I SA/Ka 293/03

I SA/Ka 293/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-04-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Małgorzata Walentek
Tadeusz Michalik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
622  Instytucje ubezpieczeniowe i działalność ubezpieczeniowa
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie NSA asesor WSA Małgorzata Walentek, NSA Tadeusz Michalik (spr.), Protokolant sekretarz Joanna Spadek, po rozpoznaniu w dniu 01 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. na postanowienie Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. jako organ egzekucyjny wszczął wobec A. R. prowadzącej Firmę "A" w O. postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania składek na:
-Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od m-ca [...] 2001 r. od [...] 2002 r. objętych tytułami wykonawczymi: od [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] od nr [...] do nr [...] i nr [...]
-Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres od [...] 2001 r. od [...] 2002 r. objętych tytułami wykonawczymi: od [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] od nr [...] do nr [...] i nr [...]
-Fundusz Pracy I Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od m-ca [...] 2001 r. od [...] 2002 r. objętych tytułami wykonawczymi: od [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] od nr [...] do nr [...] i nr [...]
Wystawione w/wym. tytułów wykonawczych zgodnie z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity z 2002 r. Dz. U. Nr 110, poz. 968 z późno zmianami) poprzedziły upomnienia przedegzekucyjne.
Postępowanie egzekucyjne skierowano do rachunku bankowego zobowiązanej w Banku "B" Oddział w M., a stosowne zawiadomienia o zajęciu rachunku bakowego wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych, zgodnie z dyspozycją art. 80 § 3 ustawy egzekucyjnej, zostały doręczone A. R..
Pismem z dnia [...] 2002 r. A. R. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń społecznych Oddział w R. z prośbą o nie przelewanie na poczet zaległych zobowiązań comiesięcznej kwoty odpowiadającej bieżącym składkom, ponieważ chciałaby również na bieżąco regulować aktualne płatności.
Zobowiązana wnioskowała o to, aby z zajętego konta kwota ok. [...] zł przelewana była na bieżące składki. Pismem z dnia [...] 2002 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. poinformował A. R., iż z uwagi na to że w chwili obecnej nie zatrudnia pracowników nie może mieć zastosowania przepis art. 81 § 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym zakaz wypłat z zajętego rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania, a także wypłat na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenia społeczne należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia. W związku z powyższym Zakład zwrócił się do w/wym. zobowiązanej z zapytaniem "czy złożony wniosek ma być traktowany jako prośba o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z rachunku bankowego, celem wypłaty środków na opłacenie bieżącej składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy.
W odpowiedzi na powyższe wystąpienie Pani A. R. pismem z dnia [...] 2002 r. potwierdziła, iż wystąpienie z dnia [...] 2002 r. stanowi prośbę o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z rachunku bankowego.
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w postanowieniu z dnia [...] r. Nr [...] odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego argumentują to brakiem zgody wierzyciela tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który odmówił wyrażenia takiej zgody ze względu na wysokość zadłużenia.
A. R. wniosła zażalenie na to postanowienie. W jego treści wniosła o ponowne przeanalizowanie sprawy i ewentualne wskazanie jakie należy spełniać warunki, aby ZUS umożliwił bieżące regulowanie składek z zajętego rachunku bankowego. Nadto A. R. wniosła o rozłożenie na raty zaległości powstałych do [...] 2002r., bez naliczenia odsetek za zwłokę, a także informowała o złożonym w dniu [...] 2002 r. wniosku o restrukturyzacje zadłużenia.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.
Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 r. Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z późo zmianami) oraz art. 17 i art. 18 art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 56 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednolity z 2002 r. Dz. U. Nr 110 , poz. 968 z późniejszymi zmianami) Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił w całości zaskarżone postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Uzasadnieniu wskazał, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić tylko z przyczyn taksatywnie wymienionych w art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej, a zwolnienie środków pieniężnych z rachunku bankowego w wysokości [...],- zł na bieżące regulowanie składek ZUS nie mieści się w katalogu przesłanek, o których mowa wart. 56 § 1 powoływanej ustawy, a zatem wystąpienie organu egzekucyjnego o doprecyzowanie wniosku z dnia [...] 2002 r. poprzez wskazanie, że dotyczy on zawieszenia postępowania egzekucyjnego było nieuzasadnione.
