I SA/KA 2172/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2005-02-07
NSApodatkoweŚredniawsa
egzekucja administracyjnazajęcie wierzytelnościnieprzekazana wierzytelnośćdzierżawazarządca nieruchomościskarżącyorgan egzekucyjnypostanowienieskargaWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, utrzymujące w mocy decyzję o określeniu wysokości nieprzekazanej wierzytelności z tytułu dzierżawy.

Spółka A zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą wysokość nieprzekazanej przez Spółkę wierzytelności z tytułu dzierżawy nieruchomości. Spółka argumentowała, że jest zarządcą, a nie dzierżawcą, i że pobierane kwoty pokrywają koszty utrzymania nieruchomości. Sąd uznał jednak, że pierwotne oświadczenie Spółki o uznaniu zajęcia i zamiarze przekazania środków było wiążące, a późniejsze twierdzenia o statusie zarządcy były próbą uniknięcia egzekucji.

Sprawa dotyczyła skargi A Spółki z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. określające wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu wierzytelności Spółki z tytułu dzierżawy nieruchomości. Spółka podnosiła, że jest zarządcą nieruchomości, a nie dzierżawcą, i że pobierane przez nią kwoty stanowią dochód Spółki na pokrycie kosztów administracji i remontów. Wskazywała również na brak dokumentów i trudności w rozliczeniach. Dyrektor Izby Skarbowej, powołując się na przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uznał, że zajęcie wierzytelności było skuteczne, a Spółka, która pierwotnie uznała zajęcie i zadeklarowała przekazanie środków, bezpodstawnie uchylała się od tego obowiązku. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów egzekucyjnych, podkreślając, że pierwotne oświadczenie Spółki było wiążące, a późniejsze twierdzenia o statusie zarządcy, w kontekście analizy umowy i doświadczenia życiowego, były próbą uniknięcia egzekucji. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, późniejsze oświadczenie negujące uznanie zajętej wierzytelności nie może być skuteczne, jeśli pierwotne oświadczenie było jednoznaczne i zgodne ze stanem faktycznym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pierwotne oświadczenie Spółki o uznaniu zajęcia i zamiarze przekazania środków było wiążące. Analiza umowy, późniejszych działań Spółki oraz doświadczenie życiowe wskazywały, że twierdzenia o statusie zarządcy pojawiły się w celu uniknięcia egzekucji, a nie odzwierciedlały rzeczywisty stan rzeczy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (41)

Główne

u.p.e.a. art. 71a § 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 90 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

P.p.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 71a

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 9

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 90

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 9

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 9

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 17 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 23 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 23 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 79 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 45 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 72

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 88

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.n.s.a.

Ustawa z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

P.w.u.p.s.a. art. 85

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.w.u.p.s.a. art. 97 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości art. 1 § 4

u.p.e.a. art. 45

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 6

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 7

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 8

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 11

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 45

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pierwotne oświadczenie Spółki o uznaniu zajęcia wierzytelności i zamiarze jej przekazania było wiążące. Późniejsze twierdzenia o statusie zarządcy, a nie dzierżawcy, były próbą uniknięcia egzekucji i nie znajdowały potwierdzenia w analizie materiału dowodowego. Organ egzekucyjny był uprawniony do przeprowadzenia kontroli i określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności na podstawie art. 71a u.p.e.a.

Odrzucone argumenty

Spółka jest zarządcą nieruchomości, a nie dzierżawcą, co wyklucza obowiązek przekazania środków z czynszu. Pobrane kwoty stanowią dochód Spółki na pokrycie kosztów administracji i remontów. Naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady pogłębiania zaufania do organów administracji. Niemagalność należności z tytułu czynszów dzierżawnych począwszy od 2003 roku.

Godne uwagi sformułowania

nie sposób uznać iż Spółka A, utrzymująca się – jak sama wskazuje – z administrowania nieruchomością przy ul. [...] w S., nie miała rozeznania, czy jest dzierżawcą, czy zarządcą nieruchomości oraz, że składając oświadczenie z dnia [...] pominęła tak zasadniczy z punktu widzenia zabezpieczenia wierzytelności fakt, że – jak podała w kilka miesięcy później - ustanowiona została zarządcą tej nieruchomości na mocy umowy z dnia [...]. Wiedza w tym zakresie, nawet jeśli dokumentacja Spółki była zabezpieczona przez organy ścigania, ma tak podstawowe znaczenie, że niepowołanie się na te okoliczności przez okres kilku miesięcy prowadzonego postępowania egzekucyjnego uzasadnia przypuszczenie, że argumenty zbudowane na twierdzeniu o sprawowaniem zarządu nieruchomością pojawiły się wyłącznie w celu uniknięcia wyegzekwowania zaległości podatkowych G. J. z jej majątku, w tym z należnych jej wierzytelności.

