I SA/Ka 2167/03

I SA/Ka 2167/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-09-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Ewa Madej /przewodniczący/
Małgorzata Wolf-Mendecka
Przemysław Dumana /sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 28 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie NSA : Przemysław Dumana (sprawozdawca), Małgorzata Wolf – Mendecka, Protokolant : Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 28 września 2004 roku sprawy ze skargi Gminy K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Wójt Gminy K., działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 2, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. w Dz.U. z 2001 roku, nr 142, poz. 1591), art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. w Dz.U. z 2002 roku, nr 9, poz. 84 z późniejszymi zmianami) oraz uchwały z dnia [...] 2002 roku, nr [...] Rady Gminy K. w sprawie określenia wysokości stawek od nieruchomości, ustalił E. K. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego (podatek od nieruchomości oraz podatek rolny) na 2003 rok w kwocie [...] złotych (odpowiednio : [...] złotych oraz [...] złotych).
Od powyższej decyzji podatniczka wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B..
Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] organ odwoławczy, działając na podstawie art. 233 § 2 pkt 2a Ordynacji podatkowej, art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856), art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. nr 94, poz. 431 z późniejszymi zmianami), art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 o podatku rolnym (Dz.U. nr 94, poz. 431 z późniejszymi zmianami) oraz uchwały Gmina K. z dnia [...] roku, nr [...] w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i ustalił wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2003 rok w kwocie [...] złotych ([...] złotych – podatek od nieruchomości oraz [...] złotych – podatek rolny).
W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło między innymi, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 października 2002 roku o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. nr 200, poz. 1683) z opodatkowania podatkiem od nieruchomości wyłączone zostały wszystkie grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Ponadto zgodnie z § 68 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku – tereny oznaczone symbolem B-RIVb to grunty rolne zabudowane, które są użytkami rolnymi. W związku z takim zapisem ewidencyjnym grunt podatniczki jako użytek rolny nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości lecz podatkiem rolnym (art. 1 ustawy o podatku rolnym). Ponadto zgodnie z art. 13 b ustawy o podatku rolnym, podatek od gruntów rolnych klasy IV, IVa i IVb położonych na terenach podgórskich i górskich obniża się o 60%.
W skardze, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Gmina K. reprezentowana przez Wójta Gminy domagała się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B..
W uzasadnieniu skargi podniosła, iż podatniczka jest współwłaścicielem działki o powierzchni [...] m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Działka ta nie jest w najmniejszej części wykorzystywana dla celów działalności rolniczej, a zatem bezpodstawnie organ odwoławczy przyjął, iż przedmiotowy grunt jest sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako użytek rolny w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym. Powołała się także na wspólne stanowisko Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii oraz Ministerstwa Finansów (z dnia 25 lutego 2003 roku) w którym wskazano, iż odnośnie gruntów oznaczonych symbolami B/R i podobnymi należy grunty te tylko wtedy uznać za użytki rolne, gdy wchodzą one w skład gospodarstw rolnych w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym lub też w przypadkach, gdy co prawda nie wchodzą one w skład gospodarstw rolnych, ale są one zajęte na prowadzenie działalności rolniczej.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśliło, że bez względu na przedmiot sprawy i jego rzeczywisty związek z interesem prawnym gminy, gmina nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, dotyczącej osoby trzeciej, w której decyzje wydaje wójt gminy; ani gmina, ani żaden jej organ nie są uprawnione do zaskarżania do sądu administracyjnego decyzji organu odwoławczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga na powołaną wyżej decyzję została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późniejszymi zmianami).
Należy jednak zauważyć, że cytowana wyżej ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 roku, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm. w Dz.U. z 2002 roku, nr 240, poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 roku utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy w punkcie wyjścia przywołać regulację prawną zawartą w art. 50 § 1 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do jego treści uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Brzmienie przywołanej regulacji prawnej nie pozostawia wątpliwości co do tego, że poza wyjątkami wynikającymi z treści art. 50 § 1 in fine, o bycie uprawnienia do wniesienia skargi decyduje istnienie "interesu prawnego" po stronie skarżącego. Pojęcie "interesu prawnego" nie doczekało się wyraźnego zdefiniowania ani w przepisach obowiązującego prawa, ani też w judykaturze i doktrynie. Niemniej jednak zarówno w literaturze przedmiotu jak i orzecznictwie w zasadzie powszechnie przyjmuję się, że "interes prawny" musi być zawsze jednostkowy, realny, konkretny i sprawdzalny. Podstawą interesu prawnego dla określonego podmiotu może być tylko konkretny przepis prawa materialnego, który w ten sposób stwarza mu legitymację procesową. Z przepisu tego powinno wynikać, że dana osoba (fizyczna, prawna lub inna jednostka organizacyjna) może być obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego zakazem lub nakazem, oczywiście dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 1999 roku, sygn. akt II SA 974/99, z dnia 22 sierpnia 1997 roku, sygn. akt I SA 1580/96, z dnia 8 października 1998 roku, sygn. akt IV SA 1762/96, z dnia 26 października 1999 roku, sygn. akt IV SA 1693/97, z dnia 5 listopada 1999 roku, sygn. akt I SA 2241/98, z dnia 14 września 2000 roku, sygn. akt II SA/Gd 1154/98 – opublikowane w Systemie Informacji Prawnej "LEX" nr 46296, 43770, 48702, 47248, 44081).
Innymi słowy zatem, interes prawny rozumieć należy jako zobiektywizowaną, zarazem zaś zindywidualizowaną i skonkretyzowaną potrzebę ochrony prawnej wynikającą z powszechnie obowiązującego przepisu prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1991 roku, sygn. akt III ARN 13/91). Niezbędne jest więc istnienie związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a zaskarżonym aktem lub czynnością, skarga natomiast może dotyczyć tylko "własnej sprawy administracyjnej" skarżącego, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjno – prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 1998 roku, sygn. akt IV SA 793/96 – opubl. w Systemie Informacji Prawnej "LEX" nr 43305). Skarżący działać musi przy tym bezpośrednio we własnym imieniu i mieć roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 1996 roku, sygn. akt II SA 74/96, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1997, nr 3, poz. 89).
Z dotychczasowych spostrzeżeń wynika zatem, że pojęcie "uprawnionego podmiotu", o którym mowa w art. 50 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże się z interesem prawnym lub obowiązkiem wyprowadzonym z konkretnie oznaczonego przepisu administracyjnego prawa materialnego, który może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku danego podmiotu. Mieć więc "interes prawny" w postępowaniu zarówno administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1996 roku, sygn. akt SA/Łd 1843/95).
Od tak pojmowanego interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny charakteryzujący się tym, że oznaczony podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę wystąpienia ze skutecznym żądaniem podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2002 roku, sygn. akt I SA/Ka 1354/02).
Odnosząc ostatnio poczynione spostrzeżenia do ustalonego w sprawie stanu faktycznego stwierdzić należy, że Gmina K., kwestionująca w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczące podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego, nie wywiodła swoich żądań z konkretnego przepisu prawa materialnego. W obowiązującym stanie prawnym brak jest bowiem przepisu materialnoprawnego, który mógłby stanowić podstawę takiego żądania. Oznacza to więc innymi słowy, że de lege lata ani strona skarżąca, ani też żadna gmina w ogólności nie jest stroną stosunku prawnopodatkowego w przypadku podatku od nieruchomości, będącego jedną z danin publicznych uregulowanych w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. nr 9, poz. 31 z późniejszymi zmianami) oraz podatku rolnego (Dz.U. nr 94, poz. 431 z późniejszymi zmianami).
Konstatacji tej nie może zmienić fakt, iż zgodnie z art. 5 powołanej wyżej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, rada gminy posiada oznaczone uprawnienia w zakresie kreowania wysokości należnego podatku, nadto zaś, że gmina jest beneficjentem wpływów z podatku od nieruchomości i podatku rolnego (por. art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 – 2003, Dz.U. nr 150, poz. 983 z późniejszymi zmianami). Wskazane okoliczności uzasadnić bowiem mogą wyłącznie po stronie gminy interesu faktycznego, nie zaś interesu prawnego.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd stwierdził, iż brak było podstaw do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ze względu na to, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 50 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Pozostając zatem na gruncie utrwalonej w orzecznictwie koncepcji strony (por. w szczególności przywołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 1996 roku), której legitymacja do wniesienia skargi w spornych przypadkach jest przedmiotem rozprawy sądowej, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy, orzeczono jak w sentencji wyroku.
Brak było natomiast podstaw do odrzucenia skargi. Co do zasady bowiem gmina może być podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mimo że decyzję w pierwszej instancji wydał wójt tej gminy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2001 roku, sygn. akt III RN 104/00, Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych 2002, nr 1, poz. 4). Niezbędne jest jednak istnienie po stronie gminy interesu prawnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2001 roku, sygn. akt III RN 189/01, Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych 2002, poz. 177).