I SA/Ka 2954/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy decyzję ZUS o egzekucji zaległych składek zdrowotnych z renty inwalidzkiej, uznając zajęcie renty za jedyny skuteczny środek egzekucyjny.
Skarżący W.S. kwestionował zasadność i sposób prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne, wskazując na zbyt uciążliwy środek egzekucyjny w postaci zajęcia renty inwalidzkiej. Organ egzekucyjny i Dyrektor Izby Skarbowej uznali zarzuty za nieuzasadnione, podkreślając, że zajęcie renty było jedynym skutecznym sposobem na ściągnięcie należności, gdyż inne wskazane przez skarżącego środki okazały się nieskuteczne lub dotyczyły zobowiązań spółki. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę.
Sprawa dotyczyła skargi W.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy decyzję Dyrektora ZUS o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w sprawie nieopłaconej składki na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń 2000 r. w kwocie 77,10 zł. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w tym zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia renty inwalidzkiej. Organ egzekucyjny pierwszej instancji uznał zarzuty za nieuzasadnione, wskazując, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z ustawy, a składka jest opłacana miesięcznie. Podkreślono, że zgodnie z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, trudna sytuacja finansowa nie jest podstawą do wniesienia zarzutu, a jedynie do rozpatrzenia pisma jako zarzutu w kategorii zastosowania zbyt uciążliwego środka. Organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne dotyczy należności Funduszu Ubezpieczeń Zdrowotnych, a obowiązek składki ciąży na osobie podlegającej ubezpieczeniu. Odnosząc się do zarzutu zbyt uciążliwego środka, organ egzekucyjny powołał się na art. 7 § 1 i § 2 ustawy, stwierdzając, że stosuje środki najmniej uciążliwe, ale w tym przypadku istniał tylko jeden skuteczny środek – zajęcie renty. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, potwierdzając zasadność i wymagalność obowiązku, co było wiążące dla organu egzekucyjnego zgodnie z art. 34 § 1 ustawy. Organ odwoławczy dodał, że inne środki egzekucyjne, takie jak zajęcie rachunku bankowego czy wierzytelności, okazały się nieskuteczne, podobnie jak próba sprzedaży nieruchomości należącej do spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd potwierdził, że wypowiedź wierzyciela w zakresie wymagalności obowiązku była wiążąca dla organu egzekucyjnego. Stwierdzono, że art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymaga zastosowania środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku – środka najmniej uciążliwego, ale tylko jeśli istnieje możliwość wyboru. W tej sprawie jedynym skutecznym środkiem było zajęcie renty, ponieważ inne wskazane przez skarżącego wierzytelności zostały już zajęte w postępowaniach przeciwko spółce, której W.S. był wspólnikiem, a sprzedaż nieruchomości spółki nie powiodła się. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, zasady celowości działania czy „dublowania” tytułów wykonawczych nie znalazły uzasadnienia w materiale dowodowym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zajęcie renty inwalidzkiej jest dopuszczalne i nie jest uznawane za zbyt uciążliwe, jeśli jest to jedyny skuteczny środek egzekucyjny, a inne wskazane przez zobowiązanego środki okazały się nieskuteczne lub dotyczyły zobowiązań podmiotów trzecich.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ egzekucyjny ma obowiązek stosować środki prowadzące do wykonania obowiązku, a spośród kilku – te najmniej uciążliwe. Jednakże, możliwość wyboru środka najmniej uciążliwego istnieje tylko wtedy, gdy jest więcej niż jeden skuteczny środek. W tej sprawie, zajęcie renty było jedynym skutecznym środkiem, ponieważ inne wskazane przez skarżącego wierzytelności były już zajęte w innych postępowaniach, a sprzedaż nieruchomości spółki nie powiodła się.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.p.e.a. art. 7 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 7 § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 123
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 28 § ust. 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.u.z. art. 8 § pkt 10
Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym
u.p.u.z. art. 22
Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym
Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm. art. 97
Ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a.
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zajęcie renty inwalidzkiej było jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym, ponieważ inne wskazane przez skarżącego środki okazały się nieskuteczne lub dotyczyły zobowiązań spółki. Wypowiedź wierzyciela (ZUS) w zakresie wymagalności obowiązku była wiążąca dla organu egzekucyjnego.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (zajęcie renty inwalidzkiej). Możliwość wyegzekwowania zaległości poprzez zajęcie wierzytelności w innych podmiotach gospodarczych lub egzekucję nieruchomości. Podejrzenie 'dublowania' tytułów wykonawczych.