Skład orzekający

Eugeniusz Christ

przewodniczący

Marek Kołaczek

członek

Przemysław Dumana

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zajęcia wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności znaczenie pierwotnego oświadczenia dłużnika zajętej wierzytelności i możliwość kwestionowania zajęcia w późniejszym terminie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów obowiązujących w danym okresie. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadku odmiennych stanów faktycznych lub zmian w przepisach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie oświadczeń w postępowaniu egzekucyjnym i jak sąd ocenia późniejsze próby zmiany stanowiska. Pokazuje też mechanizmy egzekucji administracyjnej.

Czy można wycofać się z obietnicy zapłaty długu? Sąd wyjaśnia, kiedy oświadczenie jest wiążące.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ka 2172/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-02-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Eugeniusz Christ /przewodniczący/
Marek Kołaczek
Przemysław Dumana /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Sygn. powiązane
II FSK 979/05 - Wyrok NSA z 2006-07-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 7 lutego 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie NSA : Przemysław Dumana (sprawozdawca), Marek Kołaczek, Protokolant : Monika Adamus, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2005 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity w Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity z 2002 roku, Dz.U. nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], nr [...], którym organ ten określił A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu wierzytelności G.J. z tytułu dzierżawy nieruchomości położonej w S. przy ulicy [...] na kwotę [...] złotych za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2002 roku.
W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny. Wynikało z niego zaś, że Naczelnik Urzędu Skarbowy w S. prowadził wobec G.J. postępowanie egzekucyjne. W wyniku prowadzenia tego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...], nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanej w Spółce [...] z tytułu dzierżawy nieruchomości.
Pismem z dnia [...] A Spółka z o.o. w S. uznała zajęcie przedmiotowej wierzytelności, nie dokonując jednak dobrowolnie jej zapłaty, tak wiec organ egzekucyjny wystawiał przeciwko Spółce na poszczególne miesiące stosowne tytuły wykonawcze dochodząc należności z tytułu czynszów i zaliczając je na poczet zaległości podatkowych G.J.
W wyniku zmian przepisów w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 roku, nr 125, poz. 1638) w zakresie dokonywania przez organ egzekucyjny czynności poprzedzających wystawianie tytułów wykonawczych na dłużnika zajętej wierzytelności (art. 79 a § 1 – 9 ustawy), Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. przeprowadził kontrolę w Spółce A.
W wyniku przeprowadzonej kontroli organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...], nr [...] określił Spółce za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2002 roku wysokość nieprzekazanej wierzytelności G.J. z tytułu pobieranych czynszów dzierżawny nieruchomości na kwotę [...] złotych.
Na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego A Spółka z o.o. w S. wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w K., w którym domagała się jego "uchylenia w całości lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia". Uzasadniając swoje żądanie Spółka wskazała, że uznała i dalej uznaje fakt istnienia rozliczeń z G.J., jednakże na zasadach ustalonych w zawartej pomiędzy stronami umowie, zgodnie z którą wyżej wymieniona przekazała Spółce zarządzanie nieruchomością w S. przy ulicy [...] "na następujących warunkach :
- A będzie otrzymywał pożytki z przedmiotu umowy oraz dokona adaptacji budynku i jego rozbudowy,
- do końca [...] nastąpi rozliczenie poniesionych przez Spółkę nakładów i do tej pory część czynszów przekazywane będzie na rzecz właścicielki".
W dalszej części uzasadnienia Spółka podniosła, iż w dacie złożenia oświadczenia nie dysponowała żadnymi dokumentami, gdyż zostały one zabrane przez były UOP. Stąd też jako wyraz dobrej woli podpisane zostało oświadczenie o istniejących zobowiązaniach, natomiast po uzyskaniu od kontrahenta umowy, zobowiązania te zostały uściślone. Podkreśliła także, iż organ egzekucyjny pobiera pieniądze brutto, nie pozostawiając żadnych funduszy na jej utrzymanie, co z góry skazuje podatnika na upadłość.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności powołał się na treść przepisu art. 71a § 1 znowelizowanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968), który nadał uprawnienia organom egzekucyjnym do przeprowadzenia u dłużników zajętych wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Następnie wskazał, iż zgodnie z art. 71a § 9 tej ustawy "jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie".
