc, iż w oparciu o postanowienia art. 32 Protokołu nr 7 do Porozumienia CEFTA, dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów lub statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub też wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Przepis ten również jasno precyzuje tryb przeprowadzania tej kontroli, a mianowicie wyraźnie stanowi, iż władze państwa importu zwracają świadectwo przewozowe EUR.1 lub jego kopię (taka sytuacja dotyczy przedmiotowej sprawy) władzom celnym państwa eksportu, podając w stosownych przypadkach, przyczyny wystąpienia z wnioskiem o weryfikację, co więcej przepis ten nakazuje także przekazanie wszelkich uzyskanych dokumentów i informacji wskazujących, że dane podane w dowodzie pochodzenia są nieprawidłowe, a to celem poparcia uzasadnienia wniosku o weryfikację.
Z brzmienia tego przepisu wynika zatem, że każdorazowo chodzi tu o kontrolę konkretnego (jednostkowego, indywidualnego) świadectwa EUR.1 (lub jego kopii), nie zaś o kontrolę innego podobnego (identycznego ) dokumentu, choćby wystawionego w tym samym okresie (zbliżonej dacie) i dotyczącego podobnego lub identycznego towaru.
W przedmiotowej sprawie Prezes GUC wystąpił do władz celnych Słowenii z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji 8 innych świadectw przewozowych (o innych numerach niż świadectwa dotyczące rozpatrywanej sprawy, i być może datach wydania, bo z pisma Centralnego Urzędu Ceł Słowenii daty wydania tych świadectw nie wynikają), dotyczących identycznego towaru, wystawionych na wniosek słoweńskiego eksportera "B" d.o.o. w K., dla polskiego odbiorcy Przedsiębiorstwa "A" z siedzibą w W., [...]-[...] K..
W odpowiedzi strona słoweńska wskazała, że postępowanie weryfikacyjne przeprowadzone przez słoweńskie władze celne ustaliło, że załączone do ww. zgłoszeń celnych świadectwa przewozowe EUR.1 nie zostały zalegalizowane przez Urząd Celny w K., zarówno druki świadectw jak i użyte do ich legalizacji pieczęcie są fałszywe, Firma "B" nie istnieje w K..
Oczywistym jest że przedmiotowe świadectwa, o których mowa w piśmie strony słoweńskiej, nie mogły być uznane, za dowody uprawniające do zastosowania stawki celnej obniżonej i w tym stanie rzeczy organy celne zasadnie mogły zakwestionować prawidłowość wymienionych w piśmie dowodów pochodzenia i odmówić stronie przyznania preferencji w postaci obniżonej stawki celnej ze Słowenii dla towarów zgłoszony w/w zgłoszeniach celnych.
Trafnie zatem organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu swojego orzeczenia, iż weryfikacja przeprowadzona przez władze celne zgodnie z art.32 ust. 3 Protokołu 7, jest jedyną przewidzianą przez ten Protokół formą kontroli dowodów pochodzenia towaru, a wyniki jej jest rozstrzygający , pominą jednakże przy tym nader istotną okoliczność, że wynik jej jest rozstrzygający jedynie w stosunku do konkretnych , indywidualnie zweryfikowanych świadectw EUR.1
Ponieważ w przedmiotowym wypadku faktycznie nie zweryfikowano świadectw EUR.1:
nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].04.2000, nr [...] z dnia [...].04.2000, nr [...] z dnia [...].04.2000 oraz nr [...] z dnia [...].04.2000 dotyczących zgłoszeń celnych nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].03.2000,nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].03.2000, nr [...] z dnia [...].04.2000, nr [...] z dnia [...].04.2000, nr [...] z dnia [...].04.2000, nr [...] z dnia [...].04.2000
oczywistym jawi się fakt, że brak było uzasadnionych podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie towaru odprawianego w przywozie w/wym. zgłoszeniach celnych.
Wbrew bowiem temu, co wynika z uzasadnienia postanowienia Dyrektora Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. nie otrzymano bowiem negatywnego wyniku weryfikacji świadectw przewozowych EUR.1 załączonych do w/wym. zgłoszeń celnych.
Powyższa wykazana, zasadnicza i istotna wada przedmiotowego postępowania która występowała już w momencie jego wszczęcia w/wym. postanowieniem , w sposób oczywisty implikowała dalszy jego tok, a więc także decyzję organu I instancji, jak i zaskarżoną decyzję, które w tym stanie rzeczy nie mogą się ostać w obrocie prawnym, skoro zostały wydane przy założeniu dokonania rzeczywistej weryfikacji w/wym. dowodów EUR.1, co jak wskazano nie miało w przedmiotowej zaś sprawie miejsca.
Organy procesujące w sprawie naruszyły zatem niewątpliwie przepis art. 122 Ordynacji podatkowej, który stanowi, iż w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA/Lu 1608/98 (zbiór orzeczeń LEX nr 45250) organ (...) narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Niezgodnie z prawdą ustalenie stanu faktycznego prowadzi w postępowaniu do naruszenia prawa.
Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest nie tylko ustalenie faktów zgodnie z rzeczywistością, ale również prawidłowa ocena prawna wszystkich prawotwórczych w danej sprawie faktów. Ani stan faktyczny, ani norma prawna, według której organ ocenia prawotwórczość faktów, nie są dane w stanie gotowym. Należy dokonać ich poszukiwania według obowiązujących reguł proceduralnych.
Fakt prawotwórczy musi być ustalony w sposób obiektywny.
W myśl art. 135 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W tym stanie rzeczy wobec faktu, iż przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte bez przeprowadzenia wstępnej kontroli dowodów pochodzenia towaru zgodnie z art. 32 ust. 3 Protokołu 7 do Porozumienia CEFTA ( w oparciu o dokumentacje nie dotyczącą przedmiotowych zgłoszeń celnych), to należy uznać, iż wszystkie zapadłe decyzje w jego toku orzeczenia zawierają wadę prawną, będącą skutkiem naruszenia przepisu prawa.
Ta zasadnicza wada przedmiotowego postępowania powoduje także to, iż wszystkie dalsze ustalenia poczynione przez organy celne w jego toku są nią implikowane, a zatem niecelowym jawi się odnoszenie do zarzutów zawartych w skardze.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.). jako wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy i naruszeniem przepisów postępowania , które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazania do dalszego postępowania, to dokonanie weryfikacji wyżej już wymienionych świadectw przewozowych EUR.1, a następnie w zależności od poczynionych przez organy słoweńskie ustaleń, podjęcie stosowanych działań przewidzianych przepisami prawa. Na marginesie można zaznaczyć , zważając na treść zarzutów odwołania i skargi , iż w toku postępowania weryfikacyjnego należałoby nadto wyjaśnić, czy w chwili sporządzania przedmiotowych świadectw EUR.1 ( w dacie ich wydania) obowiązywał ten sam wzór świadectw EUR.1, jak wzór nadesłanych prze stronę słoweńską przy piśmie z dnia [...] 2001 r.