I SA/Ka 2426/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając wypłacone świadczenie za przychód z działalności wykonywanej osobiście, a nie za zwolnione z opodatkowania odszkodowanie.
Podatnik M. D. domagał się stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, twierdząc, że otrzymane od Fundacji świadczenie nazwane odszkodowaniem powinno być zwolnione z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Organ odwoławczy oraz WSA uznały jednak, że świadczenie to, wypłacone na podstawie ugody w związku z rezygnacją z funkcji członka kapituły, nie miało charakteru odszkodowawczego wynikającego z ustawy, lecz stanowiło przychód z działalności wykonywanej osobiście.
Sprawa dotyczyła wniosku M. D. o zwrot nienależnie zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych od kwoty otrzymanej od Fundacji na Rzecz Giełdy Zbożowo - Paszowej. Fundacja wypłaciła podatnikowi kwotę nazwaną odszkodowaniem w związku z jego rezygnacją z członkostwa w kapitule, po tym jak został on odwołany w sposób niezgodny ze statutem. Urząd Skarbowy i Dyrektor Izby Skarbowej uznali, że świadczenie to nie jest zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, ponieważ nie stanowi odszkodowania za szkodę wynikającą z przepisów prawa, lecz przychód z działalności wykonywanej osobiście (art. 13 pkt 7 ustawy o PIT). Podatnik wniósł skargę, argumentując, że przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT dopuszcza zwolnienie odszkodowań otrzymanych z tytułu umów i ugód. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych. Sąd stwierdził, że wypłacone świadczenie nie miało charakteru odszkodowawczego w rozumieniu przepisów ustawy o PIT, a wynikało z ugody zawartej na podstawie swobodnego uznania stron, a nie z ustawy. Sąd podkreślił, że nawet jeśli odwołanie z funkcji było niezgodne ze statutem, to rezygnacja z funkcji na mocy ugody i otrzymanie za nią wynagrodzenia wraz z odsetkami nie stanowiło szkody podlegającej zwolnieniu podatkowemu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie to nie podlega zwolnieniu z opodatkowania, ponieważ nie stanowi odszkodowania za szkodę wynikającą z przepisów prawa, lecz jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadczenie wypłacone na podstawie ugody w związku z rezygnacją z funkcji członka kapituły, nawet jeśli nazwane odszkodowaniem, nie spełnia przesłanek z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, gdyż nie wynika z ustawy ani nie jest naprawieniem szkody w rozumieniu prawa cywilnego, a stanowi przysporzenie majątkowe z tytułu wykonywanej działalności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.p.d.o.f. art. 13 § pkt 7
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 233 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 75 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 9 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 12 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
k.c. art. 361
Kodeks cywilny
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
ustawa o NSA
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Przepisy wprowadzające
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadczenie wypłacone na podstawie ugody nie jest odszkodowaniem w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, lecz przychodem z działalności wykonywanej osobiście. Obowiązek świadczenia wynikał z umowy zawartej w ramach swobodnego uznania stron, a nie z ustawy. Nie doszło do powstania szkody w rozumieniu prawa cywilnego, a wypłacone świadczenie miało charakter wynagrodzenia za okres pełnienia funkcji.
Odrzucone argumenty
Odszkodowanie wypłacone na podstawie ugody powinno być zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Organ podatkowy błędnie przyjął, że odszkodowanie nie jest wypłacone w oparciu o przepisy prawa warunkujące zwolnienie z podatku. Organ podatkowy nie zbadał całego materiału dowodowego w postaci statutu Fundacji.
Godne uwagi sformułowania
nie wszystkie odszkodowania otrzymane przez osoby fizyczne wolne są od podatku dochodowego nie korzystają ze zwolnienia odszkodowania otrzymywane na podstawie zawartej pomiędzy stronami umowy nie można mówić o bezprawności działania Fundacji, skoro tego rodzaju wygaśnięcie członkostwa w Kapitule Fundacji było prawnie dopuszczalne na podstawie § 13 ust. 2 pkt b statutu Fundacji Fakt, że strony umowy świadczenie z niej wynikające nazwały odszkodowaniem, nie ma żadnego znaczenia dla oceny jego charakteru
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący sprawozdawca
Eugeniusz Christ
członek
Małgorzata Wolf-Mendecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia z opodatkowania odszkodowań otrzymanych na podstawie ugód, a także rozróżnienie między odszkodowaniem a przychodem z działalności wykonywanej osobiście."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z fundacją i jej kapitułą, a także stanu prawnego obowiązującego w momencie wydania decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem podatkowym, ponieważ dotyczy subtelnego rozróżnienia między odszkodowaniem a przychodem z działalności wykonywanej osobiście, co ma kluczowe znaczenie dla opodatkowania.