Podniósł, iż wniosek zobowiązanej z dnia [...] 2002 r. jasno wskazał że jest to prośba o zwolnienie zajętych na rachunku bankowym środków pieniężnych, a zatem zdaniem organu nadzoru, wniosek ten winien być rozpatrzony w trybie art. 13 ustawy egzekucyjnej. Nadto zwrócono uwagę na zmianie stanu faktycznego sprawy. W związku bowiem ze złożonym w [...] 2002 r. wnioskiem o restrukturyzacje zadłużenia Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] zmieniającym postanowienie z dnia [...] r. Nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze nr: [...]-[...],[...]-[...],[...][...]-[...],[...]-[...],[...],[...]-[...],[...]–[...],[...]. Zwrócono także uwagę na to, że wniosek A. R. dot. udzielenia ulg ratalnych i umorzenia odsetek za zwłokę winien być rozpatrzony przez wierzyciela, tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w odrębnym postępowaniu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. reprezentowany przez Dyrektora tego zakładu wskazał, że nie zgadza się z orzeczeniem organu odwoławczego dokładnie nie precyzując swojego żądania. W uzasadnieniu opisano tok postępowania w niniejszej sprawie, a nadto podniesiono , iż strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organu nadzoru, iż wniosek A. R. był jasny i precyzyjny. Podniesiono, iż wzywając zobowiązaną pismem z dnia [...] 2002 r., Oddział ZUS w R. kierował się wcześniejszymi wyjaśnieniami Izby Skarbowej, zawartymi w piśmie z dnia [...] 2002 r. znak [...], odnośnie "sposobu postępowania przy załatwianiu środków prawnych wnoszonych przez zobowiązanych w trakcie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych", zgodnie z którym w przypadkach wątpliwych właściwym jest cyt. "wezwanie przedstawiciela strony do doprecyzowania złożonego wniosku"
Ponadto zarzucono, że w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Izba Skarbowa stwierdza, że ustawa egzekucyjna "zawiera instytucję zawieszenia postępowania egzekucyjnego, która polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego", zaś zdaniem Oddziału ZUS powyższe stwierdzenie jest błędne, gdyż zgodnie z ustawą egzekucyjną "instytucja" zawieszania postępowania egzekucyjnego (art. 56, 57, 58) nie jest tożsama z "instytucją" wstrzymani postępowania egzekucyjnego (art. 23 § 6 i 7 oraz art. 35 ) jak i z "instytucją" wstrzymywania czynności egzekucyjnych (art. 35), zaś w przypadku "instytucji" zawieszenia możliwe jest jedynie uchylenie czynności egzekucyjnych (Art. 58 § 2).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o odrzucenie skargi, a to opierając o dotychczasowe rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzające, że Oddziałowi ZUS jako organowi egzekucyjnemu I instancji prowadzącemu postępowanie egzekucyjne do składek ZUS na ubezpieczenia nie przysługuje skarga na postanowienie wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej II instancji w wyniku zaskarżenia rozstrzygnięcia ZUS.
Zaznaczono, iż wprawdzie obecnie organem egzekucyjnym jest Dyrektor oddziału ZUS (art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), nie mniej to właśnie Dyrektor Oddziału reprezentuje równocześnie wierzyciela i ten dwoisty status powoduje, że nie mógł on zaskarżyć swojego postanowienia wydanego w toku egzekucji. Nadto organ nadzoru podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wskazując ponownie, iż wniosek A. R. był jednak jednoznaczny, dotyczył bowiem prośby o zwolnienie określonej kwoty środków pieniężnych na bieżące regulowanie składek ZUS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy stwierdzić, iż z dniem 01 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ). W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzemienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi , bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływa na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszym rzędzie, a to z uwagi na wywody strony przeciwnej zawarte w odpowiedzi na skargę, w niniejszej sprawie należało rozważyć kwestie dopuszczalności skargi.
Art. 50 § 1 wyżej już cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje, iż uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z kolei art. 52 tej ustawy w § 1 stanowi, iż skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich.
W przedmiotowej sprawie stronami bez najmniejszej ku temu wątpliwości są Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych będących wierzycielem i A. R. jako zobowiązana.
Organem egzekucyjnym jest natomiast Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Zatem – zdaniem Sądu- w przedmiotowym przypadku nie zachodzi sytuacja, że ten sam podmiot jest zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym. Nie zmienia tego faktu okoliczność, iż to właśnie Dyrektor Oddziału reprezentuje przy tym Oddział ZUS , gdyż działa on w tym przypadku jako osoba upoważniona do reprezentowania interesów wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie zaś jako Dyrektor ZUS – organ egzekucyjny. Skoro tak to należy przyjąć, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych był również uprawniony do składania środków zaskarżenia w toku postępowania. Zatem był również uprawniony do założenia skargi do Sądu.
Wyżej opisana sytuacja jest zatem odmienna od tej jaka występowała w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (na co powoływała się strona przeciwna) , gdzie zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym był ten sam podmiot Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w konsekwencji czego zasadnym było przyjęcie w ówcześnie obowiązującym stanie prawnym, że dwoisty status tego samego podmiotu powodował, że nie mógł on zaskarżyć swojego orzeczenia wydanego w toku egzekucji.
Co do meritum sprawy należy wskazać, że skarga jest bezzasadna.
Bezspornym jest, że pismem z dnia [...] 2002 r. A. R. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z jasno sprecyzowanym wnioskiem o nie przelewanie na poczet zaległych zobowiązań comiesięcznej kwoty odpowiadającej bieżącym składkom, ponieważ chciałby również na bieżąco regulować aktualne płatności i wnioskowała o to aby z zajętego konta kwota ok. [...] zł przelewana była na bieżące składki.
Art. 13 § 1 wyżej wspomnianej już ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela.
W tej sytuacji Sąd podziela w całości pogląd zaprezentowany przez organ odwoławczy, że wniosek zobowiązanej z dnia [...] 2002 r. dobitnie wskazał, że jest to prośba o zwolnienie zajętych na rachunku bankowym środków pieniężnych, a zatem nie istniała jakakolwiek potrzeba wzywania o jego doprecyzowanie (zwłaszcza w kierunku, czy jest to wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego), a co za tym idzie wszystkie dalsze czynność podjęte przez organ I instancji w tym kierunku należy uznać jednocześnie za całkowite zbędne i bezpodstawne.
Należy przy tym wskazać, iż żądanie doprecyzowania danego wniosku (prośby) jest przy tym oczywiście wskazane, we wszystkich wypadkach kiedy wniosek taki w sposób niejasny, czy też niejednoznaczny określa żądanie strony, taka jednak sytuacja, jak to już wyżej wykazano w przedmiotowym przypadku nie miała miejsca.
Zatem zdaniem Sądu w tej oczywistej sytuacji wniosek ten winien być rozpatrzony w trybie wyżej naprowadzonego art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co trafnie w zaskarżonym postanowieniu wyartykułował organ odwoławczy.
W tym stanie rzeczy brak było podstaw od uwzględnienia skargi, a co za ty idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270)