Godne uwagi sformułowania
spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego wypowiedź wierzyciela w zakresie wymagalności egzekwowanego obowiązku jest dla organu egzekucyjnego wiążąca
Skład orzekający
Ewa Madej
przewodniczący
Eugeniusz Christ
członek
Małgorzata Wolf-Mendecka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego w sytuacji, gdy istnieje tylko jeden skuteczny środek egzekucyjny, oraz wiążący charakter stanowiska wierzyciela co do wymagalności długu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji administracyjnej składek zdrowotnych i zastosowania środka egzekucyjnego wobec osoby fizycznej pobierającej rentę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z egzekucją administracyjną i stosowaniem środków egzekucyjnych, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną prawa.
“Egzekucja z renty inwalidzkiej – kiedy jest dopuszczalna?”
Dane finansowe
WPS: 77,1 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ka 2954/03 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2004-12-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-12-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Eugeniusz Christ Ewa Madej /przewodniczący/ Małgorzata Wolf-Mendecka /sprawozdawca/ Symbol z opisem 611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym Sygn. powiązane II FSK 1123/05 - Wyrok NSA z 2006-08-30 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Madej Sędziowie: NSA Eugeniusz Christ NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.) Protokolant: Monika Adamus po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi W. S.(S.) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, oddala skargę. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. uznał za nieuzasadnione zarzuty W. S. dotyczące postępowania egzekucyjnego obejmującego należności z tytułu nieopłaconej składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc styczeń 2000 r. w wysokości 77,10 zł. Jako podstawę wydania postanowienia wskazano art. 123 k.p.a. oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.). W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny, podkreślając w tych ramach, iż wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne obejmującego należności z tytułu nieopłaconej składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc styczeń 2000 r. Wyjaśniono dalej, iż zawiadomieniem z dnia [...] 2003 r. dokonano zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zajęciem renty doręczono W. S. w dniu [...] 2003 r. Następnie organ wskazał, iż w dniu [...] 2003 r. W. S. skierował do Dyrektora ZUS w C. pismo – uznane jako zarzuty na prowadzone postępowanie, w którym wskazał m.in., iż zastosowanie egzekucji z renty inwalidzkiej spowoduje brak środków na lekarstwa. Mając na uwadze treść powyższego pisma, Dyrektor ZUS w C. w pierwszej kolejności podniósł, iż art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera katalog enumeratywnie wyliczonych podstaw do wniesienia zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Podniósł, iż powoływanie się przez dłużnika na trudną sytuację finansową uzasadnia rozpatrywanie przedmiotowego pisma jako zarzutu w kategorii zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wyjaśniono dalej, iż wszczęte przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowanie egzekucyjne dotyczy należności Funduszu Ubezpieczeń Zdrowotnych, określonych na podstawie złożonych przez W. S. miesięcznych deklaracji rozliczeniowych, na których posługiwał się osobistym (nie firmowym) numerem NIP [...]. Organ zwrócił uwagę, iż obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z art. 8 pkt 10 i art. 22 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), zgodnie z którym składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacane z każdego tytułu objętego obowiązkiem ubezpieczenia. Zatem, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego polegają również osoby pobierające emeryturę lub rentę także wówczas, gdy prowadzą działalność gospodarczą. Podkreślono, iż obowiązek składki na ubezpieczenie zdrowotne ciąży na osobie podlegającej ubezpieczeniu zdrowotnemu, bez uprzedniego wezwania, miesięcznie w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne. Niedopełnienie tego obowiązku naraża płatnika na dolegliwości wiązane z koniecznością przymusowego dochodzenia roszczenia w trybie i na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 28 ust. 1 tej ustawy). Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka, Dyrektor ZUS wskazał, iż zgodnie z art. 7 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W ocenie Dyrektora ZUS w niniejszej sprawie, nie istniała możliwość wyboru, gdyż organ egzekucyjny miał do dyspozycji tylko jeden środek egzekucyjny (zajęcie renty) toteż uprawniony był do jego zastosowania. W zażaleniu na to postępowanie W. S. zakwestionował istnienie egzekwowanego obowiązku i stwierdził, iż przymusowe ściągnięcie zaległości z jego renty inwalidzkiej spowoduje uregulowanie należności w "abstrakcyjnym" terminie. Ponadto wskazał na niewykorzystaną przez organ egzekucyjny możliwość wyegzekwowania zaległości poprzez zajęcie wierzytelności (posiadanych przez spółkę, której jest udziałowcem) u innych podmiotów gospodarczych, a także w drodze egzekucji nieruchomości prowadzonej przez komornika sądowego przeciwko Spółce Cywilnej "A", której następcą prawnym jest Spółka Jawna "B". Podkreślił, iż majątku własnego nie posiada. Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił zażalenia i zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, iż W. S. niewątpliwie posiada zaległości w opłacaniu składek na Fundusz ubezpieczenia Zdrowotnego, co potwierdził wierzyciel tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...]r – stwierdzając, iż przedmiotowy obowiązek objęty tytułem wykonawczym Nr [...] jest zasadny i wymagalny. Podkreślono więc, iż zgodnie z treścią art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wypowiedź wierzyciela w zakresie wymagalności egzekwowanego obowiązku jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ odwoławczy wskazał dalej, iż z akt sprawy wynika, że zastosowanie przez organ egzekucyjny innych środków egzekucyjnych tj. egzekucji z rachunku bankowego jak i wierzytelności wskazanych przez dłużnika okazało się w większości nieskuteczne. Również próba odzyskania przez ZUS swoich należności poprzez egzekucję z kwot uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości przy ul. [...], stanowiącej własność Spółki "A" nie przyniosła oczekiwanych rezultatów z braku jej nabywców. Tym samym, Dyrektor Izby Skarbowej potwierdził, iż jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym jest – na tym etapie – zajęcie świadczenia rentowego. Postanowienie to W. S. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc generalnie zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wyraził też podejrzenie "dublowania" tytułów wykonawczych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo zauważył, iż skarżący nie kwestionuje konieczności uregulowania składek, które osobiście wykazywał w deklaracjach ZUS, posługując się własnym numerem NIP. Dodatkowo na rozprawie w dniu 3 grudnia 2004 r. skarżący W. S. potwierdził, iż posiadał zaległości w płaceniu składek z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, jednakże nie potrafi zweryfikować ich wysokości i okresu ich występowania z uwagi na brak odpowiednich dokumentów. Pełnomocnik organu odwoławczego podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 września 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.) sprawy, których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić przede wszystkim należy, iż zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty skarżącego zostały rozpatrzone po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie wymagalności egzekwowanego obowiązku. Wypowiedź wierzyciela stwierdzająca, iż obowiązek objęty przedmiotowym tytułem wykonawczym jest zasadny, wymagalny i nie uległ przedawnieniu – była więc dla organu egzekucyjnego wiążąca. Podstawowym zadaniem organów egzekucyjnych jest ściągnięcie od zobowiązanego dochodzonych zaległości. Skarżący wskazuje jednakże na zastosowanie przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (zajęcia świadczenia rentowego) w sytuacji istnienia możliwości zajęcia wierzytelności posiadanych w firmie "C" z siedzibą w W. i "D" w P. oraz sprzedaży nieruchomości przy ul. [...] w C.. Wyjaśnić więc należy, iż art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którego obrazy miały dopuścić się organy podatkowe, stanowi, iż organ egzekucyjny stosuje środek egzekucyjny, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków egzekucyjnych - środek lub środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z treści cyt. przepisu jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru. W rozpatrywanej sprawie jedynym źródłem wykonania obowiązku były wpływy z realizacji zajęcia świadczenia rentowego. Wskazywane bowiem przez skarżącego wierzytelności zostały już zajęte (podobnie jak rachunki bankowe) na podstawie tytułów wykonawczych sporządzonych przeciwko Spółce Cywilnej "A" (której wspólnikiem był m.in. W. S.) i obejmowały wyłącznie zaległości Spółki (k. 13 akt egzekucyjnych). Podobna sytuacja dotyczyła nieruchomości będącej własnością tej firmy, której zresztą nie udało się jeszcze sprzedać. Wobec tego realizacja opisywanych przez skarżącego środków egzekucyjnych pozostaje bez wpływu na wysokość i wymagalność zadłużenia zobowiązanego (W. S.), powstałego wskutek nieopłacania obowiązkowej składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Zasadnie więc w stosunku do skarżącego zastosowano zajęcie świadczenia rentowego, będącego, jak wynika z akt sprawy, jedynym środkiem egzekucyjnym, którego zastosowanie okazało się skuteczne. W tej sytuacji zarzuty dotyczące zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, naruszenia zasady celowości działania, zastosowania represji wobec dłużnika nie znajdują uzasadnienia. Podobnie, za nieuzasadnione należy uznać twierdzenia strony o "dublowania" tytułów wykonawczych, skoro brak jest w aktach sprawy jakichkolwiek dowodów wskazujących na tego rodzaju nieprawidłowości. W sumie zatem, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko organu egzekucyjnego drugiej instancji zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.