“Czy ugoda z Fundacją to odszkodowanie wolne od podatku? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ka 2426/03 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2004-11-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-11-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Eugeniusz Christ Małgorzata Wolf-Mendecka Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t Sygn. powiązane II FSK 516/05 - Wyrok NSA z 2006-03-22 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędziowie NSA Eugeniusz Christ, Małgorzata Wolf - Mendecka, Protokolant Anna Charchuła, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. D. (D.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę; Uzasadnienie Dyrektor Izby Skarbowej w K., decyzją z dnia [...] r., nr [...], skierowaną do M. D., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 75 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Pierwszy Urząd Skarbowy w C. w dniu [...] r., nr [...], w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie [...] zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy podał, że rozpatrując wniosek M. D. z dnia [...] r. o zwrot nienależnie zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych od odszkodowania wypłaconego przez Fundację na Rzecz Giełdy Zbożowo - Paszowej w W., Pierwszy Urząd Skarbowy w C., decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił M. D. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. Stwierdził bowiem, że w.w. Fundacja dokonała w dniu [...] r. wypłaty świadczenia nazwanego przez strony w zawartej ugodzie odszkodowaniem z tytułu wadliwości odwołania M. D. ze składu kapituły tej Fundacji. Zdaniem Urzędu Skarbowego, skoro M. D. był członkiem kapituły Fundacji i z tego tytułu pobierał wynagrodzenie, to należy je zakwalifikować do przychodów z działalności wykonywanej osobiście wymienionej w art. 13 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 z późn. zm.). M. D. w dniu [...] r. został odwołany wraz z pozostałymi członkami Kapituły uchwałą Fundatora, niezgodnie z postanowieniem statutu Fundacji (co potwierdził również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia [...] r., sygn. akt [...] oraz Sąd Okręgowy w W. w postanowieniu z dnia [...] r., sygn. akt [...]), lecz na podstawie ugody z dnia [...] r., zawartej między M. D. a Fundacją, podatnik zrezygnował z członkostwa w Kapitule, a w zamian otrzymał kwotę [...] zł nazwaną odszkodowaniem (należność główna stanowiła kwotę [...] zł, a odsetki ustawowe [...] zł), w wysokości wynagrodzenia należnego za pracę na rzecz Kapituły w okresie od [...] r do [...] r. Od w.w. należności Fundacja pobrała zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie [...] zł. Odwołując się od powyższej decyzji organu pierwszej instancji, M. D. zarzucił organowi podatkowemu błędne przyjęcie, że odszkodowanie wypłacone z tytułu niezgodnego z prawem odwołania z funkcji członka Kapituły nie jest wypłacone w oparciu o przepisy prawa, które warunkują zwolnienie z podatku dochodowego w myśl art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zarzucił również organowi podatkowemu nie zbadanie całego materiału dowodowego w postaci statutu Fundacji. Na wniosek organu odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], Fundacja Na Rzecz Rynków Rolnych w W. przekazała statut Fundacji na Rzecz Giełdy Zbożowo – Paszowej, będący załącznikiem do uchwały nr [...] zarządu Fundacji z dnia [...] r. W dniu [...] r. Fundacja Na Rzecz Rynków Rolnych przesłała statut Fundacji będący załącznikiem uchwały nr [...] zarządu Fundacji z dnia [...] r., obowiązujący do dnia [...]r. Rozpatrując zarzuty zawarte w odwołaniu organ odwoławczy, powołując się na treść art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z póź. zm.), stwierdził, że z literalnego brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, iż nie wszystkie odszkodowania otrzymane przez osoby fizyczne wolne są od podatku dochodowego. Ze zwolnienia korzystają jedynie te odszkodowania, których prawo do otrzymania wynika wprost z przepisów ustawy, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnień wolą ustawodawcy. Natomiast nie korzystają ze zwolnienia odszkodowania otrzymywane na podstawie zawartej pomiędzy stronami umowy. Zdaniem organu odwoławczego, z powyższego uregulowania wynika jednoznacznie, że zarówno przepisy prawa administracyjnego, jak i cywilnego, tworzące umocowanie dla wypłaty odszkodowania, muszą mieć rangę ustawową. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że odszkodowanie wypłacone M. D. przez Fundację na podstawie zawartej ugody nie wynika z przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego czy z innej ustawy. Wypłacone świadczenie jest równoważne wynagrodzeniu jakie otrzymałby podatnik wykonując czynności wynikające z powołania na członka Kapituły, zaś ze zwolnienia od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 w.w. ustawy nie korzystają odszkodowania wypłacone na podstawie postanowień umowy (ugody) w związku z niewykonaniem (niedotrzymaniem) postanowień umowy. Powołany wyżej przepis zwalnia od podatku jedynie takie odszkodowania, które nie stanowią ekonomicznego przysporzenia ponad stan, jaki podatnik posiadał przed ich uzyskaniem. Specyfika prawa podatkowego nakazuje bowiem inaczej traktować odszkodowanie z tytułu poniesionych strat (damnum emergens) i odszkodowanie z tytułu utraconego zysku (lucrum cessans). To pierwsze służy przywróceniu stanu majątku, który istniał przed wystąpieniem szkody. Chodzi zatem o majątek obejmujący dochód z reguły opodatkowany. Aby szkoda została wyrównana, do rąk poszkodowanego trafić powinna równowartość uszczerbku w majątku. Opodatkowanie odszkodowania uniemożliwiłoby osiągnięcie wspomnianego celu. W praktyce oznaczałoby też kolejne opodatkowanie tego samego dochodu. Z tych właśnie przyczyn ustawodawca wprowadził zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przedstawiona wyżej sytuacja nie zachodzi w odniesieniu do odszkodowań z tytułu utraconego zysku. Gdyby podatnik osiągnął spodziewany zysk, zysk ten podlegałby opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Odszkodowanie z tytułu utraconego zysku powinno być więc opodatkowane. W przeciwnym razie podatnik, który korzyść osiągnął, znalazłby się w sytuacji korzystniejszej niż podatnik, który korzyść utracił. Organ odwoławczy podniósł także, iż przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ani inne przepisy prawa podatkowego, nie zawierają ustawowej definicji szkody. W tej sytuacji, jeżeli chodzi o odszkodowanie otrzymane na podstawie przepisów prawa cywilnego, pojęcie to powinno być rozumiane w sposób przewidziany w prawie cywilnym, a w szczególności określone w art. 361 K.c. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła i w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Tak więc na gruncie prawa cywilnego szkodą jest powstała wbrew woli poszkodowanego różnica między obecnym jego stanem majątkowym a tym stanem jaki zaistniałby, gdyby nie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Szkoda polega albo na stracie, którą poniósł poszkodowany, albo pozbawieniu go korzyści, które mógłby uzyskać, gdyby mu szkody nie wyrządzono. O odszkodowaniu możemy mówić tylko wówczas, gdy doszło do powstania szkody i tylko wtedy, gdy zaistniało przewidziane w ustawie zdarzenie tworzące obowiązek odszkodowawczy. Prawo cywilne generalnie wyróżnia dwa takie zdarzenia: czyn niedozwolony i niewykonanie zobowiązania. Tak więc odszkodowanie to naprawienie szkody polegające na wyrównaniu uszczerbku doznanego przez poszkodowanego, w tym przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej, o ile obowiązek zapłaty odszkodowania wynika z ustawy, a nie z umowy. Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie doszło do powstania szkody, a wypłacone podatnikowi świadczenie nie ma charakteru odszkodowawczego, lecz stanowi realizację zawartej przez strony umowy. W statucie Fundacji został określony sposób powoływania i odwoływania członków Kapituły. W sytuacji gdy Fundator dokonał odwołania członków Kapituły w sposób niezgodny ze statutem, oznacza to, że odwołanie jest nieważne i osoba odwołana może nadal pełnić swoje funkcje. Konsekwencją tego była ugoda zawarta w dniu [...] r. pomiędzy M. D. a Fundacją, w której podatnik złożył rezygnację z funkcji członka Kapituły i w zamian otrzymał należność w wysokości wynagrodzenia należnego za pracę w tym okresie wraz z odsetkami. Fakt, że strony umowy świadczenie z niej wynikające nazwały odszkodowaniem, nie ma żadnego znaczenia dla oceny jego charakteru w tym rozumieniu, że obowiązek świadczenia tego "odszkodowania" wynikał z umowy zawartej w ramach