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił, iż zajęcia zabezpieczającego organ egzekucyjny dokonał w oparciu o przepis art. 89 ustawy egzekucyjnej. O skuteczności tej czynności egzekucyjnej przesądziło zachowanie dłużnika zajętej wierzytelności (Spółki A), który w piśmie z dnia [...] oświadczył, że przyjmuje zajęcie zabezpieczające wierzytelności pieniężnej do realizacji, informując jednocześnie, że rozliczenia z dochodów z nieruchomości dzierżawnej od G.J. dokona w [...], a należne sumy przekaże przelewem. Stwierdził także, że G.J. posiadała wówczas (od 1 lipca do 31 grudnia 2002 roku) swoje wierzytelności w Spółce A, co wykazała kontrola organu egzekucyjnego i podpisany przez prezesa T.K. (bez zastrzeżeń) protokół z tej kontroli. Pomimo jednak zajęcia tych wierzytelności Spółka nie przekazała na konto organu egzekucyjnego pobranych kwot w wysokości [...] złotych.
W końcowej części uzasadnienia postanowienia organ odwoławczy za bezzasadne uznał też pozostałe zarzuty zażalenia, powołując się w tym zakresie między innymi na stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2003 roku, sygn. akt I SA/Ka 598/02 wydanym w związku ze skargą wniesioną przez Spółkę A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne i jednocześnie odmawiające zwolnienia spod egzekucji administracyjnej wierzytelności pieniężnych G.J.
Na postanowienie to A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie przepisów prawa, a w szczególności art. 45 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami). Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania do działania organów administracji oraz prawidłowego wydania rozstrzygnięć administracyjnych, w szczególności poprzez nieuznanie faktu wymagalności należności z tytułu czynszów dzierżawnych począwszy od 2003 roku.
W uzasadnieniu skargi powtórzono zarzuty zawarte w zażaleniu i dodatkowo wskazano, że pobierany czynsz stanowił dochód Spółki z którego pokrywane były koszty administrowania i remontów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia [...] skarżąca Spółka powtórzyła dotychczasowe zarzuty zawarte w zażaleniu oraz w skardze z dnia [...].
Odpowiadając na powyższe pismo pełnomocnik organu odwoławczego podkreślił, iż zajęcie wierzytelności z tytułu czynszu najmu dotyczyło okresu od 1 lipca do 31 grudnia 2002 roku, w którym strona skarżąca była upoważniona do pobierania czynszu na rzecz G.J.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa.
Skarga na powołane wyżej postanowienie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późniejszymi zmianami).
Należy jednak zauważyć, że cytowana wyżej ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 roku, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm. w Dz.U. z 2002 roku, nr 240, poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 roku utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Należy również wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 2 powołanej wyżej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Nie jest to zaś, zdaniem Sądu, możliwe w rozpatrywanej sprawie.
Oceniając stanowisko zajęte w niej przez organy podatkowe należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst w Dz.U. z 2002 roku, nr110, poz. 968 z późniejszymi zmianami).
Egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych następuje przez ich zajęcie. Zajęcie wierzytelności pieniężnych odbywa się przez dokonanie dwóch czynności, jednej kierowanej do dłużnika zajętej wierzytelności lub prawa majątkowego, zaś drugiej do zobowiązanego. Organ egzekucyjny przesyła do dłużnika zobowiązanego zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty nie uiszczał bez zgody organu egzekucyjnego zobowiązanemu, lecz należne sumy wpłacił właściwemu organowi. W wezwaniu organ egzekucyjny wskazuje należność pieniężną, która ma być wyegzekwowana oraz odsetki z tytułu niezapłacenia należności i koszty egzekucyjne. Ponadto celem ustalenia ewentualnych przeszkód w dokonaniu przez dłużnika zajętej wierzytelności wypłaty na rzecz egzekwowanej należności, organ egzekucyjny wzywa go do złożenia stosownego oświadczenia. W treści oświadczenia dłużnika powinno znaleźć się przede wszystkim jego stanowisko w trzech zasadniczych dla dalszego prowadzenia egzekucji sprawach, tj. czy uznaje zajętą wierzytelność, czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności, albo z jakiego powodu odmawia tego przekazania oraz czy i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Jednocześnie organ wyznacza dłużnikowi termin do dokonania tej czynności. W myśl przepisów powołanej wyżej ustawy dłużnik powinien złożyć oświadczenie w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu. Organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności pieniężnej, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego zaopatrzony w klauzulę o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej. Jednocześnie organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu odebrać zajętej sumy, ani też rozporządzać nią, a także ustanowionym na niej zabezpieczeniem (por. T. Jędrzejowski, M. Masternak, P. Rączka – "Administracyjne postępowanie egzekucyjne", TNOiK 2002, str. 145 – 146).
W związku z zarzutami strony skarżącej dotyczącymi legalności zajęcia wierzytelności i terminu jej wymagalności należy podkreślić, że w tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2003 roku, sygn. akt I SA/Ka 598/02, w którym oddalił on skargę A Spółki z o.o. w S. na postanowienie organu drugiej instancji z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne dotyczące zajęcia wierzytelności i zwolnienia spod egzekucji. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, iż "zasadnicze znaczenie dla oceny zgodności z prawem powyższych aktów administracyjnych mają przepisy art. 89 i 90 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 78 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w 2000 r., a więc w chwili zawiadomienia skarżącej Spółki A przez organ egzekucyjny o zajęciu wierzytelności zobowiązanej G.J.
Przepis art. 89 stanowił, że organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych i praw majątkowych zobowiązanego niż określone w art. 72-88, przez zajęcie tych wierzytelności i praw. W celu dokonania zajęcia wymienionych w § 1 wierzytelności i praw organ egzekucyjny:
1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności lub prawa, aby należnej od niego sumy lub świadczenia do wysokości egzekwowanej należności wraz z kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należne sumy wpłacił organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności,
2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej sumy albo innego świadczenia odebrać ani też rozporządzać nimi lub ustanowionym dla nich zabezpieczeniem.
Zajęcie wierzytelności i praw jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności lub prawa powyższego wezwania.
W realiach rozpoznawanej sprawy należy uznać, że do zajęcia wierzytelności G.J. względem Spółki A z tytułu dzierżawy nieruchomości przy ul. [...] w S. doszło w dniu [...], gdyż w tym dniu doręczono Spółce zawiadomienie z dnia [...] nr [...].
O skuteczności tej czynności egzekucyjnej przesądziło zachowanie skarżącej, które należy ocenić w kontekście uregulowania prawnego, zawartego w art. 90 cytowanej ustawy. Przepis ten stanowi, że "jednocześnie z wezwaniem dłużnika zajętej wierzytelności lub prawa do dokonania wpłaty na pokrycie należności (art. 89 § 2 pkt 1) organ egzekucyjny wzywa go, aby w terminie siedmiu dni złożył oświadczenie:
1) czy uznaje zajętą wierzytelność lub prawo zobowiązanego,
2) czy wypłaci z zajętej wierzytelności lub prawa kwoty na pokrycie należności albo z jakiego powodu wypłaty tej odmawia,
3) czy i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność lub prawo".
Otóż na zawiadomienie doręczone w dniu [...] Spółka A odpowiedziała pismem z dnia [...], w którym oświadczyła, że przyjmuje zajęcie zabezpieczające wierzytelności pieniężnej do realizacji i poinformowała, że rozliczenia dochodów z nieruchomości dzierżawionej od G.J. dokona w [...], a należne sumy przekaże przelewem. Treść tego pisma nie nasuwa wątpliwości, zwłaszcza zaś nie pozwala na uwzględnienie późniejszych twierdzeń strony skarżącej, że uznała ona istnienie wierzytelności tylko co do zasady, natomiast nie zgodziła się na przekazanie zajętych kwot, gdyż wierzytelność była sporna, nie była wymagalna, a także iż wynikała jedynie z umowy o sprawowanie zarządu a nie z tytułu umowy dzierżawy.
Niezależnie od jednoznacznej, w ocenie Sądu, treści powyższego pisma, trzeba wziąć pod uwagę, że także w dalszej korespondencji z organem egzekucyjnym Spółka A nie kwestionowała, że dzierżawi nieruchomość będącą własnością G.J. oraz, że z tego tytułu zobowiązana jest wierzycielką Spółki. Wynika to z pisma z dnia [...] i z [...]. Dopiero w piśmie z [...] Spółka A oświadczyła, że nie jest dzierżawcą, ale zarządcą nieruchomości. Kserokopię umowy w tym przedmiocie, noszącej datę [...] oraz aneksu do tej umowy z dnia [...] Spółka przesłała organowi egzekucyjnemu dopiero przy piśmie z dnia [...]