I SA/KA 485/03

I SA/Ka 485/03 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-05-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Eugeniusz Christ /sprawozdawca/
Marek Kołaczek /przewodniczący/
Stanisław Bogucki
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek Sędziowie NSA Stanisław Bogucki Eugeniusz Christ (spr.) Protokolant Maciej Ćwiertniak po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych postanawia: odrzucić skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] skierowaną do państwa A. i H. S. działając na podstawie art.67 § 1 i 2 oraz art.207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 z późn. zm.) oraz § 2 ust.1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 40, poz.463) po rozpoznaniu wniosku pani H. S. w sprawie umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami dotyczącymi lat 1998-2001 w podatku od środków transportu w łącznej kwocie: zaległość główna: [...] zł + odsetki: [...] zł. Wójt Gminy B. odmówił umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę.
Uzasadniając decyzję organ I instancji stwierdził, iż w dniu [...] 2002 r. pani H. S. złożyła wniosek, w którym wniosła o umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę w podatku od środków transportu za lata 1998-2001, motywując go zaawansowaną chorobą alkoholową męża, która spowodowała trudności finansowe rodziny. W toku postępowania podatkowego ustalono, iż pojazdy, na które widnieje zobowiązanie podatkowe, są własnością męża wnioskodawczyni – pana A. S., który od dłuższego czasu tj. roku 1998 nie reguluje swoich zobowiązań. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza, w postaci usług transportowych, została zawieszona z dniem [...] 2002 r., a podatnik nie wyraża zgody na sprzedaż samochodów. Ustalono również, że małżonkowie S. posiadają dom jednorodzinny na współwłasność z teściami oraz samoistne gospodarstwo rolne (5 stawów) o powierzchni 6 ha. Pani H. S., jest na utrzymaniu syna, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł. Cały majątek strony zajął Urząd Skarbowy w C., a zadłużenie wobec tego organu wynosi [...] zł. Pani H. S. ze względu na stan majątkowy nie otrzymała pomocy z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.. Organ zauważył, iż podatek od środków transportowych jest podatkiem o charakterze majątkowym co oznacza, że obciąża on posiadany majątek niezależnie od faktu czy majątek ten przynosi dochód czy też nie. Stwierdził, że nie może udzielić ulgi podatnikom posiadającym zaległości wskutek nie regulowania terminowo zobowiązań podatkowych, nie podejmujących działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji materialnej, jak również nie wykazujących chęci spłaty zaległych zobowiązań, gdyż ulga podatkowa nie może być traktowana jako forma bezpłatnego czy też niskooprocentowanego kredytu.
W odwołaniu od tej decyzji pani H. S. wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej sprawy, ponownie motywując swoją prośbę stanem zdrowia męża, który uniemożliwiał podejmowanie działań do poprawy ich sytuacji finansowej i spłaty zaległości. Wskazała, że mąż przebywa na leczeniu w R. a ona sama od dawna szuka pracy, ale bez skutku. Od Urzędu Gminy ani Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nie otrzymuje żadnej pomocy. Stwierdziła, iż ponawia swoją prośbę "ponieważ mąż jest w szpitalu i w chwili obecnej nie może podjąć żadnych starań w sprawie umorzenia zobowiązań finansowych".
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu sprawy z odwołania pani H. S. od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. działając na podstawie art.17, 18, 21 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz.856), art.9 ust.1, ust.4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. nr 2, poz.84), art.233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz.926 z późn. zm.) w związku z art.23 ustawy z dnia 12 października 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.
nr 169, poz.1387) utrzymało w całości w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, iż odmową umorzenia zaległości podatkowej nie kwestionuje się trudnej sytuacji podatnika, lecz stwierdza, że argumenty przedstawione w prośbie, jakkolwiek ważne z punktu widzenia podatnika, okazały się niewystarczające do rezygnacji z ustawowo przyznanych organowi środków, które wpływają w całości do budżetu miasta i są przeznaczone na realizację zadań samorządu gminnego. Kolegium podkreśliło, iż ulgi podatkowe są wyjątkiem od zasady powszechności i równości opodatkowania i tylko w nadzwyczajnych sytuacjach organ podatkowy może udzielić takiego uprzywilejowania. Kolegium nie ma podstaw prawnych do udzielania ulg, może jedynie zbadać czy w konkretnych sprawach, organ I instancji nie przekroczył granic swobodnego uznania. Zdaniem Kolegium, organ I instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa, a odmową umorzenia zaległości podatkowej, nie przekroczył granic swobodnego uznania.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pan A. S. zwrócił się z prośbą o umorzenie zaległości z tytułu podatku od środków transportowych w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł wskazując, iż z prośbą taką zwrócił się do Wójta Gminy B. oraz do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. ale dostał odmowę umotywowaną tym, że posiada majątek. Wskazał, iż z uwagi na chorobę jest zmuszony wystąpić z tym wnioskiem choć planował, że pod koniec roku 2002 wznowi działalność gospodarczą, a obecnie nie ma żadnych środków aby zapłacić dług. Stwierdził, że sytuacja finansowa jego rodziny jest trudna nie tylko ze względu na jego chorobę ale także z uwagi na fakt, iż jego żona nie pracuje choć stara się o pracę.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.
Sąd powiadomił panią H. S. o toczącym się postępowaniu, gdyż brała ona udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro w przedmiotowej sprawie skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesiona została przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie w tej sprawie nie zostało zakończone, przy jej rozpoznaniu Sąd stosował przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) zwanej dalej ustawą p.p.s.a.
Zgodnie z treścią przepisu art.67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. "W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę". Umorzenie zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę może być dokonane – poza wyjątkami określonymi w § 4 – wyłącznie na wniosek podatnika. Postępowanie wszczęte na wniosek osoby nie będącej podatnikiem lub bez wymaganego wniosku powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe na podstawie art.208 § 1 Ordynacji podatkowej. Wydana w takiej sytuacji decyzja merytoryczna obarczona jest błędem dającym podstawę do stwierdzenia jej nieważności (art.247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej).
Przepis art.9 ust.1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.jedn. Dz.U. z 2002 r., Nr 9, poz.84) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. stanowił, że "Obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust.2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych". "Podatek od środków transportowych jest podatkiem majątkowym, związanym z posiadaniem prawa własności" (wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r. sygn.akt I SA/Ka 1573/96 – Wspólnota 1998/20/26). W indywidualnych przypadkach istnieje możliwość udzielenia podatnikowi ulg w spłacie podatków, w tym umorzenia zaległości podatkowych zgodnie z przepisami ordynacji podatkowej. Należy przy tym zauważyć, że ustanowiony w art.11 cytowanej ustawy obowiązek uiszczenia bez wezwania podatku od środków transportowych nie jest zależny od uprzedniego wydania decyzji ustalającej ten obowiązek lub wysokość tego podatku. Podatnikiem tego podatku może więc być w zasadzie jedynie osoba (fizyczna lub prawna) będąca właścicielem (współwłaścicielem) środka transportowego, a tym samym osobą która może ubiegać się (wnosić) o umorzenie zaległości podatkowych wynikających z tego podatku jest wyłącznie podatnik – właściciel (współwłaściciel) środka transportowego.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy osoba składająca wniosek o umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami w podatku od środków transportowych za lata 1998-2001 nie była właścicielem przedmiotowych pojazdów lecz żona osoby będącej właścicielem środków transportowych zarejestrowanych na nazwisko A. S.. Wobec tego wnioskodawczyni pani H. S. nie była podatnikiem przedmiotowego podatku i nie ciążył na niej obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych. Z akt sprawy wynika również, że podatnik tego podatku pan A. S. (właściciel pojazdów) nie złożył w trakcie już toczącego się postępowania wniosku o umorzenie przedmiotowych zaległości podatkowych ani nie udzielił innym osobom (osobie) pełnomocnictwa do wniesienia takiego wniosku lub reprezentowania go w postępowaniu podatkowym. Mimo to decyzje organu pierwszej jak i drugiej instancji skierowane były "łącznie" do obu małżonków i doręczone na adres ich wspólnego miejsca zamieszkania chociaż w toku postępowania ustalono, że pan A. S. nie przebywał pod tym adresem a skoro nie złożył przedmiotowego wniosku faktycznie nie był stroną toczącego się postępowania. Przymiot strony uzyskał dopiero w chwili wydania decyzji pierwszoinstancyjnej, gdyż w myśl art.133 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. stroną jest ten, do kogo czynność organu podatkowego się odnosi.
Zgodnie z treścią art.223 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym i odnosi się jedynie do tych stron, które brały udział w postępowaniu, którym została doręczona decyzja.
Nie dotyczy on natomiast strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu w pierwszej instancji. Osoba taka, może wnieść odwołanie od tej decyzji do momentu, gdy decyzja ta stała się ostateczna, to jest do czasu rozpatrzenia przez organ drugiej instancji odwołania wniesionego przez inne strony, a gdy strony nie wniosły odwołania, przed upływem 14 dni. Po upływie tych terminów strona, która nie brała udziału w postępowaniu może wnosić o wznowienie postępowania na podstawie art.240 § 1
pkt 4 Ordynacji podatkowej (patrz wyrok NSA z dnia 16 listopada 1998 r. sygn.akt II SA 1391/98).
W niniejszej sprawie skarżący pan A. S. ani osobiście ani przez pełnomocnika nie wniósł odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Odwołanie takie wniosła jedynie, działająca we własnym imieniu i nieumocowana przez podatnika – jego żona H. S.. Złożone przez skarżącego upoważnienie z dnia [...] 2004 r. udzielone zostało już po zakończeniu postępowania administracyjnego dotyczącego przedmiotowej sprawy, nie może więc odnieść zamierzonego skutku.
Skoro przepis art.52 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a. stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a skarżący pan A. S. nie skorzystał z prawa wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji to należało uznać, że wniesienie przez niego skargi na rozstrzygnięcie organu II instancji było niedopuszczalne, gdyż z osnowy tej decyzji wynikało w sposób nie budzący wątpliwości, iż dotyczy ona wyłącznie działania pani H.S..
Wobec powyższego Sąd na mocy art.58 § 1 pkt 6 oraz art.58 § 3 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.
Na marginesie należy stwierdzić, że z uwagi na charakter rozstrzygnięcia Sąd nie odniósł się w sposób merytoryczny do treści zaskarżonej decyzji wskazując jedynie na istotne okoliczności mogące mieć wpływ na ewentualne podjęcie z urzędu lub na wniosek działań w ramach obowiązującego porządku prawnego.