swobodnego uznania stron, a nie z ustawy. Fundacja nie spowodowała szkody poprzez odwołanie M. D. ze składu Kapituły w.w. Fundacji, bowiem wypłaciła należne mu świadczenie w wysokości wynagrodzenia zgodnego z zasadami wynagradzania członków Kapituły za okres kiedy był z tej funkcji nieprawidłowo odwołany, a podatnik nie zakwestionował tego faktu. Organ odwoławczy stwierdził, że należność otrzymana przez podatnika na skutek odwołania z funkcji członka Kapituły Fundacji była wypłatą pieniężną mającą swe źródło w akcie powołania, a nie odszkodowaniem przewidzianym w ustawach, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z siedzibą w Gliwicach, skarżący M. D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji tutejszego organu oraz decyzji organu I instancji, jako niezgodnych z prawem, a zwłaszcza z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Uzasadniając skargę, skarżący podał, że w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy pomieszał dwa różne stany prawne, wybierając ten, który jest korzystniejszy. Organ podatkowy podał bowiem jako podstawę prawną art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od osób fizycznych, przytaczając treść przepisu wg stanu prawnego na dzień wydania decyzji. Skarżący wyraził pogląd, że cytowany wyżej przepis dopuszcza zwolnienie z opodatkowania odszkodowań otrzymanych z tytułu umów i ugód, zaś dopiero zmiana tego przepisu nakazuje opodatkowanie powyższych odszkodowań. Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do szkody, a wypłacone pieniądze mają charakter realizacji zawartej umowy. Skarżący zaakcentował bowiem, że pełnił swoją funkcję na podstawie aktu powołania, a nie na podstawie umowy, zarzucając tym samym organowi podatkowemu sprzeczność pomiędzy zebranym materiałem dowodowym, a ustaleniami prawnymi. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...], została złożona przez M. D. do Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 30 października 2003 r. i winna była zostać rozpatrzona na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Wyżej cytowana ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym straciła jednak moc z dniem 1 stycznia 2004 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz.U. z 2002 r. Nr 240 , poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w W. i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sadu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sadu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 §1 w.w. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stosownie do treści przepisu art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie dotknięte jest wadami skutkującymi jego nieważność lub niezgodność z prawem albo gdy narusza ono prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania bądź w sposób, który ma wpływ (w przypadku naruszenia prawa procesowego wpływ istotny) na wynik sprawy. Regulacja taka oznacza zatem, że nie każde naruszenie prawa daje podstawę do uwzględnienia skargi. Skarga uwzględniona może być bowiem tylko wtedy, gdy stwierdzone uchybienia będą rażące lub co najmniej istotne. W rozpatrywanej sprawie sytuacja tak nie zachodzi, albowiem wbrew podniesionym w skardze zarzutom zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Pojęcie nadpłaty zostało uregulowane w art. 72 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 , poz. 926 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Nadpłata podatku występuje w przypadku, gdy świadczenie podatkowe jest wyższe niż powinno to wynikać z treści obowiązującego prawa, albo też gdy świadczenie to w świetle obowiązującego prawa nie powinno mieć miejsca. Ocenę w tym zakresie należy dokonać w oparciu o przepisy prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 90, poz. 416 ze zm.). W myśl art. 45 ust. 6 w.w. ustawy podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok, chyba, że urząd skarbowy wyda decyzję, w której określi inną wysokość podatku, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21 i zwolnionych od podatku na podstawie odrębnych przepisów. Określając w art. 10 ust. 1 pkt 1, że źródłami przychodów tworzących podlegający opodatkowaniu dochód są m.in. stosunek pracy i stosunek służbowy, omawiana ustawa podatkowa określiła zarazem w art. 12 ust. 1 zakres przychodów z tych źródeł, stanowiąc, iż za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze, bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenie zasadnicze, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Zawierając w art. 21 ust. 1 katalog przychodów wolnych od podatku dochodowego, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych do przychodów tych zaliczyła m.in. odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw, z wyłączeniem przewidzianych w prawie pracy odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, odpraw wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy, odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji, odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody opodatkowane są na zasadach, o których mowa w art. 27 ust. 1 (pkt 3). Kwestią do wyjaśnienia w rozpatrywanej sprawie jest to, czy wypłacone skarżącemu M. D. świadczenie, na podstawie ugody z dnia [...] r., należy do kategorii odszkodowań wypłacanych na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw. Wymaga to rozważenia dwóch przesłanek (mających cechę koniunkcji): czy wypłacone świadczenie z tytułu zawartej umowy ma charakter odszkodowawczy i czy wypłata odszkodowania następuje na podstawie ustawy. Sąd podzielił pogląd organów obydwu instancji, że w statucie Fundacji Na Rzecz Giełdy Zbożowo – Paszowej został określony sposób powoływania i odwoływania członków Kapituły. Jeśli Fundator odwołał członków Kapituły w sposób niezgodny ze statutem, oznacza to, że odwołanie było nieważne i osoba odwołana może nadal pełnić swoje funkcje. Sąd Najwyższy, w uchwale z dnia [...] r. (sygn. akt [...]), potwierdził tę interpretację uznając, że "Fundator nie jest uprawniony do odwołania członków organu Fundacji, jeżeli jej statut nie przyznaje mu tego uprawnienia. (...) Uprawnienia Fundatora do odwoływania członków Kapituły nie można wyprowadzić z przyznanego w statucie Fundacji prawa do ich powoływania (wyboru)". Będąc związany w.w. uchwałą Sądu Najwyższego, Sąd Okręgowy w W., postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...], również stwierdził, że zmiany w składzie Kapituły, polegające na odwołaniu przez Fundatora całego składu Kapituły i powołanie Kapituły w nowym składzie, zostały podjęte z naruszeniem § 13 ust. 1 i 2 statutu Fundacji. Skarżący, wraz innymi członkami Kapituły, nie uznawał faktu odwołania ze składu Kapituły, traktując go jako bezprawny. Spotykał się przy tym z innymi członkami Kapituły, traktując te spotkania jako normalne spotkania członków Kapituły. Na tej podstawie wypłacono mu zwrot kosztów przejazdów, noclegów oraz diet w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. Dopiero we wskazanej wyżej ugodzie skarżący wyraźnie stwierdził, że w dniu [...] r. rezygnuje ze stanowiska członka Kapituły Fundacji Na Rzecz Giełdy Zbożowo – Paszowej i otrzymał należność w wysokości wynagrodzenia należnego za pracę w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. wraz z odsetkami. Nie można więc mówić o bezprawności działania Fundacji, skoro tego rodzaju wygaśnięcie członkostwa w Kapitule Fundacji było prawnie dopuszczalne na podstawie § 13 ust. 2 pkt b statutu Fundacji. Tylko bezprawność działania rodzi prawo do odszkodowania. Nie można też mówić o działaniu skarżącego pod przymusem, gdyż skarżący we właściwym trybie nie uchylił się od skutków swego oświadczenia woli. Fakt, że strony umowy świadczenie z niej wynikające nazwały odszkodowaniem, nie ma żadnego znaczenia dla oceny jego charakteru, w tym rozumieniu, że obowiązek świadczenia tego "odszkodowania" wynikał z umowy zawartej w ramach swobodnego uznania stron (art. 3531 Kodeksu cywilnego), a nie z ustawy. Należność otrzymana przez podatnika na skutek rezygnacji z funkcji członka Kapituły Fundacji była wypłatą pieniężną mającą swe źródło w akcie powołania, a nie odszkodowaniem przewidzianym w ustawach, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Reasumując należy uznać, że wypłacone skarżącemu świadczenie nie spełnia przesłanek z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. nie podlega zwolnieniu z opodatkowania, lecz kwalifikuje się do przychodów z działalności wykonywanej osobiście wymienionej w art. 13 pkt 7 w.w. ustawy. W sumie zatem, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz.U. z 2002 r. Nr 240, poz. 2052).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI