I SA/KA 2397/02

I SA/Ka 2397/02 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-03-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Eugeniusz Christ
Przemysław Dumana /sprawozdawca/
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 23 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędziowie NSA : Eugeniusz Christ, Przemysław Dumana (spr.), Protokolant : Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2004 roku sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o określeniu wysokości podatku od środków transportowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] roku, nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] (słownie: [...] złotych i [...] groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), art. 1, art. 2, art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856) oraz art. 9, art. 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 roku, nr 9, poz. 84), utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] roku, nr [...], którą organ ten odmówił W. L. uchylenia swojej decyzji z dnia [...] roku, nr [...], określającej zaległość w podatku od środków transportowych za lata 1996 – 1997.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. przedstawiło następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną :
Wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...] roku organ pierwszej instancji określił W. L. zaległość w podatku od środków transportowych za samochód osobowy marki "[...]" o numerze rejestracyjnym [...].
Powyższą decyzję strona otrzymała w dniu [...] roku (zwrotne potwierdzenie odbioru) i nie wniosła od niej odwołania.
Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Prezydent Miast B., na wniosek strony z dnia [...] roku, wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] roku.
Decyzją z dnia [...] roku, nr [...], Prezydent Miasta B., działając na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] roku.
Odwołując się od tej decyzji W. L. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu odwołania podkreślił, iż zgodnie z art. 32 Ordynacji podatkowej jedynie przez pięć lat miał obowiązek przechowywania dowodów związanych z uiszczeniem należnego podatku od środków transportowych.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy w pierwszej kolejności przywołał regulację prawną zawartą w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. nr 9, poz. 31 z późniejszymi zmianami) w brzmieniu obowiązującym w czasie powstania zaległości podatkowych podkreślając, iż obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych ciążył między innymi na osobach fizycznych będących właścicielami środków transportowych. Następnie wskazał, że podatek ten jest świadczeniem majątkowym związanym z samym tytułem prawnym do majątku.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium podniosło, iż zgodnie z art. 9 ust. 3 i 4 powołanej wyżej ustawy – obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany, a w przypadku nabycia środka transportowego – od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty, a obowiązek ten wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został na stałe wycofany z ruchu (wyrejestrowany) lub zbyty. Z kolei art. 11 ustawy stanowi, że podatek ten jest płatny bez wezwania na rachunek budżetu gminy, w dwóch ratach w terminie do dnia 15 lutego i 15 września każdego roku. Pojęcie "bez wezwania" oznacza tu, że podatnik zobowiązany jest sam dokonywać wpłat na konto w urzędzie, na poczcie lub w banku w terminach wskazanych wyżej. Organ podatkowy nie wydaje żadnej decyzji wymiarowej, nie wysyła upomnień ani wezwań do zapłaty. Oznacza to, że na podatniku spoczywa obowiązek obliczania i wpłacania podatku.
W razie nie spełnienia powyższego obowiązku zastosowanie ma art. 21 § 3 i § 4 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ wszczyna postępowanie i określa w drodze decyzji wysokość zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę.
W konkluzji tej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, iż obowiązkiem podatnika jest przechowywanie – do upływu terminu przedawnienia – dowodów uiszczenia należnego podatku od środków transportowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgodziło się także z twierdzeniem podatnika, iż w rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma art. 32 Ordynacji podatkowej, wskazując, iż przepis ten stanowi o obowiązku przechowywania dokumentów przez płatników i inkasentów.
W końcowej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż "po wznowieniu postępowania organ podatkowy słusznie odmówił uchylenia decyzji określającej zaległość podatkową w podatku od środków transportowych, gdyż brak było podstaw do jej uchylenia".
W skardze, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. L. domagał się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. i umorzenia postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi w pełni potrzymał zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów podatkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów, niż te, na które wskazuje strona skarżąca.
Skarga na powołaną wyżej decyzję została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późniejszymi zmianami).
Należy jednak zauważyć, że cytowana wyżej ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 roku, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm. w Dz.U. z 2002 roku, nr 240, poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 roku utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Należy również wskazać, iż zgodnie z § 2 powołanej wyżej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przystępując do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy podkreślić, iż przedmiotem postępowania sądowego jest wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] roku, nr [...] i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji z dnia [...] roku, nr [...] określającej W. L. zaległość w podatku od środków transportowych za lata 1996-1997.
Poza kontrolą Sądu pozostaje natomiast rozstrzygnięcie zawarte we wspomnianej wyżej decyzji ostatecznej z dnia [...] roku.
W tej sytuacji odnieść się trzeba wyłącznie do przesłanek wznowienia (lub ich braku) i ich oceny dokonanej w toku postępowania przez organy podatkowe.
Zgodnie z art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli :
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130 – 132,
4) strona z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który decyzję wydał,
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,
7) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji.
Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania kończy się decyzją. Art. 245 Ordynacji podatkowej zawiera kompletny, enumeratywny katalog kompetencji decyzyjnych, jakie służą organowi przeprowadzającemu wznowieniowe postępowanie podatkowe. Pierwszą możliwością zakończenia postępowania wznowieniowego jest wydanie decyzji o uchyleniu w całości lub części decyzji dotychczasowej, jeżeli organ podatkowy stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej i w tym zakresie orzeka on co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie. Dopuszczalność uchylenia (w całości lub części) decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania ograniczone jest jedną przesłanką pozytywną – wystąpienie jednej z podstaw wyliczonych w art. 245 § 1 i dwoma przesłankami negatywnymi wyznaczonymi w art. 245 § 3. Uchylenie zatem decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy organ podatkowy ustali w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wystąpienie jednej z podstaw wyliczonych w art. 240 § 1 przy równoczesnym ustaleniu braku przesłanek negatywnych. Wystąpienie przesłanki pozytywnej przy braku przesłanek negatywnych jest podstawą do obowiązkowego uchylenia decyzji, organ podatkowy nie ma pozostawionej w tym zakresie swobody. W razie gdy organ podatkowy ustali wystąpienie jednej z wad wyliczonych w art. 240 § 1 obowiązany jest rozstrzygnąć istotę sprawy podatkowej, będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji. Obowiązek rozstrzygnięcia sprawy podatkowej wynika z przedmiotu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które wedle rozwiązań przyjętych w Ordynacji podatkowej nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy podatkowej (art. 243 § 2). Wynik tego postępowania musi nastąpić w formie decyzji rozstrzygającej istotę sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki – Ordynacja podatkowa, Komentarz 2003, Wydawnictwo "Unimex", Wrocław 2003, str. 790 – 791).
Drugim rodzajem decyzji jest decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej ze względu na brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Organ podatkowy może wydać taką decyzję wtedy, gdy okaże się, że nie zaistniała żadna z przesłanek wznowienia postępowania. W takiej decyzji organ podatkowy nie może sięgać do meritum sprawy podatkowej. Jeśli bowiem nie było podstaw do wznowienia postępowania, organ ten nie może w tym trybie zweryfikować poprzedniej decyzji nawet, jeżeli zauważy w niej innego rodzaju wady (por. Zbiór prawa podatkowego. Komentarze, wyjaśnienia, orzecznictwo. Komentarz do ustawy Ordynacja podatkowa. Wydawnictwo C. H. Beck, 1999 rok, str. IV 273 – 274).
Trzecim rodzajem decyzji jest decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli organ podatkowy stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, ale równocześnie stwierdzi wystąpienie jednej z przesłanek negatywnych dopuszczalności uchylenia decyzji (art. 245 § 1 pkt 3).
W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji, pomimo wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, nie ustaliły w ogóle, czy postępowanie w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 240 § 1. Zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy w swojej decyzji skoncentrował się wyłącznie na rozstrzygnięciu sprawy podatkowej rozstrzygniętej decyzją ostateczną z dnia [...] roku. Jeżeli zatem organ podatkowy nie ustalił (za takie ustalenie nie można uznać jednozdaniowego, niczym nie uzasadnionego stwierdzenia, iż "decyzja ... nie została dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 240 § 1 pkt 1 – 7 Ordynacji podatkowej"), że nie wystąpiła żadna z podstaw wznowienia postępowania, to nie miał on żadnych podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy podatkowej.
Dopiero zatem prawidłowe przeprowadzenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej) pozwoli ustalić, czy postępowanie w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, oraz – w razie pozytywnego wyniku tych czynności – przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy podatkowej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Natomiast w przypadku ustalenia braku podstaw określonych w art. 240 § 1 organ może wydać decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.