. W kontekście tych faktów uzasadnionym było powzięcie przez organy egzekucyjne wątpliwości co do autentyczności przedstawionych dokumentów, zwłaszcza zaś aneksu do umowy. Wszczęte w tym zakresie postępowanie karne jest zawieszone z uwagi na niemożność przesłuchania G,J,, przebywającej za granicą. Mimo tego, że kwestia powyższa nie została jeszcze jednoznacznie wyjaśniona, to pozostałe okoliczności faktyczne sprawy takie w szczególności jak: analiza treści umowy z dnia [...] i aneksów do niej, ukształtowanie wzajemnych rozliczeń pomiędzy G.J. i Spółką A w sposób sprzeczny z istotą zarządu (zarządca powinien otrzymywać wynagrodzenie za sprawowanie zarządu, a nie uiszczać na rzecz właścicielki "prowizję"), zawarcie co do tej samej nieruchomości umowy najmu pomiędzy G. J. a spółką A (umowa z [...]), niespełnianie przez pracowników skarżącej wymogów kwalifikacyjnych w zakresie wykonywania zarządu nieruchomościami, dawały dostateczne podstawy do uznania, że pierwotnie oświadczenie Spółki A z dnia [...] odpowiadało rzeczywistemu stanowi rzeczy, a więc potwierdzało istnienie wierzytelności G.J. w stosunku do skarżącej Spółki z tytułu dzierżawy nieruchomości. Powyższy wniosek znajduje także uzasadnienie w kryteriach doświadczenia życiowego, albowiem nie sposób uznać iż Spółka A, utrzymująca się – jak sama wskazuje – z administrowania nieruchomością przy ul. [...] w S., nie miała rozeznania, czy jest dzierżawcą, czy zarządcą nieruchomości oraz, że składając oświadczenie z dnia [...] pominęła tak zasadniczy z punktu widzenia zabezpieczenia wierzytelności fakt, że – jak podała w kilka miesięcy później - ustanowniona została zarządcą tej nieruchomości na mocy umowy z dnia [...]. Wiedza w tym zakresie, nawet jeśli dokumentacja Spółki była zabezpieczona przez organy ścigania, ma tak podstawowe znaczenie, że niepowołanie się na te okoliczności przez okres kilku miesięcy prowadzonego postępowania egzekucyjnego uzasadnia przypuszczenie, że argumenty zbudowane na twierdzeniu o sprawowaniem zarządu nieruchomością pojawiły się wyłącznie w celu uniknięcia wyegzekwowania zaległości podatkowych G. J. z jej majątku, w tym z należnych jej wierzytelności.
Należy podzielić stanowisko organów egzekucyjnych, że dłużnik zajętej wierzytelności ma – z woli ustawodawcy - ograniczoną w czasie możliwość zakwestionowania dokonanego zajęcia. Późniejsze oświadczenie, negujące uznanie zajętej wierzytelności, nie może być skuteczne. Tak więc – w świetle przepisu art. 90 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – wycofanie się skarżącej Spółki z oświadczenia złożonego [...] nie mogło stanowić podstawy do uwzględnienia jej wniosku o zwolnienie zajętej wierzytelności spod egzekucji".
Wojewódzki Sąd Administracyjny, w tym składzie, podziela poglądy zaprezentowane w omawianym wyżej wyroku.
Podstawą do wydania postanowienia organu pierwszej i drugiej instancji był art. 71a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. w Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami), wprowadzony nowelizacją z dnia 27 lipca 2001 roku (Dz.U. z 2001 roku, nr 125, poz. 1368). Przepis ten pozwolił na dokonywanie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności co do prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie (art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Cytowany przepis nadał organowi egzekucyjnemu szczególne kompetencje. Wydane na podstawie tego uregulowania prawnego postanowienie może być podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi i ściągnięcia zajętej sumy od dłużnika (R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 234). W świetle dotychczasowych ustaleń i rozważań organy egzekucyjne, po przeprowadzeniu kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności i sporządzenia protokołu, były uprawnione do wykazania kwoty nieprzekazanej wierzytelności, którą bezpodstawnie dłużnik pozostawił do swojej dyspozycji. Nie można również uznać, że od wyliczonej kwoty długu należało odliczyć koszty remontu, ponieważ wierzytelność stanowiła kwota czynszu należnego G.J., bez potrącenia kosztów remontu nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2003 roku, sygn. akt I SA/Ka 1995/02 – nie publ.).
Brak również podstaw do uznania, że orany egzekucyjne naruszyły zasady postępowania określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie występują także przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 45 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i odstąpienia od czynności egzekucyjnych.
Wskazać ponadto należy, iż argumenty organu odwoławczego dotyczące ustanowienia zarządcy nieruchomości (postanowienie Sądu Rejonowego, Wydziału I Cywilnego w S. z dnia [...], sygn. akt [...]), są trafne i przedstawione zostały w sposób wyczerpujący.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zatem argumentację Dyrektora Izby Skarbowej w K. zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) skargę, jako nieuzasadnioną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI